Một

Nhất Đấu huynh:

Đại tác cùng thư tới đã nhận.

Đọc xong "Thái Yến" (Hái yến), phù tưởng liên miên. Hồi nhỏ nghe ông nội tôi kể, người nhà giàu ăn cơm, trên bàn bày toàn là móng lạc đà, gấu bàn tay (hùng chưởng), đầu khỉ, yến sào các thứ. Lạc đà thì tôi đã thấy rồi, móng lạc đà béo ngậy đó có lẽ thật sự rất ngon, nhưng tôi không có phúc hưởng. Hồi nhỏ tôi từng ăn một lần móng ngựa do nhị gia lén lặt từ chân con ngựa chết của đội sản xuất xuống, tự nhiên không có đầu bếp danh tiếng nấu nướng, được mẹ tôi cho vào nước trắng thêm muối luộc, ăn thịt chẳng được bao nhiêu, uống canh thì có thể no căng. Bát canh móng ngựa này đã để lại cho tôi ấn tượng sâu sắc, đến nay vẫn khó quên, Tết về nhà anh em tụ tập, vẫn thường xuyên nhắc lại, hình như hương vị tươi ngon đó vẫn còn vương vấn trên đầu lưỡi. Đó là năm một nghìn chín trăm sáu mươi, thời điểm khó khăn nhất, cho nên mới có thể để lại ấn tượng sâu sắc nhường ấy chứ! Còn hùng chưởng á, năm ngoái một doanh nhân mời tôi ăn cơm, món cuối cùng được bưng lên là một đĩa đen sì sì, chủ nhà rất trang trọng nói: Đây là hùng chưởng, vừa nhờ người ở Hắc Long Giang mang về đấy. Thế là liền vô cùng hào hứng gắp một đũa cho vào miệng, nếm đi nếm lại thật kỹ, cảm thấy dính dính nhầy nhầy, không thơm không thối, chẳng khác gì gân da trên móng giò heo cả, trong lòng nghĩ như vậy, miệng lại liên tục khen hương vị tuyệt vời. Chủ nhà gắp một chút nếm thử, nói: Nấu không đạt! Sau đó lại chê đầu bếp không biết làm. Tôi thực sự không biết "nấu" là thế nào, nhưng lại ngại không dám hỏi. Sau đó ở Bắc Kinh thỉnh giáo một người bạn từng làm việc trong nhà hàng, mới biết chuyện "nấu" rốt cuộc là thế nào. Anh ấy còn bảo tôi, thứ tôi ăn là hùng chưởng đã phơi khô, cho nên mới cần nấu. Mà hùng chưởng tươi thì không cần nấu. Nhưng chế biến cũng không dễ dàng, anh ấy nói nếu có được một chiếc bàn chân gấu tươi, tức là phải đào đất làm hố, dùng vôi cục lót đáy, đặt hùng chưởng vào trong, bên trên lại dùng vôi đậy kín, sau đó tưới nước ấm lên vôi, làm cho vôi phát nhiệt sủi ra, là có thể trừ sạch gốc lông trên bàn chân. Anh ấy nói ăn hùng chưởng phải kiên nhẫn, bởi vì hùng chưởng hầm càng nhừ càng ngon, cho nên tối ăn hùng chưởng, sáng sớm đã phải bắc nồi hầm lên rồi. Cái này cũng quá phiền phức đi! Ngoài ra tôi nhớ ông nội tôi từng nói, gấu mùa đông không ăn thức ăn, đói thì liếm bàn chân để chữa đói, cho nên hùng chưởng là báu vật, cách nói này tôi nghĩ đại khái chẳng có đạo lý gì.

Còn về đầu khỉ (hầu đầu), ban đầu tôi cứ tưởng là đầu của con khỉ, mãi sau mới nghe nói đó là một loại nấm cây. Thứ này tôi chưa từng ăn, nhưng vì bệnh dạ dày nên đã ăn không ít "viên nấm hầu đầu". Gặp được một vị sư phụ nhà máy dược trên chuyến tàu mấy hôm nay, ông ấy nói đi đâu mà kiếm lắm nấm hầu đầu thế? Kiếm ít mộc nhĩ, nấm hương cho vào là được rồi. Điều này khiến tôi giật mình, không ngờ trong thuốc cũng pha hàng giả, trong thuốc mà còn dám pha hàng giả, thì còn cái gì là thật nữa chứ?

Cuối cùng, phải nói đến yến sào đáng sợ này, tôi chưa từng thấy, cũng chưa từng ăn, trước đây đọc "Hồng Lâu Mộng", thấy Lâm Đại Ngọc bị bệnh phổi hở chút là uống canh yến sào, cho nên mới biết đó là đồ tốt, người bình thường không gánh nổi. Nhưng tôi tuyệt đối không ngờ thứ đó lại đắt đỏ đến thế, chúng tôi vất vả làm việc nửa đời người, số lương cộng lại cũng chẳng mua nổi mấy cân yến sào. Xem tiểu thuyết của anh rồi, đời này tôi cũng không thèm ăn yến sào nữa, đắt là một nguyên nhân, nguyên nhân khác là quá tàn nhẫn. Tôi không phải là kẻ giả tạo theo "chủ nghĩa bảo vệ yến", nhưng cứ nghĩ đến loài chim yến họng nhả ra máu tạo thành tổ ấy, trong lòng lại thấy khó tả. Trình độ của tôi cũng xấp xỉ "vợ anh" trong tiểu thuyết của anh mà thôi. Tôi hoài nghi yến sào không hề thần kỳ như "mẹ vợ anh" nói đâu, người Hồng Kông thích ăn yến sào, nhưng những người đi trên đường, phần lớn là người thấp lùn mặt nhọn mỏ vẩu, người Sơn Đông chúng tôi ăn khoai lang bánh ngô hành lá, toàn nuôi ra những người cao lớn, gái đẹp trên đường tuy không thành bầy nhưng cũng có thể bắt gặp ở khắp nơi, từ đó có thể thấy, giá trị dinh dưỡng của thứ đó cũng chẳng chênh lệch là mấy so với khoai lang nướng, bỏ ra từng ấy tiền để ăn thứ bẩn thỉu đó, quả thực là một hành vi ngu xuẩn, huống chi lại còn tàn nhẫn tàn phá tổ của chim yến hết lần này đến lần khác, đây đã không đơn thuần là vấn đề ngu xuẩn nữa rồi.

Những năm gần đây——nhất là sau khi đọc một loạt tiểu thuyết của anh, tôi phát hiện người Trung Quốc chúng ta quả thực đã vắt kiệt óc trong chuyện ăn uống, đương nhiên, những kẻ có điều kiện ăn món ngon vật lạ, đại đa số không cần phải móc túi của chính mình, còn đại đa số người dân trăm họ, chẳng qua chỉ là nhét cho đầy bao tử một cách hỗn tạp mà thôi. Đây thực sự là thời đại sơn hào hải vị, mấy tên quan liêu trong tiểu thuyết của anh, uy phong hơn hẳn Lưu Văn Thái - kẻ chuyên ăn màng chân vịt nhiều. Chuyện này ai nấy đều đã thành thói quen, mấy năm trước còn có người viết trên báo chí vài bài văn đậu hũ nhạt nhẽo hoặc vẽ bức tranh biếm họa để châm biếm một chút, bây giờ đến những thứ này cũng không còn nữa.

Quay lại chủ đề chính, "Thái Yến" của anh tôi thấy ý thức chính trị vẫn còn quá mạnh, tôi nghĩ anh nên trút sạch nỗi phẫn uất ngập tràn trong lòng ra trước, rồi sau đó hãy viết lại tiểu thuyết này. Thu hoạch yến sào, ngành nghề cổ xưa mà lại sắp tuyệt chủng này, đẫm màu sắc thần kỳ và truyền thuyết, sẽ biến thành một tác phẩm cực kỳ hay. Nhấn mạnh một chút: chú ý công phu vào sự thần kỳ và truyền thuyết.

Việc tôi đi Tửu Quốc, lãnh đạo đã cơ bản đồng ý. Nhưng tôi bắt buộc phải hoàn thành bản thảo đầu tiên của cuốn tiểu thuyết dài này trong tay rồi mới có thể lên đường. Tôi vẫn ghi nhớ ngày hội Tửu Viên (rượu khỉ) lần thứ nhất của các anh, sẽ không bỏ lỡ đâu.

Bản thảo gửi trả lại cho anh, gửi bưu điện chuyển phát nhanh, xin hãy kiểm tra và nhận.

Kính chúc

Bút kiện!

Mạc Ngôn

Hai

Mạc Ngôn lão sư:

Thư đã nhận được, bản thảo gửi qua đường bưu điện chuyển phát nhanh cũng đã nhận được. Kỳ thực ngài hoàn toàn không cần tốn kém thêm mấy đồng này, gửi bảo đảm thông thường là được, muộn mấy ngày cũng không có quan hệ gì, bởi vì tôi đang viết một cuốn tiểu thuyết nhan đề "Tửu Tiên", tạm thời không muốn sửa "Thái Yến".

