Ba
Mạc Ngôn và Lý Nhất Đấu đi trên Lừa Nhai.
Lừa Nhai quả nhiên lát những phiến đá xanh cổ kính, cơn mưa ban đêm đã rửa sạch các phiến đá rất sạch sẽ, có một làn hơi tanh lạnh bốc lên từ kẽ đá. Mạc Ngôn nhớ lại cuốn tiểu thuyết của Lý Nhất Đấu, bèn hỏi:
"Trên con phố này quả thực có một con lừa đen thần bí khó lường sao?"
Lý Nhất Đấu nói:
"Đó là truyền thuyết thôi, kỳ thực chẳng ai thấy bao giờ."
Mạc Ngôn bảo:
"Trên con phố này vương vãi vô số linh hồn loài lừa."
"Điều này thì không giả. Con phố này tính ra cũng có ít nhất hai trăm năm rồi, số lừa bị giết thịt không thể đếm xuể."
Mạc Ngôn hỏi:
"Bây giờ mỗi ngày có thể giết bao nhiêu con lừa?"
Lý Nhất Đấu đáp:
"Ít nói cũng phải hai mươi con chứ chẳng chơi!"
"Đâu ra lắm lừa thế?"
"Dựng lên hàng thịt lừa, còn sợ không có lừa để giết chắc?"
Mạc Ngôn hỏi:
"Giết lắm lừa thế, liệu có bán hết không?"
Lý Nhất Đấu nói:
"Có khi còn không đủ bán ấy chứ."
Đang nói chuyện, bỗng có một người trông như nông dân dắt theo hai con lừa đen béo tốt đi ngược chiều tới. Mạc Ngôn bước lên, hỏi:
"Lão bác, bán lừa à?"
Hắn dắt lừa lạnh lùng liếc Mạc Ngôn một cái, không thèm mở miệng, kéo lừa rảo bước đi thẳng. Lý Nhất Đấu nói:
"Có muốn xem giết lừa không?"
Mạc Ngôn bảo:
"Xem, đương nhiên là phải xem."
Hai người quay đầu lại, đi theo người dắt lừa về phía trước. Đi đến trước cửa hàng thịt lừa Tôn Ký, người dắt lừa lớn tiếng gọi ngoài cửa:
"Chưởng quỹ, có lừa đây này."
Một người trung niên trọc đầu từ trong quán chạy ra, nói:
"Lão Kim, sao giờ mới tới?"
Lão Kim đáp:
"Lúc qua đò bị lỡ việc."
Gã trọc mở cánh cửa rào bên cạnh cửa hàng, nói:
"Dắt vào đi!"
Lý Nhất Đấu bước lên, nói:
"Lão Tôn."
Gã trọc ngẩn người ra một lúc, rồi bảo:
"Á chà, huynh đệ, sáng sớm ra đây đi dạo đấy à?"
Lý Nhất Đấu chỉ vào Mạc Ngôn, giới thiệu:
"Đây là đại nhà văn đến từ Bắc Kinh, thầy Mạc Ngôn, tác giả viết bộ phim 'Cao lương đỏ'."
Mạc Ngôn nói:
"Nhất Đấu, thôi đi."
Gã trọc nhìn Mạc Ngôn, bảo:
"Cao lương đỏ ư? Biết chứ, biết chứ, nguyên liệu tốt để nấu rượu mà!"
Lý Nhất Đấu nói:
"Thầy Mạc muốn xem anh giết lừa thế nào đấy."
Gã trọc làm ra vẻ khó xử, nói:
"Cái này... cái này... máu me văng lung tung, đừng để điều xui xẻo dính vào người các vị..."
"Anh đừng có ấp úng nữa, thầy Mạc là khách do Bí thư Hồ của Thành ủy mời tới, đến để viết bài cho Tửu Quốc chúng ta đấy."
Gã trọc liền nói:
"Ồ, là phóng viên cơ à! Xem đi xem đi, cho cái tiệm nhỏ của tôi được thơm lây chút."
Mạc Ngôn và Lý Nhất Đấu đi theo con lừa ra hậu viện. Gã trọc đi vòng quanh hai con lừa đen. Hai con lừa có vẻ sợ hắn, cứ quay vòng vòng để né tránh.
Lý Nhất Đấu bảo:
"Thằng cha này chính là Diêm Vương của loài lừa."
