Nhượng bộ, hay tiến công?

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ năm của Đảng Cộng sản Trung Quốc kết thúc vào ngày 9 tháng 5 năm 1927 đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương gồm hai mươi chín ủy viên, trong đó Cù Thu Bạch và Dương Chi Hoa đều đắc cử. Bộ Chính trị gồm bảy ủy viên: Trần Độc Tú, Cù Thu Bạch, Trương Quốc Đào, Thái Hòa Sâm, Lý Lập Tam, Lý Duy Hán, Đàm Bình Sơn. Ngày 3 tháng 6, Cù Thu Bạch được bổ sung vào Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, bốn ủy viên khác là Trần Độc Tú, Trương Quốc Đào, Thái Hòa Sâm, Lý Duy Hán. Cù Thu Bạch phụ trách Ban Tuyên truyền Trung ương, kiêm Bí thư Ủy ban Báo chí Đảng Trung ương, Ủy viên Ủy ban Nông dân Trung ương. Lúc bấy giờ, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong Chính phủ Quốc dân Vũ Hán được bảo đảm thông qua hình thức hội nghị liên tịch giữa hai đảng Quốc - Cộng. Phàm là các vấn đề quan trọng trong mối quan hệ giữa hai đảng đều do hội nghị liên tịch hai đảng thương lượng quyết định. Những người tham dự hội nghị đều là nhân vật lãnh đạo của hai đảng, phía Quốc Dân Đảng thường có Uông Tinh Vệ, Đường Sinh Trí v.v. tham dự. Ngày 9 tháng 6, Ủy viên Thường vụ Trung ương ĐCSTQ quyết định: Cù Thu Bạch tham dự hội nghị hội đồng chi bộ Ủy ban Trung ương Quốc Dân Đảng. Những người tham dự hội nghị liên tịch hai đảng Quốc - Cộng có Trần Độc Tú, Cù Thu Bạch, Đàm Bình Sơn, Trương Quốc Đào v.v. Ngày 14 tháng 6, khi Ủy ban Thường vụ Trung ương họp thảo luận vấn đề đàm phán với Quốc Dân Đảng đã quyết định Đàm Bình Sơn, Lý Lập Tam cũng phải tham gia hội nghị; đàm phán giữa hai đảng, phía ĐCSTQ tham dự gồm có Trần Độc Tú, Cù Thu Bạch, Đàm Bình Sơn, Thái Hòa Sâm, Trương Quốc Đào, Lý Lập Tam, Trương Thái Lôi v.v. Đến ngày 30 tháng 6, Ủy ban Thường vụ Trung ương lại thảo luận vấn đề hội nghị liên tịch hai đảng Quốc - Cộng, quyết định mỗi tuần tổ chức hai lần hội nghị liên tịch hai đảng, một lần do Trần Độc Tú, Cù Thu Bạch, Trương Quốc Đào tham dự, một lần chỉ có Cù Thu Bạch, Trương Quốc Đào tham dự, Trần Độc Tú không tham dự. Khoảng đầu tháng 7, hội nghị liên tịch hai đảng đình chỉ triệu tập.

Trong nghị quyết Đại hội V của ĐCSTQ có đề ra việc giải quyết vấn đề ruộng đất của nông dân, đồng thời lại có quy định bảo đảm lợi ích của tầng lớp tiểu tư sản, không phân chia ruộng đất của tiểu địa chủ và quân nhân cách mạng. Vừa muốn duy trì mặt trận thống nhất với Quốc Dân Đảng, vừa muốn tiến hành cách mạng ruộng đất, đây là một chính sách khá mâu thuẫn. Uông Tinh Vệ đã lợi dụng mâu thuẫn này, thi triển âm mưu hai mặt của mình. Ngoài mặt thì lớn tiếng bàn về giải quyết vấn đề ruộng đất, nhưng thực tế lại lấy danh nghĩa Ủy ban Chấp hành Trung ương Quốc Dân Đảng ban hành một loạt huấn lệnh, quy kết phong trào công nông là "quá khích", hạn chế phong trào công nông, phản đối cách mạng ruộng đất. Báo "Dân Quốc nhật báo" ở Hán Khẩu do Thẩm Nhạn Băng làm chủ biên đã đăng xã luận, bề ngoài là để giải thích cho huấn lệnh, nhưng thực tế lại ám chỉ huấn lệnh không thể trói buộc tay chân công nhân nông dân. Trần Độc Tú không hài lòng về việc này, ông tìm Thẩm Nhạn Băng nói rằng tờ báo làm đỏ quá mức, phái tả Quốc Dân Đảng có ý kiến, chi bằng bớt đăng các tin tức và bài viết về phong trào công nhân, phong trào nông dân và giải phóng phụ nữ đi. Thẩm Nhạn Băng thường xuyên tìm Cù Thu Bạch bàn về các vấn đề trong việc làm báo, lần này lại đem ý kiến của Trần Độc Tú kể cho ông nghe. Cù Thu Bạch nói: "Anh cứ chiếu theo tinh thần nghị quyết Đại hội V mà làm." Ông trầm tư giây lát, rồi lại nói: "Chúng ta làm riêng một tờ báo! Chẳng phải anh nói bọn họ (ý chỉ Quốc Dân Đảng) thường đến can thiệp công việc của anh hay sao? Chính sách của Đảng Cộng sản mà lại phải thông qua báo của Quốc Dân Đảng để tuyên truyền thì vốn dĩ đã không bình thường, rất nhiều điều chỉ có thể nói một nửa, chi bằng dứt khoát giao "Dân Quốc nhật báo" cho Quốc Dân Đảng, rút các đồng chí của chúng ta ra làm riêng một tờ báo, đường hoàng chính chính tuyên truyền chính sách của Đảng Cộng sản." Ông còn đề xuất, tờ đảng báo mới sẽ do tôi làm tổng biên tập, ngoài ra do các đồng chí phụ trách của Trung ương Đảng cấu thành ủy ban xã luận, phụ trách viết xã luận. Đáng tiếc là việc này, Thu Bạch suy tính quá muộn, chẳng bao lâu tình hình thời cục nhanh chóng đảo ngược, việc làm đảng báo cuối cùng đành tan thành mây khói. ① ——

① Mao Thuẫn: "Đại cách mạng năm 1927". "Tân văn học sử liệu", số 4 năm 1980.

Lúc bấy giờ, trong phong trào công nhân thành thị và phong trào nông dân nông thôn, ngoài dòng chính khuynh hữu ra, còn có những sai lệch "tả" khuynh. Công nhân thành thị, nhân viên cửa hiệu trong đấu tranh kinh tế đã đưa ra những yêu sách quá cao đối với giới công thương nghiệp dân tộc: chế độ phân phối lợi tức hằng năm; cưỡng chế thuê mướn công nhân thất nghiệp; tiền lương nghỉ bệnh phát đủ; phát lương tháng thứ mười ba (lương đúp), v.v., vượt quá giới hạn phát triển kinh tế xã hội. Đình công, biểu tình, mít tinh vô hạn chế, công nhân bỏ việc không ai hỏi đến. Kết quả là xâm phạm đến lợi ích kinh tế của tiểu chủ tiệm, tiểu chủ, gây ra tình trạng xí nghiệp phá sản, số người thất nghiệp tăng vọt, hàng hóa cực kỳ khan hiếm, vật giá tăng vụt. Ngoài ra, công hội có lúc tùy tiện bắt người, đội mũ chóp diễu phố; tự ý đóng cửa nhà xưởng cửa tiệm, cướp đoạt đồ đạc; giải quyết tranh chấp lao tư bằng vũ lực, thậm chí tùy tiện bắt người. Điều này khiến tầng lớp trung gian cảm thấy hoảng sợ, bất lợi cho việc đoàn kết đại đa số, cô lập phái phản động.

Trong cách mạng nông thôn, ở một số vấn đề sách lược cụ thể cũng có khuyết điểm. Ví dụ như đưa lưu dân vào hàng ngũ tiên phong cách mạng, chỉ chú trọng mặt cách mạng của họ mà lơ đễnh mặt phá hoại của họ; cho rằng nông thôn thời kỳ cách mạng không có vấn đề mặt trận thống nhất, do đó đối với hành động của quần chúng nông dân trong thời kỳ này không cần sự ràng buộc của chính sách, có thể không chú ý đoàn kết đại đa số, không cần kết thành mặt trận liên minh để đả kích kẻ địch chủ yếu nhất; coi câu nói "uốn cong phải uốn cho quá mức, không quá mức thì không uốn được" là quy luật mang tính phổ biến để đưa ra, đến mức "quá mức" tới mức đưa ra khẩu hiệu "có đất đều là hào, không sĩ nào không liệt", nhất thời truyền bá rất rộng, khắp nơi viết thành khẩu hiệu, ảnh hưởng vô cùng lớn. Những khuyết điểm trong sách lược chỉ đạo của Đảng đã gây ra các hiện tượng trong cách mạng nông thôn như tùy tiện chỉ định người là hào lệnh địa chủ, tự ý bắt người diễu hành ở nông thôn, tùy tiện phạt tiền đánh người, thậm chí xử tử tại chỗ, trục xuất ra khỏi cảnh giới, v.v. Việc ngăn cấm bình ổn giá thóc lúa, cũng như cấm ép đường nấu rượu, khiến thương nhân, trung nông và thợ thủ công nhỏ sinh ra phản cảm, đồng thời cũng khiến nông dân nói chung cảm thấy sinh hoạt bất tiện. Chính phủ vì địa chủ mượn cớ thóc lúa không thể bán được mà cự nộp tiền thuế điền, việc thu mua lương thực quân sự gặp khó khăn, cũng tỏ ra bất mãn với biện pháp ngăn cấm. Ngoài ra, trong phong trào còn xung đột với gia thuộc một số sĩ quan quân đội Bắc phạt, gây ra sự phản cảm và bất mãn của họ. Những điều này dẫu là dòng phụ của phong trào, nhưng lại bất lợi cho việc củng cố và mở rộng mặt trận thống nhất nông thôn, cô lập tối đa đối tượng đả kích.

Những sai lệch "tả" khuynh nói trên xảy ra ở cả thành thị và nông thôn thường bị phái phản phản cách mạng lợi dụng để kích động tâm lý phản cộng, phá hoại đoàn kết cách mạng, phân liệt đội ngũ cách mạng, làm trầm trọng thêm tình hình xấu đi.

Ngày 13 tháng 5, sư đoàn trưởng Sư đoàn độc lập số 14 Hạ Đấu trú phòng Nghi Xương thượng lưu Vũ Hán, qua sự xúi giục của Tưởng Giới Thạch, phát điện liên Tưởng phản cộng, dẫn quân xuôi đông. Ngày 17 chiếm lĩnh Đinh Tứ Kiều, ngày 19 tiến đến vùng lân cận Vũ Hán, Vũ Hán chấn động lớn. Diệp Đình phụng mệnh dẫn quân kịch chiến với quân Hạ, mấy ngày sau vào đóng quân ở Đinh Tứ Kiều, giải tỏa vây Vũ Hán. Ngày 18 hôm đó, lúc quân của Diệp đã xuất phát ra tiền tuyến mà thắng bại còn chưa phân định, lòng người hoang mang. Tối hôm đó, Thẩm Nhạn Băng để dò la tin tức tiền tuyến đã tìm Cù Thu Bạch. "Lúc đó đã qua nửa đêm, thấy Thu Bạch đang đối ẩm với Trần Công Bác, bọn họ cũng đang đợi tin tức của Diệp Đình, nhưng Trần Công Bác là mượn rượu giải sầu, còn Thu Bạch thì trầm tĩnh nghiêm nghị; Thu Bạch kiên tin Diệp Đình xuất trận tất thắng, nhưng cũng cân nhắc rằng, nếu ngày tháng giằng co nhiều, Vũ Hán không thể không có quân đội củng cố, cũng cân nhắc có nên rút Quân đoàn 4 từ tiền tuyến Hà Nam về hay không. Đợi mãi đến sáng tinh mơ, tin chiến thắng cuối cùng cũng đến, mọi người mới thở phào nhẹ nhõm." ① ——

Ngày sau khi Hạ Đấu bạo loạn xảy ra, ngày 14 tháng 5, Cù Thu Bạch trong bài viết "Luận về ba vấn đề lớn trong cách mạng Trung Quốc", đã nêu ra nguy cơ cơ hội chủ nghĩa có thể phát sinh trong nội bộ vô sản Trung Quốc, chỉ rõ: Trung Quốc có quần chúng vô sản lưu dân rộng lớn, có mấy triệu thợ thủ công nhỏ, giai cấp vô sản Trung Quốc với những thành phần này và nông dân phá sản có quan hệ lâu dài, không tránh khỏi có khả năng bị ảnh hưởng chủ nghĩa vô chính phủ. Đồng thời chỉ rõ, giai cấp vô sản nên dùng toàn lực củng cố ảnh hưởng của chúng ta đối với tiểu tư sản; thực sự có thể khẳng định như vậy rằng: "Ai giành được tiểu tư sản thì người đó thắng". Lại chỉ rõ cụ thể: Phương pháp chúng ta tranh thủ tiểu tư sản không chỉ là ngăn cản nhân viên cửa hiệu học đồ can thiệp việc nội bộ kinh doanh và cấm bắt người vô cớ v.v. những hành động vô chính phủ, mà còn phải đưa ra cương lĩnh thực tế cải thiện tình trạng sinh hoạt của họ, ví dụ như —— cắt giảm sưu thuế tạp dịch, tổ chức sở tiêu thụ hàng hóa, tổ chức thu mua nguyên liệu và tiêu dùng phẩm giá rẻ, hợp tác xã thợ thủ công nhỏ, tổ chức cơ quan cho vay mượn... v.v., ủy ban công thương nghiệp nên rất nhạy bén thăm dò yêu sách của tiểu tư sản, tận khả năng thỏa mãn nguyện vọng của họ. Liên minh với tiểu tư sản không cần phải hy sinh lợi ích của giai cấp vô sản làm giá trị trao đổi; kinh nghiệm quá khứ nói cho chúng ta biết, tiểu tư sản đối với yêu cầu cải thiện sinh hoạt của giai cấp công nhân, chưa hề tạo ra chướng ngại không thể điều hòa. Những ý kiến này của Cù Thu Bạch, không nghi ngờ gì nữa, đối với việc chấn chỉnh sai lệch "tả" khuynh trong cách mạng nông thôn cũng là thích dụng. Nhưng trong hoàn cảnh lúc bấy giờ sai lầm khuynh hữu trong Đảng dần dần chiếm vị trí thống trị toàn Đảng, việc chấn chỉnh "tả" thường chấn chỉnh thành "quá mức", lại hữu lên, càng tiếp tay cho sai lầm khuynh hữu trong Đảng.

Lúc bấy giờ, trong Đảng đối với việc phân tích quan hệ giai cấp và trận doanh cách mạng, cũng tồn tại vấn đề dao động "tả" hữu. Biểu hiện của mặt "tả" một trong số đó, là coi cuộc phản biến của Tưởng Giới Thạch là sự phản biến của toàn bộ tư sản dân tộc, đồng hóa tư sản dân tộc thậm chí tiểu tư sản với tư sản đại tư sản. Kỳ thực, Tưởng Giới Thạch đã là đại diện của đại tư sản hào sâm mại bản, mặc dù bề ngoài hắn dùng chủ nghĩa cải điều hòa tư sản dân tộc để lừa gạt. Biểu hiện của mặt hữu một trong số đó, là coi Uông Tinh Vệ vốn thực chất cũng là đại diện của tư sản hào sâm mại bản thành đại diện của tiểu tư sản, ban đầu coi là phái tả cách mạng, cho đến khi Uông Tinh Vệ phản biến rồi lại nói tiểu tư sản cũng hoàn toàn phản biến cách mạng. Những sơ suất này, đều phản ánh sự không trưởng thành khi Đảng đang ở thời kỳ ấu niên, đương nhiên cũng có nhân tố khách quan là sự chỉ đạo không đúng đắn của Quốc tế Cộng sản, nhưng chủ yếu vẫn là vì sự non nớt của chính mình.