Lão sư xoay quanh "Thái Yến" của tôi mà phát biết bao cảm thán, và vì thế mà nhớ lại chuyện cũ thời niên thiếu ăn móng ngựa luộc với nước trắng, cho nên, "Thái Yến" dù có vĩnh viễn không được xuất bản đi chăng nữa, thì cũng đã lập được công lao hiển hách——nếu không có nó, sao ngài lại viết cho tôi bức thư dài thế này chứ?

Đúng như ngài đã nói, giá trị dinh dưỡng của yến sào đã bị người ta phóng đại lên rất nhiều, tôi nghĩ, nó chẳng qua chỉ là một loại chất tiết của loài chim có chứa hàm lượng protein cao mà thôi, không hề có công năng thần kỳ đến thế, bằng không, những kẻ mỗi ngày ăn ba năm tổ yến thật sự trường sinh bất lão rồi. Tôi chỉ ăn yến sào có một lần, y như những gì tôi viết trong tiểu thuyết. Sau khi ngài đến Tửu Quốc, tôi nhất định sẽ tìm cách kiếm chút yến sào cho ngài ăn, đương nhiên, ăn là thứ yếu, gia tăng một số kinh nghiệm về mặt này mới là chủ yếu.

Về nỗi phẫn uất ngập tràn trong lòng tôi, sau đây nhất định sẽ tìm cách trút bỏ, trong trạng thái này, chẳng ai có sức cứu vãn tình thế đã ngả nghiêng, hơn nữa suy xét nghiêm túc lại, xã hội biến thành thế này, mỗi người đều có trách nhiệm, bản thân tôi cũng nhân cơ hội công việc, uống cạn tất cả các loại danh tửu trên khắp thế giới, những loại rượu đó không rẻ hơn yến sào là bao, người dân bình thường e rằng đến nhìn cũng chưa từng thấy. Như rượu Gevrey-Chambertin của Pháp, La Romanee-Conti, rượu Nước Mắt của Đức (Lay), rượu Lang Trung (Doktor), rượu Barbaresco của Ý, Nước Mắt Chúa Giê-su (Lacrima Christi), v.v., đều là trân bảo trong các loại rượu, là tiên tửu ngọc dịch đích thực. Lão sư, ngài mau đến đi, học sinh không dám khoác lác chuyện khác, chứ kiếm chút danh tửu cho ngài uống thì chỉ là chuyện nhỏ thôi. Ngài đừng ngại ngùng, ngài uống hay tôi uống dẫu sao vẫn tốt hơn là để cho mấy tên tham quan ô lại uống.

Dù sao thì ngài chẳng mấy chốc cũng sẽ đến Tửu Quốc, học sinh có bao nhiêu là lời muốn nói, để dành đến lúc gặp mặt, hai ta huynh đệ đối mặt nâng chén rồi hãy tha hồ đàm đạo nhé!

Gửi kèm tác phẩm mới "Tửu Viên" của tôi, xin lão sư chỉ giáo thêm. Vốn dĩ còn muốn kéo dài thêm chút nữa, nhưng mấy ngày nay thực sự đã kiệt sức rồi, nên đành kết thúc qua loa. Bản thảo này đọc xong, không cần gửi bưu điện, đợi lúc ngài đến Tửu Quốc mang theo cho tôi là được. Tôi nghỉ ngơi một ngày, lập tức cầm bút viết một truyện ngắn khác, rồi sau đó mới sửa "Thái Yến".

Kính chúc

Văn an

Học sinh: Lý Nhất Đấu

Ba

"Tửu Viên"

Tửu Viên = Viên Tửu. Người ủ rượu là ai? Chính là bố vợ tôi Viên Song Ngư, giáo sư Đại học Ngành ủ rượu thành phố Tửu Quốc. Nếu nói thành phố Tửu Quốc là một viên minh châu được khảm trên bản đồ tổ quốc vĩ đại của chúng ta, thì Đại học Ngành ủ rượu chính là một viên minh châu của thành phố Tửu Quốc chúng ta, mà bố vợ tôi lại là một viên minh châu của Đại học Ngành ủ rượu chúng ta——tỏa sáng rực rỡ nhất, chói lọi nhất. Có thể trở thành học sinh của lão nhân gia ông, tiến thêm một bước trở thành con rể của ông, là vinh quang lớn nhất trong đời tôi. Vận may của tôi không biết khiến bao nhiêu người ngưỡng mộ, ghen tị.

Khi đặt tên cho bài viết này, tôi đã từng đắn đo suy nghĩ rất nhiều: nên gọi là "Tửu Viên" (rượu khỉ) ư? Hay là gọi là "Viên Tửu" (rượu họ Viên)? Cân nhắc đắn đo mãi, tạm thời dùng "Tửu Viên". Mặc dù thế này trông có vẻ hơi mang phong cách dã thú.

Bố vợ tôi học thức uyên bác, nhân cách thanh cao, vì để tìm kiếm rượu khỉ, ông tình nguyện đến núi Bạch Viên cùng bầy khỉ làm bạn, màn trời chiếu đất, dầm mưa dãi nắng, cuối cùng đã đạt được thành công.

Để có thể để những độc giả không thích uống rượu có được một cái nhìn đại khái về học thức của bố vợ tôi, ở đây tôi đành phải chép lại một đoạn dài bài giảng của bố vợ tôi khi dạy môn "Học thuyết nguồn gốc các loại rượu" cho chúng tôi mấy năm trước.

Lúc đó tôi vẫn còn là một tên thanh niên ngốc nghếch lơ ngơ, từ một vùng quê nghèo bước vào thánh đường linh thiêng của rượu, sự hiểu biết về rượu vô cùng ít ỏi. Khi bố vợ tôi chống gậy batoong, mặc vest trắng, phong thái hào hoa bước lên bục giảng, trong lòng tôi nghĩ, rượu, chẳng qua chỉ là chút nước cay xè thôi? Xem ông già này có thể nói ra được đạo lý gì nào.

Bố vợ tôi đứng trên bục giảng, chưa cất lời đã ha ha cười lớn, cười xong liền từ trong ngực lấy ra một chiếc lọ nhỏ, rút nút chai, uống một ngụm, chép miệng một cái, nói: Các đồng chí, tôi đang uống thứ gì? Có người nói: Nước máy. Có người nói: Nước sôi để nguội. Có người nói: Chất lỏng trong suốt. Có người nói: Rượu. Tôi biết thừa là rượu——tôi ngửi thấy mùi thơm của rượu——nhưng lại thấp giọng nói: Nước tiểu——Hay lắm! Bố vợ tôi dùng bàn tay vỗ mạnh lên bục giảng, nói: Bạn học nào nói là rượu đứng lên xem nào.

Một nữ sinh thắt bím tóc dài đỏ mặt đứng dậy, liếc nhìn bố vợ tôi một cái, rồi cúi gằm đầu, nghịch chóp bím tóc——đây là động tác quen thuộc của các cô gái thắt bím tóc, học được từ trên phim ảnh——Bố vợ tôi hỏi: Sao em biết đó là rượu? Cô ấy dùng âm thanh nhỏ vừa đủ nghe nói: Em ngửi thấy mùi vị……——Tại sao khứu giác của em lại nhạy bén thế? Bố vợ tôi hỏi.

Khuôn mặt cô gái càng đỏ hơn, chẳng những đỏ, mà còn đang phát sốt nữa kìa. Tại sao? Bố vợ tôi hỏi. Cô ấy dùng âm thanh nhỏ hơn nữa nói: Em……mấy hôm nay khứu giác của em tốt lắm……

Bố vợ tôi vỗ vỗ trán, ra vẻ chợt hiểu ra nói: Được rồi, hiểu rồi, em ngồi xuống đi!

Bố vợ tôi đã hiểu ra cái gì? Các bạn có biết không? Tôi cũng là mãi về sau mới biết. Ông nói có một số con gái trong kỳ kinh nguyệt khứu giác đặc biệt nhạy bén, trí tưởng tượng cũng đặc biệt phong phú. Cho nên, rất nhiều phát hiện vĩ đại trong lịch sử loài người, đều gắn kết chặt chẽ với chu kỳ kinh nguyệt.

Bạn học nào nói là nước tiểu đứng lên! Bố vợ tôi nghiêm nghị nói.

Đôi tai tôi ù đi một trận, trước mắt hoa cả sao bay, tựa như hứng trọn một gậy trên đỉnh đầu. Không ngờ lão già này tai thính thế không biết.

Đứng lên, đừng ngại ngùng chứ! Ông nói.

Vẻ lúng túng của tôi đã thu hút ánh mắt của toàn thể học sinh trong lớp, đương nhiên cũng thu hút ánh mắt của nữ sinh bím tóc dài đang đến kỳ kinh nguyệt——cô ấy tên là Kim Mạn Lệ, một cái tên điển hình của nữ đặc vụ, vở kịch của tôi với cô ấy sẽ bàn riêng ở một bài khác, về sau cô ấy cũng trở thành nghiên cứu sinh của bố vợ tôi——tiêu đời rồi, cái miệng thối hơn phân chó này lại một lần nữa rước họa vào thân cho tôi. Lý Nhất Đấu ơi Lý Nhất Đấu, trước lúc lên đường cha mẹ dặn dò anh thế nào hả? Không phải bảo anh ít nói nhiều nghe đấy à? Cậu đấy ư? Cái miệng dán cao chó cũng không bịt nổi. Chim gõ kiến chết trong hốc cây——thiệt thòi ở cái miệng——Tôi chật vật đứng dậy, không dám ngẩng đầu lên.