"Lão Kim, hàng dắt tới hôm nay trông không ra gì mấy nhỉ!"
Lão Kim nói:
"Lứa non, da đen, vỗ béo bằng bánh đậu cả đấy, mày còn đòi hàng thế nào nữa?"
Gã trọc chép miệng:
"Nói sao nhỉ? Hai con lừa này đều bị cho ăn hóc-môn, mùi thịt không chuẩn đâu!"
"Mẹ kiếp tao biết kiếm hóc-môn ở đâu ra? Mày nói một câu dứt khoát đi, có lấy hay không? Không lấy thì tao dắt về, đầy đường đầy chợ là hàng thịt lừa cơ mà!"
"Lão đại, đừng có nóng nảy thế chứ! Bè bạn quen biết bao nhiêu năm rồi, mày có dắt tới hai con lừa bằng giấy đi nữa, tao cũng phải mua lại rồi đốt cho Táo quân."
Lão Kim chìa tay ra, nói:
"Cho cái giá đi!"
Gã trọc cũng chìa một tay ra. Hai bàn tay nắm lấy nhau, dùng ống tay áo che lại.
Mạc Ngôn cảm thấy có chút kỳ lạ. Lý Nhất Đấu nhỏ giọng giải thích:
"Đây là quy củ, buôn bán gia súc, xưa nay toàn là sờ ngón tay để ngã giá."
Trên mặt gã trọc và người bán lừa đều xuất hiện những biểu cảm phong phú, trông giống như hai diễn viên kịch câm.
Mạc Ngôn quan sát nét mặt của họ, cảm thấy vô cùng thú vị.
Gã trọc vẩy cánh tay một cái, lớn tiếng nói:
"Chính là con số này rồi, đến đỉnh rồi đấy, không thêm được một đồng nào nữa đâu!"
Người bán lừa cũng vẩy cánh tay, nói:
"Cũng con số này!"
Gã trọc rút tay về, quả quyết:
"Tôi nói rồi, không thêm một xu nào nữa đâu, không bán thì anh dắt về đi!"
Người bán lừa thở dài một hơi, lớn tiếng quát:
"Tôn trọc ơi là Tôn trọc, xuống âm phủ rồi, mặc cho lừa hoang cắn chết cái đồ tạp chủng nhà mày đi!"
Gã trọc liền châm chọc lại:
"Kẻ bị cắn chết trước chính là cái thằng buôn lừa nhà mày đấy!"
Người bán lừa tháo dây cương lừa ra. Buôn bán đã thành công.
Gã trọc hô lớn: "Mẹ Mạn đâu, múc một bát rượu cho Kim đại gia."
Một người phụ nữ trung niên người ngợm đầy dầu mỡ bưng ra một bát rượu trắng lớn, đưa cho lão Kim bán lừa.
Lão Kim tiếp lấy bát rượu, không uống ngay mà nhìn người phụ nữ ấy, trêu chọc:
"Bác dâu, hôm nay toàn là lừa đực đen đấy nhé, hai cái thứ của quý lừa ấy đủ cho cô gặm một lúc đấy."
Người phụ nữ nhổ bọt một bãi, mắng:
"Có bao nhiêu thứ đó đi nữa thì cũng chẳng tới lượt tôi gặm đâu, cái người trong nhà anh mới là kẻ thích cái món đấy đấy!"
Lão Kim cười ha hả, ngửa cổ uống ừng ực cạn sạch bát rượu. Uống xong, hắn trả lại bát cho người phụ nữ, quấn dây cương lừa quanh eo, lớn tiếng hô:
Gã trọc nói:
"Đi lo việc của mày đi, đừng quên mua một dải thịt thăn về hiếu kính Thúy quả phụ đấy."
"Người ta sớm đã có chủ rồi, không tới lượt lão Kim tao hiếu kính nữa đâu." Nói đoạn, lão sải bước đi thẳng vào sảnh quán, đi xuyên qua quầy hàng rồi ra tới Lừa Nhai.
Gã trọc nhanh tay lẹ chân thu dọn đồ đạc, chuẩn bị giết lừa. Hắn bảo Lý Nhất Đấu:
"Huynh đệ, hai người các anh đứng nép sang bên này đi, kẻo máu me văng vào người lại xúi quẩy."
Mạc Ngôn nhìn thấy hai con lừa đã được tháo cương vậy mà lại ngoan ngoãn nép sát vào góc tường, không chạy, không kêu, chỉ đứng run lẩy bẩy toàn thân.