Cù Thu Bạch khá sớm đã chỉ ra phái hữu mới quân phiệt mới Tưởng Giới Thạch là đại biểu cho lợi ích đại tư sản mại bản và chủ nghĩa đế tộc. Thế nhưng trong phân tích giai cấp, cho đến trước sự kiện Mã Nhật, vẫn tồn tại những sơ suất và khuyết điểm nói trên. Sau Đại hội V, ngày sau khi Hạ Đấu bạo loạn, trong "Luận về ba vấn đề lớn trong cách mạng Trung Quốc", ông chỉ ra: "Trong thời gian gần đây, trong nước chúng ta hiển nhiên chia thành ba trận doanh: Trận doanh thứ nhất —— trận doanh phản động công khai; trận doanh thứ hai —— trận doanh cách mạng, được xây dựng trên công nông và tiểu tư sản; trận doanh thứ ba —— trận doanh chủ nghĩa cải lương dân tộc, đây là trận doanh ở giữa, hắn dần dần sẽ sáp nhập vào trận doanh phản đối cách mạng, phản cách mạng công khai. Đối với trận doanh thứ ba, giai cấp vô sản không thể coi nó là một khối sắt, mà nên tiến hành phân tích cụ thể, tận khả năng tranh thủ và phân hóa nó." Ông nói: "Chúng tanên tận lực phân liệt trận doanh cải lương tư sản mới nổi, nhiệm vụ này có khả năng thực hiện, bởi vì: thứ nhất, trận doanh này nhìn từ quan điểm giai cấp, không phải do một thành phần thuộc tính giai cấp cấu thành, nếu Lý Tế Sâm là dựa vào giai cấp địa chủ ở Quảng Đông, mà Bạch Sùng Hy cấu kết với giai cấp mại bản Thượng Hải, Tưởng Giới Thạch thì mưu tính tìm tư sản công nghiệp dân tộc làm hậu thuẫn; thứ hai, trong liên minh này không chỉ có địa chủ, thành phần lưu manh tư sản, đồng thời còn có thành phần xã hội gần gũi với chúng ta; ví dụ như một phần tiểu tư sản, một phần công nhân không giác ngộ bị chủ nghĩa cải lương chuốc thuốc mê cùng một phần quân đội; chúng tanên dùng sự liên minh của chúng ta để chống lại sự liên minh này, chúng tanên kéo những thành phần xã hội gần gũi với chúng ta trong liên minh này ra đi về trận doanh của chúng ta, và khiến những quân đội khó gần gũi với chúng ta và đi về phía chúng ta đứng trung lập." Tư tưởng và chủ trương phân hóa trận doanh tư sản, vào lúc bấy giờ là khó mà có được. Thế nhưng, giai cấp vô sản và Đảng Cộng sản, một không có quân đội của mình, hai không có chính quyền của mình, hoàn toàn không có thực lực làm hậu thuẫn, công việc phân hóa này là không thể đạt hiệu quả thậm chí không thể tiến hành được.

Bạo loạn Hạ Đấu vừa bị đánh tan, ngày 21 tháng 5 lại xảy ra sự kiện Mã Nhật, đoàn trưởng Đoàn 33 Quân 35 Trương Sa Hồ Khắc Tường tiến hành tàn sát đẫm máu ở Trường Sa, tàn phá phong trào cách mạng. Trong vòng hai mươi ngày, nông dân bị sát hại ở vùng Trường Sa đã có hơn vạn người. Đàm Bình Sơn, Trần Công Bác, Bào Lô Đình phái đi Hồ Nam tra xét bị cản trở, đi nửa đường quay về. Chính phủ Vũ Hán lại phái Đường Sinh Trí về Hồ Nam xử lý sự kiện. Đường một mặt biện hộ cho Khắc Tường, một mặt công kích phong trào nông dân, thực tế đã đóng vai trò cổ động thế lực phản động tiến công Đảng Cộng sản và phong trào công nông. Sau ngày 29 tháng 5, tỉnh trưởng Giang Tây Chu Bồi Đức hạ lệnh "trục xuất ra khỏi cảnh giới" các đảng viên Cộng sản ở Giang Tây và trong Quân 3, đình chỉ phong trào công nông toàn tỉnh. Hào lện địa chủ ba tỉnh Hồ - Ngạc - Cành phản công điên cuồng quần chúng cách mạng.

Sự đảo ngược của tình hình, vẫn không thể khiến Trần Độc Tú tỉnh táo, ông vẫn ôm ấp ảo tưởng lớn đối với Uông Tinh Vệ, Phùng Ngọc Tường, Đường Sinh Trí, hở ra là nhượng bộ thỏa hiệp, mưu đồ kéo giữ Quốc Dân Đảng. Nghị quyết Đại hội V sớm đã vứt ra sau đầu rồi. Cù Thu Bạch sau đó nói: "Thực tế chính sách cao nhất là tiến hành trên con đường khác, ... một là cố vấn Chính phủ Quốc dân —— hắn là người lãnh đạo thực tế của chi bộ đảng Cộng sản trong trung ương và chính phủ Quốc dân; một là đại biểu Quốc tế Lỗ Dịch; một là Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc" ①, "Trong ba người lãnh đạo, Bào Lô Đình có một đường lối nhất định —— đường lối rút lui, làm dịu cách mạng ruộng đất; Lỗ Dịch cũng có một đường lối nhất định —— nhất định phải tiến công cùng với tiểu tư sản; Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc thực tế là không có đường lối nhất định, bởi vì hắn đã không thể chỉ huy quần chúng, lại bởi vì hắn dao động giữa Bào và Lỗ; lại bởi vì nội bộ hắn có rất nhiều khuynh hướng mơ hồ khác nhau, mà không thể nhất trí, nhưng thực tế là khuynh hướng hữu hơn Bào Lô Đình chiếm ưu thế." ② Người tên Lỗ Dịch này, thoạt nhìn hình như có một bộ lý thuyết cách mạng, bày đặt tư thế tả khuynh, kỳ thực chỉ biết học thuộc một số giáo điều có sẵn, chỉ tay múa chân, bàn suông lỡ việc. Cù Thu Bạch nói: "Khuyết điểm căn bản" của Lỗ Dịch, "chính là muốn tiến công mà không biết phương pháp tiến công như thế nào" ③. Ông ta muốn ép buộc Uông Tinh Vệ để cải tổ quân đội Quốc Dân Đảng ở Vũ Hán, ôm ảo tưởng cực lớn đối với Uông, đến mức ngày 1 tháng 5 đem huấn lệnh cơ mật của Quốc tế Cộng sản cho Uông xem. Huấn lệnh này, đã trở thành một cớ chủ yếu để Uông Tinh Vệ tiến hành phản cộng ——

①②③ Cù Thu Bạch: "Cách mạng Trung Quốc và Đảng Cộng sản", bản xuất bản tháng 6 năm 1928, trang 100, trang 102, trang 107.

Ngày 5 tháng 6, Uông Tinh Vệ cách chức cố vấn Chính phủ Quốc dân của Bào Lô Đình. Ngày 10 tháng 6, Uông Tinh Vệ, Cố Mạnh Hưng, Tôn Khoa v.v. cùng Phùng Ngọc Tường tổ chức hội nghị Trịnh Châu, nhen nhóm việc "phân cộng" ở Vũ Hán và sự hội tụ của Tưởng và Uông. Ngày 19, Phùng Ngọc Tường lại cùng Tưởng Giới Thạch, Lý Tông Nhân v.v. tổ chức hội nghị Từ Châu. Quyết định Phùng Tưởng cùng tác chiến đối phó quân phiệt hệ Phụng, đồng thời do Phùng điện giục Chính phủ Vũ Hán phản cộng, yêu cầu hợp tác Uông Tưởng. Sau đó, Phùng trong quân đội của mình và khu vực do ông quản hạt bắt đầu trục xuất đảng viên Cộng sản rời quân đội và ra khỏi cảnh giới. Ảo tưởng của Trung ương ĐCSTQ đối với Phùng Ngọc Tường, cũng tiêu tan. Thế nhưng, để lấy lòng Uông Tinh Vệ, Bào Lô Đình, Trần Độc Tú vẫn lấy việc trấn áp phong trào công nông, cúi đầu tùng mệnh Uông Tinh Vệ làm phương châm chỉ đạo công tác. Ngày 28 tháng 6, Trung ương ĐCSTQ mượn cớ tránh tạo cớ cho sĩ quan phản động phản cộng, quyết định giải tán Đội tuần tra công nhân Vũ Hán. Ngày 29 tháng 6, quân trưởng Quân 35 Hà Kiện ban hành huấn lệnh phản cộng, yêu cầu Trung ương Quốc Dân Đảng Vũ Hán và Đường Sinh Trí minh lệnh ly khai với Đảng Cộng sản. Sự phản biến của tập đoàn Uông Tinh Vệ đã thành sự đã rồi, Trần Độc Tú lại còn muốn nhượng bộ Uông Tinh Vệ. Ngày 30 tháng 6, Trung ương ĐCSTQ triệu tập hội nghị mở rộng ở Vũ Hán, Trần Độc Tú trong báo cáo kiên trì phương châm nhượng bộ, vẫn cứ tìm phương pháp tiếp tục hợp tác với tập đoàn Uông Tinh Vệ. Ủy viên Trung ương Vận Đại Anh hỏi Trần: "Hiện nay Trung ương rất kỳ lạ, tôi nghe nói đồng chí Thu Bạch đi khắp nơi làm báo cáo là "tiến công" "tiến công", hiện nay Trung ương lại quyết định "nhượng bộ" "nhượng bộ", nội bộ Trung ương có điều gì không nhất trí hay không?" ① Cù Thu Bạch phát biểu phê bình Trần Độc Tú. Tổng thư ký Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Nhậm Bật Thời phát biểu phản đối Trần Độc Tú ém nhẹm chỉ thị khẩn cấp của Quốc tế Cộng sản, đồng thời tuyên đọc tuyên ngôn của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản về việc thực hiện cách mạng ruộng đất, bị Trần Độc Tú giật lấy bản tuyên ngôn từ trong tay, ném xuống chân dẫm đạp ②. Hội nghị thông qua mười một cương lĩnh chính sách do Trần Độc Tú thảo về vấn đề hợp tác Quốc - Cộng là một cương lĩnh đầu hàng tập đại thành của cơ hội chủ nghĩa khuynh hữu. Trong cương lĩnh thừa nhận Quốc Dân Đảng "đương nhiên ở vị thế lãnh đạo của cách mạng quốc dân", nói rằng "các đoàn thể quần chúng như công nông đềunên chịu sự lãnh đạo và giám sát của bộ đảng Quốc Dân Đảng", yêu cầu của phong trào công nông "nên chiếu theo nghị quyết của đại hội Quốc Dân Đảng và hội nghị Trung ương cùng pháp lệnh chính phủ công bố"; vũ trang cách mạng công nông "đềunên phục tùng sự quản lý và huấn luyện của chính phủ" ③. Ngày 4 tháng 7, Trung ương ĐCSTQ triệu tập hội nghị mở rộng Ủy ban Thường vụ, thảo luận vấn đề lối thoát của lực lượng cách mạng nông thôn. Trần Độc Tú cho rằng đi lính là tốt nhất; Mao Trạch Đông, Thái Hòa Sâm thì chủ trương lên núi, tạo dựng cơ sở lực lượng quân sự. Thế nhưng, những người tham gia hội nghị khi thảo luận phương châm đối phó sự kiện phản cộng Hà Kiện ở Hồ Nam, vẫn nhất trí kiên trì chính sách liên Đường phản Tưởng. Thế nhưng, muôn vàn nhượng bộ, đều không thể kéo giữ Uông Tinh Vệ, mà lại càng tiếp tay cho hoạt động phản biến của tập đoàn Uông Tinh Vệ. Tối ngày 14 tháng 7, Uông Tinh Vệ triệu tập hội nghị cơ mật, xác định kế hoạch "phân cộng", ngày 15 triệu tập "hội nghị phân cộng", chính thức tuyên bố quyết liệt với Đảng Cộng sản, công khai phản biến cách mạng. Ngày 26, miễn chức vụ đảng viên Cộng sản của các cơ quan. Chẳng bao lâu, liền điên cuồng tiến hành tàn sát ở khu vực Vũ Hán. Đại cách mạng lần thứ nhất của Trung Quốc cứ thế mà thất bại ——

① Cù Thu Bạch: "Cách mạng Trung Quốc và Đảng Cộng sản", bản xuất bản tháng 6 năm 1928, trang 107.

② Có thuyết nói tại hội nghị Trung ương ĐCSTQ triệu tập ngày 23 tháng 6. Căn cứ vào hồi ức của Lý Duy Hán, Dương Chi Hoa.

③ "Thư gửi toàn thể đảng viên của Trung ương ĐCSTQ tại Hội nghị 'Tám Bảy'".

Thời kỳ Đại cách mạng, Cù Thu Bạch cùng các đồng chí khác, đã tiến hành đấu tranh kiên quyết đối với sai lầm khuynh hữu của Trần Độc Tú, điều này không hề dễ dàng gì. Thế nhưng, vì Đảng hãy còn ở thời kỳ ấu niên, rất nhiều người lãnh đạo của Đảng bao gồm cả Cù Thu Bạch, vẫn chưa thể triệt để thanh toán cơ hội chủ nghĩa một cách hiệu quả. Về điều này, Cù Thu Bạch sau đó hồi tưởng nói: "Từ Bắc phạt đến Vũ Hán, đến bạo động lần thứ ba ở Thượng Hải, không ai có thể nói mình không phạm sai lầm cơ hội chủ nghĩa, bản thân tôi cũng có sai lầm, nhưng tôi có thể nói là có ý kiến khác" ①. Lại nói: "Chúng tôi lúc đó bắt đầu là phản Bành Thuật Chi, ở Vũ Hán cuối cùng là phản đối Trần Độc Tú. Độc Tú sợ cách mạng, ngăn cản cách mạng ruộng đất. Chúng tôi tranh luận với ông ta, mỗi lần mở họp là lại làm ầm ĩ một trận rồi giải tán" ②.