——Cậu tên là gì?

——Lý Nhất Đấu

——Hèn chi có trí tưởng tượng phong phú thế, hóa ra là Tửu Tiên chuyển thế.

Lời nói của ông đã khiến cả lớp cười ồ lên. Ông dùng hai tay ra hiệu dập tắt tiếng cười, uống một ngụm rượu, chép miệng một cái, nói, ngồi xuống đi, Lý Nhất Đấu. Thật tình mà nói, tôi rất thích cậu, cậu là một người rất khác biệt.

Tôi ngẩn ngơ ngồi xuống, nhìn bố vợ tôi nhét chặt nút chai rượu lại, dùng sức lắc lắc, giơ lên, hướng về phía ánh sáng rọi vào từ ngoài cửa, thưởng thức những bọt khí lơ lửng tung bay trong chai, dùng giọng điệu tuyệt đẹp nói: Các bạn học thân mến, đây là một thứ chất lỏng thần thánh, là chất lỏng không thể thiếu trong cuộc sống của con người, trong thời đại cải cách mở cửa ngày nay, tác dụng của nó ngày càng lớn, nói không ngoa chút nào, không có nó, chấn hưng Tửu Quốc chỉ là lời nói suông. Rượu, là ánh nắng, là không khí, là máu huyết. Rượu, là âm nhạc, là hội họa, là múa ba-lê, là thơ ca. Người ủ rượu, là đại sư hội tụ muôn vàn nghệ thuật vào một thân. Hy vọng trong số các bạn sẽ sản sinh ra đại sư ủ rượu mang vinh quang về cho đất nước, đến triển lãm thế giới Barcelona để giật lấy huy chương vàng.

Cách đây không lâu tôi nghe nói, có người xem thường chuyên môn của chúng ta, cho rằng ủ rượu không có tiền đồ, các bạn học ạ, tôi có thể nói cho các bạn biết, đến một ngày nào đó trái đất bị hủy diệt, các phân tử cồn vẫn sẽ bay lượn trong vũ trụ!

Trong tiếng vỗ tay nhiệt liệt của chúng tôi, bố vợ tôi giơ cao chai rượu của ông, nét mặt vô cùng trang nghiêm thánh thiện, giống như dáng đứng oai phong của người anh hùng thường thấy trong phim ảnh. Tôi cảm thấy thật hổ thẹn, không nên biến một thứ chất lỏng nghiêm trang thế này thành nước tiểu, mặc dù sớm muộn gì nó cũng biến thành nước tiểu.

Nguồn gốc của thứ chất lỏng thần thánh này, cho đến nay vẫn còn là một điều bí ẩn. Bố vợ tôi nói, hàng ngàn năm dòng rượu đã hội tụ thành sông Hoàng Hà, hội tụ thành sông Trường Giang, nhưng chúng ta lại không tìm thấy nguồn gốc của nó. Chúng ta chỉ có thể phỏng đoán.

Các nhà thiên văn học nước ta khi phân tích quang phổ vũ trụ đã phát hiện trong không gian ngoài vũ trụ tồn tại một lượng lớn phân tử cồn, gần đây nữ phi hành gia người Mỹ trong tàu con thoi bỗng ngửi thấy mùi rượu nồng nàn, và cảm nhận được từng đợt khoan khoái, giống như hơi say vậy. Xin hỏi, những phân tử cồn đó từ đâu mà ra? Mùi rượu mà nữ phi hành gia ngửi thấy là từ đâu đến? Là đến từ ngoại tinh cầu? Hay từ Tửu Quốc chúng ta phát tán lên? Các bạn học ạ, hãy tung đôi cánh tưởng tượng bay lượn đi nào!

Bố vợ tôi nói, tổ tiên chúng ta, đã quy công lao phát minh ra rượu cho thần linh, đồng thời thêu dệt nên rất nhiều câu chuyện đẹp đẽ cảm động. Xin hãy xem bài giảng——

Người Ai Cập cổ đại cho rằng rượu do Osiris phát minh ra đầu tiên, bởi vì ông là vị thần hộ mệnh của người chết, rượu có thể dùng để tế cúng tổ tiên, siêu độ vong linh, chắp cho chúng đôi cánh, để chúng bay đến thế giới cực lạc. Những người đang sống chúng ta, sau khi uống say cũng có cảm giác bồng bềnh bay bổng, cho nên, bản chất của rượu chính là tinh thần bay lượn.

Người Lưỡng Hà (Mesopotamia) cổ đại đã đội chiếc vòng nguyệt quế của thủy tổ ủ rượu lên đầu Noah. Họ nói Noah không chỉ tái tạo lại loài người sau trận đại hồng thủy, mà còn ban cho loài người mỹ tửu để tránh khỏi tai nạn. Người Lưỡng Hà thậm chí còn xác định cả nơi Noah ủ ra dòng rượu——Erinan.

Người Hy Lạp cổ đại sở hữu vị thần rượu của riêng mình, tên của ông là Dionysus, là vị thánh tiên trong các vị thần Olympus chuyên giao du với rượu. Ông tượng trưng cho sự cuồng hoan, tượng trưng cho những xiềng xích nặng nề lần lượt rơi xuống, tượng trưng cho tinh thần tự do bay bổng ngang tàn.

Tôn giáo tôn sùng tinh thần chí thượng có cách nhìn nhận khác về nguồn gốc của rượu. Phật giáo và Hồi giáo tràn đầy thù hận đối với rượu, họ lớn tiếng tuyên bố rượu là cội nguồn của mọi tội ác. Thiên Chúa giáo lại cho rằng rượu là máu huyết của Jehovah, là biểu hiện vật chất của tinh thần cứu thế của Jehovah. Uống rượu là có thể tâm tâm tương ấn, thông suốt với Thượng đế. Tôn giáo coi rượu như một thứ tinh thần, đây là một cách nhìn nhận vô cùng cao minh, mặc dù chúng ta biết rượu là một loại vật chất, nhưng tôi nhắc nhở các bạn, một kẻ chỉ coi rượu đơn thuần là vật chất, thì rất khó trở thành đại sư nghệ thuật. Rượu là tinh thần, trong ngôn ngữ của không ít dân tộc, vẫn còn lưu giữ dấu vết này, tiếng Anh viết rượu mạnh là Spirits, tiếng Pháp viết rượu độ cồn cao là Spiritueux, những từ này đều có chung gốc từ với từ "tinh thần".

Nhưng chúng ta rốt cuộc vẫn là những người theo chủ nghĩa duy vật, nhấn mạnh rượu là tinh thần, chẳng qua chỉ là để cho tâm hồn chúng ta tung đôi cánh bay cao, bay mỏi mệt rồi, hạ xuống, vẫn phải tìm kiếm nguồn gốc của rượu từ trong đống sách cũ. Đây quả thực là một công việc thú vị vô cùng.

Tư liệu tôn giáo và tập hợp tác phẩm văn học cổ xưa nhất của Ấn Độ - "Phệ Đà" (Veda) từng nhắc đến một loại đồ uống có cồn tên là "Soma" và một loại rượu tế tự khác tên là "Baoma". "Cựu ước" (The Old Testament) của người H hebrewh nhiều lần nhắc đến "rượu chua" và "rượu ngọt". Chữ giáp cốt văn cổ xưa của nước ta có câu: "Kỳ tửu □ vu Đại Giáp □□ vu Đinh", ý là dâng rượu tế lên người chết là Đại Giáp và Đinh. Trong giáp cốt văn còn có một chữ "Sưởng", Hán Ban Cố trong "Bạch Hổ thông nghĩa" giải thích rằng: "Sưởng giả, dĩ bách thảo chi hương, kim uất hợp nhưỡng chi thành sưởng." Sưởng, mỹ tửu vậy. Sưởng đồng nghĩa với sảng, sảng khoái, tận tình, không cản trở, không ngưng trệ, thông suốt, thoải mái, nói năng thoải mái, thông suốt không bị cản trở, tưởng tượng bay bổng, cạn chén…… Rượu chính là cõi tự do này.

Ở các khu vực khác trên thế giới, ghi chép văn bản sớm nhất liên quan đến rượu được phát hiện cho đến nay, phải kể đến nút chai rượu tìm thấy trong ngôi mộ cổ tiền sử được khai quật ở Ai Cập, trên đó in rõ ràng dấu ấn của xưởng rượu vườn ngự uyển đời vua Ramses III (Ramses III, năm 1198 TCN —— năm 1166 TCN).

