Thế rồi, một chuỗi ngày tháng khốn khổ triền miên bắt đầu đối với nàng. Nàng làm việc như một cái máy, chẳng màng đến những việc mình đang làm, với duy nhất một ý nghĩ cứ ám ảnh trong đầu:

“Lỡ thiên hạ người ta biết thì sao.”

Cảm giác bất an liên miên ấy khiến nàng mất hết khả năng suy xét, đến nỗi nàng chẳng còn mưu tính nổi bất kỳ cách nào để tránh né tai họa mà nàng thừa biết trước sau gì cũng xảy ra – một nỗi nhục nhã không thể nào cứu vãn, đang đến gần từng ngày và chắc chắn như cái chết. Sáng nào nàng cũng thức dậy từ rất sớm, trước cả mọi người, rồi kiên nhẫn soi vóc dáng mình trước một mảnh gương vỡ treo cạnh chỗ chải đầu, bởi nàng vô cùng lo lắng không biết liệu có ai nhận ra sự thay đổi trên cơ thể mình hay không. Suốt cả ngày, cứ vài phút nàng lại dừng tay để ngắm nghía bản thân từ đầu đến chân, xem chiếc tạp dề có bị ngắn quá không.

Thời gian cứ thế trôi đi. Bây giờ nàng hầu như chẳng nói năng gì nữa, và khi được ai hỏi đến thì ngơ ngác như không hiểu; nhưng ánh mắt hoảng hốt, phờ phạc cùng đôi tay run rẩy của nàng đã khiến người chủ thỉnh thoảng phải thốt lên rằng: “Này cô tội nghiệp, dạo này sao mà ngốc nghếch thế.”

Ở nhà thờ, nàng nép mình sau một cột nhà, không còn dám bước lên tòa giải tội vì sợ phải đối mặt với vị linh mục – người mà nàng gán cho những quyền năng siêu phàm để có thể thấu thấu tâm can kẻ khác. Đến bữa ăn, ánh mắt của những người làm chung gần như khiến nàng ngất lịm đi vì đau đớn tinh thần; nàng luôn đinh ninh rằng gã chăn bò – một thằng bé ranh mãnh và già trước tuổi với đôi mắt sáng quắc lúc nào cũng như đang rình rập mình – đã phát hiện ra bí mật của nàng.

Một buổi sáng, người đưa thư mang đến cho nàng một lá thư. Từ bé đến giờ chưa từng nhận được thư ai, nàng bấn loạn đến mức phải ngồi sụp xuống. Có lẽ thư của hắn chăng? Nhưng ngặt nỗi không biết chữ, nàng cứ thế ngồi đó, tay cầm tờ giấy chi chít chữ mực, lòng đầy lo âu và run rẩy. Tuy nhiên, một lúc sau, nàng đút thư vào túi vì không dám thổ lộ bí mật với bất kỳ ai. Nhiều lần đang làm việc, nàng lại khựng lại để ngắm nhìn những dòng chữ được viết đều đặn ấy và kết thúc bằng một chữ ký, mơ hồ tưởng tượng rằng có lúc mình sẽ bỗng nhiên hiểu được ý nghĩa của chúng. Cuối cùng, cảm thấy phát điên vì sốt ruột và lo lắng, nàng tìm đến thầy giáo. Thầy bảo nàng ngồi xuống rồi đọc cho nàng nghe như sau:

“CON GÁI YÊU DẤU CỦA TA: Ta viết thư này để báo cho con hay ta đang rất ốm. Hàng xóm của chúng ta, ông Monsieur Dentu, nài nỉ con hãy về, nếu con đi được.

“Từ người mẹ thương yêu của con,

“CESAIRE DENTU, Phó Xã trưởng.”

Nàng không nói một lời rồi bỏ đi, nhưng vừa khuất bóng một mình thì đôi chân nàng bủn rủn, nàng ngã quỵ bên vệ đường và cứ nằm lì ở đó cho đến tận tối mịt.

Khi trở về nông trại, nàng thưa với chủ nhà tin buồn ấy, và ông đồng ý cho nàng nghỉ phép bao lâu tùy ý, đồng thời hứa sẽ thuê người làm thay và nhận nàng trở lại khi nàng quay lại.

Mẹ nàng qua đời chẳng bao lâu sau khi nàng về đến nhà, và ngay ngày hôm sau, Rose sinh hạ một đứa trẻ bảy tháng tuổi – một bộ xương khô khốc, gầy guộc đến mức ai nhìn cũng phải rùng mình, dường như lúc nào cũng đau đớn qua cách nó cử động đôi bàn tay bé xíu gầy guộc như chân cua; thế nhưng nó vẫn sống. Nàng bảo rằng mình đã kết hôn nhưng không thể vướng víu con cái nên đành gửi lại cho mấy người hàng xóm, những người hứa sẽ hết lòng chăm sóc đứa bé, rồi nàng quay trở lại nông trại.

