Đó là ngày hôm qua, ngày 31 tháng Mười Ba.
Tôi vừa dùng xong bữa sáng với người bạn già Georges Garin thì người đầy tớ trao cho anh ấy một bức thư chi chít dấu niêm phong và tem ngoại quốc.
Georges bảo:
“Anh vui lòng thứ lỗi nhé?”
“Tất nhiên rồi.”
Rồi anh bắt đầu đọc bức thư, được viết bằng những nét chữ Anh to bản, đan chéo nhau chồng chất theo đủ mọi hướng. Anh đọc chúng một cách chậm rãi, với sự chú tâm nghiêm túc và niềm quan tâm sâu sắc mà chúng ta chỉ dành cho những điều chạm đến tận đáy lòng.
Rồi anh đặt bức thư lên bệ lò sưởi và nói:
“Đó là một câu chuyện kỳ lạ! Hình như tôi chưa từng kể cho anh nghe thì phải. Thế mà đó lại là một cuộc phiêu lưu lãng mạn, và nó thực sự đã xảy ra với tôi đấy. Quả là một Ngày Đầu Năm mới lạ lùng làm sao! Chắc là phải cách đây hai mươi năm rồi, vì hồi đó tôi mới ba mươi tuổi và giờ đã lên năm mươi.
“Khi ấy tôi là thanh tra của Công ty Bảo hiểm Hàng hải, nơi tôi nay đã làm giám đốc. Tôi vốn định dành trọn Ngày Đầu Năm ở Paris — vì người ta quen coi đó là một dịp lễ hội — thì nhận được thư của giám đốc, yêu cầu tôi lên đường ngay đến đảo Re, nơi một chiếc tàu ba cột buồm xuất phát từ Saint-Nazaire do công ty ta bảo hiểm vừa bị sóng đánh dạt vào bờ. Lúc đó mới tám giờ sáng. Tôi có mặt ở văn phòng lúc mười giờ để nhận giấy tờ chỉ dẫn, và tối hôm đó tôi lên chuyến tàu tốc hành, đưa tôi đến La Rochelle vào ngày hôm sau, ngày 31 tháng Mười Ba.
“Tôi có hai tiếng đồng hồ để chờ trước khi xuống tàu đi đảo Re. Thế là tôi đi một vòng quanh thị trấn. La Rochelle quả thực là một thành phố kỳ lạ, mang đậm những nét đặc trưng riêng biệt với những con đường chằng chịt như mê cung, những vỉa hè chạy dọc theo các dãy hành lang có mái vòm vô tận giống như phố Rue de Rivoli, nhưng thấp hơn, đầy vẻ huyền bí, được xây dựng như thể để tạo nên một bối cảnh thích hợp cho bọn phản loạn và làm nền ấn tượng cho những cuộc chiến tranh thuở trước, những cuộc chiến tranh tôn giáo hào hùng và đẫm máu. Đó thực sự là thành phố Huguenot cổ điển tiêu biểu, bảo thủ, kín đáo, chẳng có mấy mỹ nghệ để trưng bày, chẳng có những di tích tuyệt vời làm nên tên tuổi của Rouen; nhưng nó lại nổi bật với vẻ ngoài nghiêm nghị, có phần ảm đạm; đó là thành phố của những chiến sĩ kiên cường, nơi chủ nghĩa cuồng tín rất dễ sinh sôi, nơi đức tin của phái Calvin từng sục sôi nhiệt huyết và là nơi đã chớm nở âm mưu của ‘Bốn viên Trung sĩ’.
“Sau khi thẩn thơ lang thang một lúc qua những con phố kỳ thú này, tôi bước lên con tàu hơi nước nhỏ màu đen, tròn ủng, sẽ đưa tôi ra đảo Re. Nó có tên là Jean Guiton. Con tàu nhổ neo với những tiếng thở phì phì đầy tức giận, lách qua hai ngọn tháp cổ canh giữ hải cảng, băng qua vũng đậu tàu và vượt qua con đê do Richelieu xây dựng — những khối đá lớn của nó nay vẫn còn nhìn thấy sát mép nước, ôm lấy thị trấn như một chiếc vòng cổ lớn. Đoạn, tàu quay đầu sang phải.
“Đó là một trong những ngày buồn bã khiến người ta thấy chán nản, thắt ngắt tâm can và rút cạn mọi sức lực, năng lượng cũng như sinh khí — một ngày xám xịt, lạnh lẽo, với lớp sương mù dày đặc ẩm ướt như mưa, buốt giá như sương muối, và ngột ngạt khó thở chẳng khác nào hơi nước từ một cái thùng giặt.
