Trên bục, Phó hiệu trưởng lên tiếng trước: "Mọi người yên lặng một chút! Hôm nay, chúng ta rất vinh dự được mời ông Elon Musk và ông Biên Học Đạo đến trường để giao lưu trực tiếp với mọi người. Tôi hy vọng các em sẽ trân trọng cơ hội giao lưu hiếm có này, đồng thời tuân thủ trật tự hội trường và quy tắc đặt câu hỏi, cố gắng để ai cũng có thu hoạch. Sau đây, xin bắt đầu đặt câu hỏi, ai có vấn đề thì giơ tay, sinh viên nhận được micro có thể bắt đầu hỏi."

"Xoạt!"

Lời của Phó hiệu trưởng vừa dứt, bên dưới đã chi chít những cánh tay giơ lên.

Nhân viên công tác đưa micro cho một nam sinh ở hàng ghế đầu, nam sinh lập tức đứng dậy, nói bằng tiếng Anh lưu loát: "Tôi muốn hỏi ông Musk, ông có thần tượng không?"

Musk cầm micro trả lời: "Tôi ngưỡng mộ những nhà khoa học và kỹ sư vĩ đại, ví dụ như Nikola Tesla, Edison, Einstein, Newton, George Stephenson."

Sinh viên: "Ông có tín ngưỡng không?"

Musk: "Không có."

Sinh viên: "Ông cảm thấy bản thân thiên về thân phận kỹ sư nhiều hơn, hay thân phận doanh nhân nhiều hơn?"

Musk: "Kỹ sư."

Sinh viên: "Ông có tràn đầy tự tin vào sự nghiệp của mình không?"

Musk: "Tesla và SpaceX đều từng ở bên bờ vực phá sản, có thể đi đến ngày hôm nay là nhờ một phần may mắn. Tôi luôn chuẩn bị tâm lý cho tình huống đường cùng, thực tế thì tôi cho rằng kết quả cuối cùng rất có thể là thất bại."

Micro được truyền đi, đến tay một nam sinh cao gầy:

Sinh viên: "Ông Musk, trải nghiệm khởi nghiệp của ông là gì, ông có thể chia sẻ với chúng tôi được không?"

Musk: "Sáng tạo là một việc rất khó. Hầu hết mọi người khi mới khởi nghiệp đều rất lạc quan, cảm thấy mình sở hữu vô vàn khả năng, nhưng phần lớn sau sáu tháng sẽ không còn cảm giác đó nữa. Nếu trải qua vài lần thất bại, bạn sẽ phải đối mặt với nỗi đau cùng cực."

Sinh viên: "Ý của ông là không khuyến khích khởi nghiệp sao?"

Musk: "Đương nhiên không phải. Nếu bạn nhìn thấy một vài nhu cầu nào đó của xã hội, hoặc những người xung quanh bạn có thứ gì đó đặc biệt mong muốn, bạn có thể tìm những người cùng chí hướng để làm một điều gì đó giải quyết nhu cầu này, đáp ứng nhu cầu này. Nhu cầu này chính là phương hướng đúng đắn để khởi nghiệp."

Sinh viên: "Ông có khuyến khích sinh viên khởi nghiệp không?"

Musk: "Có. Tôi nghĩ thời điểm tốt nhất để khởi nghiệp là lúc còn đi học, hoặc vừa mới tốt nghiệp, vì lúc này chưa có quá nhiều trách nhiệm, không phải lo cơm áo gạo tiền, không gian thách thức rủi ro sẽ lớn hơn một chút. Bản thân tôi rất mong chờ mọi người gia nhập vào làn sóng thay đổi thế giới bằng công nghệ, nỗ lực dùng sức mạnh công nghệ để khám phá ra phương thức sinh tồn mới cho nhân loại."

Sinh viên: "Ông có thể nói cuốn sách nào mang lại cho ông nhiều cảm hứng nhất không?"

