Ngày 6 tháng 12 năm 2008, Mỹ, Nashville.

Dạ tiệc đề cử giải Grammy thường niên được tổ chức tại thánh đường âm nhạc của thành phố Nashville - "Thủ phủ nhạc đồng quê nước Mỹ".

Đây là lần đầu tiên Grammy đến với Nashville, danh sách đề cử cho các hạng mục của giải Grammy lần thứ 51 đã được công bố toàn bộ. Đài truyền hình CBS đã tường thuật trực tiếp toàn bộ dạ tiệc đề cử này.

Tại dạ tiệc, nhân vật thu hút sự chú ý của truyền thông nhất không phải là ban nhạc Coldplay đang làm mưa làm gió với bảy đề cử, cũng chẳng phải cặp đôi "lệch tuổi" Robert Plant và Alison Krauss, mà là "Thiên hậu châu Á" Thẩm Phức - một người Trung Quốc với làn da vàng, mái tóc đen, người đã giành được ba đề cử hạng mục nặng ký.

Ai cũng có thể thấy rằng, dù cuối cùng Thẩm Phức có giành giải hay không, thì ba đề cử này tự thân nó đã là một sự đột phá, hơn thế còn là một sự khẳng định to lớn. Nó cho thấy tầm ảnh hưởng, độ nổi tiếng và chất lượng tác phẩm của Thẩm Phức đã đạt đến mức độ mà Grammy không thể nào làm ngơ.

"Halo", "Stronger", "Rolling in the Deep", "Set Fire to the Rain"… Chất lượng toàn bộ album của Thẩm Phức là điều không cần bàn cãi, tính giai điệu và tính thịnh hành của các ca khúc đều là thứ mà ai cũng nhìn thấy được, đồng thời cũng đã qua kiểm chứng của thị trường.

Một album như vậy nhận được đề cử Grammy thì có cần phải giải thích không?

Không cần!

Cho dù Grammy có bao nhiêu định kiến, ẩn chứa bao nhiêu luật ngầm không tiện nói ra đi chăng nữa, họ có thể không trao giải cho Thẩm Phức, nhưng không thể không cho cô đề cử. Bởi lẽ nếu ngay cả đề cử cũng không cho, thì chẳng khác nào tát vào mặt bảng xếp hạng Billboard, tát vào mặt những tờ báo từng tán dương chất lượng album của Thẩm Phức. Nếu vậy, tất cả thành viên ban giám khảo sẽ nhận được một danh hiệu - "Kẻ điếc lác ngu xuẩn và kiêu ngạo".

Và dù cho vài thành viên trong ban giám khảo không màng đến danh dự cá nhân, thì danh tiếng của Grammy – giải thưởng âm nhạc đẳng cấp thế giới – vẫn cần phải được bảo vệ. Nếu chất lượng như album "Halo" mà không nhận được đề cử, thì dù ai đoạt giải cũng khó lòng thuyết phục công chúng, và chắc chắn sẽ trở thành một vết nhơ không thể gột rửa của Grammy.

Sau khi danh sách được công bố, ngay cả những nhà phê bình âm nhạc khó tính nhất nước Mỹ cũng không cho rằng việc Thẩm Phức lọt vào danh sách đề cử chỉ là để "làm nền".

Và một tuần trước đó, đã có truyền thông Mỹ dự đoán Thẩm Phức là ứng cử viên nặng ký nhất cho giải Nữ ca sĩ nhạc Pop xuất sắc nhất năm và Bài hát của năm tại Grammy. Thậm chí có nhà phê bình âm nhạc còn viết rằng: "Nếu lấy ba bài "Halo", "Rolling in the Deep", "Set Fire to the Rain" ra mà nói, thì dù xét về mặt thương mại hay danh tiếng, chúng đều là những tác phẩm đoạt giải không thể bàn cãi, vấn đề còn lại chỉ là tìm xem ai sẽ là người đi cùng để làm nền mà thôi."

Điều thú vị là, sau khi bài viết được đăng tải, lại chẳng có mấy ai đưa ra nghi vấn.

Trong toàn bộ danh sách đề cử, ngoài Thẩm Phức ra còn có hai người Hoa khác nhận được đề cử, đó là nghệ sĩ cổ tranh danh tiếng Lý Vĩ đang định cư tại Canada, và nghệ sĩ piano người Mỹ gốc Hoa Trần Khắc Lan, cả hai đều nhận được đề cử ở hạng mục Độc tấu nhạc cụ xuất sắc nhất. Tương tự, trong lòng người Mỹ, trước tên của Thẩm Phức cũng phải thêm vào mấy chữ - "Đang định cư tại Anh".