“Dưới bầu trời sương mù ảm đạm ấy, vùng biển nông cạn, vàng rực màu cát của những bãi biển phẳng lì trải dài một cách lặng thinh, bất động, không một sự sống, một thứ nước đục ngầu, nhờ nhờ và tù đọng. Con tàu Jean Guiton lướt qua đó, tròng trành đôi chút theo thói quen, rẽ làn nước xanh thẫm phẳng lặng và để lại sau đuôi dăm con sóng nhỏ, ít bọt nước tungóe cùng một gợn sóng lăn tăn nhẹ nhàng rồi cũng sớm phẳng lặng trở lại.
“Tôi bắt chuyện với viên thuyền trưởng, một người đàn ông thấp đậm với đôi chân nhỏ xíu, tròn lẳn như con tàu của ông và cũng lắc lư theo cái dáng đi y hệt. Tôi muốn tìm hiểu vài chi tiết về thảm họa mà tôi có trách nhiệm lập báo cáo. Một con tàu ba cột buồm lớn giăng buồm vuông mang tên Marie Joseph, xuất xứ từ Saint-Nazaire, đã mắc cạn vào một đêm bão tố trên các bãi cát ở đảo Re.
“Chủ tàu viết thư cho chúng tôi rằng cơn bão đã đánh dạt con tàu vào sâu trong bờ đến mức không tài nào kéo nổi ra, và họ buộc phải tháo dỡ mọi thứ có thể tháo rời với tốc độ khẩn trương nhất có thể. Dù vậy, tôi vẫn phải trực tiếp khảo sát hiện trạng con tàu đắm, ước tính tình trạng của nó trước khi tai nạn xảy ra và quyết định xem mọi nỗ lực đã được tận dụng hết mức để giải cứu tàu hay chưa. Tôi đến với tư cách là đại diện của công ty nhằm đưa ra những lời khai trái chiều, nếu cần thiết, tại phiên tòa.
“Khi nhận được báo cáo của tôi, giám đốc sẽ tiến hành những biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi của chúng ta.
“Viên thuyền trưởng tàu Jean Guiton rành rẽ mọi chuyện về vụ việc này, bởi ông cùng con tàu của mình từng được triệu tập để hỗ trợ trong các nỗ lực trục vớt.
“Ông kể cho tôi nghe câu chuyện về thảm họa ấy. Con tàu Marie Joseph, bị cuốn đi bởi một trận cuồng phong dữ dội, đã mất phương hướng hoàn toàn trong đêm tối, và cứ thế mò mẫm tiến bước giữa vùng biển sủi bọt cuồn cuộn — ‘một vùng biển súp sữa’, lời viên thuyền trưởng — rồi đâm vào những bãi cát mênh mông vốn khiến đường bờ biển nơi đây trông chẳng khác nào những sa mạc Sahara vô tận khi thủy triều rút.
“Vừa trò chuyện, tôi vừa phóng tầm mắt quan sát xung quanh và phía trước. Giữa đại dương và bầu trời thấp tè là một khoảng không gian thoáng đãng nơi tầm mắt có thể với tới tận chân trời. Chúng tôi đang bám theo đường bờ biển. Tôi hỏi:
“‘Kia là đảo Re phải không ạ?’
“‘Vâng, thưa ngài.’
“Và bất chợt, viên thuyền trưởng giơ thẳng bàn tay phải về phía trước, chỉ vào một vật gì đó gần như vô hình ngoài khơi xa, rồi cất lời:
“‘Kìa, tàu của ngài đấy!’
“‘Tàu Marie Joseph ạ?’
“‘Đúng thế.’
“Tôi không khỏi kinh ngạc. Chấm đen nhỏ xíu, gần như không thể nhận ra này, trông có vẻ giống một mỏm đá đối với tôi, lại cách đất liền ít nhất là ba dặm.
“Tôi nói tiếp:
“‘Nhưng thưa thuyền trưởng, chỗ đó chắc phải sâu tới cả trăm tầm nước chứ chẳng chơi.’
“Ông bật cười.
“‘Trăm tầm nước cái gì, cậu ấm! Chà, tôi dám cá là chỉ khoảng hai tầm thôi!’
