Hạ sĩ quan kho vận Varajou đã xin được nghỉ phép một tuần để đi thăm người em gái, bà Padoie. Varajou, người đang đóng quân tại Rennes và có lối sống khá phóng túng, khi thấy mình đang túng quẫn bèn viết thư cho em gái rằng anh ta sẽ dành trọn một tuần để thăm cô. Không phải vì anh ta đặc biệt yêu quý gì bà Padoie, một người hay ra điều đạo đức, vô cùng sùng đạo và lúc nào cũng cau có; mà vì anh ta đang cần tiền, rất cần tiền, và anh ta nhớ ra rằng trong tất cả họ hàng, nhà Padoie là những người duy nhất mà anh ta chưa từng mở lời về vấn đề này.

Cụ Varajou, trước kia là một người làm nghề làm vườn tại Angers, nhưng nay đã nghỉ hưu, đã thắt chặt hầu bao đối với đứa con trai lêu lổng của mình và đã hai năm rồi hầu như không gặp mặt nó. Con gái cụ đã kết hôn với Padoie, một cựu nhân viên kho bạc, vừa được bổ nhiệm làm nhân viên thu thuế tại Vannes.

Vừa bước xuống tàu, Varajou liền hỏi đường đến nhà người anh rể và tìm thấy ông ta đang ở văn phòng, bận rộn tranh luận với những nông dân vùng Breton quanh vùng. Padoie đứng dậy khỏi ghế, chìa tay qua chiếc bàn bừa bộn giấy tờ, thì thầm: “Anh ngồi đi. Tôi sẽ rảnh ngay đây,” rồi ngồi xuống và tiếp tục cuộc thảo luận.

Những người nông dân không hiểu các giải thích của ông ta, còn người thu thuế cũng chẳng hiểu nổi lý lẽ của họ. Ông ta nói tiếng Pháp, họ nói tiếng Breton, và người thư ký đóng vai trò thông dịch viên có vẻ như chẳng hiểu nổi thứ tiếng nào.

Mọi chuyện kéo dài rất lâu, một khoảng thời gian vô cùng dài. Varajou nhìn người anh rể và thầm nghĩ: “Thật là một tên ngốc!” Padoie chắc phải gần năm mươi tuổi. Ông ta cao, gầy, gộc gạc, chậm chạp, rậm lông, với cặp lông mày rậm uốn cong. Ông ta đội một chiếc mũ nhung có viền dây vàng hình chữ chi xung quanh. Ánh mắt ông ta dịu dàng, hệt như tác phong của ông. Lời nói, cử chỉ, suy nghĩ của ông ta, tất cả đều mềm mại. Varajou tự nhủ: “Thật là một tên ngốc!”

Bản thân anh ta lại là một trong những kẻ ăn chơi ồn ào, coi quán cà phê và những phụ nữ trác táng là niềm vui lớn nhất cuộc đời. Anh ta chẳng hiểu gì ngoài những điều kiện tồn tại đó.

Là một tên khoác lác ngổ ngáo, tràn đầy sự khinh miệt đối với phần còn lại của thế giới, hắn coi thường toàn bộ vũ trụ từ đỉnh cao của sự dốt nát của mình. Khi thốt lên: “Lạy chúa, đúng là một cuộc ăn chơi tơi bời!”, hắn đang bày tỏ mức độ ngưỡng mộ cao nhất mà tâm trí hắn có thể vươn tới.

Cuối cùng cũng tống khứ được mấy người nông dân, Padoie hỏi:

“Anh khỏe chứ?”

“Khá khỏe, như anh thấy đấy. Còn anh thế nào?”

“Cảm ơn anh, tôi vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Thật là tử tế khi anh đã nghĩ đến việc đến thăm chúng tôi.”

“Ồ, tôi đã nghĩ đến điều đó từ lâu rồi; nhưng anh biết đấy, trong quân ngũ thì đâu có được tự do cho lắm.”

“Ồ, tôi biết, tôi biết chứ. Dù sao thì cũng rất chu đáo cho anh.”

“Thế còn Josephine, cô ấy có khỏe không?”

“Vâng, vâng, cảm ơn anh; lát nữa anh sẽ gặp cô ấy.” “Cô ấy đâu rồi?”

“Cô ấy đang đi thăm hỏi vài người. Chúng tôi có rất nhiều bạn bè ở đây; đây là một thị trấn vô cùng dễ mến.”

“Tôi cũng nghĩ thế.”

Cửa mở và bà Padoie xuất hiện. Cô ta tiến đến chỗ người anh trai không chút vồn vã, chìa má ra cho anh ta hôn và hỏi:

“Anh đến đây lâu chưa?”

“Chưa, chưa đầy nửa tiếng.”

“Ồ, em cứ tưởng tàu sẽ đến muộn. Anh có muốn vào phòng khách không?”

