C

hiếc đầu lâu pha lê nổi tiếng nhất được cha con nhà thám hiểm người Anh Mitchell Hedges phát hiện năm 1927. Không phải ngẫu nhiên mà bộ phim “Indiana Jones và vương quốc đầu lâu pha lê” của đạo diễn Steven Spielberg, do nam diễn viên Harrison Ford thủ vai chính thu được gần 800 triệu USD trên toàn thế giới.

Trong cuốn Sự nguy hiểm - người bạn của tôi, Mitchell Hedges, chủ nhân của “chiếc đầu lâu pha lê định mệnh”, viết: “Khi các thầy pháp người Maya muốn người nào chết, chỉ cần để họ nhìn vào chiếc đầu lâu pha lê định mệnh đó”. Thực tế, những người nhạy cảm khi tiếp xúc với “chiếc đầu lâu pha lê định mệnh” này đều cho biết họ có cảm giác như đang bị thôi miên và xuất hiện ảo giác.

Vào thập niên 1970, Hewlett-Packard, công ty thẩm định thạch anh uy tín nhất thời bấy giờ, kết luận: “Chiếc đầu lâu pha lê này được chạm khắc cực kỳ hoàn hảo, phải tốn khoảng 300 năm làm việc liên tục mới có thể chế tác được như vậy! Ngoài ra, bên trong chiếc đầu lâu này còn có các lăng kính được xếp đặt khéo léo nên khi đốt nến lên chiếc đầu lâu sẽ phát ra nhiều hiệu ứng quang học kỳ lạ”.

Hiện nay, còn vài chiếc đầu lâu pha lê khác đang nằm ở các viện bảo tàng Anh, Pháp và trong tay một số nhà sưu tập tư nhân. Tạp chí khoa học National Geographic khẳng định, cho đến nay, ai đã tạo ra những chiếc đầu lâu pha lê và chúng được tạo ra từ lúc nào vẫn là một bí ẩn làm đau đầu các nhà khoa học trên thế giới. Cũng vì thế, lai lịch những chiếc đầu lâu pha lê vẫn tiếp tục bao trùm trong bí ẩn…

Những ngày ở ngôi làng Maya vô danh của Alberto, tôi còn thấy những chiếc đầu lâu đặt tại khu thờ cúng. Dĩ nhiên, những cái đầu lâu này không phải bằng pha lê, mà chỉ được tạc bằng đá. Nhưng chỉ riêng chuyện thờ chiếc đầu lâu cũng đáng để tôi tò mò. Alberto cho biết:

- Tôi cũng có nghe kể về truyền thuyết 13 cái đầu lâu pha lê, nhưng chưa được tận mắt thấy bao giờ. Còn nhìn chung, với người Maya chúng tôi, đầu lâu là đại diện cho một số vị thần. Thờ đầu lâu cũng như thờ các vị thần.

Thế thôi.

“Phải rồi, Toniná!”, Alberto chợt reo lên. (Lần nào anh cũng làm tôi giật mình vì cách biểu lộ cảm xúc “hơi lố” như thế). “Toniná là vùng đất thiêng của người Maya. Đến đấy, có lẽ anh sẽ biết thêm nhiều điều hay ho”. Với một người tò mò như tôi, làm sao có thể bỏ qua một nơi như thế.

Toniná, cách thủ phủ bang Chiapas gần ba tiếng xe đò, là khu di tích khảo cổ nổi tiếng ở Mexico. Toniná, nghĩa là “ánh sáng thiên đàng và thời gian thần linh”. Xưa kia, đây là một trong những thành phố phồn hoa, hiếu chiến nhất của người Maya. cũng chính là nơi diễn ra các buổi tế lễ quan trọng của các pháp sư, thầy cúng.

Ở bang Chiapas, có một số công ty chào mời tour du lịch đến những nơi linh thiêng của người Maya, thậm chí có cả thầy pháp đi theo để thực hiện những nghi lễ cúng bái như: tẩy trần (làm thanh sạch cơ thể, tâm hồn), cầu sức khỏe, chữa bệnh,… Hôm tôi đến Toniná cũng là lúc một nhóm đang làm lễ. Đó là hai vợ chồng người Canada. Họ muốn làm lễ tẩy trần theo nghi thức của người Maya.

Khác với tưởng tượng của tôi, rằng thầy pháp phải cởi trần, mặt sơn vằn vện, đầu đội mũ lông chim, cổ đeo nanh thú như các lễ hội văn hóa về người Maya, vị thầy pháp tên Miguel Angel này chỉ mặc quần jean, áo thun bình thường. Ông trải bốn tấm vải màu trắng, đen, vàng, đỏ (tượng trưng cho bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc), đặt bột trầm và rượu mía lên trên. “Ngày nay, để đơn giản hơn, thay vì rượu người ta có thể mời thần linh uống… Coca hoặc Pepsi”, Alberto lầm rầm giải thích cho tôi.