Tại hiện trường dạ tiệc, cả thánh đường âm nhạc rực rỡ ánh đèn, sao hội tụ lấp lánh. Những nghệ sĩ âm nhạc đình đám từng đoạt giải Grammy các kỳ trước lần lượt xuất hiện, phô diễn cho người xem thấy sức hút, giá trị hàm kim lượng và sự cám dỗ của Grammy – đấu trường danh lợi hàng đầu thế giới này.

Thẩm Phức mặc lễ phục màu đen, thanh lịch ngồi ở hàng ghế thứ ba. Người đại diện là cô Vương cùng Ngải Chân ngồi hai bên trái phải Thẩm Phức, ba người phụ nữ phương Đông với mái tóc đen xinh đẹp trở thành phong cảnh độc đáo nhất toàn hội trường.

Giữa buổi dạ tiệc, màn hình lớn trên sân khấu phát MV ca khúc quán quân Billboard của Thẩm Phức - "Set Fire to the Rain".

Phải nói một cách khách quan rằng, MV này được đầu tư số tiền lớn, quy tụ các ngôi sao hạng A của Trung, Nhật, Hàn cùng đạo diễn, quay phim, dựng phim hàng đầu châu Á thực hiện, nên chất lượng tổng thể vượt xa những MV được phát trước đó.

Trong MV, Thẩm Phức ướt sũng đứng trong mưa ca hát, chỉ một đoạn chuyển cảnh ngắn ngủi thôi đã mang lại cảm giác như đang xem trailer phim điện ảnh, đầy sức tác động. Ngoài ra, một chi tiết trong MV đã làm tăng mạnh thiện cảm của những người Mỹ có mặt tại dạ tiệc đối với Thẩm Phức, đó là MV này được quay tại Hawaii.

Trong lòng một số người Mỹ, một nữ ca sĩ Trung Quốc đang định cư tại Anh, hát bằng tiếng Anh, quay MV tại Hawaii, rõ ràng là gần gũi với văn hóa Âu Mỹ hơn.

Được rồi, đó chỉ là suy nghĩ của người Mỹ mà thôi.

Khi tin tức Thẩm Phức nhận được đề cử Grammy truyền về trong nước, truyền thông như bùng nổ.

Những người biết tin và hiểu Grammy là gì đều vui mừng khôn xiết, họ bàn tán sôi nổi qua điện thoại di động, qua QQ, qua Weibo, qua diễn đàn, rồi báo tin cho nhau.

Rất nhanh sau đó, bản tin thời sự đúng giờ của đài CCTV đã đưa tin về sự việc này, và thế là nhiều người hơn nữa đã biết đến chuyện đó.

Thế là, người dân cả nước bùng nổ!

Theo một ý nghĩa nào đó, sức nặng của đề cử Grammy lần này của Thẩm Phức gần như không kém gì tấm huy chương vàng 110 mét vượt rào của Lưu Tường tại Olympic Athens.

Huy chương vàng điền kinh tại Olympic tất nhiên là khó khăn, nhưng cái khó đó nằm ở tố chất cơ thể, tố chất tâm lý, huấn luyện khoa học và một chút vận may. Trên sân điền kinh, nhanh là nhanh, cao là cao, xa là xa, chỉ cần đạt thành tích, chỉ cần vượt qua ngưỡng cửa quy định, chỉ cần kiểm tra nước tiểu đạt chuẩn, thì không ai có thể làm đen tối thành tích của bạn, chắc chắn bạn sẽ nhận được vinh dự.

Đề cử của Thẩm Phức thì khác, nó không có tiêu chuẩn cứng, việc có được đề cử hay không hoàn toàn nằm ở yếu tố chủ quan. Vì vậy, độ khó của đề cử này cao hơn gấp nhiều lần so với việc thi đấu trên sân điền kinh, bởi nó đòi hỏi phải vượt qua những rào cản như định kiến, phân biệt đối xử và những bức tường ngăn cách.

Nói đơn giản, huy chương vàng điền kinh là dùng sức mạnh để thuyết phục người khác, còn đề cử của Thẩm Phức thì tương đương với việc cô đã khiến cho cộng đồng Âu Mỹ tâm phục khẩu phục.

Nghĩ thông suốt điểm này, cái nào khó khăn hơn đã rõ như ban ngày.