Cù Thu Bạch sau đó tổng kết đoạn trải nghiệm này, thẳng thắn thừa nhận khuyết điểm và sơ suất của mình. Ông nói: "Thu Bạch về vấn đề ruộng đất, từ đầu đến cuối vẫn chưa nói rõ ràng. Trước Đại hội V, Thu Bạch đối với vấn đề ruộng đất, từng: (1) dứt khoát tranh thủ sự xác định yêu cầu cương lĩnh quốc gia ruộng đất; (2) về sách lược cương lĩnh hành động cũng chủ trương toàn bộ tịch thu mà đối với tiểu địa chủ dưới một hạn mức nào đó (các tỉnh nên có khác biệt), do chính phủ cấp cho một loại trái phiếu không vốn, theo giá tô sau khi giảm do chính phủ châm chước cấp một lợi tức nhất định. ... Trong đại ủy ban vấn đề ruộng đất (của Đại hội lần thứ V) đồng chí Thuật Chi nói 'Hôm nay có người chủ trương tịch thu toàn bộ ruộng đất, đó là chủ trương vô cùng không được', thế là Thu Bạch càng không lên tiếng nữa." ③ "Đầu tiên bàn về Bắc phạt, Thu Bạch chủ trương đi qua Nam Kinh mà Bắc phạt. Lúc này, lý do của tôi là kiêm cố hai nhiệm vụ: một là tiếp tục nhiệm vụ phản đối quý tộc mại bản quân phiệt Bắc Dương, hai là đánh tan nhiệm vụ trung tâm phản động tư sản dân tộc. Sau Đại hội V tôi còn mấy ngày chủ trương phải đi sâu vào cách mạng: chính quyền nông dân và vấn đề ruộng đất. Sau Đại hội V, khi "Hướng đạo" lần đầu ấn hành, đúng lúc sự việc tịch thu nhà máy Hán Dương xảy ra, Thu Bạch chủ trương tán trợ công nhân và biện pháp bộ đảng huyện Hán Dương, đồng thời gọi đồng chí Hứa Bạch Hạo thu thập tài liệu của vấn đề này, phê bình sự tán trợ phản động phái của Tôn Khoa v.v. Thế nhưng bản thảo văn này, vì Trung ương phản đối nên không được đăng. Sau sự kiện Hạ Đấu, Lỗ Dịch dự thảo tuyên ngôn giải thích cho 'giai cấp trung đẳng', Thu Bạch tại hội nghị liền hỏi: 'Liệu công nông tiểu tư sản vẫn chưa đủ, còn phải mở rộng liên minh nữa sao?' Lỗ Dịch nói là phải, Thu Bạch liền chỉ hoài nghi." ④ "Vấn đề biến Mã xảy ra, Thu Bạch chủ trương lợi dụng nhược điểm Đường Sinh Trí hãy còn phải gắn biển ba chính sách, trên tuyên truyền trên hành động đều phải tiến công. Đối với phản động Hồ Bắc đặc biệt phải tiến công. Thu Bạch từng đến hội của ủy ban tỉnh Hồ Bắc và đồng chí phụ trách vận động nông nghiệp, cũng chủ trương tiến công. Thu Bạch lúc bấy giờ cho rằng dù thế nào cũng không thể nhận sai 'quá khích', không thể thừa nhận 'lặng lẽ đợi giải quyết', mà là phải tiến công. ... Đại Anh nói, Thu Bạch không nhất trí với Trung ương. Thế nhưng Thu Bạch lại biết 'tiến công' như thế nào chứ? Trừ lần thảo luận thứ hai về vấn đề biến Mã, từng phản đối chủ trương 'vây khốn Trường Sa' hoặc 'tùy tiện làm bạo động' mà chủ trương bạo động quần chúng lấy việc đoạt lấy Trường Sa làm mục tiêu ra, thì chẳng có biện pháp tích cực nào cả." ⑤ ——

① Cù Thu Bạch báo cáo tại Đại hội VI.

② Dương Chi Hoa: "Hồi ức Thu Bạch".

③④⑤ Cù Thu Bạch trong báo cáo chính trị Đại hội VI (bản thảo).

Một người cộng sản,nên vô tư vô úy, tâm hoảnh thản bạch, không giấu giếm sở trường của mình, cũng không chút che đậy mà nói ra nhược điểm của mình. Đoạn trích dẫn này, thừa nhận một cách đầy thuyết phục rằng, Cù Thu Bạch quả thực là một người cộng sản như vậy.

Cù Thu Bạch là một thư sinh, luận văn viết sách, tựa mã khả đãi, lúc bấy giờ, trong Đảng Cộng sản Trung Quốc chưa có mấy người có thể vượt qua ông. Trong cao trào Đại cách mạng, với tư cách là một nhà lý luận, nhà tuyên truyền, thậm chí nhà giáo dục cách mạng, tài trí của Cù Thu Bạch dạt dào, dư dả; nhưng với tư cách là một nhà chính trị, đặc biệt là lãnh tụ chính trị, thì lại quá thiếu sót. Trong vòng xoáy đấu tranh chính trị rối ren phức tạp, tung hoành ngang dọc, ông hãy còn thiếu khí phách và năng lực lâm nguy không loạn, ứng biến không kinh, xử trí ngẫu nhiên, cử chỉ thỏa đáng, mà dễ sinh ra do dự, dao động, thậm chí cử chỉ mất đúng mực. Phải nói rằng, nhược điểm này của ông, trong cả cuộc đời ông, đều chưa hoàn toàn khắc phục được, không thể không là một việc khiến ông suốt đời ôm hận.

Từ Nam Xương khởi nghĩa đến hội nghị Tám Bảy

Trong lịch sử Trung Quốc, tàn sát người phản kháng, người cách mạng, danh mục nhiều không kể xiết; mang chiêu bài cách mạng, tàn sát người cách mạng, cũng là một danh mục. Tưởng Giới Thạch, Lý Tế Sâm, Uông Tinh Vệ từ Hoa Đông giết đi, giết đến Hoa Nam, lại giết đến Hoa Trung. Có một con số thống kê không đầy đủ: cho đến trước năm 1932, số người bị quân phiệt mới Quốc Dân Đảng tàn sát lên tới một triệu người. Thực tế rốt cuộc đã giết bao nhiêu người, không có ai cũng không có cách nào tra rõ ràng. Đảng viên Cộng sản từ sáu vạn người ban đầu, giảm mạnh xuống còn hơn một vạn người. Công hội vốn có ba triệu hội viên, nay chỉ còn lại chừng bảy vạn người. Đồng chí phái tả ngày trước vẫn tự hào, một khi trở mặt là lập tức vung rìu giáo vào nhau. Đả kích này, đối với người lãnh đạo Trung ương ĐCSTQ mà nói thì rất đột ngột, nhưng dường như trước đó cũng có chút giác ngộ. Trần Độc Tú lúc chủ trì Ủy ban Thường vụ Trung ương ngày 4 tháng 7, liền quyết định cơ quan Trung ương ẩn nấp đi, lập tức bố trí cơ quan cơ mật mới; bản thân ông cũng nhanh chóng chuyển vào hoạt động bí mật. Cái này gọi là đại sự hồ đồ đến cực điểm, tiểu sự thì không mất vẻ tinh minh.

Đại cách mạng thất bại rồi, Quốc Dân Đảng thoái hóa rồi, nhưng cách mạng vẫn phải tiếp tục tiến hành. Trọng trách lãnh đạo cách mạng, rơi lên vai những người cộng sản Trung Quốc. Khoảng ngày 10 tháng 7 năm 1927, Quốc tế Cộng sản chỉ thị cải tổ sự lãnh đạo của Trung ương ĐCSTQ, cấu thành Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương lâm thời, đình chỉ công tác lãnh đạo trong Trung ương của Trần Độc Tú, Bành Thuật Chi v.v. Ủy ban Thường vụ do Trương Quốc Đào, Chu Ân Lai, Trương Thái Lôi, Lý Duy Hán, Lý Lập Tam cấu thành, sau đó lại có thêm Cù Thu Bạch gia nhập. Ban đầu trong các ủy viên thường vụ vì sao không có Cù Thu Bạch? Đây là một vấn đề khiến người ta khó hiểu. Bào Lô Đình lúc truyền đạt chỉ thị cải tổ lãnh đạo Trung ương ĐCSTQ của Quốc tế Cộng sản, từng đề xuất để Trần Độc Tú, Đàm Bình Sơn đi Mát-xcơ-va, Cù Thu Bạch, Thái Hòa Sâm đến Vladivostok trường đảng ①. Đề xuất này tuy không được thực hiện, nhưng lại khiến Cù Thu Bạch muộn hơn một chút mới vào Ủy ban Thường vụ. Do đó, sau khi Trung ương ĐCSTQ phát biểu tuyên ngôn thời cục, công khai vạch trần sự phản cách mạng phản bán của tập đoàn Uông Tinh Vệ, đồng thời lệnh cho đảng viên Cộng sản rút khỏi Chính phủ Vũ Hán, tức là sau ngày 13 tháng 7, Cù Thu Bạch liền cùng Bào Lô Đình bí mật rời Vũ Hán, đi Lư Sơn ——

① Thái Hòa Sâm: "Lịch sử cơ hội chủ nghĩa"; Lý Lập Tam: "Báo cáo lịch sử Đảng" (ngày 1 tháng 2 năm 1930).

Ủy ban Thường vụ Trung ương lâm thời xác định phương châm tổng thể đấu tranh vũ trang. Ngày 16 tháng 7, Trung ương gửi thư cho ủy ban tỉnh Quảng Đông chỉ ra, Đảng Cộng sản rút khỏi Chính phủ Quốc dân, nhưng vẫn ở lại trong Quốc Dân Đảng; phủ nhận quyết định phân cộng của Trung ương Quốc Dân Đảng, tiếp tục liên lạc phái tả tầng dưới, tổ chức đồng minh cách mạng. Đồng thời chỉ thị ủy ban tỉnh Quảng Đông: Quân đoàn 4, Quân đoàn 11 thuộc Phương diện quân 2 Trương Phát Khuê, đã đến cảnh giới Giang Tây; nếu quân Trương về Quảng Đông, ủy ban tỉnh phải làm tốt chuẩn bị về chính trị quân sự, chi viện quân Trương.

Trung ương ĐCSTQ coi trọng bộ đội Trương Phát Khuê, là bởi vì sau khi quân đội Quốc Dân Đảng ở Ninh Hán Việt lần lượt phản cộng, duy chỉ có Tổng chỉ huy Phương diện quân 2 Trương Phát Khuê có quan hệ tương đối ôn hòa với Đảng Cộng sản, không có biểu hiện "thanh cộng" rõ ràng, những người cộng sản như Diệp Đình vẫn tiến hành hoạt động trong quân đội của ông ta. Giữa tháng 7, nhân cơ hội Trương bộ mở rộng biên chế, một phần cốt cán đội tuần tra công nhân đã được biên vao bộ đội này. Đồng thời, Cù Thu Bạch, Trương Quốc Đào và Chu Ân Lai cùng nhen nhóm, minh xác đề xuất động viên bộ đội Diệp Đình, Hạ Long tiến hành khởi nghĩa. Khởi nghĩa quyết định giương cờ phái tả Quốc Dân Đảng, tiến hành cách mạng ruộng đất, phản đối phân cộng. Thế nhưng sau khi khởi nghĩa tiến hành như thế nào, mọi người đều không rõ lắm. Nhiệm vụ Cù Thu Bạch và Bào Lô Đình đi Lư Sơn, một là thương lượng vấn đề cải tổ lãnh đạo Trung ương ĐCSTQ, một là kế hoạch vấn đề bạo động vũ trang.

Trung ương vốn định lợi dụng cơ hội bộ đội Trương Phát Khuê quay về cứu Quảng Đông, phát động bạo động vũ trang ở Quảng Đông. Nhưng khi Quân 4, Quân 11 mở đến vùng Mã Hồi Lĩnh, Đồ Gia Phố, Quân 20 mở đến Cửu Giang, Trương Phát Khuê đã ngày càng biểu hiện khuynh hữu, đồng thời ngầm bố trí "thanh cộng". Bộ đội tổng chỉ huy Phương diện quân 5 Chu Bồi Đức trú ở Giang Tây gần ba vạn người quân 3, 6, 9, tiến vào vùng Chương Thụ, Lâm Xuyên, Cửu Giang, có tư thế bao vây Phương diện quân 2. Thế này, Lý Lập Tam, Đàm Bình Sơn, Đặng Trung Hạ v.v. phụng mệnh đi Cửu Giang thúc đẩy quân Trương tùy cơ khởi nghĩa, sau khi đến Cửu Giang, hiểu rõ sự thay đổi của tình thế, liền vào ngày 20 do Đàm Bình Sơn triệu tập hội nghị đàm thoại, thương lượng đối sách. Lý Lập Tam, Đặng Trung Hạ, Vận Đại Anh, Nhiếp Vinh Trăn, Diệp Đình tham gia hội nghị. Người dự họp nhất trí cho rằng: quay về cứu Quảng Đông khởi nghĩa đã không còn khả năng, nên vứt bỏ sách lược dựa vào Trương, kiến nghị Trung ương tiến hành hành động quân sự độc lập ở Nam Xương. Ngày 21, Lý Lập Tam, Đặng Trung Hạ vội vã chạy đến Lư Sơn báo cáo với Cù Thu Bạch.

Giữa và cuối tháng 7, dọc sông Trường Giang đã nóng bức khó chịu, thắng cảnh tránh nóng Lư Sơn lại là một mảnh thanh lương; nếu những năm trước sớm đã du khách như mây, đông nghịt người rồi. Năm nay, vì xảy ra biến cố lớn, tuy đang mùa cao điểm tránh nóng, người ta lại đều không đến nữa, khắp nơi trống hoác. Cù Thu Bạch ở khách trọ Tiên Nham. Đây là một nhà hàng do người Anh mở, tiền thuê nhà rất đắt, tiền phòng ở của Cù Thu Bạch mỗi ngày sáu đồng đại dương. Chú của Lâm Bá Cừ làm đầu bếp ở nhà hàng này, hội nghị báo cáo chính là mở trong nhà bếp. Người tham gia hội nghị có Cù Thu Bạch, Bào Lô Đình, Trương Thái Lôi, Lý Lập Tam, Đặng Trung Hạ v.v. Cù Thu Bạch nghe báo cáo xong, lập tức biểu thị hoàn toàn tán thành kiến nghị của hội nghị Cửu Giang về việc tổ chức khởi nghĩa ở Nam Xương. Lúc bấy giờ đã biết tin Trung ương có tin hội nghị khẩn cấp, thế là các đồng chí hội nghị Cửu Giang mời Cù Thu Bạch về Hán báo cáo Trung ương, quyết sách mau chóng. Từ hội nghị Cửu Giang đến hội nghị Lư Sơn, kế hoạch cử hành bạo động vũ trang ở Nam Xương, đã được hình thành sơ bộ.

Cù Thu Bạch về Vũ Hán, tham gia hội nghị mở rộng Ủy ban Thường vụ Trung ương triệu tập ngày 25 tháng 7, tham gia hội nghị có Trương Quốc Đào, Chu Ân Lai, Trương Thái Lôi, Lý Duy Hán, La Minh Nạp Tư v.v. Hội nghị thảo luận và đồng ý đề án về việc cử sự ở Nam Xương của hội nghị Cửu Giang, Lư Sơn mà Cù Thu Bạch mang về, quyết định thay đổi thái độ đối với Trương Phát Khuê. Để làm tốt công tác chuẩn bị cho khởi nghĩa, hội nghị quyết định tổ chức Ủy ban Tiền tuyến, do Chu Ân Lai, Lý Lập Tam, Vận Đại Anh, Bành Phái bốn người cấu thành, Chu Ân Lai làm bí thư, liền đi Nam Tấn phụ trách công tác tổ chức khởi nghĩa. Đồng thời quyết định trù bị kinh phí, phái công tác viên và cố vấn nước Nga Xô Viết, v.v. Chiều ngày 26 tháng 7, Ủy ban Thường vụ Trung ương lại tổ chức hội nghị, Trương Quốc Đào, Trương Thái Lôi, Lý Duy Hán, Cù Thu Bạch, La Minh Nạp Tư, Gia Luân, Phạm Khắc v.v. tham dự hội nghị. Gia Luân báo cáo tình hình ông ta gặp Trương Phát Khuê quyết định bố trí bộ đội ngày hôm đó, cũng như phân tích về thái độ của Trương Phát Khuê. Chỉ ra: nếu chúng ta phân liệt với Trương, "thế thì chúng ta đành phải làm tới ở Nam Xương thôi" ①. Tiếp theo, La Minh Nạp Tư tuyên bố chỉ thị điện tín quốc tế: "Nếu hoàn toàn không có cơ hội thắng lợi, thì có thể không tổ chức bạo động Nam Xương". Đối với việc này, người dự họp thảo luận "cho rằng ngay ở Hán Khẩu cũng có thể thấy rõ tất có cơ hội thắng lợi" ②. Hội nghị cho rằng tổ chức khởi nghĩa Nam Xương là chính xác, quyết định phái Trương Quốc Đào đi Nam Xương quán triệt quyết định của Trung ương. Trương Quốc Đào không muốn đi, Cù Thu Bạch và Lý Duy Hán nói: "Anh vẫn đi một chuyến đi, trách nhiệm không đơn thuần là đưa thư, là đi xem tình hình, tham gia quyết định đấy chứ." ③ Trương Quốc Đào đến Cửu Giang, Nam Xương rồi, vẫn ôm ảo tưởng đối với Trương Phát Khuê, cản trở khởi nghĩa, bị Chu Ân Lai, Lý Lập Tam, Bành Phái, Vận Đại Anh, Đàm Bình Sơn, Diệp Đình v.v. nhất trí phản đối. Đối với việc này, Cù Thu Bạch sau đó nói: "Trước bạo động Nam Xương, tôi chủ trương Hạ Diệp hành động độc lập, Trương Phát Khuê đến hay không đến mặc tình tự tiện" ③, Trương Quốc Đào "chủ trương đợi thái độ của Trương Phát Khuê, nhất định phải hành động liên Trương. Ông ta còn chủ trương Trung ương có thể dời Cửu Giang, có khuynh hướng đi theo quân đội xuất phát, mãi ảnh hưởng đến lúc bạo động Nam Xương sắp động thủ thì dao động." ⑤ ——

① Thư của Trương Quốc Đào gửi Bộ Chính trị Trung ương lâm thời Trung ương và hội nghị mở rộng (ngày 8 tháng 11 năm 1927).