Họ bước vào căn phòng bên cạnh, để mặc Padoie bận rộn với sổ sách và những người đóng thuế. Ngay khi chỉ còn lại hai người, cô ta liền nói:

“Em đã nghe được những điều hay ho về anh đấy!”

“Em nghe được gì cơ?”

“Có vẻ như anh đang cư xử như một kẻ vô loại, chè chén say sưa và vướng vào nợ nần.”

Hắn tỏ ra vô cùng kinh ngạc.

“Anh á! Không bao giờ có chuyện đó!”

“Ồ, đừng có chối, em biết hết rồi đấy.”

Hắn định thanh minh, nhưng cô ta tuôn ra một tràng giáo huấn khiến hắn chẳng thể nói thêm được câu nào.

Cô ta bèn nói tiếp:

“Chúng ta ăn tối lúc sáu giờ, và anh có thể tự tìm trò giải trí cho đến lúc đó. Em không thể tiếp anh được vì còn quá nhiều việc phải làm.”

Khi ở một mình, hắn do dự không biết nên đi ngủ hay đi dạo. Hắn nhìn cánh cửa dẫn vào phòng mình rồi lại nhìn cửa ra sảnh, và quyết định đi ra ngoài. Hắn thong thả bước đi qua thị trấn nhỏ bé vùng Breton, vô cùng buồn ngủ, yên bình và tĩnh lặng đến chết lặng, nằm bên bờ vịnh trong đất liền được gọi là “le Morbihan”. Hắn ngắm nhìn những ngôi nhà nhỏ màu xám, dăm ba người qua đường, những cửa hàng trống không, và lẩm bẩm:

“Vannes quả thực chẳng vui vẻ gì, chẳng có chút sức sống nào. Thật là một ý nghĩ tồi tệ khi tôi đến đây.”

Hắn ra tới bến cảng, cái bến cảng hoang vắng, rồi đi ngược lại dọc theo một đại lộ quạnh hiu, vắng bóng người, và về đến nhà trước năm giờ. Sau đó, hắn ngả người lên giường ngủ một giấc cho đến giờ ăn tối. Người hầu gái gõ cửa đánh thức hắn dậy:

“Bữa tối đã dọn xong rồi thưa ngài.”

Hắn bước xuống lầu. Trong phòng ăn ẩm thấp với lớp giấy dán tường đang bong tróc gần sát chân tường, hắn nhìn thấy một chiếc liễn súp đặt trên chiếc bàn tròn không trải khăn, trên đó cũng bày ba chiếc đĩa súp trông thật ủ rũ.

Ông bà Padoie bước vào phòng cùng lúc với Varajou. Cả ba ngồi vào bàn, hai vợ chồng làm dấu thánh trước ngực, sau đó Padoie múc súp, một món súp thịt. Hôm nay là ngày ăn thịt bò hầm.

Dùng xong súp, họ ăn thịt bò. Miếng thịt đã nhừ nát, tan ra, béo ngấy và nhão nhoét như cháo bột. Người sĩ quan ăn chậm chạp trong niềm ghê tởm, mệt mỏi và tức tối.

Bà Padoie nói với chồng:

“Tối nay anh có định sang nhà quan tòa không?”

“Có chứ, mình.”

“Đừng ở lại muộn quá nhé. Lúc nào ra ngoài về anh cũng mệt mỏi rã rời. Với thể trạng ốm yếu của anh thì không hợp với việc giao tế xã hội đâu.”

Sau đó, cô ta bàn về giới thượng lưu ở Vannes, về vòng tròn xã giao tuyệt vời mà gia đình Padoie đang hòa nhập, nhờ vào tấm lòng sùng đạo của họ.

Món khoai tây nghiền và một đĩa thịt lợn tiếp tục được dọn lên để đãi khách. Kế đó là ít phô mai, và hết. Không có cà phê.

Khi Varajou nhận ra rằng mình sẽ phải trải qua buổi tối đối ẩm riêng tư với em gái, chịu đựng những lời quở trách, lắng nghe những bài giảng đạo của cô ta, mà thậm chí chẳng có lấy một ly rượu mạnh để giúp bản thân nuốt trôi những lời khiển trách ấy, hắn cảm thấy mình không thể chịu đựng nổi sự tra tấn này, bèn tuyên bố rằng anh ta có việc phải đến đồn cảnh sát để giải quyết giấy tờ liên quan đến kỳ nghỉ phép. Và hắn chuồn thẳng vào lúc bảy giờ.

Hắn vừa ra đến đường thì rũ người như một con chó vừa dưới nước ngoi lên. Hắn lẩm bẩm:

“Lạy chúa, lạy chúa, lạy chúa, cuộc đời quái gì thế này chẳng khác nào khổ sai!”