“Ông là người Bordeaux. Ông nói tiếp:
“‘Bây giờ là chín giờ bốn mươi, vừa đúng lúc thủy triều lên cao nhất. Cứ thong thả dạo bước dọc bãi biển với hai tay đút túi sau khi dùng bữa trưa ở khách sạn Hotel du Dauphin, và tôi cá là cứ cho thiếu mười phút nữa là đến ba giờ, hoặc đúng ba giờ, ngài sẽ ra tới chỗ con tàu đắm mà chẳng hề ướt chân, và có từ một tiếng rưỡi đến hai tiếng đồng hồ trên đó; nhưng đừng ở lâu hơn, kẻo sẽ bị kẹt lại đấy. Nước rút càng nhanh thì dâng lên càng xiết. Bờ biển này phẳng lì như mai rùa! Cứ khởi hành lúc năm giờ kém mười như tôi bảo, và đến bảy giờ rưỡi ngài sẽ lại có mặt trên tàu Jean Guiton, con tàu sẽ đưa ngài cập bến vào chính tối nay tại cầu cảng La Rochelle.’
“Tôi cảm ơn viên thuyền trưởng rồi ra ngồi ở mũi tàu để thỏa sức ngắm nhìn thị trấn nhỏ Saint-Martin mà chúng tôi đang tiến đến với tốc độ rất nhanh.
“Nó cũng y hệt như mọi cảng biển nhỏ khác vốn đóng vai trò là thủ phủ của những hòn đảo cằn cỗi rải rác dọc theo bờ biển — một làng chài lớn, một chân đặt dưới biển còn một chân trên bờ, sinh sống bằng nghề đánh bắt cá và gia cầm hoang dã, rau củ và động vật có vỏ, củ cải và vẹm. Hòn đảo rất thấp và ít được canh tác, thế nhưng lại có vẻ đông đúc dân cư. Tuy nhiên, tôi không đi sâu vào phần nội địa.
“Sau bữa sáng, tôi trèo qua một mỏm đất nhỏ, rồi khi thủy triều đang rút nhanh, tôi bắt đầu băng qua những bãi cát hướng về phía một dạng mỏm đá màu đen mà tôi vừa vặn nhận ra thấp thoáng phía trên mặt nước ở một khoảng cách khá xa.
“Tôi rảo bước nhanh trên vùng đồng bằng màu vàng. Nó có độ đàn hồi như da thịt và dường như rớm mồ hôi dưới từng bước chân tôi. Biển vừa mới ở đó thôi. Giờ đây tôi nhận thấy nó đã lùi ra xa khuất tầm mắt, và tôi không còn phân biệt được lằn ranh ngăn giữa những bãi cát với đại dương nữa. Tôi có cảm giác như mình đang ngắm nhìn một công trình ma thuật khổng lồ siêu nhiên. Đại dương vừa mới trải rộng trước mặt tôi đây, thế rồi nó đã biến mất vào trong cát, hệt như cảnh trí thụt xuống qua một tấm cửa sập; và giờ tôi đang bước đi giữa một hoang mạc. Chỉ còn lại cảm giác và hơi thở của nước mặn vương vấn trong tôi. Tôi ngửi thấy mùi rong biển, mùi của biển khơi, cái mùi mặn mòi đậm đà quen thuộc của những vùng duyên hải. Tôi bước thật nhanh; người tôi không còn lạnh nữa. Tôi ngắm nhìn xác tàu mắc cạn đang lớn dần lên theo từng bước chân tôi tiến lại gần, và giờ đây trông nó giống như một con cá voi khổng lồ gặp nạn.
“Nó dường như thực sự nhô lên từ lòng đất, và giữa dải cát vàng phẳng lì rộng lớn ấy, nó hiện lên với những tỷ lệ thật kỳ vĩ. Sau một giờ đi bộ, cuối cùng tôi cũng đến nơi. Con tàu nằm nghiêng sang một bên, đổ nát và tan hoang, những sườn tàu gãy nát lộ ra trông chẳng khác nào một sinh vật sống, với bộ xương bằng gỗ quét hắc ín chi chít những chiếc đinh bu-lông lớn. Cát đã xâm chiếm nó từ trước, len lỏi qua từng kẽ hở, ôm lấy nó và nhất quyết không buông tha. Trông nó như thể đã đâm rễ sâu vào đó. Phần mũi tàu cắm sâu vào lớp cát mềm mại, đầy hiểm trở này, trong khi phần đuôi vươn cao lên không trung, như muốn gào thét một lời cầu cứu tuyệt vọng với trời cao qua hai từ màu trắng trên mạn tàu đen sì: Marie Joseph.
“Tôi trèo lên xác chiếc tàu này ở mạn thấp nhất; rồi khi đã lên đến boong, tôi xuống khoang dưới. Ánh sáng ban ngày lọt qua nhữngh miệng hầm bị đánh sập và những vết nứt trên mạn tàu phô bày mờ ảo trước mắt tôi những hốc tối dài ngập tràn gỗ mục. Chúng chẳng chứa gì ngoài cát, đóng vai trò như lớp nền dưới chân bên trong cái hang động bằng ván gỗ này.