Ghi chép sự việc có niên đại sớm hơn liên quan đến rượu, còn có thể kể ra một số. Như chữ "Lễ" trong tiếng Trung, chỉ một loại rượu ngọt; trong tiếng nước ngoài "Bojah", tiếng Ấn Độ cổ chỉ một loại rượu nguyên chất từ ngũ cốc; "Bosa", tiếng bộ tộc Ethiopia chỉ rượu lúa mạch; "Cervisia", tiếng Gaul cổ, "Pior", tiếng Đức cổ, "eolo", tiếng Scandinavia cổ, "Bere", tiếng Anglo-Saxon cổ, các loại kể trên, đều là cách viết bia thủ công thời cổ đại của các dân tộc này; rượu sữa, các dân tộc du mục cổ đại trên thảo nguyên Mông Cổ gọi là "Koumiss", người Lưỡng Hà gọi là "Mazoun"; rượu mật ong, người Hy Lạp cổ đại gọi là "Mclikaton", người La Mã cổ đại gọi là "Aquamusla", người Celt gọi là "Chouchen". Người Scandinavia cổ đại thường dùng rượu mật ong để chúc mừng đám cưới, từ "tuần trăng mật" (honeymoon) do đó mà hình thành, lưu truyền đến tận ngày nay, phổ biến trên toàn thế giới.

Những văn bản ghi chép loại này, xuất hiện nhiều như nấm sau mưa trong văn hóa của các dân tộc cổ đại trên thế giới, không thể kể ra cho hết được.

Trích dẫn một đoạn dài bài giảng của bố vợ tôi, chắc chắn đã khiến các bạn cảm thấy vô cùng chán ngản, xin lỗi, tôi cũng chán chết đi được, nhưng không còn cách nào khác, xin hãy kiên nhẫn một lát, sắp xong rồi, sắp xong rồi.

Căn cứ vào tư liệu văn bản để xác định nguồn gốc của rượu, chỉ có thể truy nguyên đến khoảng thế kỷ thứ mười trước Công nguyên, điều này không khỏi khiến người ta cảm thấy tiếc nuối. Nguồn gốc của rượu lẽ ra phải có trước lịch sử loài người, phỏng đoán này hoàn toàn chính xác. Hàng loạt phát hiện khảo cổ học, đã cung cấp cho chúng ta đầy đủ bằng chứng. Bình gốm ba chân trong di tích Long Sơn, tôn, giáp có tạo hình tuyệt mỹ ở Đại Lãnh Khẩu, bức bích họa tế thần hiến tế rượu trong hang động Altamira ở Tây Ban Nha, v.v., đều chứng minh lịch sử của rượu vượt quá một vạn năm.

Các bạn học, bố vợ tôi nói, rượu là một hợp chất hữu cơ, dưới sự tạo hóa tinh vi kỳ ảo của tự nhiên, có thể tự nhiên sinh thành. Đường dưới tác dụng của men biến thành cồn, cộng thêm các chất khác, là có thể hóa hợp thành rượu. Trong tự nhiên có các chất chứa đường lấy mãi không hết, dùng mãi không cạn, quả của thực vật có hàm lượng đường khá cao rất dễ bị chất men phân giải, như nho. Giả sử có một đống nho bị gió, nước, hoặc chim muông thú rừng mang đến chỗ trũng thấp, độ ẩm và nhiệt độ thích hợp có thể thúc đẩy chất men trên vỏ nho hoạt động trở lại, biến nước trái cây thành dòng rượu ngọt ngào.

Nước ta từ xưa đã có thuyết "vượn khỉ làm rượu", sách cổ "Bồng Lung dạ thoại" chép rằng: "Hoàng Sơn lắm vượn khỉ, mùa xuân mùa hè hái trăm hoa quả vào trong hốc đá, ủ thành rượu, hương ngào ngạt bốc lên, ngửi thấy từ cách xa mấy trăm bước." "Thanh bái loại sao - Việt tây ngẫu ký" ghi chép rằng: "Vùng Bình Lạc v.v.. thuộc Việt Tây, trong núi lắm vượn, giỏi hái trăm hoa làm rượu. Tiều phu vào núi, kẻ tìm được sào huyệt của chúng, rượu nhiều tới mấy vạn hộc (thạch). Uống vào, thơm ngon lạ lùng, gọi tên là rượu khỉ (tửu viên)."

Vượn khỉ còn có thể hái lượm hoa quả hỗn hợp vào trong hốc đá, ủ thành rượu một cách bừa bãi, huống chi là tổ tiên loài người. Thuyết vượn khỉ làm rượu tương tự, các nước khác cũng có. Tỷ như giới làm rượu Pháp phổ biến cho rằng loài chim ngậm hái quả tụ tập trong tổ, đủ loại tai nạn khiến chim không nuốt trọn quả, lâu ngày chầy tháng, tổ chim liền trở thành dụng cụ ủ rượu. Con người học được cách làm rượu, hẳn là đã nhận được sự gợi ý từ chim muông cầm thú. Sự sinh thành tự nhiên của rượu với thời điểm xuất hiện thực vật chứa đường trên trái đất đáng lẽ phải cơ bản đồng bộ, cho nên chúng ta nói, khi chưa có loài người, trên trái đất đã thơm ngát mùi rượu rồi.

Vậy, con người lại bắt đầu ủ rượu từ bao giờ? Điều này trước tiên quyết định bởi việc loài người phải phát hiện ra sự tồn tại của rượu trong tự nhiên. Có kẻ không sợ chết, hoặc khát khô cổ họng đã uống rượu trong hốc đá hoặc trong tổ chim, nếm được hương vị của thứ chất lỏng kỳ diệu này, cảm nhận được sự khoái cảm tột cùng sau khi uống cạn thứ chất lỏng này, sau đó, từng đám từng lũ người đi tìm hốc đá và tổ chim, tìm sạch uống sạch rồi, động cơ ủ rượu liền nảy sinh.

Có động cơ rồi, tiếp theo chính là sự mô phỏng, con người mô phỏng theo loài khỉ, ném quả vào trong hốc đá, nhưng không phải lần mô phỏng nào cũng thành công. Có lúc, quả trong hốc đá biến thành quả khô; có lúc, quả trong hốc đá thối rữa thành bùn. Rất nhiều lần, loài người dừng hoạt động học tập vượn khỉ ủ rượu lại, nhưng sức mạnh to lớn của thứ chất lỏng đó lại thu hút họ một lần nữa lấy hết dũng khí ra thí nghiệm, cứ như vậy, kinh nghiệm sinh ra, rượu trái cây dựa vào sức mạnh tự nhiên đã được ủ ra, mọi người hân hoan nhảy múa trần truồng trong hang động đốt lửa.

Loài người học tập ủ rượu tiến hành đồng thời với việc học tập trồng trọt, thuần hóa dã thú, đợi đến khi lương thực thay thế thịt thú thịt cá trở thành thức ăn chính, thí nghiệm dùng lương thực ủ rượu bắt đầu. Động cơ kích hoạt thí nghiệm này, có thể là sự truyền cảm hứng ngẫu nhiên, cũng có thể là sự khải thị của Thượng đế. Khi giọt rượu đầu tiên ngưng tụ từ hơi nước hình thành trên thiết bị làm lạnh——nồi chưng, lịch sử loài người liền lật sang một trang hoành tráng, thời kỳ văn minh huy hoàng từ đó bắt đầu.

Tan học, bố vợ tôi nói.

Sau khi tan học, bố vợ tôi ngửng cổ uống cạn sạch rượu trong chai nhỏ, chép miệng một cái rồi lại chép miệng một cái, sau đó nhét chai nhỏ vào ngực, kẹp cặp da, trừng mắt nhìn tôi một cái thật ác liệt, mang đầy hàm ý sâu xa, rồi ngẩng đầu ngực ưỡn, mắt nhìn thẳng bước ra khỏi phòng học.

Bốn năm sau, tôi tốt nghiệp đại học hệ chính quy, thi đỗ làm nghiên cứu sinh thạc sĩ của bố vợ tôi. Đề tài luận văn thạc sĩ của tôi là: Tiểu thuyết "chủ nghĩa hiện thực huyền ảo" Mỹ Latinh và việc pha chế rượu. Bài viết này được bố vợ tôi đánh giá cực cao, thuận lợi thông qua buổi bảo vệ, và được giới thiệu đăng ở trang đầu của "Tạp chí Đại học Ngành ủ rượu". Ngay sau đó, bố vợ tôi thu nhận tôi làm nghiên cứu sinh tiến sĩ của ông.

Hướng nghiên cứu mà tôi chọn là: Biểu hiện vật lý hóa học của tình cảm phong phú của chuyên gia pha chế rượu trong quá trình pha chế và ảnh hưởng đối với phong cách tổng thể của rượu. Bố vợ tôi vô cùng tán thưởng hướng nghiên cứu của tôi, ông cho rằng góc độ đề tài của tôi mới mẻ, vô cùng ý nghĩa cũng vô cùng thú vị. Ông đề nghị trước khi bắt đầu làm luận văn tôi nên ngâm mình trong thư viện một năm, đọc rộng biết nhiều, tích lũy tài liệu, đừng vội vàng cầm bút.

Tuân theo lời dạy bảo của bố vợ tôi, tôi đâm đầu vào thư viện thành phố Tửu Quốc. Có một ngày, tôi phát hiện ra một cuốn kỳ thư "Tửu Quốc kỳ sự lục", trên đó có một bài viết, đã khơi gợi lên hứng thú của tôi. Tôi đem bài viết này giới thiệu cho bố vợ tôi xem, không ngờ, ông lập tức bị ma xám ám, lên núi Bạch Viên, cùng bầy khỉ làm bạn rồi.