Và hắn lên đường tìm một quán cà phê, nơi hạng nhất trong thị trấn. Hắn tìm thấy nó ở một quảng trường công cộng, ẩn sau hai ngọn đèn khí đá. Bên trong quán, năm sáu người đàn ông trông giống như trí thức nửa mùa, không ồn ào, đang uống nước và trò chuyện khẽ khàng, khuỷu tay tì lên những chiếc bàn nhỏ, trong khi hai cơ thủ đang đi quanh bàn bida nỉ xanh, nơi những viên bi va vào nhau lách cách khi lăn.

Người ta nghe họ tính điểm:

“Mười tám, mười chín. Xui quá. Ồ, cú đánh đẹp đấy! Chơi hay lắm! Mười một. Lẽ ra anh nên đánh bi đỏ. Hai mươi. Khóa chặt rồi! Khóa rồi! Mười hai. Thấy chưa! Tôi nói có sai đâu?”

Varajou gọi:

“Một ly cà phê nhỏ và một chai brandy nhỏ, loại ngon nhất.” Rồi hắn ngồi xuống chờ đợi.

Hắn đã quen với việc dành những buổi tối rảnh rỗi bên các đồng đội, giữa tiếng ồn ào và làn khói thuốc lá mịt mờ. Sự im lặng này, vẻ yên tĩnh này khiến hắn phát bực. Hắn bắt đầu uống; trước tiên là cà phê, rồi đến brandy, và gọi thêm một chai nữa. Lúc này hắn muốn cười, muốn hét, muốn ca hát, muốn gây sự đánh nhau với ai đó. Hắn tự nhủ:

“Mẹ kiếp, ta ngà ngà say rồi đây. Phải đi tìm chút vui vẻ thôi.”

Và hắn nghĩ đến việc đi tìm mấy côả đào mỏ để giải khuây. Hắn gọi người hầu bàn:

“Này, tiểu nhị.”

“Dạ, thưa ngài.”

“Nói tao nghe xem, ở đây muốn giải trí thì đi đâu?”

Gã phục vụ ngẩn người ra, đáp:

“Tôi không biết, thưa ngài. Ở đây chứ đâu, chắc vậy!”

“Ý mày là sao ở đây? Mày thì mày gọi thế nào là giải trí?”

“Tôi không biết, thưa ngài, uống bia ngon hoặc rượu ngon thôi.”

“Thôi đi, đồ đần, thế mấy em gái thì sao?”

“Mấy cô ả á, à à!”

“Ừ, mấy em út ấy, ở đây thì tìm ở đâu?”

“Gái gú á?”

“Thì đúng rồi, mấy em gái chứ sao!”

Gã phục vụ tiến lại gần và hạ giọng nói: “Ngài muốn biết họ ở đâu à?”

“Thì vướng mắc gì, quỷ tha ma bắt!”

“Ngài rẽ sang con phố thứ hai bên trái, rồi rẽ tiếp con phố đầu tiên bên phải. Số nhà mười lăm.”

“Cảm ơn cậu nhé, anh bạn. Tiền típ cho cậu đây.”

“Cảm ơn ngài.”

Và Varajou bước ra khỏi quán cà phê, lẩm bẩm: “Thứ hai bên trái, đầu tiên bên phải, số nhà 15.” Nhưng chỉ được vài giây, hắn lại nghĩ: “Thứ hai bên trái — vâng. Nhưng lúc rời quán cà phê thì mình phải đi sang phải hay sang trái nhỉ? Thây kệ nó, tính sau, cứ đến rồi sẽ thấy.”

Và hắn cứ thế bước đi, rẽ vào con phố thứ hai bên trái, rồi rẽ vào con phố đầu tiên bên phải và tìm số nhà 15. Đó là một ngôi nhà trông khá khang trang, và người ta có thể thấy qua những cánh chớp đóng kín rằng các cửa sổ trên lầu một đang sáng đèn. Cửa chính để hé mở, và một ngọn đèn đang cháy sáng trong sảnh tối. Viên hạ sĩ quan thầm nghĩ:

“Trông có vẻ ổn đấy.”

Hắn bước vào và, vì chẳng thấy ai xuất hiện, hắn liền lớn tiếng gọi:

“Có ai ở đây không, này!”

Một cô hầu gái nhỏ xuất hiện và tỏ ra kinh ngạc khi thấy một người lính. Hắn nói:

“Chào em. Các tiểu thư có ở trên lầu không?”

“Vâng, thưa ngài.”

“Ở phòng khách à?”

“Vâng, thưa ngài.”

“Tôi lên được chứ?”

“Vâng, thưa ngài.”

“Cái cửa đối diện cầu thang phải không?”

“Vâng, thưa ngài.”

