C

hàng thổ dân mang chiếc khố bằng lá cây, mình trần cháy nắng, rón rén bước sâu vào bụi rậm để tiến sát con mồi. Trên tàn cây cao, những con chim vẫn đang véo von. Anh dừng lại, nhẹ nhàng rút mũi tên từ túi nhỏ đeo bên người ra, cẩn thận đặt vào cái ống dài rồi đưa lên miệng nhắm vào con chim gần nhất và... thổi mạnh. “Phụp”, một âm thanh sắc gọn vang lên, con chim rơi xuống đất.

Đó là đoạn phim trên kênh Discovery mà tôi rất thích về một buổi đi săn của thổ dân Amazon. Vốn là một “fan cuồng” của những kênh truyền hình thám hiểm, nên tôi đều đã xem đi xem lại những thước phim về thổ dân Amazon này nhiều lần. Tuy nhiên, khi xem lần này, nó làm tôi không ngủ được. Trằn trọc, hồi hộp, háo hức. Vì chỉ sáng mai thôi, tôi sẽ trực tiếp gặp được những thổ dân Amazon bằng xương bằng thịt.

Trời vừa tờ mờ sáng, chúng tôi đã có mặt tại điểm hẹn. Cùng đi với tôi là một nhóm người Anh, Pháp, Đức. Họ cũng tò mò muốn tìm hiểu về thổ dân Amazon. “Cần mang theo những gì để vào gặp thổ dân Bora và Yagua?”, tôi hỏi. Câu trả lời của anh hướng dẫn viên làm tôi hơi ngạc nhiên: “Một chai nước và tiền (dĩ nhiên). Đó là tất cả những gì anh cần mang theo”. Gặp thổ dân vùng Amazon mà lại dễ dàng đến thế sao? Tôi lên đường với chút “gờn gợn” trong lòng.

Từ trung tâm Iquitos, tôi đón chiếc moto-kar và trả 2 sol (khoảng 14 ngàn đồng) để ra bến sông. Khác với tưởng tượng của tôi về con sông Amazon dài nhất thế giới (6.800 km - gấp hơn 4 lần đoạn đường từ Thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội), khúc sông chảy qua Iquitos hiền lành và đỏ quạch phù sa như những con sông ở miền Tây quê mình. “Đừng tưởng lầm! Amazon có khoảng 10.000 nhánh sông lớn, nhỏ. Đây chỉ là một đoạn bé tí. Xuôi theo dòng ra cửa sông, có đoạn rộng đến… 325 km, trông như biển đấy”, người dẫn đường thấy tôi hoang mang liền giải thích.

Khu vực này giống hệt một khu chợ nổi ở miền Tây Nam Bộ. Người dân thấp, đen; họ cũng chạy vỏ lãi hay ghe chở trái cây, nông sản từ những vùng lân cận đổ về mua bán, trao đổi; cũng chen chúc, nhộn nhịp… Nếu không biết, chẳng bao giờ tôi nghĩ mình đang ở một đất nước Nam Mỹ xa xôi, cách Việt Nam cả nửa vòng Trái đất.

Chiếc xuồng máy lạch xạch rời bến. Non một tiếng đồng hồ sau, anh hướng dẫn chỉ tay vào đám người đang đứng lố nhố tại cánh rừng ven sông cách đấy không xa: “Thổ dân Bora đấy!”.