② Thư của Trung ương ĐCSTQ trả lời Trương Quốc Đào (ngày 30 tháng 11 năm 1927).

③⑤ Cù Thu Bạch trong báo cáo chính trị Đại hội VI (bản thảo).

Ngày 1 tháng 8, khởi nghĩa Nam Xương cuối cùng cũng thực hiện. Từ ngày này bắt đầu, Đảng Cộng sản Trung Quốc độc lập lãnh đạo lực lượng vũ trang của mình, chiến đấu cùng lực lượng vũ trang phản cách mạng của Trung Quốc.

Tình hình Vũ Hán, mỗi ngày một nghiêm trọng hơn. Ngày 29 tháng 7, toàn thành phố Hán Khẩu giới nghiêm, Tổng công hội tỉnh Hồ Bắc bị giải tán, "Công nhân nhật báo" bị ra lệnh đình bản. Ngày 30, Hà Kiện ở Hán Khẩu đại tứ bắt bớ người cộng sản, chỉ riêng bộ đảng thành phố số người bị bắt đã lên tới hơn trăm người, nhân vật quan trọng đều bị bắn chết. Ngày 3 tháng 8, Trung ương Quốc Dân Đảng Vũ Hán hạ lệnh các quân chế tài Đảng Cộng sản. Ngày 5, tư lệnh thú vệ Vũ Hán Lý Phẩm Tiên bố cáo, tuyên bố "tội trạng" của Đảng Cộng sản, đại tứ bắt bớ đảng viên Cộng sản, bắn chết nhiều người. Ngày 7 tháng 8, Uông Tinh Vệ phát biểu tại đại hội tuyên truyền lâm thời Ủy ban đặc biệt Hồ Bắc Quốc Dân Đảng, lớn tiếng đòi quyết chiến một mất một còn với Đảng Cộng sản. Hôm sau, Ủy ban Chấp hành Trung ương Quốc Dân Đảng Vũ Hán quyết định biện pháp thanh tra Đảng Cộng sản, quy định: đảng viên Cộng sản nổi tiếng, nên bị quân cảnh nghiêm giám sát, nếu có hành vi "phản cách mạng", nên tức khắc bắt giam; người có hiềm nghi đảng viên Cộng sản, trong ba ngày đăng báo tuyên bố phản cộng; vừa không rút lui, vừa không tuyên bố thoát ly Đảng Cộng sản, thì luận tội "phản cách mạng".

Khu vực Vũ Hán đã là một vùng khủng bố trắng rồi.

Trong số những người tham gia Đảng Cộng sản và cách mạng trong cao trào cách mạng, không ít người cảm thấy bi quan thất vọng, tiền đồ khó đoán, những kẻ cơ hội, kẻ dao động, có kẻ tuyên bố thoái đảng, có kẻ đầu thú phản biến, có kẻ lột xác thành đồ tể. Số người thoái đảng "ngày một tăng, thoạt đầu là từng người từng người đăng báo thoát ly, tiếp đó là từng loạt từng loạt. ... Không chỉ ở Vũ Hán, mà ở các địa phương như Quảng Đông, Thượng Hải đều như vậy". ① Một số tổ chức đảng chuẩn bị giải tán, và ảnh hưởng đến sự dao động hoảng sợ của quần chúng công nông ——

① Lý Lập Tam: "Báo cáo lịch sử Đảng" (ngày 1 tháng 2 năm 1930).

Cách mạng Trung Quốc ở vào thời kỳ chấn động và phân liệt cực lớn, Đảng Cộng sản Trung Quốc đối mặt với thời điểm nguy cơ nghiêm trọng nhất từ khi lập đảng. Để tổng kết kinh nghiệm giáo huấn đại cách mạng thất bại, xác định phương châm mới, Trung ương lâm thời căn cứ chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, quyết định triệu tập hội nghị khẩn cấp. Cù Thu Bạch về Hán Khẩu, từ lúc tham gia quyết sách khởi nghĩa Nam Xương bắt đầu, liền thực tế tham gia công tác Ủy ban Thường vụ Trung ương lâm thời, mặt này do trong năm ủy viên thường vụ đã có ba người (Chu Ân Lai, Trương Quốc Đào, Lý Lập Tam) tham gia khởi nghĩa Nam Xương, đồng thời quan trọng hơn là uy tín của ông trong Đảng lúc bấy giờ.

Dưới sự chủ trì của Cù Thu Bạch, căn cứ chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, do Lý Duy Hán, Thái Hòa Sâm và La Minh Nạp Tư tham gia, đã tiến hành bố trí chu đáo và trù bị khẩn trương cho hội nghị. Ủy ban Thường vụ Trung ương họp, Cù Thu Bạch và La Minh Nạp Tư đều tham gia hội nghị. Hội nghị khẩn cấp vốn định triệu tập ngày 28 tháng 7, nhưng vì thời cục vô cùng phức tạp nguy hiểm, ngày 28 không thể tập hội, đành phải hoãn kỳ họp lại. Ngày 3 tháng 8, Thường vụ họp mở rộng. Người đến dự có Cù Thu Bạch, Lý Duy Hán, Trương Thái Lôi, Tô Triệu Trinh, Thái Hòa Sâm, Đặng Trung Hạ, Nhậm Bật Thời, Trương Hạo (Lâm Dục Nam) v.v. Trương Thái Lôi, Lý Duy Hán báo cáo kết quả nói chuyện với đại biểu Quốc tế. Hội nghị mở rộng đã thảo luận các vấn đề thời cục và đối sách, triệu tập hội nghị khẩn cấp v.v., xác định phát động cách mạng ruộng đất nông dân và bạo động vũ trang, tiếp thu chỉ thị của Quốc tế Cộng sản. Cù Thu Bạch trong phát biểu chỉ ra: quyết định của Quốc tế Cộng sản là bước ngoặt mới của cách mạng Trung Quốc, chúng tanên tiếp thu và căn cứ vào đó để chế định sách lược mới. Sau khi nghe báo cáo tình hình bạo động Nam Xương của Trương Hạo, Cù Thu Bạch nói: Đối với phong trào nông dân, đã có quyết định. Nông dân Hồ Nam nên đoạt lấy chính quyền, cộng thêm lực lượng vũ trang, nhất định sẽ thành công. Hội nghị còn thảo luận vấn đề cải tổ cơ quan lãnh đạo Trung ương. Đối với việc Quốc tế Cộng sản bảo Trần Độc Tú đi Mát-xcơ-va thuật chức, hội nghị quyết định, trong lúc chờ điện phúc đáp của Quốc tế Cộng sản về việc Trần Độc Tú xin nghỉ không đi Mát-xcơ-va, vẫn khuyên ông ta phục tùng quyết định của Quốc tế Cộng sản đi Mát-xcơ-va. Hội nghị mở rộng xác định nghị trình của hội nghị khẩn cấp.

Vốn định thông báo nhiều đồng chí đến dự hội họp hơn, thế nhưng vì thời cục khẩn trương, giao thông cách trở, chẳng những đại biểu miền Bắc, Thượng Hải, Quảng Đông v.v. không kịp triệu tập, mà ngay cả đại biểu Giang Tây tuy đã thông báo cũng không thể đến dự. Cho đến ngày 7 tháng 8, người tham dự hội nghị vẫn không thể tề tựu, ủy viên Trung ương chưa quá nửa số. Trong tình huống này, đành phải triệu tập ủy viên Trung ương, ủy viên giám sát, ủy viên Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản đang ở Vũ Hán và người phụ trách Hồ Bắc, Hồ Nam, Thượng Hải (Tân nhiệm bí thư Đặng Trung Hạ chưa đi Thượng Hải) đến họp.

Địa chỉ hội nghị này, ở số 41 đường Tam Giáo, khu vực trung tâm đô thị Hán Khẩu, nay là số 139 đường Bà Dương. Đây là một căn hộ ba tầng do người Anh xây dựng vào năm 1920, tên là Tân phòng Di Hòa. Người thuê phần lớn là người nước ngoài. Lúc bấy giờ, cố vấn nông nghiệp viện Hoa người Xô Viết Lạc Trác Mạc Phu sống ở tầng hai của căn hộ này. Tầng một là cửa hàng do người nước ngoài mở. Sát vách cũng là một cửa hàng, tên là công ty Huệ Lộ. Người phụ trách xứ sở bí thư Trung ương ĐCSTQ Đặng Hi Hiền (Tiểu Bình) tổ chức sắp xếp công tác hội vụ cụ thể. Ông đã đến hội trường từ ba ngày trước hội nghị, cho đến khi hội nghị kết thúc, toàn bộ đại biểu lần lượt tản đi rồi mới rời khỏi, ở mãi trong đó suốt sáu ngày. Các đồng chí nhận được thông báo, sau khi đến Hán Khẩu, được giao thông viên bí mật dẫn vào hội trường theo từng đợt trước hội nghị. Sau khi vào hội trường, không ra ngoài nữa, ban đêm bất chấp cái nóng bức oi bức, chen chúc trong phòng nằm phệt xuống đất, ăn là lương khô (bánh mì v.v.). Chủ nhà Lạc Trác Mạc Oa nói với mọi người, nếu có người vào tra hỏi, thì nói là đang mở đại hội cổ đông.

Thảo thảo văn kiện, là một hạng mục trù bị khác trước hội nghị, thực tế là chế định phương châm, chính sách cho hội nghị. La Minh Nạp Tư và Cù Thu Bạch căn cứ tinh thần chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, kết hợp cục thế chính trị Trung Quốc, đã thảo một loạt văn kiện trước hội nghị. "Thư gửi toàn thể đảng viên của Trung ương ĐCSTQ tại Hội nghị 'Tám Bảy'" với tư cách là văn kiện chủ yếu của hội nghị, do hai người cùng bàn bạc, trao đổi ý kiến, trước tiên do La Minh Nạp Tư thảo bằng tiếng Nga, sau đó do Cù Thu Bạch dịch sang tiếng Trung. Lý Duy Hán hồi ức nói: "Đêm trước hội nghị Tám Bảy, tôi ở nhà Cù Thu Bạch, Cù Thu Bạch ở đó dịch thư gửi đảng viên", "Mãi đến sáng tinh mơ ngày 7 tháng 8 Cù Thu Bạch vẫn đang dịch." ① Tô Triệu Trinh cũng tham gia công tác thảo một phần văn kiện.

Mọi thứ chuẩn bị đâu vào đấy, hội nghị khẩn cấp Trung ương liền được tổ chức bí mật vào ngày 7 tháng 8. Hội nghị bắt đầu từ ban ngày, tiến hành theo chương trình dự định một cách khít khao và hiệu quả cao, kéo dài mãi đến chiều tối mới kết thúc ——

① Hai lần nói chuyện của Lý Duy Hán ngày 26 tháng 9 năm 1971, ngày 12 tháng 10 năm 1972.

Người tham gia hội nghị, có: ủy viên Trung ương Cù Thu Bạch, Lý Duy Hán, Trương Thái Lôi, Đặng Trung Hạ, Nhậm Bật Thời, Tô Triệu Trinh, Cố Thuận Chương, La Diệc Nông, Trần Kiều Niên, Thái Hòa Sâm, ủy viên dự khuyết Trung ương Lý Chấn Doanh, Lục Trầm, Mao Trạch Đông, ủy viên giám sát Trung ương Dương Bão An, Vương Hà Ba, ủy viên Trung ương Đoàn Lý Tử Phân, Dương Thiện Nam, Lục Định Nhất, đại biểu tổ chức đảng Hồ Nam Bành Công Đạt, đại biểu tổ chức đảng Hồ Bắc Trịnh Siêu Lân, đại biểu Quân ủy Trung ương Vương Nhất Phi, người phụ trách xứ sở bí thư Trung ương Đặng Tiểu Bình, cũng như đại biểu Quốc tế Cộng sản La Minh Nạp Tư và hai đồng chí người Nga Nữu Mạn, Lạc Trác Mạc Oa.

Lý Duy Hán đảm nhiệm chủ tịch hội nghị. Ông đại diện Thường vụ báo cáo quá trình nhen nhóm và trù bị hội nghị; tuyên bố ba nghị trình của hội nghị; đồng thời giải thích với các đồng chí dự hội rằng, để phòng ngừa bất ngờ, hội nghị chỉ có thể mở trong một ngày, phát biểu phải cô đọng.

Nghị trình thứ nhất của hội nghị, do La Minh Nạp Tư làm báo cáo. Ông trước tiên chỉ ra tính quan trọng và tính cấp bách của việc triệu tập hội nghị khẩn cấp Trung ương, ông nói: "Sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc sai lầm quá xa rồi. Không triệu tập hội nghị này để chấn chỉnh thì C·P· sẽ không còn là C·P· nữa." Tiếp theo, ông có bài phát biểu dài về nội dung chính của dự thảo thư gửi đảng viên, nội dung của nó bao gồm: đấu tranh giai cấp và cách mạng quốc dân; vấn đề công nhân; vấn đề nông dân; vấn đề quan hệ đối với Quốc Dân Đảng; vấn đề quan hệ đối với Quốc tế Cộng sản. Vì báo cáo của ông rất dài, hơn nữa ông nói một đoạn, Cù Thu Bạch dịch hộ ông một đoạn, gần như dùng hết toàn bộ buổi sáng.

Sau bữa trưa, các đại biểu tiến hành thảo luận về báo cáo của La Minh Nạp Tư. Mao Trạch Đông, Đặng Trung Hạ, Thái Hòa Sâm, La Diệc Nông, Nhậm Bật Thời, Lý Tử Phương, Bành Công Đạt, Cù Thu Bạch lần lượt phát biểu ý kiến. Nhất trí biểu thị ủng hộ báo cáo của đại biểu Quốc tế, đồng ý cải tổ cơ quan lãnh đạo Trung ương, đều chú trọng vạch trần và phê bình sai lầm lãnh đạo cơ hội chủ nghĩa do Trần Độc Tú đại diện. Mao Trạch Đông trong phát biểu, đã đưa ra luận điểm nổi tiếng "cần phải biết rằng chính quyền được giành lấy từ trong nòng súng". Cù Thu Bạch đưa ra mấy ý kiến bổ sung đối với dự thảo thư gửi đảng viên: (1) trong cách mạng quốc dân và đấu tranh giai cấp, đối với thái độ của tiểu tư sản, Đảng chỉ nhìn thấy lãnh tụ thượng tầng của nó, mà không nhìn thấy quần chúng, sau này vẫn phải liên minh với tiểu tư sản, nhưng không thể dùng thái độ quá khứ; (2) chi bộ đảng đoàn của chúng ta quá vô tác dụng; (3) nên minh xác thái độ của đảng ta đối với Quốc Dân Đảng, đồng thời phản đối chủ trương của đảng thứ ba; (4) phải tạo ra chế độ độc tài dân quyền công nông, lấy hiệu triệu của lá cờ Quốc Dân Đảng chân chính, v.v.