Thế nhưng sâu thẳm trong trái tim bấy lâu nay mang đầy thương tích ấy lại nảy nở một niềm vui le lói, một tình mẫu tử chưa từng có dành cho sinh linh bé bỏng yếu ớt mà nàng vừa bỏ lại phía sau; dẫu rằng chính tình yêu ấy lại mang đến một nỗi đau đớn mới, nỗi đau mà nàng cảm nhận trong từng giờ từng phút vì phải xa cách con. Điều làm nàng dằn vặt nhất chính là nỗi khao khát đến phát điên được ôm hôn con vào lòng, được siết chặt nó trong vòng tay, được cảm nhận hơi ấm từ cơ thể bé nhỏ áp vào lồng ngực mình. Ban đêm nàng chẳng tài nào chợp mắt; suốt cả ngày nàng cứ nghĩ về nó, và vào những buổi chiều tối khi đã xong việc, nàng thường ngồi thẫn thờ trước đống lửa, đăm đăm nhìn vào khoảng không như những kẻ tâm trí để tận đẩu tận đâu.

Mọi người bắt đầu bàn tán và trêu chọc nàng về người tình. Họ hỏi hắn cao hay thấp, có đẹp trai và giàu có không. Khi nào thì tổ chức đám cưới và làm lễ rửa tội? Thường thì nàng phải chạy trốn đi một mình để khóc, bởi những câu hỏi ấy cứa vào lòng nàng đau nhói như mũi kim châm; và để quên đi những lời giễu cợt đó, nàng lại càng lao vào làm việc hăng say hơn. Vẫn mang theo hình bóng đứa con trong đầu, nàng tìm mọi cách để dành dụm tiền cho nó, quyết tâm làm việc thật cật lực để chủ nhà buộc phải tăng lương cho mình.

Dần dần, nàng hầu như thâu tóm toàn bộ công việc và thuyết phục ông chủ cho một nữ tì thôi việc, bởi người đó đã trở nên thừa thãi từ khi nàng làm việc bằng cả hai người; nàng tùng tiệm từng chút một từ bánh mì, dầu ăn, nến; đến cả ngô đem cho lũ gà ăn vốn thường bị vãi phí, và thức ăn cho ngựa trâu cũng đỡ bị hao hụt hơn. Nàng xót tiền của chủ hệt như tiền của chính mình; và nhờ khéo léo trong việc mua bán, bán được giá cao cho mọi nông sản, cũng như biết cách đối phó với những ngón nghề lừa lọc của đám nông dân khi đem hàng ra bán, cuối cùng lão chủ đã giao phó cho nàng toàn quyền mua bán mọi thứ, điều hành toàn bộ tá tòng và sắm sửa các vật dụng cần thiết cho gia đình. Chẳng bao lâu sau, nàng trở thành người không thể thiếu đối với ông ta. Nàng canh chừng mọi ngóc ngách cẩn trọng đến mức dưới sự quản 1ý của nàng, nông trại phất lên trông thấy, và trong vòng bán kính năm dặm, người ta kháo nhau về “cô hầu của lão chủ Vallin,” bản thân lão nông dân cũng đi đâu cũng khoác lác: “Con nhỏ này đáng giá hơn cả vàng mười.”

Thế nhưng thời gian cứ thế trôi đi mà tiền lương của nàng vẫn giậm chân tại chỗ. Sự chăm chỉ của nàng được coi là bổn phận hiển nhiên của mọi người hầu mẫn cán, chỉ là một minh chứng cho lòng tốt; và nàng bắt đầu cảm thấy ấm ức khi nghĩ rằng: nếu nhờ có nàng mà mỗi tháng lão chủ đút túi thêm được năm mươi hay một trăm đồng cắc vàng vào ngân hàng, thì nàng rốt cuộc vẫn chỉ kiếm được hai trăm quan một năm, chẳng hơn chẳng kém. Thế là nàng quyết định đòi tăng lương. Nàng đã đến tìm thầy giáo ba lần để nhờ bàn tính chuyện đó, nhưng hễ cứ đến nơi là nàng lại lảng sang chuyện khác. Nàng cảm thấy ngượng ngùng thế nào khi phải mở lời xin tiền, cứ như đó là một điều gì đó nhục nhã lắm vậy. Nhưng rồi cuối cùng, vào một hôm lão chủ đang ngồi ăn sáng một mình trong bếp, nàng rụt rè bày tỏ rằng mình có chuyện muốn thưa riêng với ông. Lão ngạc nhiên ngẩng đầu lên, hai tay vẫn chống bàn, một tay cầm con dao với mũi nhọn chĩa lên trời, tay kia cầm mẩu bánh mì, trừng trừng nhìn cô gái. Dưới cái nhìn ấy, nàng cảm thấy vô cùng lúng túng, nhưng vẫn cất lời xin nghỉ phép một tuần để đi đâu đó vì cảm thấy sức khỏe không được tốt lắm. Lão gật đầu đồng ý ngay lập tức, rồi bản thân cũng có vẻ ngượng ngùng mà nói thêm rằng:

“Khi cô về, tôi có chuyện muốn nói với cô đấy.”