“Tôi bắt đầu ghi chép vài nét về tình trạng của con tàu. Tôi ngồi trên một cái thùng phuy rỗng đã vỡ, viết bài dưới ánh sáng hắt qua một khe nứt lớn, nơi tôi có thể phóng tầm mắt bao quát dải bờ biển vô tận. Một cơn rùng mình kỳ lạ vì lạnh lẽo và cô độc thỉnh thoảng lại chạy dọc da thịt tôi, và tôi thường phải ngừng viết một lát để lắng nghe những âm thanh kỳ bí phát ra từ chiếc tàu bỏ hoang: tiếng cua cào lớp ván tàu bằng những chiếc càng khom khom; tiếng của hàng ngàn sinh vật nhỏ bé dưới biển đang bò lấp xấp trên cái xác chết này hoặc đục khoét lớp gỗ.
“Bất chợt, ở ngay sát cạnh, tôi nghe thấy tiếng người nói. Tôi giật mình thon thót như thể vừa nhìn thấy bóng ma. Trong một giây, tôi thực sự nghĩ rằng mình sắp thấy những thối thây chết đuối trỗi dậy từ đáy hầm tàu u ám để kể cho tôi nghe về cái chết của họ. Dù sao thì tôi cũng chẳng mất nhiều thời gian để phóng người lên boong tàu. Đứng ngay ở phần mũi tàu lúc đó là một người đàn ông cao lớn người Anh đi cùng ba thiếu nữ. Chắc chắn là họ hoảng sợ khi trông thấy sự xuất hiện bất ngờ này trên con chiếc tàu ba cột buồm bỏ hoang còn nhiều hơn là tôi khi thấy họ. Cô con gái út quay đầu bỏ chạy, hai cô còn lại ôm chầm lấy bố. Về phần ông, ông há hốc miệng — đó là biểu hiện cảm xúc duy nhất mà ông bộc lộ.
“Rồi, sau vài giây, ông cất tiếng:
“‘Thưa ngài, ngài có phải là chủ nhân của con tàu này không?’
“‘Tôi đúng là chủ nhân.’
“‘Tôi có thể tham quan bên trong được chứ?’
“‘Mời ông cứ tự nhiên.’
“Đoạn ông thốt lên một câu dài bằng tiếng Anh, mà tôi chỉ nghe rõ từ ‘gracious’ được lặp đi lặp lại mấy lần.
“Khi ông đang tìm chỗ để trèo lên, tôi chỉ cho ông lối đi dễ nhất và đưa tay đỡ. Ông trèo lên được. Sau đó, chúng tôi cùng kéo ba cô con gái lên, những người lúc này đã hoàn toàn lấy lại vẻ bình tĩnh. Trông họ thật đáng yêu, nhất là cô chị cả, một thiếu nữ tóc vàng mười tám tuổi, tươi tắn tựa đóa hoa, vô cùng duyên dáng và xinh xắn! Ồ, vả lại! Những người phụ nữ Anh xinh đẹp quả thực mang nét đẹp của loài trái cây mọc ven biển đầy mơn mởn. Người ta có thể nói về cô gái này rằng cô vừa ngoi lên từ những bãi cát và mái tóc của cô đã giữ lại sắc màu của chúng. Tất cả bọn họ, với vẻ tươi mát tuyệt mỹ, khiến người ta liên tưởng đến những sắc thái mỏng manh của vỏ ốc biển hồng thắm và những viên ngọc trai lấp lánh được giấu kín trong những tầng sâu thẳm chưa được biết tới của đại dương.
“Cô nói tiếng Pháp trôi chảy hơn bố mình một chút và đóng vai trò làm thông dịch viên. Tôi phải kể lại tường tận về vụ đắm tàu, và tôi thêu dệt câu chuyện cứ như thể mình từng có mặt ngay trong thảm họa ấy. Sau đó, cả gia đình bước xuống khoang bên trong của xác tàu. Ngay khi đặt chân vào cái hốc tối tăm, lờ mờ ánh sáng này, họ liền thốt lên những tiếng kêu đầy ngạc nhiên và thán phục. Chẳng mấy chốc, người cha và ba cô con gái đều đang cầm trên tay những cuốn sổ phác thảo — thứ mà chắc hẳn họ đã giấu đâu đó trong những lớp áo chống chọi thời tiết dày cộp của mình — và tất cả cùng lúc bắt đầu vẽ phác họa bằng bút chì khung cảnh u buồn và kỳ quái này.