Nay xin chép lại bài kỳ văn đó như sau, muốn xem thì xem, không muốn xem thì lướt qua.

Tôn ông ở Tửu Quốc, tính thích uống, tử lượng khá lớn, mỗi lần uống bắt buộc phải mấy hộc. Nhà có ruộng tốt mười khoảnh, nhà ngói mấy chục gian, đều theo rượu mà đi mất. Vợ là họ Lưu mang con cải giá đi nơi khác. Tôn ông lang thang đầu đường xó chợ, đầu bù tóc rối, áo rách quần manh, hình dáng như kẻ ăn mày. Thấy người mua rượu, liền quỳ trước mặt xin ăn, dập đầu tóe máu, tình trạng hết sức thảm thương.

Bỗng một hôm, có một lão giả tóc trắng đầu trẻ, phất phơ đi tới, nói với Tôn ông rằng: "Từ đây đi về hướng đông nam trăm dặm, có ngọn núi tên là Bạch Viên, trên núi rừng cây rậm rạp, trong rừng vượn khỉ, ủ rượu đầy ao, sao không mau đi uống cho thỏa thích, còn hơn là ở đây xin uống thế này?"

Tôn ông nghe xong, cúi đầu không nói lời cảm ơn, bay đi như cắt. Ba ngày sau, đến chân núi, ngước nhìn rừng cây rậm rạp, không có đường đi. Liền bám dây leo níu cây dây rừng mà leo lên.

Dần dần đi vào sâu trong rừng, thấy cổ thụ chọc trời, che kín ánh mặt trời, dây leo quấn quýt, tiếng chim như thủy triều. Một con dã thú khổng lồ xuất hiện, to lớn như con bò, ánh mắt như điện, tiếng gầm như sấm, cỏ cây run sợ. Tôn ông kinh hoàng tột độ, vội vàng tránh né, ngã nhào xuống vực sâu, treo lơ lửng trên ngọn cây, tự nghĩ chắc chắn phải chết.

Bỗng ngửi thấy dưới vực mùi rượu sực nức, tinh thần chấn động mạnh, bám cây leo xuống, theo hướng có mùi thơm mà đi. Cây cối um tùm, hoa kỳ quả lạ, chi chít đầy cành.

Có một con vượn nhỏ màu trắng, hái một chùm quả tím, màu như mã̉o (mã não), nhảy nhót tiến lên. Tôn ông bám theo sau, bỗng trước mắt sáng bừng, thấy một tảng đá lớn, rộng mấy chục trượng, ở giữa có hõm đá, sâu có thể chứa đến một trượng. Con vượn nhỏ ném quả vào trong hõm đá, tiếng vang đôm đốp, như ngọc lưu ly vỡ. Sóng rượu thơm ngào ngạt trào dâng. Lại gần quan sát, trong hõm toàn là mỹ tửu. Bầy khỉ tới, cầm chiếc lá to như quạt tròn, cuốn thành hình cái đĩa, khum tay múc uống mà thôi. Chẳng mấy chốc, dáng điệu đều lảo đảo đảo điên, nhe răng múa mép, khiến người ta cười hô hố.

Tôn ông vội lao tới, bầy khỉ lùi lại hơn trượng, tiếng kêu như giận dữ. Mặc kệ, nhào tới trước, vươn cổ vào hõm đá làm động tác hút như cá voi, hồi lâu mới đứng dậy. Cảm thấy lục phủ ngũ tạng thông suốt sạch sẽ, hương thơm lạ ngập miệng, nhẹ bẫng như tiên vậy.

Bèn học theo dáng điệu vượn say, nhảy nhót gào thét. Bầy khỉ hùa theo, ở chung rất hòa thuận. Từ đó lưu luyến trên tảng đá, mệt thì ngủ, tỉnh lại uống, thỉnh thoảng đùa giỡn với bầy khỉ, vui quá quên cả lối về.

Dân làng đều bảo đã chết từ trước, miệng tiếng đồn đại, trẻ con ai cũng biết. Mấy chục năm sau, một tiều phu vào núi, thấy Tôn ông tóc bạc mặt hồng, thần thái thanh tao sảng khoái, từ trong rừng sâu đi ra, ngờ là sơn thần, hoảng hốt lạy sụp xuống. Tôn ông quan sát kỹ dung mạo của hắn, nói: "Ngươi chẳng phải là Tam Tiên đấy ư?" Đáp: "Dạ phải." Tôn ông nói: "Ta là cha ngươi."

Con trai khi nhỏ đã nghe nói cha là kẻ nát rượu, bị người ta mê hoặc, chết trong núi. Nay nhìn thấy, vừa kinh ngạc vừa quái dị. Tôn ông bèn tự kể lại kỳ ngộ, lại nói tường tận chuyện cũ trong nhà, người con mới tin, mời Tôn ông về quê phụng dưỡng tử tế, Tôn ông cười nói: "Nhà ngươi lấy đâu ra ao rượu để cung cho ta uống thỏa thích?"

Dặn con đợi một chút, bám dây leo đuổi theo cây cối mà đi, nhanh nhẹn như vượn khỉ. Chẳng mấy chốc, xách một ống tre lớn tới, đầu ống tre bịt bằng hoa màu tím, tặng cho con trai, nói: "Rượu khỉ trong ống tre đấy, uống vào, có thể bồi bổ khí huyết dưỡng nhan sắc."

Con trai mang ống tre về, gỡ niêm phong, trút vào chậu, thấy màu như chàm lam, mùi thơm nồng nàn đậm đà, hiếm có trên đời. Người con trai vốn có lòng hiếu thảo, đóng chai dâng lên cha vợ, ông công vốn là người hầu của Lưu viên ngoại, lại chuyển dâng lên viên ngoại. Viên ngoại thấy nghe, vô cùng kinh ngạc, gặng hỏi xuất xứ, ông công liền đem lời con rể kể lại. Viên ngoại dâng báo lên quan phủ, quan phủ phái mấy chục người vào núi tìm kiếm. Mấy tháng trời, chỉ thấy núi non rừng rậm ngút ngàn, gai góc khắp nơi, tìm không được gì đành quay về.

Tôi đọc xong bài viết này, như nhặt được bảo vật, vội chạy đi chỗ dịch vụ photocopy, ôm về nhà vợ, dâng lên bố vợ.

Đó là một buổi chiều tối ba năm trước, bố vợ tôi và mẹ vợ tôi đang cãi nhau bên bàn ăn. Ngoài cửa sổ trời đang mưa tầm tã, sấm chớp ầm ầm. Tia chớp màu xanh lam giống như từng chiếc roi da run rẩy không ngừng, quất lên cửa sổ khiến kính rũ rượi lóe sáng. Tôi lắc đầu, hất những giọt nước trên tóc xuống.

Trong cơn mưa rào xen lẫn mưa đá, đập vào sóng mũi tôi cay xót tê rần, nước mắt rưng rưng. Mẹ vợ tôi nhìn tôi, hầm hầm tức giận nói:

"Con gái gạt đi như nước đổ đầu môn, có vấn đề gì các người tự giải quyết lấy, đây không phải là tòa án dân sự."

Tôi nghe một cái là biết bà hiểu lầm rồi, vừa định giải thích, lại bị một cái hắt xì lớn chặn ngang. Thế là trong cơn co giật thần kinh ở sóng mũi, tôi nghe thấy tiếng lầm bầm âm trầm của mẹ vợ tôi:

"Chẳng lẽ anh cũng là một kẻ coi rượu là vợ ư? Chẳng lẽ……"

Lúc đó, tôi không hiểu ý của mẹ vợ tôi lắm, bây giờ thì tôi dĩ nhiên đã hiểu rồi. Lúc ấy tôi chỉ thấy bà lầm bầm, sắc mặt đỏ đến tím tái, trong lòng cứ như chứa đầy thù hận sâu sắc. Bà hình như đang nói chuyện với tôi, nhưng mắt lại trân trân, giống như mắt rắn cứng đờ, tập trung, ngưng tụ, đông cứng, lạnh ngắt chằm chằm nhìn bố vợ tôi. Tôi chưa từng thấy ánh mắt nào như thế, bây giờ nhớ lại trong lòng vẫn thấy lạnh buốt.

Bố vợ tôi ngồi ngay ngắn trước bàn ăn, duy trì phong thái giáo sư, mái tóc điểm bạc trong ánh đèn ấm áp tựa như tơ tằm, mà dưới ánh phản chiếu của tia chớp màu xanh lam ngoài cửa sổ lại giống như miến đậu xanh lạnh lẽo ngả màu xanh lục. Ông không thèm đếm xỉa đến mẹ vợ tôi, cứ tự mình uống rượu, đó là một chai rượu sâm banh Veuve Clicquot (Góa phụ Clicquot), chất rượu vàng óng, tựa như bộ ngực trắng ngần ấm áp của gái Tây; bọt nhỏ sủi tăm, giống như lời thì thầm nhỏ to của gái Tây; hương hoa quả tao nhã, nịnh mắt tỉnh thần, ngửi càng lâu càng dai, quả thực là tuyệt diệu vô cùng.

