N

gười đàn ông cầm nắm lá coca niệm chú rồi đưa sát vào miệng cái đầu lâu đặt ngay trên bàn: “Xin bà nói giùm con biết…”. Căn phòng tối lờ mờ chìm hẳn trong đám khói từ bột trầm và cỏ thơm, ánh sáng vàng vọt từ bóng đèn điện tù mù trên trần hắt xuống cái đầu lâu trắng hếu làm không khí trở nên ma quái, mọi người bất giác rùng mình. Đây không phải là một cảnh trong phim, mà là hình ảnh thực tế của một buổi coi bói bằng lá coca ở tỉnh Puno - Peru.

Coi bói cũng là một phần không thể thiếu của người Peru. Từ chuyện tranh cử tổng thống cho đến những chuyện cỏn con như mất con gà, con vịt cũng xem bói. Mỗi lần đấu vòng loại vùng Nam Mỹ để tranh vé dự Mundial thì trước mỗi trận đấu ở sân nhà, tivi lại tường thuật trực tiếp người Peru mời hẳn ông thầy cúng về làm lễ rửa sân, đốt trầm hương, cỏ thơm, phun bia rượu phì phì ngay tại sân vận động, rồi phù phép cho các cầu thủ bóng đá (nhưng có lẽ thầy chưa linh nên bóng đá Peru vẫn bê bết, thua liên tục!). Thậm chí, trước kỳ tranh cử tổng thống, phóng viên, nhà đài cũng ra sức săn lùng những người xem bói giỏi, để đoán xem ông nào sẽ trúng cử tổng thống, rồi đăng báo, lên tivi nhặng xị…

Ở các tỉnh miền núi, niềm tin vào tâm linh còn cao hơn nhiều lần. Vì thế, chợ nào cũng có hẳn một khu bói toán. Tò mò, tôi cũng đi xem bói thử. Juliaca là một thành phố nghèo miền núi do chẳng có điểm du lịch nào nổi tiếng. Chợ trung tâm nằm sát đường ray xe lửa cũng nghèo. Khu bói toán là một dãy lều bạt nhỏ, phía sau chợ. Ở đây có thể xem bói đủ loại, từ bài tây, chỉ tay, bói chì (chì được đun nóng chảy, ai muốn xem bói thì múc một thìa chì nóng chảy đổ vào nước lạnh. Dựa vào những hình dạng mà chì đông lại, thầy bói sẽ nói được tương lai của mình)… Nhưng đặc biệt nhất là xem bói từ lá coca.

Trước khi xem bói, bà thầy bói yêu cầu người xem cầm một vốc lá coca vừa mua lên và thổi vào đấy (như là đã thổi “hồn” mình vào). Sau đó, ứng với mỗi điều cần hỏi lại đặt tiền trên mỗi lá coca, tiền tùy hỉ. Bà cầm vốc lá coca tung lên, rồi săm soi từng chiếc lá rơi trên bàn. Chỉ vào những mảnh lá coca vụn bà phán: “Công việc trong tương lai của cậu sẽ thuận lợi nhưng…”, bà thấy bói chợt khựng lại, chỉ vào cái lá bị rách mất một bên, “Đang có người nói xấu cậu, hãy cẩn thận”. Thì ra, mỗi hình dáng, mặt sấp ngửa của lá coca đều mang ý nghĩa riêng.

Tôi vừa đi xem bói về thì bà hàng xóm của chị Dao bị mất trộm, bà quyết định đi xem bói để tìm ra thủ phạm. Tò mò, tôi xin đi theo. Bà thì thào: “Ông này xem bói rất giỏi, nhà ai bị mất trộm đến nhờ là ông ta có thể chỉ tận mặt thằng ăn trộm. Có thằng trộm ở rất xa, phải thuê xe ôtô đưa ông ấy đi, ông ấy cũng chỉ ra tận nơi”.

Nhà ông thầy bói khá xa, đến nơi đã thấy xe hơi, xích lô đậu kín mít, từ ông áo veston lịch lãm đến bà già Quechua truyền thống đều nhẫn nại chờ đến lượt, chưa kể còn có mấy tay phóng viên ngồi chầu rìa để săn tin vỉa hè. Cô vợ trẻ, phốp pháp của ông thầy bói đang chăm lũ con năm, sáu đứa chạy lăng quăng trước sân… Đến lượt, chúng tôi vào căn phòng riêng sực mùi trầm và cỏ thơm của ông, trên bàn có cái đầu lâu trắng hếu.

Ông thầy bói tuổi trạc 50, miệng nhai lá coca liên tục, nói rặt tiếng Quechua. Ông hỏi bà hàng xóm tên những người tình nghi và viết tên từng người lên mỗi chiếc lá. Rồi ông cầm nắm lá coca khác khấn vái, niệm chú hồì lâu và đưa nắm lá vào sát miệng cái đầu lâu: “Xin bà cho biết kẻ trộm là ai?”. Rồi ông lim dim như đang nghe “bà đầu lâu” nói. Sau đó, ông tung nắm lá coca lên trời. Nếu phần lớn mặt trong chiếc lá (mặt màu xanh đậm) cùng ngửa lên và cùng chĩa vào chiếc lá nào có ghi tên thì người đó chính là thủ phạm. Ông làm đi, làm lại ba lần để kiểm tra tính chính xác…

Về lại Cuzco, tình cờ đọc quyển sách về lá coca, lại đi bảo tàng Inca, tôi chợt thấy buồn cười vì những gì thầy bói “phán” dựa theo lá coca đều có trong này. Nếu để râu và biết thêm tiếng Quechua nữa là tôi có thể làm thầy bói ở Peru rồi…

Biểu tượng về lá coca của người Inca cổ:

Chiếc lá có hai mặt. Mặt trong (màu xanh đậm) là điềm tốt, mặt kia là điềm xấu. Lá tròn tượng trưng cho đàn bà. Lá dài, dẹt tượng trưng cho đàn ông

Lá bị rách một bên: có người nói xấu.

Lá bị rách mất một góc trên: sẽ gặp gỡ người không quen biết.

Lá bị thủng ở giữa: bệnh tật, đớn đau…

Lá gập lại hai bên (như hai tay xếp lại, nằm trong quan tài): cái chết, điềm xui xẻo.

Lá coca vụn: tượng trưng cho sự phát triển tài lộc đối với mua bán, thăng tiến đối với công việc.

(Bảo tàng Inca - thành phố Cuzco)