"Cẩm nang du hành thiên hà"... Cuốn sách này dạy tôi rằng, khó khăn thực sự là làm sao để hiểu rõ mình cần đặt câu hỏi gì. Một khi bạn nắm bắt được vấn đề, những thứ còn lại sẽ rất dễ dàng giải quyết."

Micro lại được truyền đi...

Một nữ sinh: "Tôi muốn hỏi Tổng giám đốc Biên, vài năm trước anh còn là sinh viên, giờ đã là ông chủ của công ty lớn, anh có xuất hiện cảm giác mơ hồ về thân phận không?"

Biên Học Đạo cầm micro, cười nói: "Một người trưởng thành sẽ dựa vào vị trí mình đang đứng để tái cấu trúc nhận thức về bản thân."

Nữ sinh: "Anh có thấy xã hội của chúng ta công bằng không?"

Câu hỏi vừa dứt, mấy vị lãnh đạo trường ngồi bên dưới lập tức biến sắc, thầm nghĩ: Thế này là thế nào, sao lại xuất hiện loại câu hỏi này cơ chứ.

Trên bục, Biên Học Đạo sắc mặt không đổi, bình tĩnh trả lời: "Thế giới này thú vị chính vì nó bất công."

Suy nghĩ một chút, nữ sinh hỏi tiếp: "Anh cảm thấy sinh viên tốt nghiệp tìm được công việc như thế nào mới là công việc tốt?"

Biên Học Đạo: "Cá nhân tôi cho rằng, cái gọi là công việc tốt, không phải công việc vào đó để được nuôi dưỡng, mà là công việc bạn có thể học hỏi được điều gì đó. Bởi vì bát cơm sắt nuôi bạn có thể bị người khác đập vỡ, nhưng kỹ năng bạn dùng để nuôi sống bản thân thì không ai có thể tước đoạt."

Tương tác tiếp tục...

Đến khi đặt câu hỏi cho sinh viên thứ 10, Musk đột nhiên đề nghị để mình tự chọn người đặt câu hỏi. Bốn nhân viên công tác dưới sân khấu nhìn nhau rồi gật đầu.

Micro truyền đi, một nam sinh đeo kính đặt câu hỏi: "Tôi rất hứng thú với SpaceX, tôi có thể đi tham quan không?"

Musk: "Bạn đến Tesla thì không vấn đề gì, nhưng chính phủ Mỹ sẽ ngăn cản chúng tôi đưa những người không phải công dân Mỹ đi tham quan SpaceX, vì họ coi đây là một công nghệ vũ khí cao cấp."

Sinh viên: "Ông nghĩ sao về xe chạy xăng?"

Musk: "Tôi thấy xe chạy xăng khá hoang đường, vừa gây tiếng ồn, vừa gây ô nhiễm, năng lượng bền vững mới là xu hướng của tương lai."

Sinh viên: "Làm thế nào mới có thể khởi nghiệp thành công?"

Musk: "Tìm đúng hướng đi, sau đó làm việc chăm chỉ, và kiên trì lâu dài."

Sinh viên: "Làm thế nào để thành công hơn người khác?"

Musk: "Hoặc là không làm, còn đã làm thì phải làm đến mức cực hạn."

Sinh viên: "Mục đích ông nghiên cứu tên lửa là gì?"

Musk: "Tôi hy vọng sự phát triển của công nghệ không gian có thể cho phép nhiều người hơn đi đến các hành tinh khác, hy vọng nhân loại trở thành một chủng tộc liên hành tinh."

Sinh viên: "Ông muốn trở thành người như thế nào? Ông hy vọng người khác nhìn nhận về mình ra sao?"

Musk: "Tôi hy vọng trong mắt mọi người, tôi là một người có ích."

Đến đây, chủ đề bắt đầu được nâng tầm.

Vài phút sau, đã đến thời điểm đặt câu hỏi cho Biên Học Đạo.

Học theo dáng vẻ của Musk, Biên Học Đạo cũng tự chọn người đặt câu hỏi, thế là micro được truyền đến tay một nữ sinh có vẻ ngoài giống Từ Thượng Tú đến năm phần.

Nữ sinh: "Anh là bạn của ông Musk sao?"