Ngắm loại rượu thế này, còn hơn ngắm gái Tây khỏa thân; ngửi loại rượu thế này, còn hơn hôn môi với gái Tây; uống loại rượu thế này……

Một tay ông âu yếm mơn trớn chai rượu nhẵn bóng tựa ngọc bích, một tay thân mật đùa nghịch một chiếc ly thủy tinh có chân cao. Những ngón tay dài gầy của ông, vờn quanh đầy tình tứ lưu luyến trên ly thủy tinh, trên chai rượu. Ông nâng ly lên, để ngang tầm mắt, để ánh đèn sáng rọi chiếu vào chất lỏng có màu sắc dịu dàng. Ông thưởng ngoạn thứ trong ly, ánh mắt có phần gấp gáp. Ông đặt ly dưới mũi ngửi, ngửi một cái, nín thở, miệng nhoẻn cười hạnh phúc.

Ông nhấp một ngụm rượu nhỏ, tuyệt đối là nhấp một ngụm nhỏ, chỉ làm ướt đầu lưỡi và môi mà thôi, ánh sáng phấn khích rỉ ra từ khóe mắt ông. Ông uống cạn sạch rượu trong ly một hơi lớn, nín thở, không thở, ngậm rượu trong khoang miệng, tạm thời không nuốt, hai má phồng lên, khiến khuôn mặt trông tròn hơn một chút, nhưng cằm hình như càng nhọn hơn. Tôi kinh ngạc phát hiện ra ông vậy mà không có một cọng râu nào, đến một cọng râu cằm cũng không có, đây gần như không phải là cái miệng và cái cằm của một người đàn ông.

Ông để chất lỏng ngập rượu di chuyển trong khoang miệng, cảm giác đó chắc chắn là tuyệt diệu vô cùng. Trên da mặt ông xuất hiện từng đám ửng đỏ, giống như phấn má đánh không đều. Vẻ mặt ngậm một ngụm rượu trong miệng hồi lâu không nuốt của ông khiến tôi sinh ra phản cảm về mặt sinh lý, giống như có tiếng nước reo trong tai vậy.

Ngoài cửa sổ một tia chớp xẹt qua, khiến cả căn phòng nhuốm một màu lục lớn, trong sự rung rẩy sắc lục ấy, ông nuốt rượu xuống. Tôi nhìn thấy chất lỏng rượu trôi qua cổ họng ông như thế nào. Sau đó, ông dùng lưỡi liếm đôi môi, đôi mắt ướt át, tựa như vừa mới khóc xong.

Tôi từng nhìn thấy ông uống rượu trong phòng học, cái đó hãy còn coi là bình thường; uống rượu ở nhà ông lại quá đỗi nồng nàn tình cảm, trông vô cùng bất bình thường. Chuỗi động tác đùa nghịch ly rượu, thưởng ngoạn chất lỏng rượu của bố vợ tôi khiến tôi khó hiểu liên tưởng đến những người đàn ông chơi bê-đê, mặc dù tôi chưa từng thấy người đàn ông chơi bê-đê nào, nhưng tôi cảm thấy động tác, thần thái khi những kẻ đồng tính ở bên nhau chắc chắn cũng giống y như thái độ của bố vợ tôi đối với chai rượu, ly rượu, chất lỏng rượu vậy.

"Ghê tởm!" Mẹ vợ tôi ném mạnh đôi đũa tre lên bàn, mắng đổng một câu không đầu không cuối, đứng dậy đi vào phòng ngủ, đóng sập cửa phòng lại, khiến tôi vô cùng lúng túng. Lúc đó tôi hoàn toàn không hiểu bà ghê tởm cái gì, bây giờ tôi dĩ nhiên biết bà ghê tởm cái gì rồi.

Hứng thú tốt đẹp của bố vợ tôi bị cắt đứt. Ông đứng dậy, hai tay tỳ lên mép bàn ăn, ngây người nhìn cánh cửa phòng màu xanh lục, hồi lâu không nhúc nhích, biểu cảm trên mặt lại liên tục biến đổi, có thất vọng, có đau khổ, và cả phẫn nộ. Khi biểu cảm thất vọng xuất hiện, ông thở dài một hơi dài, vặn chặt nút chai rượu, ngồi xuống chiếc sô-pha bên tường, tựa như một đống khung xương không da không thịt. Tôi bỗng cảm thấy ông già thật đáng thương, muốn an ủi ông, nhưng lại không biết há miệng thế nào.

Tôi nhớ tới bản photo kỳ văn trong túi, cũng nhớ tới mục đích chuyến đi này, vội vàng lấy ra đưa cho ông. Tôi không có thói quen gọi "bố", vẫn kiên trì gọi "lão sư", về chuyện này vợ tôi có ý kiến rất lớn, may là ông không để tâm. Ông nói gọi lão sư tự nhiên hơn, thoải mái hơn, ông thậm chí còn nói con gái con rể gọi bố vợ là "bố" vừa tỏ ra giả tạo vừa nổi da gà. Tôi rót cho ông một chén trà, nước chỉ khoảng 50 độ, lá trà đều nổi lề bềnh trên mặt nước. Tôi biết ông chẳng có hứng thú gì với lá trà, có mở hay không cũng đều thế cả. Ông dùng lòng bàn tay ấn ấn nắp chén trà, coi như là sự cảm kích đối với tôi. Sau đó, ông mất hết sức lực hỏi tôi:

"Lại cãi nhau à? Hây, cãi đi, cãi đi, cứ cãi nhau tiếp tục thế này đi!"

Từ mấy câu nói của ông, tôi nghe ra được nỗi cảm thán lực bất tòng tâm của ông đối với mối quan hệ vợ chồng hai thế hệ, bầu không khí thê lương bao trùm lấy phòng khách nhỏ bé nhà ông. Tôi đưa bản photo cho ông, nói:

"Lão sư, hôm nay con phát hiện bài viết này ở thư viện, hay lắm, ngài xem thử đi."

Tôi có thể nhìn ra ông hoàn toàn không có hứng thú gì với chuyện này, ông cũng hoàn toàn không có hứng thú với đứa con gái con rể đang đứng trong phòng khách này. Nhìn thế này thì ông cực kỳ hy vọng tôi biến đi, để mặc cho ông rũ liệt trên sô-pha, đắm chìm trong dư vị kéo dài dằng dặc của góa phụ Clicquot. Chỉ vì phép lịch sự, ông mới không đuổi tôi đi; cũng chỉ vì phép lịch sự, ông mới chìa ra một bàn tay mềm nhũn, tựa như túng dục quá độ, nhận lấy tờ giấy tôi đưa cho ông. Tôi nhắc nhở ông:

"Lão sư, đây là một bài viết về chuyện vượn khỉ ủ rượu, hơn nữa lại là vượn khỉ ở núi Bạch Viên gần Tửu Quốc chúng ta."

Ông nghe lời tôi nói, rất miễn cưỡng giơ tờ giấy lên, ánh mắt uể oải bò lên trên, giống như hai con ve sầu già đang bò ngoằn ngoèo trên cành liễu. Nếu ông cứ tiếp tục thế này thì tôi thất vọng toàn tập rồi. Điều đó chứng tỏ tôi không hiểu ông. Tôi hiểu ông, tôi biết bài viết này sẽ khiến ông hứng thú, sẽ khiến tâm trạng ông cảm thấy vui vẻ. Lấy lòng ông không phải vì tôi có việc cầu cạnh ông, mà là tôi càng ngày càng cảm thấy, trong sâu thẳm nội tâm ông già này ẩn giấu một con tiểu thú có bộ lông mượt mà, mõm ngắn tai to, chóp mũi đỏ chót, tứ chi ngắn ngủn, không phải mèo không phải chó, dáng vẻ ngốc nghễu đáng yêu, mà con tiểu thú này, lại hấp dẫn tôi y như người anh em sinh đôi vậy.

Những cảm giác này đương nhiên là vô lý hoang đường, khó hiểu vô cùng. Quả nhiên, đôi mắt ông bỗng chốc lóe lên ánh hào quang, thân thể mềm nhũn cũng xốc lại tinh thần, tâm trạng phấn khích được thể hiện qua đôi tai đỏ ửng, những ngón tay run rẩy của ông, tôi tựa như nhìn thấy con tiểu thú đó trốn thoát khỏi cơ thể ông, lướt trên hư không ba thước đỉnh đầu ông những quỹ đạo như dải lụa, nhảy nhót, lướt bay. Tôi thật sự vui mừng, tôi thật sự phấn khởi, tôi thật sự vui sướng, tôi thật sự hoan hỉ.

Ông vội vã đọc lại mấy tờ giấy đó một lượt, rồi nhắm nghiền mắt lại, những ngón tay vô thức búng búng tờ giấy, tờ giấy phát ra tiếng kêu đanh giòn tách tách. Ông mở mắt ra nói:

"Tôi quyết định rồi!"

"Ngài quyết định cái gì ạ?"

"Cậu đi theo tôi bao nhiêu năm thế mà chẳng lẽ vẫn không đoán ra tôi quyết định cái gì à?"

"Học sinh tài hèn sức mọn, lĩnh hội không thấu huyền cơ của lão sư."