Sau khi thảo luận, đại biểu Quốc tế làm kết luận. Ông phát biểu ý kiến mang tính kết luận về vấn đề sai lầm của Bào Lô Đình, Lỗ Dịch, Duy Kim Tư Khí, vấn đề thành phần công nhân của cơ quan lãnh đạo, vấn đề ước lượng tình hình hiện tại và mấy vấn đề mâu thuẫn trong cách mạng dân tộc. Tiếp theo, Cù Thu Bạch tuyên đọc thư gửi đảng viên, các đại biểu về nguyên tắc nhất trí thông qua, đồng thời quyết định do Cù Thu Bạch, Lý Duy Hán, Tô Triệu Trinh ba người tổ chức ủy ban tiến hành sửa đổi văn bản.

Nghị trình thứ hai của hội nghị, do Cù Thu Bạch đại diện Ủy ban Thường vụ Trung ương làm báo cáo nhiệm vụ mới của Đảng. Trong báo cáo chỉ ra, trước mắt bày ra trước mặt chúng ta chỉ có hai con đường chúng ta bao biện Quốc Dân Đảng hoặc Quốc Dân Đảng tiêu diệt chúng ta. Quá khứ, cơ quan lãnh đạo của Đảng đã phạm sai lầm, hiện nay Đảng không thể dùng thủ đoạn nhượng bộ để tranh giành dân quyền nữa, là phải dùng phương pháp cách mạng để tranh giành dân quyền. Quá khứ khi chúng ta có thể bao biện Quốc Dân Đảng, Trung ương không cho phép chúng ta bao biện, cảm thấy chỉ cần lợi dụng mầy đánh mầy là có thể đạt được một chút dân quyền, phương pháp này đã không còn thích nghi nữa. Lúc Chính phủ Vũ Hán phản động, tuyên ngôn ngày 13 tháng 7 của đảng ta là sự khởi đầu của chính sách mới, nội dung rất kiên quyết. Khởi nghĩa Nam Xương mùng 1 tháng 8, đảng ta tiến tới phương châm mới. Hiện nay chủ yếu là từ trong cách mạng ruộng đất tạo ra lực lượng mới, quân đội của chúng ta thì hoàn toàn là giúp đỡ cách mạng ruộng đất. Cù Thu Bạch trong báo cáo còn chỉ ra, cách mạng ruộng đất đã tiến đến điểm cao nhất, phải dùng quân đội của chúng ta để phát triển cách mạng ruộng đất. Nông dân yêu cầu bạo động, các nơi hãy còn rất nhiều vũ trang. Có cơ hội tốt như vậy, lực lượng nhiều như vậy, chúng ta nhất định phải châm ngòi ngòi nổ bùng nổ này, tạo nên cách mạng ruộng đất. Trong tình hình loại này, sách lược của chúng ta là tiến hành đấu tranh giai cấp công nông độc lập, không khách khí mà nói chúng ta muốn bao biện Quốc Dân Đảng và cách mạng quốc dân. Do đó, từ nay về sau (1) càng phải chú ý tranh giành quyền lãnh đạo với giai cấp tư sản, bọn chúng vẫn đeo một chiếc mặt nạ dân quyền, chúng ta phải tuyên bố bọn chúng là Quốc Dân Đảng giả; (2) phải chú ý quần chúng, đoàn kết phái tả chân chính; (3) trong cách mạng tổ chức chính phủ cách mạng lâm thời. Ngoài ra, Cù Thu Bạch trong báo cáo, còn đề ra vấn đề làm công tác Quốc Dân Đảng như thế nào, đoàn kết phái tả Quốc Dân Đảng; triển khai công tác vận động binh lính v.v.

Cù Thu Bạch sau báo cáo, lại lần lượt tuyên đọc "Nghị quyết vận động công chức gần đây", "Nghị quyết đấu tranh nông dân gần đây", "Nghị quyết tổ chức của Đảng", đồng thời tiến hành thảo luận từng cái một. Sau khi thảo luận, Cù Thu Bạch lại phát biểu mang tính kết luận. Trong phát biểu về nghị quyết đấu tranh nông dân, ông lại một lần nữa nhấn mạnh chỉ ra, phải hiệu triệu nông dân bạo động, phải thực hiện người cày có ruộng, chính phủ cách mạng có thể giành lấy sinh mệnh trong cách mạng ruộng đất, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng nên thảo luận và quyết định một cương lĩnh vấn đề nông dân, v.v.

Hội nghị nhất trí thông qua các nghị quyết nói trên.

Nghị trình cuối cùng của hội nghị là bầu Bộ Chính trị lâm thời Trung ương ĐCSTQ. Chín ủy viên Bộ Chính trị đắc cử: Cù Thu Bạch, Tô Triệu Trinh, Hướng Trung Phát, La Diệc Nông, Cố Thuận Chương, Vương Hà Ba, Lý Duy Hán, Bành Phái, Nhậm Bật Thời. Bảy ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị: Đặng Trung Hạ, Chu Ân Lai, Mao Trạch Đông, Bành Công Đạt, Trương Thái Lôi, Trương Quốc Đào, Lý Lập Tam.

Hội nghị Tám Bảy là một hội nghị vô cùng quan trọng do Đảng Cộng sản Trung Quốc triệu tập sau khi Đại cách mạng thất bại. Hội nghị này tuy không phải là một hội nghị toàn thể Trung ương chính thức, nhưng nó thực chất thực thi chức quyền về chính trị, tổ chức của hội nghị toàn thể Trung ương.

Hội nghị Tám tháng Bảy là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc. Vào thời điểm ngặt nghèo của cách mạng Trung Quốc, hội nghị đã kiên quyết chấn chỉnh và chấm dứt chủ nghĩa đầu hàng khuynh hướng hữu của Trần Độc Tú, xác định phương châm tổng thể là cách mạng ruộng đất và vũ trang chống lại phái phản động Quốc Dân Đảng.

Hội nghị Tám tháng Bảy quyết định phát động và tổ chức nông dân tiến hành Khởi nghĩa Thu thu hoạch tại các vùng rộng lớn. Điều này không chỉ cho thấy quyết tâm giải quyết vấn đề ruộng đất của nông dân của Đảng Cộng sản Trung Quốc, mà còn gắn kết trực tiếp cách mạng ruộng đất với đấu tranh vũ trang, từ đó chỉ ra con đường đấu tranh cách mạng đúng đắn cho Đảng và nhân dân.

Do đó, hoàn toàn có thể nói rằng: "Hội nghị Tám tháng Bảy là kỷ nguyên mới của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc." ①

Hội nghị Tám tháng Bảy với phương châm cách mạng kiên định, tinh thần chiến đấu phấn chấn, đã đoàn kết lại hàng ngũ từng chịu tổn thương nặng nề đến mức tản mác, đảo ngược tâm lý bi quan bao trùm trong đảng viên và quần chúng, từ đó cứu đảng, cứu cách mạng.

Thái Hòa Sâm nói: "Chúng ta tuyệt đối không được quên hiệu quả vĩ đại sau 'Ngày mùng 7 tháng 8'. Có rất nhiều đồng chí miền Bắc nói: 'Giả sử phương châm mới đến muộn một tháng, chúng ta đã giải tán hết rồi.' Không chỉ miền Bắc thế, cả nước đều như vậy, đặc biệt là ở hai hồ [Hồ Bắc, Hồ Nam], Thượng Hải và Quảng Đông.

Nhờ có phương châm mới, chúng ta không chỉ cứu vãn sự hoảng sợ và bi quan của quần chúng công nông, mà còn kích thích hàng triệu, hàng chục triệu quần chúng trong phạm vi rộng lớn, tiếp tục phát triển không ngừng cao trào cách mạng công nông, tiến thẳng tới chính quyền Xô-viết."

"Dưới phương châm mới, chúng ta không chỉ đoàn kết lại quần chúng đảng viên, mà còn lãnh đạo quần chúng công nông rộng rãi bước lên cao trào cách mạng mới, điều này rất đáng để chúng ta tự hào." ②——

① Cù Thu Bạch: "Cách mạng Trung Quốc và Đảng Cộng sản" (tháng 4 năm 1928).

② Thái Hòa Sâm: "Lịch sử chủ nghĩa cơ hội của Đảng" (tháng 9 năm 1927).

Hội nghị Tám tháng Bảy không chỉ giải quyết nhiều vấn đề phương hướng cấp bách và then chốt, mà còn thiết lập một tác phong quang minh chính đại, cầu thực từ thực tế.

Hội nghị phê phán những sai lầm cơ hội do Trần Độc Tú đại diện trong đảng, đồng thời quyết định công khai những sai lầm này với toàn Đảng, yêu cầu các đồng chí toàn Đảng rút ra kinh nghiệm bài học từ đó.

Hội nghị chỉ ra: "Điểm chúng ta vượt trội hơn kẻ thù nằm ở chỗ chúng ta là giai cấp tiên tiến nhất, đội tiên phong của giai cấp vô sản, có thể học hỏi từ kinh nghiệm sai lầm của chính mình, hoàn toàn không sợ hãi phơi bày sai lầm của bản thân, đồng thời có sức mạnh để kiên quyết sửa chữa."

“Nếu những người cộng sản không thể không sợ hãi, không kiêng kỵ mà phê phán những sai lầm, sơ suất và nhược điểm của Đảng, thì chủ nghĩa cộng sản cũng coi như chấm hết. Đảng ta công khai thừa nhận và sửa chữa sai lầm, không mơ hồ không che giấu, điều này không phải là tỏ ra yếu đuối, mà chính là minh chứng cho sức mạnh của phong trào cộng sản Trung Quốc.” ①——

① "Thư gửi toàn thể đảng viên Đảng của Hội nghị Tám tháng Bảy Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc".

Hội nghị Tám tháng Bảy cũng có những khuyết điểm và thiếu sót.

Về chính trị, hội nghị không nhận thức được rằng lúc đó nên căn cứ vào tình hình khác nhau ở mỗi nơi để tổ chức phản công đúng đắn và cuộc rút lui chiến lược cần thiết, mà lại quá nhấn mạnh vào tấn công, từ đó tiếp tay cho khuynh hướng chủ nghĩa mạo hiểm và chủ nghĩa mệnh lệnh.

Về quân sự, thái độ chống lại sự phản kháng vũ trang của Quốc Dân Đảng là kiên quyết, nhưng lại thiếu nghiên cứu và chỉ đạo đối với các vấn đề chiến tranh, chiến lược cũng như các vấn đề quân sự cụ thể.

Về tổ chức, hội nghị khởi xướng đấu tranh trong đảng quá trớn, nhấn mạnh một cách không thỏa đáng ý nghĩa thành phần công nhân thuần túy của cán bộ lãnh đạo, v.v.

Romnikov với tư cách là đại diện Quốc tế Cộng sản, cho rằng cách mạng Trung Quốc đang "dâng cao không ngừng", càng làm gia tăng sự bốc đồng của tầng lớp tiểu tư sản trong đảng, thúc đẩy tâm trạng tả khuynh trong đảng, đặc biệt ảnh hưởng đến các nhà lãnh đạo Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc như Cù Thu Bạch, dẫn đến sai lầm manh động tả khuynh.

Ngày 9 tháng 8 năm 1927, dưới sự chủ trì của Cù Thu Bạch, Hội nghị lần thứ nhất Bộ Chính trị Trung ương lâm thời đã được triệu tập, bầu Cù Thu Bạch, Lý Duy Hán, Tô Triệu Chinh làm Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương lâm thời.

Hội nghị thảo luận về sự phân công trong Bộ Chính trị, quyết định để Cù Thu Bạch kiêm nhiệm Ủy ban Nông nghiệp, Ban Tuyên truyền, và giữ chức Tổng biên tập báo Đảng; Tô Triệu Chinh kiêm nhiệm Ủy ban Công nghiệp; Lý Duy Hán kiêm nhiệm Ban Tổ chức, Sảnh Thư ký; Bộ Quân sự do Chu Ân Lai phụ trách, Thư ký Vương Nhất Phi tạm quyền công việc của bộ; Bộ Phụ nữ do Dương Chi Hóa phụ trách; Cục Giao thông do Cố Thuận Chương phụ trách; Cục Xuất bản tạm thời do Trịnh Siêu Lân đảm nhận.

Hội nghị thảo luận về các tổ chức địa phương chủ chốt, quyết định cử Mao Trạch Đông làm Đặc phái viên Trung ương đi Hồ Nam lãnh đạo Khởi nghĩa Thu thu hoạch, đồng thời do Mao Trạch Đông, Bành Công Đạt phụ trách bàn bạc với Tỉnh ủy Hồ Nam danh sách Tỉnh ủy mới để báo cáo Trung ương.

Ngày 11 tháng 8, Trung ương gửi thư cho Tỉnh ủy Quảng Đông, Quảng Tây và Ủy ban lâm thời Mân Nam, quyết định cử Chu Ân Lai, Trương Thái Lôi, Bành Pai, Trần Quyền, Uân Đại Anh, Hoàng Bình, Trương Quốc Đào làm ủy viên Cục Miền Nam Trung ương, Trương Quốc Đào làm Bí thư; thành lập Ủy ban Quân sự trực thuộc, với Chu Ân Lai làm chủ nhiệm, quản lý các đặc khu Quảng Đông, Quảng Tây, Mân Nam và vùng Nam Dương.

Cử Trương Thái Lôi làm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông. Trước khi Chu Ân Lai và những người khác đến nơi, do Trương Thái Lôi, Dương Ân, Hoàng Bình tổ chức Cục Miền Nam lâm thời, chịu trách nhiệm chuẩn bị và chỉ đạo các công việc vũ trang bạo động cùng toàn bộ sự việc chính trị quân sự trong các vùng nói trên.

Cùng ngày, ĐCSTQ gửi thư cho Tỉnh ủy Sơn Đông và các ủy ban lâm thời Sơn Tây, Mãn Châu, quyết định tổ chức Cục Miền Bắc, lấy Thái Hòa Sâm, Vương Hà Ba, Bành Thuật Chi, Trương Côn Đệ, Lưu Bá Trang làm ủy viên, lấy Vương Hà Ba làm bí thư, quản lý các bộ đảng Thuận Trực, Sơn Đông, Mãn Châu, Sơn Tây và Nội Mông, đồng thời quyết định lấy Lưu Bá Trang làm Bí thư Tỉnh ủy Thuận Trực.

Mọi sự sắp xếp đã hoàn tất, Bộ Chính trị Trung ương lâm thời với Cù Thu Bạch làm tổng phụ trách, trong tư thế chiến đấu mới, lãnh đạo toàn Đảng, giữa chốn mưa máu gió tanh của khủng bố trắng, lau sạch vết máu trên người, gánh chịu áp lực ngàn cân, hiên ngang tiến bước.

Sai lầm manh động tả khuynh

Trong số rất đông các nhân vật lãnh đạo kiệt xuất của toàn Đảng, trong bối cảnh Quốc tế Cộng sản liên tục nhấn mạnh thành phần công nhân thuần túy của tầng lớp lãnh đạo, tại sao người được bầu làm tổng phụ trách Trung ương Đảng lại chính là Cù Thu Bạch? Đây có phải là một "sự hiểu lầm của lịch sử"?