“Họ ngồi sát cạnh nhau trên một thanh xà nhô ra, và bốn cuốn sổ phác thảo trên tám đầu gối nhanh chóng được phủ kín bằng những nét chì nhỏ xíu nhằm tái hiện lại phần thân tàu hé mở của chiếc Marie Joseph.
“Tôi tiếp tục quan sát bộ xương của con tàu, còn cô con gái lớn vừa làm việc vừa trò chuyện với tôi.
“Họ không hề có vẻ ngạo mạn thường thấy ở người Anh; họ là những tâm hồn chân thật, giản dị thuộc tầng lớp những du khách lữ hành không mỏi mệt đang bước chân đi khắp toàn cầu mà nước Anh sản sinh ra. Người cha cao gầy, với khuôn mặt đỏ lựng được bao quanh bởi hai hàng ria mép trắng phau, trông giống hệt như một chiếc bánh sandwich sống, một lát dăm-bông được cắt gọt thành hình khuôn mặt kẹp giữa hai búi tóc. Mấy cô con gái, với đôi chân dài ngoẵng như chim cò non, cũng gầy gò — ngoại trừ cô cả. Cả ba đều xinh xắn, đặc biệt là cô cao nhất.
“Cô có cách nói chuyện, cách cười, cách hiểu và cách không hiểu mới ngộ nghĩnh làm sao, cách ngước đôi mắt lên để hỏi một câu (đôi mắt xanh thẳm như đại dương), cách ngừng vẽ một thoáng để đoán xem ý tôi là gì, rồi lại cắm cúi làm việc tiếp, cách thốt lên lời ‘vâng’ hay ‘không’ — khiến tôi chỉ muốn đứng nghe và ngắm nhìn mãi không thôi.
“Bỗng cô thì thầm:
“‘Em nghe thấy có âm thanh gì nhỏ xíu trên con tàu này.’
“Tôi lắng tai nghe và lập tức nhận ra một âm thanh nhỏ đều đặn, kỳ lạ. Tôi đứng vùng dậy, nhìn qua khe nứt và thét lên một tiếng kinh hoàng. Thủy triều đã dâng đến sát chúng ta rồi; chẳng mấy chốc nó sẽ bao vây lấy chúng ta mất!
“Chúng tôi có mặt trên boong trong tích tắc. Đã quá muộn rồi. Nước đã bao quanh chúng ta và đang tràn về phía bờ với tốc độ kinh hoàng. Không, nó không chảy xiết, mà trườn tới, bò tới, lan rộng ra như một vết mực khổng lồ vô tận. Nước mới chỉ ngập xăm xắp vài phân ti-mét, nhưng con nước dâng đã tiến ra xa đến mức chúng tôi không còn nhìn thấy ranh giới đang biến dần của dòng thủy triều vô hình ấy nữa.
“Người đàn ông Anh định nhảy xuống. Tôi giữ ông lại. Việc tháo chạy là bất khả thi bởi những hố sâu mà chúng tôi buộc phải đi vòng qua trên đường ra, và nếu bước vào đó trên đường về, chúng tôi sẽ rơi tõm xuống ngay.
“Có một khoảnh khắc hoảng loạn kinh hoàng bóp nghẹt lồng ngực chúng tôi. Rồi cô con gái nhỏ người Anh bắt đầu mỉm cười và thì thầm:
“‘Chính chúng ta mới là những kẻ đắm tàu.’
“Tôi cố gắng bật cười, nhưng nỗi sợ hãi đã kìm chặt lấy tôi, một nỗi sợ hãi hèn nhát, kinh tởm, đê tiện và xảo quyệt y như dòng thủy triều. Toàn bộ hiểm họa mà chúng tôi phải đối mặt hiện lên rành rành trước mắt tôi cùng một lúc. Tôi muốn gào lên: ‘Cứu tôi với!’ Nhưng kêu ai cơ chứ?
“Hai cô con gái nhỏ đang ôm chặt lấy cha, người đang đờ đẫn nhìn ra biển cả mênh mông đang vây bọc bốn bề.
“Màn đêm buông xuống nhanh hệt như khi đại dương dâng lên — một màn đêm sà thấp, ẩm ướt và lạnh buốt giá.
“Tôi lên tiếng:
“‘Chẳng còn cách nào khác ngoài việc ở lại trên tàu thôi.’
“Người đàn ông Anh đáp:
“‘Ồ, vâng!’
“Và chúng tôi cứ đứng chờ ở đó một phần tư tiếng, nửa tiếng, quả thực tôi chẳng biết bao lâu, ngắm nhìn dòng nước đang dâng trào và xoáy sâu quanh chúng ta, như thể nó đang nô đùa trên bãi biển mà nó vừa chiếm lại được.