Lý Nhất Đấu nói:
"Dù con lừa có hung dữ đến đâu, hễ gặp hắn thì cũng chỉ còn lại mỗi việc run rẩy mà thôi."
Gã trọc xách một cây búa gỗ vấy đầy vết máu đi ra phía sau con lừa, vung lên, nện một cú vào khớp nối giữa móng và chân lừa, con lừa ấy liền ngã kềnh ra đất. Hắn vung búa gỗ, giáng thêm một cú vào trán con lừa, thế là con lừa hoàn toàn bất động, bốn chân duỗi thẳng tắp như bốn khúc gậy. Con lừa còn lại vẫn không chạy, chỉ cắm cổ cắm đầu tì chặt vào tường, tựa như muốn đâm thủng bức tường mà chui ra ngoài vậy.
Gã trọc kéo tới một chiếc chậu sắt, đặt dưới cổ con lừa đang nằm dưới đất, rồi cầm một con dao nhỏ sắc bén, cắt đứt mạch máu trên cổ lừa, dòng máu đỏ sẫm phun xối xả vào trong chậu.
Xem xong màn giết lừa, Mạc Ngôn cùng Lý Nhất Đấu bước ra Lừa Nhai. Mạc Ngôn nói:
"Đủ tàn nhẫn."
Lý Nhất Đấu bảo:
"So với trước kia, thế này đã hiền từ chán rồi."
Mạc Ngôn hỏi:
"Hồi trước còn có thể thế nào nữa?"
"Cuối thời nhà Thanh, trên Lừa Nhai này có một quán thịt lừa, món thịt lừa xào nấu thơm ngon nhất, phương pháp của họ là: Đào một cái hố hình chữ nhật trên mặt đất, phía trên đậy một tấm ván gỗ dày, bốn góc tấm ván đều trổ một lỗ tròn, lừa bị lọt bốn chân xuống các lỗ tròn đó nên không thể giãy giụa. Sau đó dùng nước sôi dội lên mình lừa để cạo sạch lông. Thực khách muốn ăn miếng thịt nào trên người con lừa thì cứ tùy ý chọn, chọn xong liền dùng dao khoét lấy miếng đó. Có đôi khi thịt lừa đã bán sạch sành sanh rồi mà con lừa vẫn còn đang thoi thóp thở. Anh bảo có tàn nhẫn hay không?"
Mạc Ngôn tặc lưỡi kêu lên:
"Thế thì đúng là quá tàn nhẫn."
Lý Nhất Đấu nói:
"Cách đây không lâu, quán thịt lừa Tiết Ký đã khôi phục lại hình thức tra tấn tàn khốc này đối với loài lừa, có thời điểm khách khứa nườm nượp kéo đến, chính quyền thành phố phải đứng ra cấm cửa."
Mạc Ngôn bảo:
"Cấm là phải!"
"Kỳ thực, làm như vậy thì thịt lừa ăn cũng chẳng ngon."
"Mẹ vợ anh nói tâm trạng sợ hãi của động vật trước khi chết sẽ ảnh hưởng đến chất lượng thịt — đây là điều anh từng viết trong tiểu thuyết."
Lý Nhất Đấu nói:
"Trí nhớ của thầy thật tốt!"
Mạc Ngôn nói:
"Tôi từng ăn món cá sống om nước sốt, thân con cá hãy còn bốc khói nghi ngút khi rưới nước gia vị lên, vậy mà cái miệng vẫn cứ há ra khép vào chuyển động, trông như đang nói chuyện vậy."
"Những ví dụ về việc hành hạ động vật để ăn thịt như thế này rất nhiều — mẹ vợ tôi chính là chuyên gia trong lĩnh vực đó."
Mạc Ngôn hỏi:
"Bố mẹ vợ trong tiểu thuyết của cậu khác với bố mẹ vợ ngoài đời thực bao nhiêu phần trăm?"
Lý Nhất Đấu đỏ mặt đáp:
"Khác biệt một trời một vực."
Mạc Ngôn bảo:
"Gan cậu cũng lớn thật đấy, lỡ như tiểu thuyết của cậu được xuất bản, vợ cậu và bố mẹ vợ cậu không đem cậu ra om đỏ mới lạ đấy!"
