“Lại thế nữa rồi! Lại hiểu ra hết thảy!” Anna tự nhủ, ngay khi cỗ xe chuyển bánh, nhẹ nhàng lắc lư, rầm rập chạy trên những viên đá cuội nhỏ lát đường, và một lần nữa, các ấn tượng cứ thế dồn dập nối tiếp nhau.
“Vâng; điều cuối cùng mình nghĩ tới thật rõ ràng là gì nhỉ?” nàng cố nhớ lại. “‘Tiutkin, thợ làm tóc?’—không, không phải cái đó. Phải rồi, về điều Yashvin nói, sự đấu tranh sinh tồn và lòng căm thù là thứ duy nhất gắn kết con người với nhau. Không, các người đang thực hiện một chuyến đi vô ích,” nàng thầm nhủ với một nhóm người trên cỗ xe bốn ngựa, trông có vẻ như đang đi dã ngoại về miền quê. “Và con chó các người mang theo cũng chẳng giúp ích gì đâu. Các người không thể trốn chạy khỏi chính mình được.” Quay mắt về hướng Pyotr vừa nhìn, nàng thấy một công nhân nhà máy say khướt, đầu gục xuống, đang bị một viên cảnh sát áp giải đi. “Chà, hắn đã tìm ra cách nhanh hơn,” nàng nghĩ. “Bá tước Vronsky và tôi đã không tìm thấy hạnh phúc đó, dù cả hai đã kỳ vọng rất nhiều vào nó.” Và giờ đây, lần đầu tiên Anna chiếu luồng sáng chói lọi, thứ mà nàng đang dùng để quan sát mọi sự, vào mối quan hệ của nàng với chàng—điều mà trước nay nàng vẫn tránh nghĩ tới. “Chàng tìm kiếm gì ở mình? Không hẳn là tình yêu, mà là sự thỏa mãn hư vinh.” Nàng nhớ lại những lời nói ấy, nét mặt ấy, cái vẻ gợi nhớ đến một con chó săn hèn mọn hồi mới quen nhau. Và giờ mọi thứ đều xác nhận điều đó. “Phải, khi đó chàng có vẻ đắc thắng. Tất nhiên cũng có tình yêu, nhưng yếu tố chính là niềm tự hào về thành công. Chàng đã khoe khoang về mình. Giờ thì xong rồi. Chẳng còn gì để tự hào. Không phải để tự hào, mà là để hổ thẹn. Chàng đã lấy từ mình tất cả những gì có thể, và giờ mình chẳng còn hữu dụng gì với chàng nữa. Chàng đã chán ngấy mình và đang cố gắng để không hành xử một cách vô liêm sỉ với mình. Hôm qua chàng đã lỡ lời—chàng muốn ly hôn và kết hôn để cắt đứt mọi đường lui. Chàng yêu mình, nhưng là yêu thế nào? Cái hương vị nồng nàn đã mất rồi, như người Anh vẫn nói. Gã đó muốn mọi người ngưỡng mộ mình và đang rất tự mãn với bản thân,” nàng nghĩ, nhìn một viên thư ký mặt đỏ gay đang cưỡi trên con ngựa từ trường dạy cưỡi ngựa. “Phải, đối với chàng, mình không còn hương vị như trước nữa. Nếu mình rời bỏ chàng, tận sâu thẳm trong lòng chàng sẽ thấy nhẹ nhõm thôi.”
Đây không đơn thuần là phỏng đoán, nàng nhìn thấy rõ ràng trong ánh sáng xuyên thấu ấy, thứ giờ đây đã hé lộ cho nàng ý nghĩa của cuộc sống và các mối quan hệ nhân sinh.
“Tình yêu của mình ngày càng trở nên mãnh liệt và ích kỷ, trong khi tình yêu của chàng cứ lụi tàn dần, và đó là lý do chúng ta đang trôi dạt xa nhau.” Nàng tiếp tục suy ngẫm. “Và chẳng có cách nào cứu vãn. Chàng là tất cả với mình, và mình càng lúc càng muốn chàng hiến dâng trọn vẹn cho mình. Còn chàng thì càng lúc càng muốn thoát khỏi mình. Chúng ta đã cùng tiến về phía nhau cho đến khi tình yêu chớm nở, rồi sau đó không thể cưỡng lại được, chúng ta trôi dạt theo những hướng khác nhau. Và chẳng thể thay đổi được điều đó. Chàng bảo mình ghen tuông điên cuồng, và chính mình cũng đã tự nhủ rằng mình đang ghen tuông điên cuồng; nhưng không phải vậy. Mình không ghen, mình chỉ đang không được thỏa mãn. Nhưng...” nàng hé môi, thay đổi tư thế trên cỗ xe vì sự kích động do ý nghĩ bất chợt nảy ra. “Giá mà mình có thể là một cái gì đó khác ngoài thân phận một người tình, kẻ không màng gì ngoài những âu yếm của chàng; nhưng mình không thể và cũng không muốn là bất cứ thứ gì khác. Và chính vì ham muốn đó mà mình khơi dậy sự ghê tởm ở chàng, còn chàng khơi dậy cơn thịnh nộ trong mình, và chẳng thể khác được. Chẳng lẽ mình không biết rằng chàng sẽ không lừa dối mình, rằng chàng không có âm mưu gì với Công chúa Sorokina, rằng chàng không yêu Kitty, rằng chàng sẽ không bỏ rơi mình sao! Mình biết tất cả những điều đó, nhưng nó chẳng làm mình khá hơn chút nào. Nếu không yêu mình, mà chỉ vì trách nhiệm rồi