Người Bora ở đây quả không hổ danh là những nghệ nhân tài năng của rừng xanh, họ để ngực trần (kể cả nữ), đeo trên cổ những chuỗi hạt trái cây đủ màu đặc trưng của vùng Amazon, đội mũ gắn những chiếc lông đuôi vẹt dài thượt, mặc váy đan từ vỏ cây vả, cây sung, chân đeo vòng vỏ ốc, đeo bên mình những chiếc giỏ xinh xắn đan bằng lá cọ,…

Vài thổ dân không cần hỏi đã đưa bàn tay đầy màu… quẹt lên mặt chúng tôi. Anh hướng dẫn trấn an và cho biết những hình vẽ này sẽ giúp chúng tôi tránh được rắn rít, thú dữ trong rừng. Thì ra, người Bora rất tin vào thế giới tâm linh. Họ tin rằng các năng lực siêu nhiên sẽ sắp đặt thế giới và giải quyết mọi vấn đề theo cách tốt nhất. Và những hình vẽ trên mặt, trên người họ là minh chứng cho niềm tin đó. (Tùy vào địa vị trong bộ lạc mà hình vẽ của họ sẽ khác nhau).

Mỗi người chúng tôi phải trả 20 sol (khoảng 140 ngàn đồng), gọi là “phí thăm bộ lạc”. Vẫn biết là ai cũng cần tiền để sống nhưng tự nhiên tôi cảm thấy “lượng sượng”. “Chẳng biết mình có tìm hiểu được gì thú vị ở đây không?”, tôi thầm nghĩ.

Nhưng tôi chẳng có thời gian mà băn khoăn nhiều vì lập tức những người Bora đã lôi tuột chúng tôi vào vòng tròn cùng tham gia nhảy múa. Tất cả xếp thành vòng tròn, trên tay mỗi người cầm một cây gậy, họ đi vòng quanh, dộng gậy xuống sàn đất, nam đánh trống, nữ múa và tất cả cùng hát. Tiếng gậy nhịp nhàng theo tiếng hát của những cô gái Bora ngực trần. Nhịp điệu chuyển liên tục, khi khoan thai chậm rãi, khi ào ào như thác đổ.

Người Bora có nhiều họ. Mỗi họ có một con thú làm biểu trưng. Các điệu nhảy của họ thường là để tỏ lòng tôn kính các linh vật này. Hôm đó, họ nhảy điệu tỏ lòng tôn kính Sacha Vaca (một loài heo vòi chỉ có ở rừng Amazon), rồi họ chuyển sang điệu nhảy tỏ lòng tôn kính Manguare (một loài tương tự chim diệc hay bồ nông),… Người hướng dẫn cho biết trong những buổi lễ hội, người Bora có thể nhảy múa như thế cả đêm.

Sau điệu nhảy, những người phụ nữ bỗng bao vây du khách và… chào bán đồ lưu niệm. Nói công bằng thì những con búp bê, những chiếc túi xách đan từ lá cọ kia quả thực là những tác phẩm nghệ thuật rất xinh xắn. Nếu muốn có hình ảnh “ấn tượng” về những thổ dân vẽ rằn ri trên người, bận những trang phục lạ lẫm thì đây chính là cơ hội tuyệt vời. Nhưng đó không phải là thứ khiến tôi phải vượt hàng ngàn cây số để tìm kiếm. Thổ dân Bora chỉ vậy thôi sao? Tôi lịch sự từ chối, lẳng lặng chuồn ra khỏi đám đông nhốn nháo đó.

“Người Yagua, những nữ chiến binh Amazon, nổi danh với cây súng thổi tên đâu rồi?”, tôi hỏi - và khá bất ngờ khi anh dẫn đường cho biết nơi ở của người Yagua chỉ cách người Bora chừng 10 phút đi bộ. Dù có đôi chút ngờ ngợ, nhưng lòng háo hức trong tôi vẫn còn, thế là bước tiếp…

Người Bora gốc ở Colombia , trước đây có khoảng 15.000 người sống nửa du canh du cư. Đầu thế kỷ 20, khi “cơn sốt cao su” bùng nổ ra tại đây, người Bora bị bắt làm nô lệ. Họ bị ép vào tận rừng sâu để khai thác cao su. Người Bora hiện còn khoảng 3.000 người, sống chủ yếu ở Peru và Colombia (một số ít sống ở Brazil). Người Bora sống chung trong một cái lều cực lớn (gọi là maloca), từng gia đình được chia một khoảnh nhỏ (gọi là curaca).