"Sáo rỗng!" Ông khó chịu nói, "Tôi muốn lên núi Bạch Viên, tìm kiếm rượu khỉ."

Trong tiềm thức có một luồng cảm xúc phấn khích bất an đang cuộn trào, tôi cảm thấy chuyện chờ đợi từ lâu sắp sửa xảy ra rồi. Cuộc sống bình lặng như nước chết sắp sửa dấy lên gợn sóng, một đề tài nhắm rượu thú vị đầy ngẫu hứng sắp sửa lan truyền khắp Tửu Quốc, và nhờ đó khiến thành phố Tửu Quốc, khiến Đại học Ngành ủ rượu, khiến bản thân tôi chìm đắm trong bầu không khí kết hợp giữa văn học mang màu sắc lãng mạn và văn học dân gian. Mà tất cả những điều này, bắt nguồn từ sự tình cờ phát hiện của tôi ở thư viện thành phố.

Bố vợ tôi sắp sửa đi núi Bạch Viên tìm kiếm rượu khỉ, mà bám sát theo sau việc lên núi, chính là từng tốp từng tốp người đi tìm bố vợ tôi. Nhưng tôi vẫn nói:

"Lão sư, ngài biết đấy, bài viết thế này phần lớn là sự tưởng tượng bịa đặt của văn nhân vô liêm sỉ, chỉ có thể coi như tiểu thuyết kỳ ảo mà xem chứ không thể nghiêm túc được."

Ông đã đứng dậy từ trên sô-pha, xốc lại tinh thần, tựa như một chiến sĩ sắp sửa xông pha ra trận. Ông nói:

"Quyết định của tôi đã định, cậu đừng lải nhải nữa."

"Lão sư, chuyện lớn thế này, ngài nên bàn bạc lại với mẹ vợ tôi một tiếng chứ."

Ông lạnh lùng nhìn tôi một cái, nói:

"Bà ấy với tôi đã không còn bất kỳ quan hệ nào nữa."

Ông tháo đồng hồ và kính mắt xuống, giống như đi về phía giường ngủ bước thẳng ra cửa, không chút do dự kéo mở cửa, hơn nữa không chút do dự, mạnh mẽ khép cửa lại từ bên ngoài. Tấm ván mỏng manh này lập tức cách ly ông và tôi thành hai thế giới. Tiếng gió tiếng mưa tiếng chớp nhoáng, bầu không khí đêm mưa lạnh lẽo ẩm ướt ùa vào trong khoảnh khắc ông mở cửa đột ngột dừng bặt đi kèm với tiếng đóng cửa.

Tôi đờ đẫn đứng đó, nghe tiếng bước chân đi dép lê của ông cọ xát với cát bụi và giấy vụn trên cầu thang xi-măng nhỏ dần, cho đến khi biến mất.

Phòng khách nhà bố vợ tôi vì sự ra đi của ông mà trở nên trống hoác, mặc dù tôi đứng hiên ngang vạm vỡ giữa phòng khách, nhưng tôi cảm thấy bản thân hoàn toàn không phải con người, còn chẳng bằng một cái cọc xi-măng. Mọi chuyện xảy ra quá đột ngột giống như ảo giác, nhưng đây không phải ảo giác, đồng hồ, kính mắt của ông vẫn còn vương vấn hơi ấm nằm trên bàn trà, hai tờ giấy photocopy do chính tay tôi đưa cho ông vẫn xếp chồng chéo lên nhau trên ghế sô-pha, chai rượu và ly rượu từng được ông âu yếm, mơn trớn vẫn cô quạnh đứng trên bàn ăn,ấn lưu huỳnh của đèn tuýp vẫn đang phát ra tiếng kêu ù ù, chiếc đồng hồ quả lắc kiểu cũ trên tường vẫn đang quay "lạch cạch lạch cạch".

Hơn nữa tôi còn nghe thấy, mặc dù cách một cánh cửa, mẹ vợ tôi trong phòng của bà, nhất định đang nằm sấp trên giường, mặt áp vào cánh tay, dùng mũi và miệng, phát ra tiếng khóc hu hu như phụ nữ nhà quê uống cháo nóng vậy.

Tôi suy nghĩ hồi lâu, quyết định nên nói cho bà biết chuyện này. Thế nên tôi trước là thăm dò, sau đó là dứt khoát đập mạnh vào cánh cửa gỗ. Trong kẽ hở của tiếng đập cửa, tôi nghe thấy tiếng khóc hu hu của bà biến thành tiếng nấc nghẹn ngào vang dội, và còn có cả tiếng xì mũi, bà đã lau thứ xì ra đó vào đâu nhỉ? Ý niệm hoàn toàn không có chút ý nghĩa thực tế này cứ cố chấp nhảy múa trong đầu tôi, giống như con ruồi đáng ghét xua đuổi mãi không đi.

Tôi hiểu rằng bà đã nắm rõ mồn một chuyện gì đang xảy ra bên ngoài rồi, nhưng tôi vẫn dùng giọng điệu cực kỳ bất tự nhiên nói:

"……Ông ấy đi rồi…… Ông ấy nói ông ấy đến núi Bạch Viên tìm kiếm rượu khỉ rồi……"

Bà xì mũi một cái. Nước mũi đã bôi đi đâu mất rồi nhỉ? Ngừng khóc.

Thông qua tiếng sột soạt, tôi dường như thấy bà đã rời khỏi giường, đứng ở đó, ngẩn ngơ nhìn chằm chằm cánh cửa gỗ, có lẽ là đang nhìn bức tường, trên tường treo bức ảnh đính hôn của bà và ông mà tôi từng ngắm nhìn. Bức ảnh được lồng trong một chiếc khung gỗ chạm trổ màu đen, tựa như một bức di ảnh tổ tiên để hậu thế hoài niệm.

Trong khoảng thời gian được lưu giữ lại bởi bức ảnh đó, bố vợ tôi hãy còn là một thanh niên hào hoa phong nhã, khóe miệng nhếch lên biểu thị sự hài hước và thú vị trong tính cách, mái tóc của ông chia làm hai ngả, đường rẽ ngôi trắng ở giữa giống như một nhát dao sắc bén, tựa như cái đầu lâu đó cũng từng bị chẻ đôi vậy. Chiếc cổ của ông nghiêng nghiêng, nghiêng về phía đỉnh đầu mẹ vợ tôi. Chiếc cằm nhọn hoắt của ông cách đỉnh đầu phẳng lì tóc tai của bà khoảng ba cen-ti-mét, điều này vừa tượng trưng cho quyền uy người chồng vừa tượng trưng cho tình yêu.

Dưới sự áp bức của quyền uy người chồng và tình yêu vốn phải có, khuôn mặt của bà tròn tròn, đôi lông mày rậm rạp, cái mũi ngơ ngác, cái miệng rắn chắc, tràn đầy sức sống. Thời điểm đó mẹ vợ tôi trông khá giống một chàng trai tuấn tú giả dạng nữ nhân, trên mặt vẫn còn lưu lại một vài dấu vết của hậu duệ người hái yến không sợ gian khổ, dám leo trèo, hoàn toàn không có chút tính thừa kế nào so với phong cách kiều diễm lười biếng mang hơi hướng Dương Quý Phi hiện tại của bà.

Tại sao bà lại biến thành thế này? Ông và bà tại sao lại sinh ra một đứa con gái xấu xí khiến bộ mặt dân tộc Trung Hoa phải hổ thẹn thế này? Mẹ là tượng ngà voi, con gái là tượng đất sét. Tôi tin rằng vấn đề này sớm muộn gì cũng sẽ có đáp án.

Chiếc khung gương tấm kính đó lâu ngày không được lau chùi, loài nhện thần xuất quỷ nhập thần đã giăng trên đó vài tấm mạng nhện tinh xảo, trên mạng nhện bám đầy bụi trắng.

Mẹ vợ tôi đăm đăm nhìn vết tích lịch sử trong đầu đang nghĩ gì? Có lẽ đang hoài niệm những năm tháng hạnh phúc thuở xưa? Nhưng bọn họ rốt cuộc có từng có những năm tháng hạnh phúc hay không thì tôi không thể nào biết được.

Căn cứ vào suy luận của tôi, một đôi vợ chồng có thể duy trì mối quan hệ vợ chồng mấy chục năm trời, nhất định là những người bình tĩnh, biết kìm nén tình cảm, thứ hạnh phúc mà những người như thế trải nghiệm suốt đời nhiều nhất cũng chỉ là một loại hạnh phúc sền sệt chậm chạp, mập mờ, đắng ngắt tựa như lúc hoàng hôn, thứ hạnh phúc đó nhạt vị đục màu giống như cặn rượu.

Mà hai người kết hôn ba ngày đã ly hôn, nhất định là hai con ngựa bất kham bờm đỏ, tình cảm của họ bùng cháy mãnh liệt như ngọn lửa lớn, tình cảm của họ có thể chiếu sáng rực rỡ thế giới xung quanh, nướng đến tứa mỡ. Đó là ánh mặt trời gay gắt buổi trưa, là bão nhiệt đới, là thanh kiếm sắc bén, là đầu rượu mãnh liệt, đậm nét đậm màu, một cuộc hôn nhân như thế mới là tài sản tinh thần của nhân loại, mà vế trước lại biến thành vũng bùn sền sệt, vừa làm tê liệt sự ngộ tính của nhân loại, vừa làm chậm tiến trình phát triển của lịch sử.