Lý Nhất Đấu đáp:
"Chỉ cần tiểu thuyết được xuất bản, tôi nguyện ý bị họ đem đi om đỏ, hấp cách thủy cũng được, rán giòn lên cũng xong."
Mạc Ngôn bảo:
"Thế thì không đáng đâu."
Lý Nhất Đấu nói:
"Đáng chứ."
"Tối nay chúng ta hãy trò chuyện cho đàng hoàng nhé, cậu làm được đấy, tài năng của cậu tuyệt đối vượt qua cả tôi."
"Thầy quá khen rồi."
Bốn
Tiệc trưa được tổ chức tại Nhất Xích Tửu Quán.
Mạc Ngôn ngồi ghế khách quý. Bí thư Hồ của Thành ủy ngồi ghế chủ nhà. Những người dự tiệc cùng có bảy, tám người, đều là các cán bộ quan trọng trong thành phố. Dư Nhất Xích và Lý Nhất Đấu cũng cùng dự tiệc. Dư Nhất Xích từng trải rộng kiến thức, rất phóng khoáng, còn Lý Nhất Đấu thì tay chân luống cuống chẳng biết để đâu cho phải, hết sức mất tự nhiên.
Bí thư Hồ khoảng chừng ba mươi lăm tuổi, mặt chữ điền, mắt to, tóc chải ngược ra sau, mặt mày bóng bẩy, phong độ ngời ngời. Lời nói thanh tao, lại phảng phất một thứ uy nghiêm.
Rượu qua ba tuần, Bí thư Hồ vẫn còn mấy bàn khách khác phải tiếp chuyện, bèn đứng dậy rời tiệc. Phó bộ trưởng Tuyên truyền Kim nâng chén chúc rượu. Nửa tiếng sau, Mạc Ngôn đã hoa mắt chóng mặt, môi cứng đờ.
Mạc Ngôn nói:
"Phó bộ trưởng Kim... không ngờ anh lại là một người xuất sắc đến vậy... Tôi còn tưởng anh thực sự là một... con ác ma chuyên ăn thịt trẻ con cơ chứ..."
Lý Nhất Đấu mồ hôi nhễ nhại đầy mặt, vội vàng ngắt lời câu chuyện đó, lớn tiếng nói:
Năng khiếu thổi kéo đàn hát của Bộ trưởng Kim chúng ta món nào cũng tinh thông, đặc biệt là giọng Bao Công ấy, vang dội như chuông đồng, chẳng kém gì Cừu ThịHòa Nhung đâu!"
"Bộ trưởng Kim, làm một đoạn đi..."
Phó bộ trưởng Kim liền nói:
"Múa rìu qua mắt thợ rồi!"
Ông đứng dậy, hắng giọng một tiếng, giọng ca chấn động đất trời, trầm bổng uyển chuyển, hát trọn đoạn tuồng về người không sợ cường quyền, chống tham nhũng thanh liêm ấy, mặt không đỏ, hơi không thở gấp, hai tay chắp lại trước ngực, nói:
"Làm mọi người cười chê rồi!"
Mạc Ngôn lớn tiếng cất giọng ca ngợi.
"Xin thỉnh giáo thầy Mạc, tại sao lại phải pha nước tiểu vào rượu?"
Mạc Ngôn đỏ mặt đáp:
"Lời của nhà văn thôi, việc gì phải nghiêm túc thế?"
Phó bộ trưởng Kim nói:
"Tôi kính ba chén, xin thầy Mạc hát một đoạn 'Em cứ mạnh dạn bước đi'."
Mạc Ngôn bảo:
"Rượu cũng không uống nổi nữa rồi, hát hò gì tầm này."
"Đã là nam tử hán đại trượng phu, đối ẩm phải ca vang, nào nào nào, tôi uống trước!"
Phó bộ trưởng Kim đặt ba chiếc ly sát cạnh nhau trước mặt, lần lượt rót đầy, sau đó cúi đầu hít một hơi thật dài, khi ngẩng đầu lên, dùng miệng ngậm lấy cả ba chiếc ly rồi ngửa đầu ra sau, để đáy ly hướng lên trời, cuối cùng, cúi đầu đặt những chiếc ly xuống.
Một vị cán bộ dự tiệc trầm trồ:
"Hay lắm! Mai hoa tam lộng!"
Lý Nhất Đấu nói:
"Thầy Mạc ơi, đây chính là tuyệt kỹ của Bộ trưởng Kim đấy!"