Nói cách khác, huy chương vàng Olympic chẳng qua là sản phẩm dưới chế độ cử quốc thể chế, lần này giành được vàng thì lần sau chưa chắc đã thuộc về ai. Còn đề cử của Thẩm Phức lại thuộc về một thành tựu mang tính cột mốc của xuất khẩu văn hóa, nó đại diện cho sự nâng cao của sức mạnh mềm văn hóa Trung Quốc, đồng thời đè bẹp Nhật Bản và Hàn Quốc trong mảng quốc tế hóa nhạc Pop.

Trong nước.

Dù là truyền thông hay cư dân mạng, tất cả đều tập thể làm ngơ trước sự thật rằng toàn bộ album "Halo" của Thẩm Phức đều là các ca khúc tiếng Anh.

Cùng một album ấy, người Mỹ hiểu rằng Thẩm Phức gần gũi với văn hóa Âu Mỹ hơn, còn một số cư dân mạng trong nước thì trêu chọc rằng:

"Nhạc tiếng Anh của Thẩm Phức vừa hay vừa hot, coi như đám giám khảo Grammy này cũng có mắt nhìn."

"Một người Trung Quốc sáng tác ra những ca khúc tiếng Anh ở trình độ này, không biết những ca sĩ có tiếng mẹ đẻ là tiếng Anh sẽ nghĩ gì."

"Dùng ngôn ngữ thứ hai đánh bại tiếng mẹ đẻ, đánh bại đối phương ngay trên lĩnh vực mà họ thông thạo nhất, đó mới thực sự là ngầu!"

"Người ở trên nói "Rolling in the Deep" và "Halo" không hay ấy, khả năng thưởng thức âm nhạc của bạn là được tặng kèm khi nạp tiền điện thoại à?"

Chỉ trong một ngày, danh tiếng của Thẩm Phức đạt đến đỉnh cao kể từ khi ra mắt. Lời đồn "nghi vấn mang thai" ầm ĩ mấy ngày trước tan biến như tuyết gặp nước sôi, không còn ai nhắc đến nữa.

Còn Thẩm Phức thì sao…

Cô luôn khắc ghi nhiệm vụ kéo người dùng cho Trí Vi Weibo. Sau khi dạ tiệc đề cử kết thúc, cô không nhận phỏng vấn của bất kỳ tờ báo trong nước nào, mà đăng một bức ảnh Ngải Chân chụp tại hiện trường dạ tiệc lên Weibo, kèm theo một câu: "Tôi rất ổn, sẽ còn tốt hơn nữa! Biết ơn mọi người."

Một bức ảnh, một câu nói, lần lên tiếng đầu tiên của Thẩm Phức sau khi nhận đề cử Grammy đã làm bùng nổ Trí Vi Weibo hoàn toàn.

Ngay lúc cư dân mạng đang cuồng nhiệt bình luận chúc mừng và thả tim dưới bài đăng của Thẩm Phức, thì Weibo của Biên Học Đạo, vốn đã im hơi lặng tiếng từ lâu, bỗng nhiên "tỉnh giấc". Anh không hề né tránh hiềm nghi mà chia sẻ lại bài đăng của Thẩm Phức, đồng thời viết bốn chữ - "Hỷ đại phổ bôn!"

Sự xuất hiện của Biên Học Đạo khiến cư dân mạng càng thêm phấn khích. Khi mọi người còn đang suy ngẫm bốn chữ "Hỷ đại phổ bôn" nghĩa là gì, thì nhân viên của Trí Vi Weibo đã hỏa tốc chia sẻ bài đăng của sếp mình.

Cư dân mạng thấy vậy, không bận tâm bốn chữ đó nghĩa là gì nữa mà hùa theo chia sẻ. Trong chốc lát, cả màn hình Weibo tràn ngập "Hỷ đại phổ bôn".

Khoảng một tiếng sau, cuối cùng cũng có người giải thích nguồn gốc của bốn chữ này - đó là cách viết tắt của "Hỷ văn nhạc kiến, đại khoái nhân tâm, phổ thiên đồng khánh, bôn tẩu tương cáo" (vui mừng thấy rõ/thích thú, lòng người hả hê, cả thiên hạ cùng ăn mừng, chạy đôn chạy đáo báo tin cho nhau).

Cư dân mạng vừa xem xong, ồ, thú vị thật đấy, thế là lan truyền khắp nơi.

Các nhà báo thấy vậy, lần lượt sửa lại tiêu đề các bài đưa tin liên quan đến việc Thẩm Phức nhận đề cử Grammy. "Hỷ đại phổ bôn" lập tức trở nên hot, trở thành thành ngữ độc quyền của Thẩm Phức.