Cho nên tôi bác bỏ phỏng đoán vừa nãy của mình: Mẹ vợ tôi lúc ngưng thần nhìn bức ảnh lịch sử tuyệt đối không phải đang hoài niệm những năm tháng hạnh phúc đã qua đời của bà, mà rất có khả năng đang hồi tưởng lại từng việc ác độc khiến bà buồn nôn suốt mấy chục năm qua của bố vợ tôi. Sự thật ngay lập tức sẽ chứng minh phỏng đoán của tôi là chính xác.

Tôi lại gõ nhẹ lên cánh cửa gỗ một cái, nói:

"……Ngài thấy nên giải quyết thế nào cho phải? Là đi đuổi theo ông ấy về, hay là báo cáo với lãnh đạo nhà trường?"

Bà trầm mặc đúng một phút, tuyệt đối trầm mặc, đến hô hấp cũng nín bặt, điều này khiến tôi cảm thấy bất an. Đột nhiên, bà cất tiếng khóc ré chói tai, giọng của bà giống như ống tre bị vót nhọn, hoàn toàn không tương xứng với tuổi tác, với thân phận, với tác phong cao sang quyền quý quen thuộc của bà, tạo ra sự chênh lệch to lớn, điều này khiến tôi cảm thấy sợ hãi.

Tôi lo lắng bà sẽ nghĩ quẩn giống như một con thiên nga được luộc chín, trần truồng treo lơ lửng trên chiếc đinh nào đó trong phòng, là trên chiếc đinh treo khung ảnh đó ư? Là trên chiếc đinh treo lịch treo tường đó ư? Là trên chiếc đinh treo mũ đó ư? Hai cái quá mảnh, một cái vừa mảnh vừa thấp, đều không thể gánh vác nổi nhục thể phong hoa tuyết nguyệt của mẹ vợ tôi, cho nên sự sợ hãi của tôi hoàn toàn là thừa thãi.

Nhưng tiếng khóc mới nhú này của bà quả thực khiến tôi lạnh cả sống lưng. Tôi nghĩ tôi chỉ đành dựa vào thủ đoạn gõ cửa liên hồi để khóa cái cổ họng của bà lại.

Tôi không hề đơn thuần gõ cửa, mà vừa gõ cửa vừa nói những lời khuyên giải xuôi tai, mẹ vợ tôi lúc này là một nhúm lông lạc đà rối tung không thể gỡ nổi, tôi phải kiên nhẫn dùng tiếng gõ cửa rõ nhịp và những lời lẽ giống như rượu Ngũ Gia Bì đả thông kinh mạch để chải chuốt bà cho thuận thạo.

Lúc đó tôi đã nói những gì nhỉ? Đại khái nói là: Chuyện đêm khuya bỏ trốn lên núi Bạch Viên của bố vợ là tâm nguyện nhiều năm của ông ấy, ông ấy là một kẻ vì rượu mà không tiếc tính mạng thân gia. Tôi còn nói việc ông ấy bỏ đi không liên quan gì đến mẹ vợ cả. Tôi còn nói ông ấy rất có khả năng tìm được rượu khỉ, đóng góp to lớn cho nhân loại, làm cho văn hóa rượu phong phú càng thêm phong phú, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử ủ rượu của nhân loại, mang lại vinh quang cho đất nước, làm rạng rỡ chí khí cho dân tộc, tạo ra lợi nhuận cho Tửu Quốc.

Tôi còn nói "không vào hang cọp sao bắt được cọp con", không lên núi khỉ sao tìm được rượu khỉ? Hơn nữa tôi tin rằng, mặc dù chuyến đi này của bố vợ có tìm được rượu khỉ hay không, cuối cùng ông ấy cũng sẽ quay về, quay về bên cạnh ngài cùng ngài sống đầu bạc răng long.

Mẹ vợ tôi ré lên nói:

"Tôi không thèm hiếm lạ ông ta quay về! Tôi ghét cay ghét đắng ông ta quay về! Tôi ghê tởm ông ta quay về! Tốt nhất là ông ta chết quách trên núi Bạch Viên đi! Tốt nhất là ông ta biến thành một con khỉ mọc đầy lông khắp người đi!"

Lời nói của bà khiến tôi sởn tóc gáy, mồ hôi lạnh túa ra từ từng lỗ chân lông trên cơ thể. Trước đó, tôi chỉ lảng vảng cảm nhận được tình cảm giữa hai người họ không mấy hòa hợp, có chút xích mích vụn vặt, nhưng tuyệt đối không thể tưởng tượng nổi lòng thù hận của mẹ vợ dành cho bố vợ lại vượt qua cả nỗi hận của nông dân nghèo khổ đối với địa chủ, cũng vượt qua cả lòng căm thù của giai cấp công nhân đối với tư bản. Thế là tín điều "hận thù giai cấp nặng hơn Thái Sơn" được bồi dưỡng qua mấy chục năm thoáng chốc sụp đổ tan tành. Việc một người có thể căm ghét người khác đến mức độ mãnh liệt nhường này, không nghi ngờ gì nữa, chính là một thứ cái đẹp, một sự cống hiến vĩ đại cho toàn thể nhân loại. Nó giống làm sao với một đóa hoa anh túc màu đỏ tía, cực độc, nở rộ giữa đầm lầy cảm xúc của nhân loại; chỉ cần bạn không đi động đến nó, không ăn nó, thì nó chính là sự tồn tại của cái đẹp, mang một sức hút mà những đóa hoa thiện lương hữu ái chẳng tài nào sánh kịp.

Tiếp theo, mẹ vợ tôi bắt đầu giãi bày những tội trạng của bố vợ, quả thực là từng chữ đẫm máu, từng tiếng ngấn lệ. Bà nói:

"Ông ta có thể coi là con người không? Có thể coi là đàn ông không? Mấy chục năm nay, ông ta coi rượu như đàn bà, ông ta mở ra cái tiền lệ xấu lấy mỹ nhân để ví với mỹ rượu, thế là uống rượu liền mang hàm ý của việc giao hoan, thế là ông ta trút toàn bộ ham muốn tình dục của mình lên chén rượu, vỏ chai rượu, bầu rượu..."

"Tiến sĩ Lý, kỳ thực tôi không phải mẹ vợ anh, cả đời tôi không sinh nở — sao có thể sinh nở chứ — vợ anh là đứa trẻ bị bỏ rơi mà tôi nhặt được từ thùng rác về."

Sự thật phơi bày. Tôi trút một tiếng thở dài nhẹ nhõm như vừa gánh được cục nợ lớn.

"Anh là một kẻ thông minh tột đỉnh, tiến sĩ à, không thể để lọt dù chỉ một hạt cát vào mắt. Chuyện cô ấy không phải con ruột của tôi, nhất định anh đã sớm nhận ra. Chính vì thế, tôi nghĩ mình có thể trở thành bạn tri kỷ với anh, thổ lộ hết nỗi lòng cùng anh. Tiến sĩ, tôi là phụ nữ, không phải sư tử đá ngoài cửa Cố Cung, không phải con gà lôi bằng sắt trên nóc nhà, lại càng không phải loài động vật khoang tràng bậc thấp lưỡng tính. Ham muốn của phụ nữ tôi đều có cả, thế nhưng tôi lại chẳng thể có được... Nỗi đau đớn của tôi có ai thấu hiểu..."

Tôi nói:

"Đã như vậy, sao bà không ly hôn với ông ta?"

"Tôi yếu đuối, tôi sợ người ta dị nghị..."

"Điều này thật hoang đường."

"Là hoang đường, nhưng những ngày tháng hoang đường ấy đã chấm dứt rồi. Tiến sĩ, việc tại sao tôi không ly hôn với ông ta, tôi có thể giải thích cho anh. Bởi vì, ông ta từng đặc biệt chế ra một loại dược tửu mạnh tên là Tây Môn Khánh dành riêng cho tôi, uống loại rượu này vào có thể sinh ra đủ loại ảo giác, đôi khi, thậm chí còn tuyệt vời hơn cả ái ân thực tế..."

Tôi nghe ra được sự ngượng ngùng ngọt ngào của bà.

"Thế nhưng, kể từ khi anh xuất hiện trước mặt tôi, hiệu lực của loại rượu này lại đột nhiên biến mất một cách kỳ bí..."

Tôi hoàn toàn không muốn gõ cửa nữa.

"Có một người phụ nữ, giống như một bàn tay gấu được tẩm ướp đủ loại hương liệu, hầm trên lửa nhỏ mấy chục năm nay, bây giờ, cô ấy cuối cùng cũng chín nhừ rồi. Cô ấy tỏa ra mùi hương ngào ngạt, mùi hương này chẳng lẽ anh không ngửi thấy sao? Tiến sĩ của tôi ơi..."

Cửa phòng đột nhiên mở toang, mùi thơm của món bàn tay gấu hầm cuồn cuộn trào ra như sóng dữ, tôi bám chặt lấy khung cửa, tựa như kẻ sắp chết đuối vớ được mạn thuyền...