Bất ngờ, thầy pháp lôi trong túi ra một cái đầu lâu trông giống hệt chiếc đầu lâu pha lê định mệnh rồi đặt vào giữa bốn tấm vải màu. “Đây là một trong 13 cái đầu lâu pha lê đang rải rác khắp nơi trên thế giới. Nó sẽ giúp chúng ta tiếp cận với nguồn năng lượng vô tận của Đất Mẹ và khơi dậy được nguồn năng lượng có trong bản thân”, ông nói. (Dĩ nhiên, tôi không tin. Không thể nào một trong những chiếc đầu lâu pha lê huyền thoại lại có thể dễ dàng mang đi “làm phép” lung tung như thế).

Hàng chục cây đèn cầy đỏ được thắp lên xung quanh hai vợ chồng người Canada. Đèn cầy đóng vai trò rất quan trọng trong các buổi tế lễ của người Maya. Kích thước, màu sắc của đèn cầy cũng mang ý nghĩa riêng. Chẳng hạn, trắng: hạnh phúc, trong sáng; hồng/xanh dương: chữa bệnh; vàng/ cam: trục sự đố kỵ, suy nghĩ tiêu cực ra khỏi đầu; đỏ: lấy lại năng lượng, sức khỏe, tinh thần.

Vị thầy pháp cúi đầu bắt đầu lầm rầm khấn vái thần linh. Trầm được đốt lên và hơ từ đầu đến chân cặp vợ chồng. Alberto cho tôi biết khói trầm được xem như thực phẩm cho thần linh. Đoạn, thầy pháp lấy dao trích máu mình nhỏ vào rượu rồi vẩy vào những cây đèn cầy để kết thúc lễ tẩy trần. Chi tiết cắt máu khi làm lễ của người Maya tôi có biết. Truyền thuyết viết trong sách thiêng Popol Vuh kể rằng Thượng đế dùng bắp và máu của mình để tạo ra con người. Vì vậy, khi thờ cúng, người Maya thường trích máu của mình để “trả lại”.

Bị cuốn hút bởi kiến thức sâu rộng về văn hóa Maya của thầy pháp Miguel Angel, khi trở về, tôi đã lục tìm tư liệu về ông. Khá bất ngờ, ông từng là giám đốc của kỳ quan thế giới mới Chichen Itza, từng xuất bản sách, tổ chức hội thảo về văn hóa Maya ở nhiều nơi trên thế giới. Bất giác tôi liên tưởng đến chiếc đầu lâu pha lê của ông. Lẽ nào đó là đồ thật? Biết đâu…

Thấm thoát hơn 40 ngày lang thang trên đất nước Mexico của tôi đã trôi qua. Trước khi về, tôi có ghé thăm bà chủ nhà trọ tại thủ đô. Bà nhắc lại câu hỏi ngày đầu tiên gặp nhau: “Cháu thấy Mexico thế nào?”. Biết trả lời thế nào đây khi trong tôi có cả một chuỗi cảm xúc đan xen lẫn lộn. Sợ hãi. Háo hức. Hoang mang. Hạnh phúc…

Tôi ra bưu điện, mua vài tấm bưu ảnh gởi cho người bạn ở quê nhà. Còn một tấm tôi gởi cho… chính mình. Rồi một ngày nào đó, ở quê nhà, lẫn trong hàng đống hóa đơn tiền điện, nước, bảo hiểm, tôi sẽ nhận được một tấm bưu thiếp nhỏ xinh đóng con dấu từ đất nước Mexico xa xôi với dòng chữ: “Này, khi nào lại vác ba lô lên đường?”.

NHỮNG GHI CHÉP VỤN TRONG SỔ TAY

Đẻ quỳ

Khi người phụ nữ Maya sinh, người chồng sẽ ngồi trên ghế trước mặt vợ, vợ quỳ gối vịn vai chồng. Bà mụ ngồi phía sau đỡ đẻ. Nếu sản phụ sinh khó, bà mụ sẽ cầm rựa hoặc con dao huơ qua bụng sản phụ ba lần để mau đẻ.

Phòng xông hơi trị liệu

Từ thời kỳ Pre-hispanic (trước thế kỷ 16), người Maya đã biết sử dụng phòng xông hơi như một cách trị bệnh hoặc làm giảm stress. Theo văn hóa người Maya, phòng xông hơi tượng trưng như bào thai của mẹ. Những người sau khi vô tắm như được gột rửa thân thể và thanh sạch tâm hồn, tái sinh thành một con người mới.

Chiếc giày bùa

Giống ở Peru, người Mexico cũng tin rằng nhặt được một chiếc giày trẻ em sẽ đem lại sự may mắn vô cùng. Vì thế, người dân thường treo nó trên xe, tại nơi buôn bán…

Tacos

Là món ăn phổ biến nhất của người Mexico. Lớp cuốn ngoài cùng thường làm từ bột bắp, nhân có thể là thịt bò, gà, phá lấu, hải sản, rồi rải lên hành tây, cà chua… chấm nước sốt tương ớt chua chua, cay cay.