“Một trong hai cô con gái bị lạnh, và chúng tôi phải chui xuống khoang dưới để tránh cơn gió nhẹ nhưng buốt giá khiến da thịt chúng tôi tê rần.
“Tôi cúi người qua miệng hầm. Con tàu đã ngập đầy nước. Thế nên chúng tôi đành nép sát vào vách ván ở đuôi tàu, nơi che chắn cho chúng tôi đôi chút.
“Bóng tối giờ đây đã phủ trùm, và chúng tôi co ro tụm lại bên nhau. Tôi cảm nhận được bờ vai của cô tiểu thư người Anh run rẩy sát bên vai mình, hàm răng cô chốc chốc lại va vào nhau cầm cập. Nhưng tôi cũng cảm nhận được hơi ấm dịu dàng tỏa ra từ cơ thể cô qua lớp áo khoác ngoài, và hơi ấm ấy ngọt ngào đối với tôi chẳng khác nào một nụ hôn. Chúng tôi không nói năng gì nữa; chúng tôi ngồi bất động, lặng thinh, co ro như những con thú trong mương khi bão tố hoành hành. Thế mà, bất chấp màn đêm, bất chấp hiểm họa đang chồng chất đáng sợ, tôi bắt đầu cảm thấy hạnh phúc vì mình đang ở đây, vui mừng vì cái lạnh và hiểm nguy, vui mừng vì những giờ phút bóng tối và đau đớn đằng đẵng mà tôi phải trải qua trên tấm ván tàu này, ở khoảng cách quá đỗi gần gũi với cô thiếu nữ xinh xắn, kiều diễm này.
“Tôi tự hỏi bản thân: ‘Tại sao lại có cảm giác sung sướng và hân hoan kỳ lạ này cơ chứ?’
“Tại sao ư? Ai mà biết được? Chỉ vì cô ấy ở đây sao? Ai cơ chứ? Cô ấy, một thiếu nữ người Anh xa lạ chẳng quen biết? Tôi đâu có yêu cô ấy, tôi thậm chí còn chẳng biết tên cô ấy. Thế mà tôi vẫn bị rung động và chinh phục. Tôi muốn cứu cô ấy, muốn hy sinh vì cô ấy, muốn làm hàng ngàn trò ngốc nghếch! Thật là kỳ lạ! Làm sao mà sự hiện diện của một người phụ nữ lại có thể áp đảo chúng ta đến thế nhỉ? Đó có phải là sức mạnh của sự duyên dáng bao bọc lấy chúng ta chăng? Hay đó là sức quyến rũ của sắc đẹp và tuổi trẻ khiến người ta say đắm như men rượu?
“Chẳng phải đó chính là sự chạm trán của Tình Yêu, của Tình Yêu Huyền Bí, kẻ luôn không ngừng tìm cách gắn kết hai tâm hồn, kẻ thử thách sức mạnh của mình ngay khoảnh khắc đặt một người đàn ông và một người phụ nữ đối mặt với nhau đó sao?
“Sự tĩnh lặng của bóng tối trở nên đáng sợ, vẻ tĩnh mịch của bầu trời trở nên kinh hoàng, bởi vì chúng tôi có thể nghe thấy thoang thoảng xung quanh mình một âm thanh nhỏ nhoi, liên tục: tiếng thủy triều dâng và tiếng nước vỗ đều đều vào mạn tàu.
“Bỗng nhiên tôi nghe thấy tiếng thổn thức. Cô con gái út đang khóc. Người cha cố gắng dỗ dành con bé, và họ bắt đầu trò chuyện bằng thứ tiếng mẹ đẻ của họ mà tôi chẳng tài nào hiểu nổi. Tôi đoán rằng ông đang trấn an còn con bé thì vẫn đang sợ hãi.
“Tôi hỏi cô hàng xóm:
“‘Cô không quá lạnh đấy chứ, thưa tiểu thư?’
“‘Ồ, vâng. Tôi lạnh lắm.’
“Tôi ngỏ ý muốn cho cô mượn chiếc áo choàng của mình; cô từ chối.
“Nhưng tôi đã cởi ra và trùm nó lên người cô dẫu cô không muốn. Trong nỗ lực giằng co ngắn ngủi ấy, bàn tay cô đã chạm vào tay tôi. Nó khiến một luồng điện râm ran tuyệt diệu chạy dọc cơ thể tôi.