Trong điều kiện lịch sử khi đại cách mạng bị chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh bóp chết, và nhiệm vụ cấp bách trong đảng là phản đối và thanh toán sai lầm hữu khuynh, Cù Thu Bạch là nhân sự lãnh đạo tương đối thích hợp.

Từ sau Đại hội III của Đảng, Cù Thu Bạch với vốn hiểu biết lý luận tương đối cao của mình, trong việc hoạch định phương châm cách mạng Trung Quốc, tuyên truyền học thuyết Mác-Lênin, v.v., trong việc thúc đẩy hợp tác Quốc-Cộng và Chiến tranh Bắc phạt, trong cuộc đấu tranh phản đối phái hữu Quốc Dân Đảng, phản đối chủ nghĩa Đới Quý Đào, phản đối sai lầm hữu khuynh của Trần Độc Tú, Bành Thuật Chi, đã giữ vững lập trường rõ ràng, lập được công trạng lớn lao.

Do đó, sau khi Tổng bí thư Trung ương Trần Độc Tú bị cách chức, mọi người rất tự nhiên đã chọn Cù Thu Bạch.

Từ điểm này mà nói, việc Cù Thu Bạch đắc cử tuyệt đối không phải là "sự hiểu lầm của lịch sử", mà là xu thế tất yếu, thuận giang xu thủy!

Thế nhưng, sự việc còn có mặt khác.

Cù Thu Bạch xét cho cùng vẫn là một thư sinh, khí chất thi sĩ đậm nét, phong thái tao nhã kiểu giáo sư, những nghiên cứu lý luận mang màu sắc hàn lâm nhất định, cộng thêm việc thiếu đi những kinh nghiệm thực tế chỉ có thể thu được khi thường xuyên trực tiếp đi sâu vào phong trào quần chúng công nông — mà loại kinh nghiệm này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với một nhà lãnh đạo — những điểm yếu và thiếu sót này khiến ông đảm đương công tác lãnh đạo, đặc biệt là lãnh đạo cuộc cách mạng Trung Quốc vốn mang những đặc điểm quốc gia đặc biệt, đương nhiên là lực bất tòng tâm.

Xét từ điểm này, Cù Thu Bạch tự nhận là "sự hiểu lầm của lịch sử", lại không thể không nói là có chứa đựng một vài yếu tố hợp lý.

Lúc này, vợ chồng Cù Thu Bạch sống trong một căn hộ ba tầng mới xây tại Tô giới Anh ở Hán Khẩu.

Họ ở tầng hai.

Một bộ gồm bốn phòng lớn, hai phòng là phòng khách và phòng ăn, hai phòng làm phòng ngủ, mỗi phòng ngủ đều có phòng tắm và tủ quần áo, mùa đông còn có máy sưởi.

Trong phòng ngủ, một phòng vợ chồng Cù Thu Bạch ở, một phòng Dương Chi Anh ở, là em gái mười lăm tuổi của Dương Chi Hóa.

Phòng khách có Trịnh Siêu Lân và Phan Gia Thần ở.

Phan làm phiên dịch cho đại diện Quốc tế Cộng sản, là người giao liên giữa Trung ương và đại diện Quốc tế.

Cù Thu Bạch muốn Trịnh Siêu Lân tìm cách khôi phục tờ "Hướng đạo" vốn đã đình bản hơn một tháng nay.

Khi đó, cơ quan xuất bản của Đảng đã tê liệt, hiệu sách Trường Giang đã đóng cửa, sách tồn kho đã thất lạc gần hết, nhà máy in và tiệm giấy đều gặp những vấn đề khó giải quyết.

Tờ "Hướng đạo" ở Vũ Hán là không có khả năng khôi phục nữa.

Sau ngày 20 tháng 9, Cù Thu Bạch và Trịnh Siêu Lân cùng đi tàu thủy từ Vũ Hán về Thượng Hải.

Dương Chi Hóa tạm ở lại Vũ Hán vài ngày để giải quyết các công việc hậu sự.

Trên tàu, hai người ở khoang quan lại, người quen trên tàu rất ít, bình an vô sự đến được Thượng Hải.

Trần Độc Tú không tham gia Hội nghị Tám tháng Bảy, đây là ý kiến của Quốc tế Cộng sản, vẫn muốn ông ta đi Mát-xcơ-va.

Sau Hội nghị Tám tháng Bảy, Cù Thu Bạch và Lý Duy Hán từng đến nơi ở của Trần Độc Tú ở Tiền Hoa Lâu, Hán Khẩu, kể cho ông nghe tình hình hội nghị, đồng thời khuyên ông chấp nhận yêu cầu của Quốc tế Cộng sản để đi Mát-xcơ-va.

Trần Độc Tú kiên quyết không đi, tỏ ý rằng sai lầm của ông thì Quốc tế Cộng sản phải chịu trách nhiệm.

Trong vòng hai, ba ngày sau khi đến Thượng Hải, Cù Thu Bạch lại cùng Lý Duy Hán đến thăm Trần Độc Tú, vẫn vô cùng kính trọng ông, khuyên ông đi gặp Quốc tế Cộng sản, nhưng Trần Độc Tú vẫn kiên quyết không đi.

Tháng 11, tiểu thuyết vừa "Đảng Quần Đùi" do Tưởng Quang Từ viết được Nhà xuất bản Thái Đông Thượng Hải ấn hành.

Đây là tựa đề sách do Tưởng Quang Từ cùng Cù Thu Bạch nghiên cứu xác định trước khi Cù Thu Bạch đi Vũ Hán vào tháng 3 cùng năm, đồng thời đã sắp xếp đại khái các nội dung chương mục.

Đây là sự thử nghiệm ban đầu của tác giả trong việc nhào nặn những nhân vật mới như người cộng sản, thủ lĩnh công nhân, nhân viên công tác ngầm, miêu tả đời sống đấu tranh cách mạng quy mô lớn của giai cấp công nhân.

Trong sách dùng Dương Trực Phu để ẩn dụ Cù Thu Bạch, Thu Hoa ẩn dụ Dương Chi Hóa, Sử Triệu Viêm ẩn dụ Triệu Thế Viêm, những người khác như Thẩm Thuyền Phóng, Trương Trọng Trường, Giang Khiết Sử, v.v., lần lượt ám chỉ Tôn Truyền Phương, Tông Xương, Tưởng Giới Thạch, v.v.

Nhiều chi tiết trong sách trùng khớp với sự thật lịch sử.

Do đó, có người coi "Đảng Quần Đùi" là văn học ký sự, cũng không phải là không có lý.

Chiếu theo chỉ thị của Bộ Chính trị lâm thời Trung ương, Mao Trạch Đông sau Hội nghị Tám tháng Bảy đã trở về Hồ Nam, phát động cuộc khởi nghĩa nông dân ở một số huyện biên giới Hồ Nam - Giang Tây, tiếp đó bắt đầu tiến quân vào Tỉnh Cương Sơn từ cuối tháng 9, xây dựng căn cứ địa cách mạng nông thôn, châm ngòi cho ngọn lửa "chiến tranh du kích vũ trang công nông", đồng thời bắt tay giải quyết những vấn đề trọng đại mà cách mạng Trung Quốc sau Hội nghị Tám tháng Bảy chưa giải quyết được trong thực tiễn, cống hiến vĩ đại.

Tinh thần Hội nghị Tám tháng Bảy đã nhanh chóng được truyền tới toàn Đảng thông qua các kênh bí mật khác nhau.

Từ mùa thu đông năm 1927 đến đầu năm 1928, các tổ chức đảng ở khắp nơi lần lượt phát động bạo động vũ trang.

Ngoài Khởi nghĩa Thu thu hoạch biên giới Hồ Nam - Giang Tây, tại Hồ Bắc ① có các cuộc khởi nghĩa ở Phì Khởi, Hàm Ninh, Công An, Thạch Thủ, Tùng Tư, Sa Thị, Thông Thành, Thông Sơn, Sùng Dương, Hiếu Cảm, Ma Thành, Hoàng An, Hồng Hồ, v.v.; tại Giang Tây có các cuộc khởi nghĩa ở Tu Thủy, Đức An, Tinh Tử, Bà Dương, Dịch Dương, Hoành Phong, Vạn An, v.v.; tại Quảng Đông có các cuộc khởi nghĩa ở Hải Phong, Lục Phong, Quỳnh Nhai, v.v.; tại Giang Tô có các cuộc khởi nghĩa ở Nghi Hưng, Vô Tích, Giang Âm, Sùng Minh, v.v.; tại Hà Nam có các cuộc khởi nghĩa ở Quang Sơn, Tứ Phương Sơn, v.v.; tại Hà Bắc có các cuộc khởi nghĩa ở Ngọc Điền, v.v.; tại Thiểm Tây có cuộc khởi nghĩa ở Thanh Giản, v.v.

Có những nơi sau khi khởi nghĩa đã thiết lập chính quyền đỏ, giương cao ngọn cờ Xô-viết, thực tế đã hủy bỏ lá cờ của Quốc Dân Đảng.

Tháng 9 năm 1927, hội nghị Bộ Chính trị Trung ương lâm thời đã thông qua "Dự án nghị quyết về 'Quốc Dân Đảng phái tả' và vấn đề khẩu hiệu Xô-viết", hủy bỏ quyết định của Hội nghị Tám tháng Bảy về phong trào Quốc Dân Đảng phái tả và bạo động vũ trang dưới lá cờ của phái này.

Điều này là chính xác.

Đấu tranh vũ trang do Đảng lãnh đạo đã cứu vãn cách mạng Trung Quốc, hiện thực hóa bước ngoặt lịch sử có ý nghĩa vĩ đại đầu tiên trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Thế nhưng, kể từ Hội nghị Tám tháng Bảy, tâm trạng tả khuynh trong đảng tiếp tục gia tăng, cơ quan lãnh đạo Trung ương và một số tổ chức đảng địa phương đề xuất kích động "khủng bố đỏ", hô hào các khẩu hiệu như "giết sạch hào thân địa chủ", v.v.

Thượng Hải cũng đang thực hiện khủng bố đỏ, Cù Thu Bạch, Lý Duy Hán sau khi đến Thượng Hải đã đến thăm Đặng Trung Hạ - tân bí thư Thượng Hải, cả ba người đều phản đối việc thực hiện khủng bố đỏ tại các thành phố, hạ lệnh chấm dứt hành động này.

Thế nhưng, sự phát triển không ngừng của tâm trạng tả khuynh trong đảng cuối cùng đã vượt ngoài tầm kiểm soát——

① Khi Trung ương ở Vũ Hán, Cù Thu Bạch, La Diệc Nông, Lý Duy Hán đã cùng nhau họp tại nhà La Diệc Nông, bố trí cuộc Khởi nghĩa Thu thu hoạch ở Hồ Bắc.

Lúc này, quân đội Diệp - Hạ thất bại, rất nhiều người tham gia khởi nghĩa lưu vong đến Thượng Hải.

Sau khi Hạ Long đến, Trung ương thuê một tòa công quán hai tầng ở Thượng Hải, để một mình ông ở trên lầu, dưới lầu sắp xếp một cặp vợ chồng có con nhỏ làm chủ nhà thứ hai.

Lý Duy Hán đại diện Trung ương nói chuyện với Hạ Long, Hạ Long bày tỏ miền tây Hồ Nam rất có triển vọng.

Cù Thu Bạch nghe báo cáo xong liền nói: Có cần để anh ấy đi làm một phen không?

Trung ương cuối cùng quyết định để ông trở về miền tây Hồ Nam, kết quả là vừa về đến nơi ông liền làm thật.

Sau khi quân đội khởi nghĩa Nam Xương thất bại lưu vong trở về Thượng Hải, còn có Chu Ân Lai, Lý Lập Tam, Diệp Đỉnh, Đàm Bình Sơn, Trương Quốc Đào, Quách Lượng, Hạ Hi cũng như người ngoài đảng là Chu Kiếm Phàm, v.v., đều được Trung ương bố trí chu đáo.

Chu Ân Lai đã trở về làm việc tại Bộ Chính trị Trung ương lâm thời.

Ngày 1 tháng 11 năm 1927, Ủy viên Thường vụ Trung ương họp, Cù Thu Bạch, Tô Triệu Chinh, Lý Duy Hán tham gia, chủ yếu thảo luận vấn đề công tác chuẩn bị cho hội nghị khẩn cấp của Trung ương.

Về tình hình hiện tại, Cù Thu Bạch nói, trào lưu cách mạng Trung Quốc vẫn đang dâng cao.

Lý Duy Hán nói, cách mạng Trung Quốc hiện nay, điều kiện khách quan có thể tổng hợp các cuộc bạo động ở khắp nơi thành một cuộc bạo động tổng thể.

Nhưng lực lượng của Đảng không thích ứng với nhu cầu của điều kiện khách quan.

Ông đề xuất hội nghị khẩn cấp lần này đối với vấn đề tổ chức phải hạ quyết tâm, kiên quyết cải tạo đảng, bãi miễn sự lãnh đạo của thành phần tri thức nói chung, đề bạt thành phần công nông, v.v.

Cù Thu Bạch cũng nói, tổ chức của Đảng là một vấn đề vô cùng nghiêm trọng, nhất định phải kiên quyết đề bạt thành phần công nhân.

Những ý kiến này rõ ràng là sai lầm, trong đó đều có ảnh hưởng từ đại diện Quốc tế Cộng sản.

Từ ngày 9 đến ngày 10 tháng 11, dưới sự chủ trì của Cù Thu Bạch, hội nghị mở rộng Bộ Chính trị lâm thời đã được triệu tập tại Thượng Hải.

Lúc bấy giờ là lúc bạo động nông dân ở hai hồ gặp trắc trở, quân đội Diệp - Hạ thất bại.

Do đó, nhiệm vụ chủ yếu của hội nghị là chỉ ra tiền đồ, nhiệm vụ và sách lược của cách mạng Trung Quốc, tăng cường tổ chức của Đảng, chấn chỉnh kỷ luật chính trị.

Hội nghị nhấn mạnh việc phê phán chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh và tâm lý bi quan trong đảng, đề xuất tịch thu toàn bộ ruộng đất của địa chủ, thực hiện người cày có ruộng, chủ trương phát động nông dân, tổ chức quân đội cách mạng công nông, phát triển chiến tranh du kích, thiết lập căn cứ địa cách mạng nông thôn.

Những điều này không nghi ngờ gì là chính xác.

Thế nhưng hội nghị lần này đã làm phát triển tâm trạng tả khuynh kể từ Hội nghị Tám tháng Bảy, đưa ra lý luận và sách lược sai lầm, hình thành sai lầm manh động tả khuynh, và giành được địa vị thống trị trong cơ quan lãnh đạo Trung ương Đảng.

Cùng lúc đó, Cù Thu Bạch còn đăng trên các ấn phẩm của Đảng các bài viết như "Cách mạng Trung Quốc là loại cách mạng gì?", "Vấn đề bạo động vũ trang", "Sách lược mới của giai cấp vô sản trong cách mạng Trung Quốc", v.v., tuyên truyền những lý luận và sách lược sai lầm này.

Tựu trung lại, những sai lầm này chủ yếu là: cách mạng Trung Quốc là "cách mạng không gián đoạn từ chủ nghĩa dân quyền đến chủ nghĩa xã hội" ①, cách mạng Trung Quốc "không thể không đồng thời lật đổ giai cấp tư sản", "không thể không vượt khỏi phạm vi chủ nghĩa dân quyền của giai cấp tư sản" ②, tình hình cách mạng Trung Quốc là dâng cao không ngừng, từ đó suy ra sách lược thực hiện tổng bạo động trên toàn quốc, cũng như áp dụng chính sách trừng phạt về mặt tổ chức, v.v. ——

①② Cù Thu Bạch: "Cách mạng Trung Quốc là loại cách mạng gì?", "Bôn-sê-vích" số 5.