Mạc Ngôn thốt lên:
"Đặc sắc!"
Phó bộ trưởng Kim nói:
"Nhà văn Mạc, xin mời!"
Ba chiếc ly được bày trước mặt Mạc Ngôn, đã được rót đầy rượu.
"Tôi nào có biết cái gọi là Mai hoa tam lộng gì đâu."
Phó bộ trưởng Kim rộng lượng nói:
"Uống từng chén một cũng được, đừng làm khó thầy Mạc."
Mạc Ngôn uống cạn ba chén rượu, cảm thấy đầu óc choáng váng vô cùng.
Mọi người hò reo giục Mạc Ngôn hát.
Mạc Ngôn cảm thấy cái miệng vô cùng bất tiện, môi và lưỡi cứ níu kéo lẫn nhau.
Phó bộ trưởng Kim nói:
"Nhà văn Mạc, chỉ cần anh hát một đoạn, tôi sẽ uống một ly tàu ngầm cho anh xem."
Mạc Ngôn liền cất giọng quái dị hát: Em ơi em cứ mạnh dạn bước đi, bước đi, đừng quay đầu lại và... Hát chưa dứt lời thì đã phun cả rượu ra ngoài.
Mọi người đồng thanh tung hô khen ngợi.
"Được rồi, tôi uống một ly tàu ngầm đây."
Hắn rót trước một cốc bia lớn, lại rót thêm một chén rượu trắng nhỏ, sau đó thả chén rượu trắng ấy chìm ngập vào trong cốc bia, cuối cùng, hắn nâng cốc bia lên, uống cạn sạch cả bia lẫn rượu trắng.
Đúng lúc này, một người phụ nữ lớn tiếng cười nói bước vào phòng ăn:
"Ha ha, nhà văn đâu rồi? Cho tôi kính anh ấy ba bát!"
Lý Nhất Đấu hạ thấp giọng thì thầm bên tai Mạc Ngôn:
"Phó thị trưởng Vương, tử lượng vô biên đấy!"
Mạc Ngôn nhìn thấy vị Phó thị trưởng Vương đang bước tới sở hữu một khuôn mặt vuông vức, trắng trẻo mịn màng, đôi mắt lóng lánh đưa tình tựa làn nước mùa thu, váy áo thướt tha, hệt như người thời nhà Hán nhà Đường.
Mạc Ngôn muốn đứng dậy tỏ ý lễ phép, nhưng lại không tài nào kiểm soát được bản thân, cứ thế chui tọt xuống gầm bàn tự lúc nào. Hắn nghe thấy từ dưới gầm bàn vọng lên giọng nói lảnh lót của Phó thị trưởng Vương:
"Đại nhà văn sao thế nhỉ? Trốn rồi à? Trốn cũng không thoát đâu, lôi cổ anh ta ra đây, uống, không uống thì bóp mũi ép rót cho tôi!"
Hai cánh tay vô cùng khỏe khoắn lôi hắn từ dưới gầm bàn ra, hắn nhìn thấy Phó thị trưởng Vương dùng đôi bàn tay ngọc ngà trắng mịn như củ sen ấy, bưng một chiếc bát sứ thô to tướng đựng đầy rượu, đưa thẳng đến trước mặt hắn, hiên ngang dõng dạc nói:
"Cạn!"
Mạc Ngôn không kiềm chế được bản thân, đành há hốc miệng ra, để cho vị Phó thị trưởng Vương tựa tiên nữ hạ phàm ấy rót trôi tuột cả bát rượu lớn đó xuống cổ họng, hắn lắng nghe tiếng rượu chảy róc rách qua thực quản của mình, hít hà mùi thơm thịt mỡ tỏa ra từ cánh tay của Phó thị trưởng Vương, trong lòng bỗng chốc dâng trào một thứ cảm xúc biết ơn vô tận, nước mắt không sao kìm được cứ thế trào ra.
"Nhà văn, sao thế này?" Phó thị trưởng Vương đăm đăm nhìn hắn bằng ánh mắt dịu dàng cất lời hỏi.
Hắn nén lại cảm xúc đang trào dâng, cổ họng run rẩy đáp:
"Tôi hình như đang yêu rồi!"
Tháng 9 năm 1989 —— Tháng 2 năm 1992
Sáng tác tại Bắc Kinh —— Cao Mật
Sửa đổi vào tháng 11 năm 1999 tại Bắc Kinh
(Hết)