Biên Học Đạo: "Đúng vậy."

Nữ sinh: "Điều gì khiến hai người trở thành bạn bè?"

Biên Học Đạo: "Chắc là lý tưởng chung thôi."

Nữ sinh: "Lý tưởng gì? Anh có thể nói cho chúng tôi nghe không?"

Biên Học Đạo cười nói: "Ông ấy muốn nghỉ hưu trên sao Hỏa, tôi muốn đi nghỉ mát trên sao Hỏa, tôi muốn mua vé tàu ở chỗ ông ấy, ông ấy bảo anh hãy đầu tư cho tôi chút tiền để tôi chế tạo xong con tàu đã."

"Ha ha!" Sinh viên bên dưới cười ồ lên.

Sau đó, một nam sinh được Biên Học Đạo chỉ định và nhận lấy micro.

Nam sinh: "Tổng giám đốc Biên, anh có hay đọc sách không? Anh thường đọc những sách gì?"

Biên Học Đạo: "Tôi đọc sách rất tạp, lịch sử, văn học, quản lý, tiểu sử, cái gì cũng đọc."

Nam sinh: "Anh có ghi chép không? Về việc đọc sách, anh có gợi ý gì không?"

Biên Học Đạo: "Tôi đọc sách đa phần là dùng trí não để thấu hiểu và tiêu hóa. Ở đây, tôi muốn nói với mọi người rằng, tận tín thư bất như vô thư, đôi khi những điều trong sách không phải là chính xác, vì bất kỳ cuốn sách nào cũng đều có hạn chế, bao gồm hạn chế của thời đại, hạn chế về trải nghiệm, tâm cảnh và quan điểm của tác giả. Cho nên, nhiều cuốn sách, cho dù chúng ta thấy nó có lý, cũng đừng phụng thờ như chân lý, mà hãy không ngừng thực tiễn và sửa đổi trong cuộc sống, thông qua việc đọc sách để mở ra cánh cửa tư duy của chính mình, nắm vững phương pháp suy nghĩ biện chứng, độc lập, toàn diện, đó chính là điều Khổng Tử đã nói: Học mà không tư duy thì sẽ uổng công vô ích."

Trả lời xong, Biên Học Đạo lại chỉ định một nữ sinh đặt câu hỏi.

Nữ sinh: "Anh cảm thấy loại hình công ty như thế nào mới được coi là công ty vĩ đại?"

Biên Học Đạo trầm ngâm một chút rồi nói vào micro: "Từ 'vĩ đại' quá nặng nề, thực sự rất khó tìm ví dụ. Cá nhân tôi hiểu rằng, một công ty có thể làm được ba điểm sau thì có thể coi là đáng nể: Thứ nhất, kinh doanh thành tín, có trách nhiệm với xã hội; Thứ hai, nhắc đến tên công ty này khiến người ta cảm thấy thỏa mãn, yên tâm; Thứ ba, có thể khiến người tiêu dùng tự giác bảo vệ hình ảnh của nó."

Nữ sinh: "Anh cảm thấy những người nào là cốt lõi của nhân loại?"

Biên Học Đạo: "Các nhà khoa học, nhà tư tưởng và nhà giáo."

Nữ sinh: "Những người như anh không được tính sao?"

"Không tính!" Biên Học Đạo nghiêm nghị nói: "Người thúc đẩy sự phát triển của xã hội loài người không phải chính trị gia, không phải nhà kinh tế học, cũng không phải nhà văn hay triết gia, mà là các nhà khoa học và nhà tư tưởng."

Nữ sinh: "Nhưng doanh nghiệp của anh rất thành công, như Trí Vi Security Guard, bộ gõ và Trí Vi Weibo, mọi người khi lên mạng hầu hết đều dùng đến."

Cầm micro suy nghĩ vài giây, Biên Học Đạo mở lời: "Trước những học vấn thực sự, hư danh không đáng nhắc tới. Trước những thành tựu lớn thực sự, tiền bạc là thứ nhỏ bé không đáng kể. Bạn học vừa nãy nói về mấy phần mềm đó, trước khi chúng được phát triển ra, người ta vẫn lên mạng, vẫn sử dụng mạng như thường, có hay không có chúng cũng không ảnh hưởng đến cục diện lớn."