Dưới sự chỉ đạo của phương châm sai lầm tả khuynh, công tác chủ yếu của Trung ương ĐCSTQ do Cù Thu Bạch đứng đầu đều xoay quanh việc thực hiện sách lược tổng thể là tổng bạo động toàn quốc.

Sau hội nghị mở rộng tháng 11, các nhà lãnh đạo Trung ương đã thảo luận "Kế hoạch công tác của Trung ương" ngay trong tháng đó, tích cực thúc đẩy chính sách manh động.

Trung ương lần lượt bố trí kế hoạch tiến hành "tổng bãi công", "tổng bạo động" tại các thành phố lớn như Quảng Châu, Thượng Hải, Vũ Hán, Thiên Tân, Trường Sa, bố trí "tổng bạo động công nông" ở các tỉnh như hai hồ, Giang Tô, Chiết Giang, và tại một số khu vực từng đưa ra các chính sách và khẩu hiệu tả khuynh (như ngày 15 tháng 11, Trung ương gửi thư cho Tỉnh ủy hai hồ, đưa ra yêu cầu "giết sạch ủy viên ủy ban cải tổ, gian tế công nhân, thám tử cùng các đầu mục phản động", "giết sạch hào thân địa chủ, đại địa chủ, đốt nhà địa chủ". Mà một số cán bộ chỉ đạo ở Hồ Nam thì chủ trương đốt sạch thành huyện; Tỉnh ủy Giang Tô lại yêu cầu nhà nhà đều phải tham gia bạo động, nếu không sẽ bị trị tội theo kỷ luật phản đối cách mạng).

Lần lượt phát động các cuộc khởi nghĩa nông dân ở Nghi Hưng, Vô Tích, cùng với khởi nghĩa Thượng Hải, khởi nghĩa Vũ Hán, đại bạo động Thuận Trực (thực chất chỉ là bạo động ở các huyện như Ngọc Điền).

Do thiếu cơ sở quần chúng, tổ chức kém, phát động vội vàng, đặc biệt là do chênh lệch lực lượng giữa ta và địch, những cuộc khởi nghĩa này đều thất bại.

Khởi nghĩa Quảng Châu tuy giành được thắng lợi, chiếm lĩnh Quảng Châu, thiết lập chính quyền Xô-viết Quảng Châu, nhưng do lấy thành phố làm trung tâm, đại diện Quốc tế Cộng sản Neumann kiên quyết chủ trương sau khởi nghĩa phải tử thủ Quảng Châu, phản đối rút lui đội ngũ khởi nghĩa về nông thôn, kết quả đã dẫn đến thất bại.

Nhìn từ tổng thể, khởi nghĩa Quảng Châu "nên khẳng định, nó là một trong ba cuộc đại khởi nghĩa mở ra thời kỳ mới của chiến tranh cách mạng ruộng đất, có ảnh hưởng trọng đại đối với cách mạng Trung Quốc.

Đương nhiên, không thể phủ nhận rằng trong tư tưởng chỉ đạo của cuộc khởi nghĩa cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp của chủ nghĩa manh động tả khuynh." ①

Trương Thái Lôi - người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Quảng Châu, vào sáng ngày 12 tháng 12 sau khi tham dự đại hội quần chúng thành phố Quảng Châu, đi ô tô trở về tổng hành dinh thì kẻ địch đã chiếm cứ tổng hành dinh, xả súng điên cuồng vào chiếc xe ô tô của ông.

Kết quả, Trương Thái Lôi dính ba phát đạn, viên đạn cuối cùng bắn trúng tim, lồng ngực nát bét mà hy sinh.

Tin dữ truyền đến, Cù Thu Bạch mang theo nỗi bi thương cực độ, viết nên bài văn "Điếu đồng chí Trương Thái Lôi", ôn lại cuộc đời cách mạng của Trương Thái Lôi, đau đớn chỉ ra: "Giờ đây anh ấy đã chết! Đảng của chúng ta dưới khủng bố trắng đã hy sinh không ít đồng chí phụ trách: Lý Đại Chiêu, Trần Diên Niên, Triệu Thế Viêm, Vương Hà Ba..., nay đồng chí Trương Thái Lôi lại trở thành vật hy sinh dưới khủng bố trắng.

Đồng chí Trương Thái Lôi hy sinh giữa lúc quần chúng công nông binh Quảng Châu đang bạo động với số lượng vạn người giao chiến với quân phiệt phản động, hy sinh khi đang lãnh đạo bạo động công nông binh.

Khi hy sinh, anh cảm thấy sự nỗ lực và trách nhiệm đối với quần chúng công nông Trung Quốc; lúc hy sinh, anh vẫn hy vọng máu tươi của chính mình sẽ là nguồn suối chiến thắng cho cuộc cách mạng Xô-viết Trung Quốc!" ②

Cùng lúc đó, Cù Thu Bạch viết bài văn điếu tưởng niệm các liệt sĩ khởi nghĩa Quảng Châu mang tên "Điếu 5.700 công nông binh sĩ tử nạn ở Quảng Châu". ③

Sự thất bại của khởi nghĩa Quảng Châu khiến Cù Thu Bạch và các nhà lãnh đạo Trung ương thức tỉnh, đình chỉ tổng bạo động dịp Tết Nguyên đán ở hai hồ.

Mặc dù Trung ương vẫn chưa đình chỉ bạo động ở ba tỉnh Hồ Nam, Hồ Bắc, Giang Tây, lại cộng thêm bạo động ở Hà Nam, nhưng trong việc bố trí thì không giống trước kia là trước tiên phải chiếm đoạt các thành phố lớn như Trường Sa, Vũ Hán, mà là áp dụng phương thức phân vùng tạo dựng cục diện cát cứ, bao vây các thành phố trung tâm.

“Đối với việc thực thi chủ nghĩa manh động mà nói, đây là một bước lùi lớn, trái lại, trong nhận thức thì lại là một tiến bộ không nhỏ.” ④

Phải chỉ ra rằng, ngay cả khi mắc sai lầm manh động tả khuynh, Cù Thu Bạch vẫn đang dò dẫm con đường cách mạng Trung Quốc, đồng thời đưa ra những kiến giải có ích.

Chính những kiến giải chính xác này đã giúp ông kịp thời phát hiện và sửa chữa sai lầm manh động tả khuynh —

① Lý Duy Hán: "Hồi ức và nghiên cứu về chủ nghĩa manh động tả khuynh của Cù Thu Bạch".

②③ "Bôn-sê-vích" tập 1 số 12.

④ Lý Duy Hán: "Hồi ức và nghiên cứu về chủ nghĩa manh động tả khuynh của Cù Thu Bạch".

Ngày 25 tháng 2 năm 1928, Đoàn Chủ tịch Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản triệu tập Hội nghị mở rộng lần thứ chín, thông qua "Nghị quyết về vấn đề Trung Quốc" do đoàn đại biểu Liên Xô và Đảng Cộng sản Trung Quốc, Stalin, Bukharin và những người khác đề xuất.

Mặc dù nó vẫn tồn tại một số sai lầm trọng đại (như nói cách mạng đang tiến tới cao trào mới; tiếp tục nhầm lẫn giữa ranh giới giai cấp đại tư sản và giai cấp tư sản trung lưu; tư tưởng trung tâm thành phố; thiếu tự phê bình, v.v.), nhưng đối với việc sửa chữa sai lầm chủ nghĩa manh động tả khuynh, nghị quyết này đã phát huy tác dụng tích cực.

Khoảng tháng 3, tháng 4, nghị quyết của Quốc tế Cộng sản đã đến Trung Quốc, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương lâm thời đã họp, đồng lòng biểu thị ủng hộ quyết định của Quốc tế Cộng sản, đồng thời tiến hành tự phê bình.

Sau hội nghị, vào ngày 30 tháng 4, phát đi "Thông cáo Trung ương số 44 — Về vấn đề nghị quyết hội nghị tháng 2 của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản về vấn đề Trung Quốc", và trong thực tiễn, về cơ bản đã chấm dứt sai lầm manh động tả khuynh trên phạm vi toàn quốc.

Đối với công tác của Bộ Chính trị Trung ương lâm thời do Cù Thu Bạch đứng đầu kể từ Hội nghị Tám tháng Bảy, đánh giá rốt cuộc thế nào, Lý Duy Hán có bài luận công bằng, được chép lại như sau:

Bộ Chính trị Trung ương lâm thời sản sinh từ Hội nghị Tám tháng Bảy, nhận mệnh lệnh vào thời điểm nguy nan.

...... Mở ra thời kỳ mới của chiến tranh cách mạng ruộng đất Trung Quốc.

...... Trong toàn bộ thời kỳ Bộ Chính trị Trung ương lâm thời, các cuộc bạo động nông dân ở nhiều nơi, trải qua "đấu tranh, thất bại, lại đấu tranh, lại thất bại, lại đấu tranh", cho đến khi tạo dựng và mở rộng Hồng quân công nông, thực hiện cách mạng ruộng đất, thiết lập căn cứ địa cách mạng và chính quyền Xô-viết công nông, trở thành điểm khởi đầu của việc dùng nông thôn bao vây thành phố.

Tất cả những điều này, đều là những điểm nên được khẳng định.

Thế nhưng, Thu Bạch và những người khác cũng thực thi một số sai lầm "tả" khuynh bắt đầu từ Hội nghị Tám tháng Bảy, và dần phát triển đến hội nghị mở rộng tháng 11, để rồi hình thành nên sai lầm nghiêm trọng là chủ nghĩa manh động về mặt chính trị và chủ nghĩa trừng phạt về mặt tổ chức.

...... Nên nhìn nhận rằng, chủ nghĩa mạo hiểm tả khuynh mà Bộ Chính trị Trung ương lâm thời do Thu Bạch đứng đầu đã phạm phải, khác với chủ nghĩa mạo hiểm tả khuynh của Lý Lập Tam vốn kiêu ngạo vì thắng lợi, lại càng khác với chủ nghĩa mạo hiểm tả khuynh của Vương Minh vốn truất ngôi đoạt quyền, bởi vì chúng ta là những sai lầm phạm phải trong quá trình chấp hành phương châm tổng thể của Hội nghị Tám tháng Bảy. ①

Trong sai lầm lần này, rốt cuộc Cù Thu Bạch nên gánh chịu trách nhiệm gì, Lý Duy Hán cũng có ý kiến công bằng:

Chúng ta cũng nên thừa nhận rằng, giống như mọi nhân vật lịch sử kiệt xuất đều có khuyết điểm của họ, đồng chí Thu Bạch cũng không phải là hoàn mỹ không tì vết, anh ấy từng phạm sai lầm chủ nghĩa manh động tả khuynh.

Thế nhưng, ...... đây không phải là trách nhiệm của một mình anh ấy, cũng không phải một mình anh ấy phải gánh trách nhiệm chính, trách nhiệm chính càng thuộc về đại diện Quốc tế.

Hơn nữa, lúc bấy giờ Đảng hãy còn chưa trưởng thành, Thu Bạch còn trẻ, trong khoảng thời gian chủ trì công tác trung ương, anh chỉ mới hai mươi tám tuổi, thời gian phạm sai lầm cũng chỉ vỏn vẹn vài tháng ngắn ngủi, hơn nữa đã sửa chữa rất nhanh.

Anh ấy phạm sai lầm chủ yếu là vấn đề nhận thức.

Tôi cho rằng Thu Bạch là một người chính trực, anh ấy không có dã tâm, đối xử bình đẳng với mọi người, sẵn sàng lắng nghe ý kiến khác biệt, có thể đoàn kết các đồng chí, không làm chủ nghĩa tông phái, trên thực tế, Bộ Chính trị Trung ương lâm thời là một tập thể tứ hải giai huynh đệ.

Nhược điểm của anh ấy là trong việc tiếp cận thực tế có hơi mang tính giáo điều.

Bộ Chính trị Trung ương lâm thời phục tùng đại diện Quốc tế, anh ấy có trách nhiệm nhất định. ②——

①② Lý Duy Hán: "Hồi ức và nghiên cứu về chủ nghĩa manh động tả khuynh của Cù Thu Bạch".

Còn về đại diện Quốc tế Cộng sản Romnikov và những người khác, Lý Duy Hán chỉ ra:

Họ không chỉ là những kẻ sáng tạo ra chủ nghĩa manh động và chủ nghĩa trừng phạt, mà còn là những kẻ cưỡng ép thực thi.

Bởi vì, chúng ta tin tưởng và tôn trọng Quốc tế Cộng sản, đồng thời cũng tin tưởng và tôn trọng đại diện của nó.

Theo trí nhớ của tôi, lúc đó chúng ta đối với đại diện Quốc tế, quả thực là nói gì nghe nấy. ①——

① Lý Duy Hán: "Hồi ức và nghiên cứu về chủ nghĩa manh động tả khuynh của Cù Thu Bạch".

"Bôn-sê-vích"

Đảng Cộng sản Trung Quốc dời từ Vũ Hán đến Thượng Hải, tạp chí của Đảng là "Hướng đạo" đã đình bản từ lâu.

Khoảng tháng 10 năm 1927, Ủy viên Thường vụ Trung ương quyết định xuất bản cơ quan ngôn luận của Trung ương tại Thượng Hải.

Ngày 22 thông qua nghị quyết, định tên là "Bôn-sê-vích", thành lập ban biên tập với Cù Thu Bạch làm chủ nhiệm, các ủy viên biên soạn còn có La Diệc Nông, Đặng Trung Hạ, Vương Nhược Phi, Trịnh Siêu Lân.

Tòa soạn đặt tại số 418, ngõ Kinh Sinh, đường Ngu Viên, Thượng Hải.

Lúc này Cù Thu Bạch ở gần ngõ Dân Hậu Nam, đường Foch, mỗi tuần ông đều đến tòa soạn, đại diện Ủy viên Thường vụ Trung ương chủ trì hội nghị ban biên tập.

Là một ấn phẩm tổng hợp của cơ quan trung ương, nội dung của "Bôn-sê-vích" tương đối rộng rãi, bao gồm chính trị trong nước, tình hình quốc tế, phong trào công nhân, bạo động nông dân, vấn đề cách mạng Trung Quốc, vấn đề lý luận chủ nghĩa Lênin, thông tin địa phương, v.v., lại mở thêm các chuyên mục như Thốn Thiết, Tiếng nói của độc giả, Tưởng niệm liệt sĩ cách mạng, v.v.

Ngày 24 tháng 10, số ra mắt của "Bôn-sê-vích" được ấn hành, ban đầu là tuần san, sau đổi thành bán nguyệt san, thập san, nguyệt san.

Cuối tháng 2 năm 1928, sau khi số thứ mười chín được ấn hành, do Trung ương điều chỉnh đường lối, phương châm nên tạm thời đình bản.

Cuối tháng 4, Cù Thu Bạch rời Thượng Hải đi Mát-xcơ-va, sự lãnh đạo của ông đối với ấn phẩm cũng chính thức kết thúc.

Với tư cách là chủ biên kiêm cây bút chủ lực, Cù Thu Bạch đã lần lượt viết hơn năm mươi bài xã luận, chuyên luận, bài bình luận cho ấn phẩm.

Trong thời gian đảm nhiệm chức vụ chủ biên, các bài xã luận của mỗi số báo, ngoại trừ một số, đều do một tay ông viết ra.

Ngay từ khi mới ra mắt, "Bôn-sê-vích" đã giương cao ngọn cờ rõ ràng, tập trung toàn lực vạch trần và đả kích sự thống trị phản động của tập đoàn quân phiệt mới Quốc Dân Đảng.

Sau khi Tưởng Giới Thạch, Uông Tinh Vệ phản biến, vẫn tiếp tục giương cao ngọn cờ Tam dân chủ nghĩa để lừa gạt quần chúng nhân dân.