Hắn bước lên cầu thang, đẩy cửa ra và nhìn thấy, đang ngồi trong một căn phòng được thắp sáng rực rỡ bởi hai ngọn đèn, một chiếc đèn chùm và hai chân nến cắm nến, bốn người phụ nữ mặc váy dạ hội, có vẻ như đang chờ đợi ai đó.

Ba người trong số họ, những người trẻ tuổi hơn, vẫn ngồi trên những chiếc ghế bọc nhung đỏ với vẻ mặt khá trang trọng; trong khi người thứ tư, khoảng bốn tuổi, đang cắm hoa vào một chiếc bình. Bà ta rất mập, mặc một chiếc váy lụa màu xanh lá cây cổ khoét sâu và tay ngắn, để lộ cái cổ đỏ hây hây được bôi phấn trắng dày cộp, trông như một đóa hoa khổng lồ trồi ra khỏi đài hoa của nó.

Viên sĩ quan chào họ, nói rằng:

“Chào các quý cô.”

Người phụ nữ lớn tuổi quay lại, có vẻ ngạc nhiên nhưng vẫn gật đầu chào.

“Chào ngài.”

Hắn ngồi xuống. Nhưng thấy họ không mấy nhiệt tình chào đón, hắn nghĩ rằng có lẽ chỉ các sĩ quan cấp úy trở lên mới được phép vào ngôi nhà này, và điều này khiến hắn thấy hơi ái ngại. Tuy nhiên hắn tự nhủ:

“Thây kệ, cứ vào rồi khắc biết.”

Hắn bèn lên tiếng:

“Các cô đều khỏe cả chứ?”

Người phụ nữ to béo, chắc chắn là mụ chủ nhà, đáp:

“Chúng tôi rất khỏe, cảm ơn ngài!”

Hắn chẳng nghĩ ra được câu gì khác để nói nữa, và tất cả lại chìm trong im lặng. Nhưng cuối cùng, vì cảm thấy xấu hổ trước sự rụt rè của mình, kèm theo một nợ cười ngượng ngùng, hắn nói:

“Ở cái xứ này người ta không biết cách giải trí gì à? Để tôi hầu các cô một chai rượu nhé.”

Hắn vừa dứt lời thì cửa mở, và Padoie bước vào trong bộ âu phục màu đen.

Varajou hét lên một tiếng vui sướng, vùng đứng dậy khỏi ghế, lao tới chỗ người anh rể, choàng tay ôm lấy ông ta rồi xoay một vòng quanh phòng, miệng hò reo:

“Padoie đây rồi! Padoie đây rồi! Padoie đây rồi!”

Rồi buông gã nhân viên thu thuế ra, hắn thốt lên khi nhìn thẳng vào mặt ông ta:

“Ồ, ồ, ồ, đồ hư hỏng, đồ đàng điếm! Ngươi cũng đi chơi bời trác táng cơ à. Ồ, đồ hư hỏng! Thế còn em gái tao thì sao? Ngươi chán ngấy cô ấy rồi phải không, nói mau?”

Khi nghĩ đến tất cả những gì mình có thể kiếm chác được từ tình huống bất ngờ này, khoản tiền ép buộc phải cho vay, ngọn đòn tống tiền không thể chối cãi, hắn ngả người phịch xuống chiếc ghế bô-sô và cười lớn đến mức chiếc ghế kêu cót két khắp các mối nối.

Ba cô gái trẻ đồng loạt đứng dậy, ba chân bốn cẳng chuồn thẳng, trong khi người phụ nữ lớn tuổi lùi phắt ra cửa với vẻ mặt như sắp ngất đến nơi.

Và ngay lúc đó, hai quý ông xuất hiện trong trang phục dạ hội, ngực đeo dải băng huân chương. Padoie lao tới chỗ họ.

“Ôi, thưa quan tòa — hắn ta điên rồi, hắn ta mất trí rồi. Hắn được gửi đến chỗ chúng tôi để tịnh dưỡng đấy ạ. Các ngài thấy đấy, hắn ta điên thật rồi.”

Varajou lúc này đã ngồim thẳng dậy, dù chẳng hiểu chuyện gì đang xảy ra nhưng hắn lờ mờ đoán ra mình vừa làm một trò ngu ngốc tày trời. Rồi hắn đứng dậy, quay sang nhìn người anh rể, cất giọng hỏi:

“Đây là nhà quái quỷ nào thế này?”

Nhưng Padoie, bỗng nhiên nổi cơn thịnh nộ, lắp bắp hét lên:

“Nhà nào — cái gì — cái nhà nào cơ chứ? Đồ khốn — đồ vô lại — đồ đê tiện — đây là nhà nào á? Nhà của quan tòa — của quan tòa Tòa án Tối cao — của Tòa án Tối cao — của Tòa án Tối cao — Ồ, ồ — đồ khốn kiếp! — đồ vô lại! — đồ đê tiện!”