"Hơn nữa, một vài người trong cuộc sống có thể là người dẫn đầu trong các ngành nghề, có rất nhiều người ủng hộ và fan hâm mộ, thế nhưng, hãy giả thiết một chút, nếu người này hoặc người kia căn bản chưa từng đến với thế giới này, chất lượng cuộc sống của chúng ta liệu có giảm đi dù chỉ một chút không? Nếu giảm đi, chứng tỏ người này chính là cốt lõi nhân loại mà tôi vừa nói. Nếu không giảm đi, thì chứng tỏ người này không đáng để ngưỡng mộ một cách chân thành."

Toàn trường im phăng phắc.

Mặc dù đại học đã mở rộng quy mô tuyển sinh, nhưng sinh viên có thể đỗ vào Đại học Giao thông Thượng Hải chắc chắn trí tuệ phải nằm trên mức tiêu chuẩn của đám đông, cho nên sinh viên có mặt tại đây đều nghe ra được, lời nói vừa rồi của Biên Học Đạo không chỉ hạ thấp sản phẩm phần mềm của công ty mình, mà còn hạ thấp chính bản thân anh.

Chỉ là, con người chỉ khi biết thế nào là đáng quý mới biết thế nào là hổ thẹn, hành động tự hạ thấp này chẳng những không khiến mọi người coi thường Biên Học Đạo và Tập đoàn Hữu Đạo, mà ngược lại còn khiến hình tượng cá nhân của Biên Học Đạo trở nên cao lớn và trầm trọng hơn.

Lúc này, nam sinh đặt câu hỏi vừa nãy nói vào micro: "Tổng giám đốc Biên, anh cảm thấy ý nghĩa của việc con người sống là gì? Người ta nên sống cuộc đời này như thế nào?"

Điều chỉnh lại tư thế ngồi, Biên Học Đạo bình thản nói: "Về việc sống cuộc đời này thế nào, người xưa đã nói từ lâu rồi, hơn nữa còn nói rất tinh gọn—khi nghèo thì tự giữ mình cho tốt, khi đắc ý thì giúp đỡ thiên hạ."

"Đối với một người có theo đuổi, việc duy nhất có ý nghĩa trong đời là nỗ lực nâng cao trí tuệ của toàn nhân loại, nỗ lực cả đời vì một nền văn minh tập thể ở tầng thứ cao hơn. Đương nhiên, cảnh giới này nhìn thì khó, thực tế còn khó hơn. Và cho dù không đạt được cảnh giới này, cũng nên mang tinh thần phản biện, không mê tín, không mù quáng, không sùng bái, mãi mãi không thỏa mãn với hiện trạng, mãi mãi muốn cải tạo thế giới, mãi mãi đón nhận những điều tốt đẹp trên thế giới, mãi mãi tiến về phía trước."

Câu hỏi cuối cùng là của một nam sinh có khuôn mặt rất già dặn: "Tổng giám đốc Biên, anh đối mặt với đủ loại hủy báng từ bên ngoài như thế nào?"

Biên Học Đạo cười nói: "Người khác cười ta quá điên cuồng, ta cười người khác nhìn chuẩn xác, chỉ vậy thôi."

Cùng thời điểm, tại cùng một thành phố.

Tại một câu lạc bộ làm đẹp ở Hoa viên Bến Thượng Hải, Chúc Đức Trinh đang nằm trên ghế thực hiện chăm sóc da mặt.

Điện thoại "u u" rung hai lần, Chúc Đức Trinh ra hiệu cho chuyên viên làm đẹp dừng lại, cầm điện thoại lên nhìn màn hình, sau đó nói với chuyên viên: "Cô ra ngoài trước đi."

Ngồi dậy, bấm mở tin nhắn, nội dung có tám chữ — Biên tán thành cô vào Tesla.