“Được dăm phút, không khí trở nên buốt giá hơn, tiếng nước vỗ vào mạn tàu cũng mạnh mẽ hơn. Tôi đứng thẳng người dậy; một luồng gió lớn thốc thẳng vào mặt tôi. Gió đang mạnh lên!
“Người đàn ông Anh nhận ra điều này cùng lúc với tôi và điềm nhiên thốt lên:
“‘Thế này thì bất lợi cho chúng ta rồi, cái vụ này ấy——’
“Tất nhiên là bất lợi rồi, đó chính là cái chết cầm chắc nếu bất kỳ con sóng bạc đầu nào, dù là yếu ớt nhất, ập đến và làm rung chuyển xác con tàu vốn đã tơi tả và rời rạc đến mức con sóng lớn đầu tiên sẽ cuốn phăng nó đi.
“Thế là nỗi thống khổ của chúng ta tăng lên từng phút theo đà những cơn gió lốc ngày một mạnh dần. Giờ đây biển đã bắt đầu gầm sóng, và trong bóng tối, tôi thấy những đường nét màu trắng xuất hiện rồi biến mất, những dải bọt trắng xóa, trong khi mỗi ngọn sóng đều nện vào chiếc Marie Joseph và làm nó rung lên bần bật bằng một cú chấn động ngắn thấu đến tận tâm can.
“Cô tiểu thư người Anh đang run lẩy bẩy. Tôi cảm nhận được cơn run rẩy của cô áp sát vào người mình. Và trong tôi trào lên một khao khát điên cuồng muốn ôm chầm lấy cô vào lòng.
“Đằng kia, phía trước và sau lưng chúng tôi, bên trái và bên phải, những ngọn hải đăng đang tỏa sáng dọc theo bờ biển — những ngọn hải đăng màu trắng, vàng và đỏ, xoay tròn giống như đôi mắt khổng lồ của những tên người khổng lồ đang quan sát chúng tôi, đang háo hức chờ đợi chúng tôi biến mất. Đặc biệt có một ngọn làm tôi thấy gai mắt. Cứ mỗi ba mươi giây nó lại tắt ngúm rồi sáng bừng lên ngay lập tức. Quả thực đó là một con mắt, ngọn hải đăng ấy, với mi mắt không ngừng sụp xuống che đi ánh nhìn rực lửa.
“Thỉnh thoảng người đàn ông Anh lại quẹt diêm để xem giờ; rồi ông đút chiếc đồng hồ quay lại túi. Bột phát, ông nói với tôi qua đầu mấy cô con gái, với vẻ mặt vô cùng nghiêm nghị:
“‘Chúc mừng năm mới ngài nhé, Mosieu.’
“Đã là nửa đêm. Tôi chìa tay ra, và ông siết chặt lấy nó. Đoạn ông nói gì đó bằng tiếng Anh, và đột ngột, ông cùng các cô con gái bắt đầu cất cao bài hát ‘God Save the Queen’ (Chúa phù hộ Nữ hoàng), tiếng hát vút lên giữa bầu trời đen đặc, lặng thinh rồi tan biến vào chốn hư không.
“Ban đầu tôi cảm thấy buồn cười; rồi sau đó, tôi bị cuốn ngợp bởi một cảm xúc mãnh liệt, kỳ lạ.
“Đó là một điều gì đó vừa u ám vừa tuyệt mỹ, khúc ca của những kẻ đắm tàu, những kẻ tử tù, tựa như một lời cầu nguyện lại vừa vĩ đại hơn thế, có thể sánh ngang với câu nói cổ xưa ‘Ave Caesar morituri te salutant’ (Kính lạy Xê-da, những kẻ sắp chết chào ngài).
“Khi họ hát xong, tôi đề nghị cô hàng xóm hát đơn một bản ballad, bài gì tùy thích, để giúp chúng tôi quên đi nỗi sợ hãi. Cô đồng ý, và ngay lập tức giọng ca trong trẻo trẻ trung của cô ngân vang vào màn đêm. Cô hát một khúc ca có lẽ rất đượm buồn, bởi những nốt nhạc cứ ngân dài miên man và lơ lửng, như những chú chim bị thương bay là đà phía trên mặt sóng.
“Lúc này biển đang dâng cao và đập thình thịch vào xác tàu của chúng tôi. Về phần mình, tôi chỉ nghĩ đến giọng ca ấy. Và tôi cũng nghĩ đến loài yêu nữ biển cả. Nếu có một con tàu nào đó đi ngang qua gần chúng tôi lúc ấy, các thủy thủ sẽ nói gì đây? Tâm trí bấn loạn của tôi chìm đắm trong mộng mị! Một nàng tiên cá ư? Chẳng phải cô ấy thực sự là một nàng tiên cá đó sao, người con gái của biển khơi này, kẻ đã giữ chân tôi lại trên con chiếc tàu mục ruỗng này và chẳng mấy chốc sẽ cùng tôi chìm sâu xuống đáy nước?