Do đó, vạch trần bản chất phản cách mạng của chủ nghĩa Tam dân giả mạo thuộc tập đoàn quân phiệt mới Quốc Dân Đảng có ý nghĩa thực tế trọng đại đối với việc giáo dục toàn Đảng và nhân dân toàn quốc.

Cù Thu Bạch chỉ ra trong bài "Lộ bố phát sanh Bôn-sê-vích" ở số ra mắt rằng, Quốc Dân Đảng đã hoàn toàn "phản bội lại Tam dân chủ nghĩa của chính họ", "vứt bỏ hoàn toàn tinh thần cách mạng của tiên sinh Tôn Trung Sơn", "tống táng Quốc Dân Đảng sau khi cải tổ."

Hiện nay "Quốc Dân Đảng mà quần chúng nhìn thấy, không còn là Quốc Dân Đảng cách mạng của trước kia nữa, mà là Quốc Dân Đảng tàn sát quần chúng công nông, áp bức tư tưởng cách mạng, duy trì sự bóc trọt của địa chủ tư bản gia, phát hành bừa bãi tiền giấy làm rối loạn tài chính, kéo dài họa loạn tàn độc sinh mệnh nhân dân, khuất phục thậm chí cấu kết với đế quốc chủ nghĩa" ①.

Tiếp theo đó, Cù Thu Bạch lại tiếp tục công bố các bài viết như "Cương lĩnh chính trị phản cách mạng và hỗn chiến của Quốc Dân Đảng", "Bầu trời xanh mặt trời trắng là lá cờ của khủng bố trắng", "Tam dân chủ nghĩa rốt cuộc có gì?", "Chủ nghĩa Mác hay chủ nghĩa dân sinh?", "Chủ nghĩa dân quyền và chế độ Xô-viết", "Chủ nghĩa dân tộc trong cách mạng thế giới", v.v., phê phán mạnh mẽ chủ nghĩa Tam dân giả mạo của Tưởng Giới Thạch —

① Số ra mắt của "Bôn-sê-vích".

Cù Thu Bạch tiến hành phân tích lịch sử đối với Tam dân chủ nghĩa trong các bài viết của mình.

Ông chỉ ra: "Tính chất lịch sử của Tam dân chủ nghĩa rất đáng để chúng ta chú ý."

“Tam dân chủ nghĩa trước khi đảng viên cộng sản gia nhập Quốc Dân Đảng, vẫn là khẩu hiệu đại diện cho khuynh hướng cách mạng.

Tam dân chủ nghĩa sau khi đảng viên cộng sản gia nhập Quốc Dân Đảng, từng có một thời gian mang theo nhiều nội dung cách mạng xác định hơn, như đánh đổ đế quốc chủ nghĩa, chính sách công nông, v.v.

Tam dân chủ nghĩa sau khi Quốc Dân Đảng thanh đảng phản cộng, thì tự nhiên sẽ biến thành công cụ phản cách mạng.” ①

“Tam dân chủ nghĩa của Quốc Dân Đảng, thuần túy là Tam dân chủ nghĩa của Quốc Dân Đảng, Tam dân chủ nghĩa phản cộng, đã từ khẩu hiệu cách mạng phản đế quốc chủ nghĩa và phản quân phiệt, biến thành lý luận phản cách mạng phản công nông; cái gọi là xây dựng theo Tam dân chủ nghĩa, ngoài chính sách tàn sát ra, thì mảy may cũng không có.” ②

Quốc Dân Đảng sau khi "thanh đảng" phản cộng đã loại bỏ lực lượng cách mạng, lấy đại chúng công nông làm đối tượng tàn sát, Quốc Dân Đảng đã "biến thành đảng phản cách mạng, biến thành ổ chó của lũ sai vặt cho đế quốc chủ nghĩa quân phiệt hào thân tư sản." ③ biến thành "Quốc Dân Đảng chủ nghĩa Tam phản: phản dân tộc, phản dân quyền, phản dân sinh" ④.

Do đó, cái gọi là Tam dân chủ nghĩa hiện nay của Quốc Dân Đảng, chẳng qua chỉ là "biển hiệu mạ vàng của chính sách phản cách mạng" ⑤ —

①②③ "Tam dân chủ nghĩa rốt cuộc có gì?".

"Bôn-sê-vích" tập 1 số 8.

④ "Con đường mới của cách mạng Trung Quốc sau khi Quốc Dân Đảng diệt vong".

"Bôn-sê-vích" số ra mắt.

⑤ "Tam dân chủ nghĩa rốt cuộc có gì?".

"Bôn-sê-vích" tập 1 số 8.

Sự phê phán của Cù Thu Bạch đối với chủ nghĩa Tam dân giả mạo đã vạch rõ ranh giới giữa chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa Tam dân, phát huy tác dụng trọng đại trong việc động viên nhân dân cách mạng, vứt bỏ chủ nghĩa Tam dân giả mạo, phản đối chủ nghĩa chủ trương bãi bỏ, tập hợp lại dưới lá cờ của chủ nghĩa Bôn-sê-vích, kiên trì cách mạng Trung Quốc.

Dưới sự chủ trì của Cù Thu Bạch, "Bôn-sê-vích" tích cực tuyên truyền phương châm tổng thể về cách mạng ruộng đất và vũ trang chống lại chính sách tàn sát của phái phản động Quốc Dân Đảng do Hội nghị Tám tháng Bảy của Đảng xác lập.

Lần lượt công bố một loạt bài viết kịp thời đưa tin về các cuộc khởi nghĩa vũ trang ở các nơi và tình hình thiết lập Hồng quân công nông, chính quyền công nông, thiết lập căn cứ địa cách mạng.

Số ra mắt công bố bài viết "Ý nghĩa của cuộc cách mạng mùng 1 tháng 8 và sự thất bại của quân đội Diệp - Hạ" do Mao Đạt viết, đưa ra đánh giá chính xác đối với cuộc khởi nghĩa Nam Xương, ca ngợi ý nghĩa lịch sử vĩ đại của nó.

Bài viết nói: Khởi nghĩa Nam Xương "là sự kiện cách mạng vĩ đại trong lịch sử, là trang sử hào hùng nhất trong lịch sử cách mạng Trung Quốc", quân đội Diệp, Hạ "là lực lượng vĩ đại sinh ra trong phong trào bạo động, đây là quân đội cách mạng của chúng ta".

Tạp chí "Bôn-sê-vích" tập 1 số 25 đăng tải bài viết "Sự mở rộng của thế lực cách mạng Tương Nam, Tương Đông, Cám Tây" do Tạ Giác Tái viết, ca ngợi Khởi nghĩa Thu thu hoạch biên giới Hồ Nam - Giang Tây do Mao Trạch Đông lãnh đạo, thiết lập căn cứ địa cách mạng tại Tỉnh Cương Sơn, đả kích hào thân địa chủ, giải quyết vấn đề ruộng đất của nông dân và các hoạt động khác, đồng thời đưa tin về sự kiện lịch sử Chu Đôn lãnh đạo một phần bộ đội khởi nghĩa Nam Xương lên Tỉnh Cương Sơn hội sư thắng lợi với Mao Trạch Đông.

“Bôn-sê-vích” liên tiếp xuất bản ba số đặc biệt, tổng kết kinh nghiệm bài học của khởi nghĩa Quảng Châu, ca ngợi tinh thần hy sinh vĩ đại của những người khởi nghĩa.

Cù Thu Bạch lần lượt viết các bài như "Con đường mới của cách mạng Trung Quốc sau khi Quốc Dân Đảng diệt vong", "Chính quyền Xô-viết và chủ nghĩa xã hội của Trung Quốc", "Vấn đề bạo động vũ trang", "Chỉ có chính quyền công nông binh mới có thể giải phóng Trung Quốc", "Hai cuộc nội chiến", chỉ rõ phương án, nhiệm vụ và con đường của cách mạng Trung Quốc.

Trịnh Siêu Lân viết bài xã luận mang tựa đề "Chính quyền Xô-viết vạn tuế!" cho "Bôn-sê-vích" số 11, được đăng khi chưa qua sự kiểm duyệt của Cù Thu Bạch.

Bài viết nói rằng: "Hoặc là nước cộng hòa tư sản hào thân của Tấm Giới Thạch, Bạch Sùng Hy, thậm chí là đế quốc Đại Long của Trương Tác Lâm, hoặc là chính quyền Xô-viết chuyên chính vô sản, ngoài ra, Trung Quốc không thể có hình thức quốc gia nào khác".

Nhận định này, đối với việc giải thích chính quyền Xô-viết được thiết lập sau cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa của giai cấp vô sản diễn ra trong các quốc gia tư bản chủ nghĩa, nhìn chung là đúng.

Thế nhưng, nói rằng chính quyền Xô-viết của Trung Quốc đã là chuyên chính vô sản thì lại sai.

Vì lý do này, Cù Thu Bạch chuyên viết bài "Chính quyền Xô-viết và chủ nghĩa xã hội của Trung Quốc", chấn chỉnh quan điểm sai lầm của Trịnh Siêu Lân.

Ông chỉ ra: Cách mạng chủ nghĩa dân quyền tư sản Trung Quốc vẫn chưa kết thúc, điều quan trọng nhất là bởi vì nhiệm vụ khách quan hiện tại của nó là phải giải quyết vấn đề ruộng đất.

Quần chúng cực kỳ đông đảo trong cách mạng chính là những nông dân, dân nghèo, binh lính này, họ là đồng minh của giai cấp vô sản.

Giai cấp vô sản lãnh đạo quần chúng đông đảo này đứng lên thực hiện cách mạng, là vấn đề trung tâm của cách mạng hiện tại.

Nhiệm vụ trước mắt của cách mạng Trung Quốc là quét sạch mọi quan hệ xã hội, quan hệ sản xuất mang tính phong kiến thời kỳ tiền tư bản chủ nghĩa.

Mục tiêu trực tiếp nhất của cách mạng là lật đổ chính quyền tư sản hào thân địa chủ, mà thiết lập chính quyền của đông đảo quần chúng công nông binh và dân nghèo nhất — chính quyền của đại đa số trong nhân dân Trung Quốc — chính quyền dân quyền rộng rãi nhất — trấn áp mọi chính quyền độc quyền phản động như đế quốc chủ nghĩa, chó săn, quân phiệt, tư sản đại diện tư bản hào thân, v.v.

Đây chính là ý nghĩa của chế độ độc tài dân quyền công nông.

Đã là như vậy, chúng ta có thể biết rằng Xô-viết không nhất định phải là sự biểu diễn của chế độ độc tài vô sản, nó ở Trung Quốc có thể là sự biểu diễn của chế độ độc tài dân quyền cách mạng công nông, và nhất định phải là sự biểu diễn của chế độ độc tài dân quyền cách mạng công nông ①.

Cù Thu Bạch nhấn mạnh rằng, con đường mới cứu lấy Trung Quốc hiện nay vẫn chưa phải là cách mạng xã hội chủ nghĩa vô sản, mà là cách mạng công nông đặt dưới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản, tức là dùng chiến tranh cách mạng của quần chúng để lật đổ chính quyền Quốc Dân Đảng quân phiệt cũ mới, thiết lập chính phủ hội nghị đại biểu dân nghèo công nông binh — chính phủ Xô-viết ②——

① "Bôn-sê-vích" tập 1 số 14.

② "Con đường mới của cách mạng Trung Quốc sau khi Quốc Dân Đảng diệt vong".

"Bôn-sê-vích" số ra mắt.

Ngày 2 tháng 11 năm 1927, có một đồng chí mang bút danh Chí Ích viết thư cho Cù Thu Bạch, nêu ra một số ý kiến không chính xác về vấn đề dân chủ và kỷ luật trong đảng.

Vì lý do này, ngày 2 tháng 12, Cù Thu Bạch viết thư đáp lại, đồng thời cho đăng cả hai bức thư này lên "Bôn-sê-vích".

Cù Thu Bạch chỉ ra trong thư: Đảng Bôn-sê-vích, nếu không có kỷ luật thép và hành động tập quyền thì không thể thành công.

Đồng chí trong đảng đối với nghị quyết và sinh hoạt trong đảng, đương nhiên có thể bày tỏ ý kiến; nhưng chủ trương mà anh ta cho là cách mạng, nhất định phải qua sự chấp thuận của đa số đồng chí hoặc cơ quan đảng cấp trên, thì mới có thể biến thành chủ trương của Đảng, mới có thể biến thành hành động của Đảng.

Dân chủ trong đảng có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng một đảng tốt.

Nên để đảng viên nói chung, thành phần công nông, đều tham gia vào việc quyết định chính sách, hiểu rõ ý nghĩa của chính sách, đồng thời có thể tự lựa chọn cơ quan lãnh đạo của chính mình.

Nhưng dân chủ trong đảng tuyệt đối không phải là dân chủ cực đoan, có thể không cần kỷ luật, không cần sự lãnh đạo tập trung thống nhất.

Trong điều kiện đấu tranh bí mật tàn khốc, các cuộc họp bí mật của Đảng là cơ quan hành động đấu tranh của Đảng, không phải là hội nghị hùng biện của học sinh, giáo sư tiểu tư sản, có thể dung thứ cho những lời bàn suông trường giang đại hải.

Sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Đảng không phải là tập quyền theo kiểu phong kiến.

Bởi vì tập quyền kiểu phong kiến nhất định sẽ lấy ý kiến uy quyền cá nhân của thủ lĩnh để tập quyền.

Hiện tượng này đương nhiên là thứ không được dung thứ trong đảng.

Nếu mỗi đồng chí tự mình đều muốn hành động tự do theo ý kiến cá nhân, tự coi mình là thủ lĩnh, thì cái gọi là phản đối tập quyền kiểu phong kiến này, vừa khéo tạo ra những cuộc phân tranh kiểu phong kiến.

Đấu tranh cách mạng Trung Quốc cần phải bồi dưỡng một số lượng lớn các nhân vật lãnh đạo công nông.

Nhưng những lãnh đạo này chỉ có thể được rèn giũa trong kỷ luật đảng nghiêm ngặt và đấu tranh thực tế của Đảng.

Ai có thể thực sự dũng mãnh không sợ hãi nhọc nhằn dựa trên chính sách Bôn-sê-vích để lãnh đạo quần chúng đấu tranh, thì người đó chính là thủ lĩnh mới.

Và hành động này chỉ có thể được thể hiện trong hành động của Đảng.” ①——

① "Chế độ tập trung dân chủ của Đảng Bôn-sê-vích — Trả lời Chí Ích". "Bôn-sê-vích" tập 1 số 8.

Bên cạnh đó, từ năm 1929 đến năm 1931, Cù Thu Bạch lần lượt viết bài trên "Bôn-sê-vích", kiên trì dùng chủ nghĩa Mác để phê phán các trào lưu tư tưởng phản động, sai lầm khác nhau.

Như các bài "Bàn về phái cải tổ Quốc Dân Đảng", "Bộ mặt thật của phái nhân quyền Trung Quốc", "Trotsky và Quốc Dân Đảng", v.v., vạch trần và phê phán nghiêm khắc phái cải tổ do Uông Tinh Vệ, Trần Công Bác, Cố Mạnh Dư đại diện, phái nhân quyền do Hồ Sĩ và những người khác đại diện, cùng phái cải tổ Trotsky do Trần Độc Tú đại diện.

Cần phải chỉ ra rằng, không lâu sau khi "Bôn-sê-vích" ra mắt, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã hình thành sai lầm manh động "tả" khuynh do Cù Thu Bạch làm đại diện, do đó không ít bài viết được Cù Thu Bạch đăng tải tại đây đều không tránh khỏi việc mang theo khuynh hướng hoặc ảnh hưởng "tả" khuynh.