đối xử tốt và tử tế với mình, khi không có được điều mình khao khát, thì điều đó còn tồi tệ gấp ngàn lần sự cay nghiệt! Đó là... địa ngục! Và chính là như vậy đấy. Đã lâu rồi chàng không còn yêu mình. Và nơi nào tình yêu kết thúc, thì lòng căm thù bắt đầu. Mình chẳng biết mấy con phố này chút nào. Dường như là những ngọn đồi, rồi lại nhà cửa, nhà cửa... Và trong những ngôi nhà đó luôn là người với người... Biết bao nhiêu người, không sao đếm xuể, và tất cả đều căm ghét lẫn nhau! Thôi, để mình thử nghĩ xem mình muốn gì để được hạnh phúc nào. Chà? Giả sử mình ly hôn, và Alexey Alexandrovitch để mình nuôi Seryozha, rồi mình kết hôn với Vronsky.” Nghĩ đến Alexey Alexandrovitch, nàng lập tức hình dung ra ông ta một cách vô cùng sống động như thể ông đang hiện diện ngay trước mắt, với đôi mắt dịu dàng, vô hồn, đờ đẫn, những đường gân xanh trên đôi bàn tay trắng muốt, giọng điệu và cái cách ông bẻ ngón tay, và nhớ lại thứ cảm xúc từng tồn tại giữa hai người, thứ cũng được gọi là tình yêu, nàng rùng mình vì ghê tởm. “Được rồi, mình ly hôn, và trở thành vợ Vronsky. Chà, liệu Kitty có ngừng nhìn mình như cái cách cô ta nhìn mình hôm nay không? Không. Và liệu Seryozha có thôi hỏi han và thắc mắc về hai ông bố của mình không? Và liệu có cảm xúc mới mẻ nào mình có thể khơi dậy giữa Vronsky và mình không? Liệu có thể, nếu không phải là hạnh phúc, thì ít nhất là chút thanh thản khỏi khổ đau không? Không, không!” nàng tự trả lời mà không chút do dự. “Không thể được! Chúng ta đang bị cuộc sống kéo rời ra, mình làm chàng bất hạnh, và chàng làm mình đau khổ, và không thể thay đổi chàng hay mình. Mọi nỗ lực đã được thực hiện, cái đinh ốc đã tuột ra rồi. Ồ, một người đàn bà ăn xin với đứa trẻ. Bà ta nghĩ mình thương hại bà ta. Chẳng phải tất cả chúng ta đều bị quăng vào thế gian này chỉ để căm ghét lẫn nhau, và rồi tự hành hạ bản thân cùng nhau sao? Đám học sinh đang tới—là Seryozha đang cười chăng?” nàng nghĩ. “Mình cũng đã từng nghĩ rằng mình yêu nó, và đã từng cảm động trước sự dịu dàng của chính mình. Nhưng mình đã sống mà không có nó, mình đã từ bỏ nó vì một tình yêu khác, và đã không hối hận về sự đánh đổi đó cho đến khi tình yêu đó được thỏa mãn.” Và với sự ghê tởm, nàng nghĩ về điều mình ám chỉ bằng tình yêu đó. Và sự minh mẫn mà giờ đây nàng dùng để nhìn thấu cuộc đời, cuộc đời của chính mình và của tất cả mọi người, đã mang lại cho nàng một khoái cảm. “Với mình và Pyotr, với người đánh xe Fyodor, với gã lái buôn kia, và tất cả những người đang sống dọc theo dòng sông Volga, nơi những tấm áp phích kia mời gọi người ta đến, và ở mọi nơi, mọi lúc, đều như vậy cả,” nàng nghĩ khi cỗ xe đi dưới mái vòm thấp của nhà ga Nizhigorod, và những người phu khuân vác chạy lại đón nàng.
“Một vé đi Obiralovka phải không ạ?” Pyotr hỏi.
Nàng đã hoàn toàn quên mất mình đang đi đâu và vì sao lại đi, và chỉ nhờ một nỗ lực to lớn, nàng mới hiểu ra câu hỏi đó.
“Phải,” nàng nói, đưa chiếc ví cho anh ta, rồi cầm lấy chiếc túi nhỏ màu đỏ, nàng bước xuống xe. Len lỏi qua đám đông đến phòng chờ hạng nhất, nàng dần nhớ lại tất cả những chi tiết về tình cảnh của mình, và những kế hoạch mà nàng đang do dự. Và một lần nữa, tại những vết thương cũ, hy vọng rồi tuyệt vọng lại đầu độc những vết cắt trên trái tim đang đau đớn, đập thình thịch kinh hoàng của nàng. Khi ngồi trên chiếc ghế sofa hình ngôi sao chờ tàu, nàng nhìn đám người qua lại với vẻ ghê tởm (tất cả họ đều đáng ghét đối với nàng), và nghĩ về việc làm thế nào để khi đến ga, nàng sẽ viết cho chàng một lá thư, nàng sẽ viết gì cho chàng, và làm thế nào ngay lúc này đây chàng đang than phiền với mẹ về vị thế của mình mà không hiểu những đau khổ của nàng, rồi nàng sẽ bước vào phòng, và nàng sẽ nói gì với chàng. Rồi nàng nghĩ rằng cuộc đời có lẽ vẫn có thể hạnh phúc, và nghĩ về việc nàng yêu và ghét chàng khốn khổ nhường nào, và trái tim nàng đang đập kinh hoàng ra sao.