“Nhưng đột nhiên cả năm chúng tôi ngã nhào xuống boong tàu, bởi chiếc Marie Joseph vừa sụp nghiêng hẳn sang mạn phải. Cô tiểu thư người Anh ngã nhào lên người tôi, và trước khi kịp nhận thức được mình đang làm gì, đinh ninh rằng khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời đã điểm, tôi đã ôm chầm lấy cô, hôn lên má, lên thái dương và mái tóc cô.
“Con tàu không di chuyển thêm lần nào nữa, và chúng tôi, chúng tôi cũng nằm im bất động.
“Người cha gọi lớn, ‘Kate!’ Người mà tôi đang ôm trong tay đáp lời ‘Vâng’ và cựa quậy để gỡ mình ra. Và vào khoảnh khắc ấy, tôi chỉ ước gì con tàu nứt đôi ra để tôi được rơi cùng cô xuống lòng đại dương.
“Người đàn ông Anh tiếp lời:
“‘Tròng trành một chút thôi mà; có sao đâu. Tôi vẫn giữ an toàn được ba cô con gái rồi.’
“Vì không thấy cô con gái lớn, ông đã tưởng cô bị hất văng xuống biển mất tăm rồi!
“Tôi từ từ đứng dậy, và bất ngờ tôi nhìn thấy một ánh đèn trên mặt biển ở ngay sát cạnh chúng tôi. Tôi hô lên; họ đáp lời. Đó là một chiếc thuyền được ông chủ khách sạn cử đi tìm chúng tôi, khi ông ấy đoán ra sự liều lĩnh của chúng tôi.
“Chúng tôi đã được cứu. Tôi cảm thấy tuyệt vọng. Họ vớt chúng tôi lên từ chiếc bè rồi đưa chúng tôi trở về Saint-Martin.
“Người đàn ông Anh bắt đầu xoa hai tay vào nhau và lẩm bẩm:
“‘Một bữa tối ngon lành! Một bữa tối ngon lành!’
“Quả thực chúng tôi đã dùng bữa tối. Tôi chẳng hề vui vẻ gì. Tôi cảm thấy tiếc nuối chiếc Marie Joseph.
“Chúng tôi buộc phải chia tay vào ngày hôm sau sau những cái bắt tay bịn rịn và bao lời hứa hẹn sẽ thư từ qua lại. Họ khởi hành đi Biarritz. Tôi rất muốn đi theo họ.
“Tôi đã trúng tiếng sét ái tình nặng nề. Tôi muốn ngỏ lời cầu hôn cô thiếu nữ này. Giá như chúng tôi có thêm tám ngày ở cạnh nhau, tôi chắc chắn đã làm thế rồi! Con người đôi khi mới yếu đuối và khó hiểu làm sao!
“Hai năm trôi qua mà tôi không hề nhận được bất kỳ tin tức nào từ họ. Rồi tôi nhận được một bức thư gửi từ New York. Cô ấy đã kết hôn và viết thư để báo tin cho tôi. Và kể từ đó, chúng tôi vẫn viết thư cho nhau vào mỗi dịp Ngày Đầu Năm. Cô ấy kể cho tôi nghe về cuộc sống của mình, nhắc đến những đứa con, các em gái của cô, nhưng chẳng bao giờ đả động gì đến chồng! Tại sao chứ? A! Tại sao vậy? Còn về phần mình, tôi chỉ toàn kể về chiếc Marie Joseph. Đó có lẽ là người phụ nữ duy nhất mà tôi từng yêu — không — là người phụ nữ mà đáng lẽ tôi phải yêu. Ồ, chà! Ai mà nói trước được điều gì? Hoàn cảnh chi phối con người ta mà. Rồi thì — rồi thì — mọi thứ trôi qua hết. Giờ đây chắc cô ấy đã già; tôi sẽ chẳng thể nhận ra cô ấy nữa. Ồ! Người con gái của thuở nào, cô gái của vụ đắm tàu! Thật là một tuyệt tác! Đẹp tựa nữ thần! Cô ấy viết cho tôi rằng tóc cô đã điểm bạc. Điều đó khiến tôi đau đớn khôn xiết. Ồ! Mái tóc vàng óng ả của cô ấy. Không, cô tiểu thư người Anh của tôi chẳng còn tồn tại nữa. Mọi thứ mới buồn làm sao!”
