Thành phố Leadville, bang Colorado, nằm trong dãy núi Rocky ở độ cao 10.200 feet trên đồng bằng Thung lũng sông Arkansas, bị cô lập một mình. Đây là thành phố hợp nhất nằm trên khu vực cao nhất ở Mỹ và là thị trấn chính thức duy nhất ở hạt Lake. Gần một nửa dân cư của hạt sống ở đó. Thành phố hình thành khi có cơn bùng nổ khai thác bạc vào năm 1877, nó từng có dân số đứng thứ hai sau Denver với 40.000 người (hiện tại là 2.600). Nơi đây từng tập trung toàn dân cao bồi và dân khai thác mỏ trái phép cho tới khi lợi nhuận từ khai thác bạc không còn nữa do Đạo luật Mua bán bạc Sherman năm 1893 bị huỷ bỏ. Sau đó, các thợ mỏ chuyển sự chú ý sang chì và kẽm, là những nguyên liệu có sẵn, nhưng giá trị của chúng kém hơn bạc. Thế chiến thứ hai đã kích thích nhu cầu về molypden. Hóa ra Leadville lại rất dồi dào chất này, có thời điểm nơi này sản xuất tới 75% nguồn cung của thế giới.

Mặc dù việc khai thác molypden tạo ra thời kỳ huy hoàng của thị trấn, nhưng Leadville mất dần cái gốc miền Viễn Tây lâu đời. Ngày nay, đây là một nơi không quá thịnh vượng nhưng vẫn có nét quyến rũ của chút gì đó cổ xưa. Ở đây có một loạt các tòa nhà theo kiến trúc của thời Victoria đã xuống cấp, phô diễn vẻ cổ kính như những món đồ cổ buồn rầu. Dãy các cửa hàng từ thế kỷ 19 trên phố Harrison vẫn gợi lên những nơi mà “giang hồ ở thị trấn Boddie” có thể cưỡi ngựa đi vào và nổ súng5.

Đứng trên một góc trung tâm thành phố dưới ánh nắng hè đang làm tan chảy mọi thứ trên đường, tôi chờ mong một người thợ mỏ già có mái tóc hoa râm rụt rè đến bên cạnh tôi, phun vào ống nhổ và cất giọng the thé: “Lookee ở đây, anh em ơi, thị trấn này không ưa lũ rắn đuôi chuông, không đời nào.” Không khí nơi đây rất loãng, khi đi bộ xung quanh các vật phẩm được bày trong tủ kính dành cho khách du lịch trong các gian hàng đồ cổ, cứ sau vài phút tôi phải dừng lại và hít thở. Cuối đường chân trời, đỉnh Elbert và đỉnh Masive nằm yên đầy vẻ đe dọa. Đó là hai đỉnh núi cao nhất ở bang Colorado, một tiểu bang nổi tiếng với những đỉnh núi cao.

Tuyết tan từ những ngọn núi xung quanh đã cung cấp nước đầu nguồn cho sông Arkansas, con sông chảy về phía nam từ Leadville sau đó rẽ qua các ngọn núi phía đông. Sông Arkansas (ở đây và ở bang Arkansas phát âm là AR-kan-saw, nhưng lại chệch thành ar-KAN-zes khi nó chảy qua Kansas) sau đó uốn khúc một ngàn dặm khi qua Đại bình nguyên, sau cùng chảy qua Wichita, Kansas, Tulsa, Oklahoma và Little Rock, Arkansas, trước khi đổ vào sông Mississippi. Tôi đi dọc theo con phố Harrison, ngỡ ngàng khi thấy tuyết tan ra từ những mái nhà. Thứ tôi đang nhìn thấy lúc này làm tôi nhớ tới cảnh mình uống nước ở Wichita khi còn là một cậu nhóc. Liệu ngày ấy Leadville có gọi cho tôi không? Nơi đó có từng mong chờ tôi không?

Có lẽ nếu bạn theo đuổi chạy bộ đủ lâu, đủ sâu sắc và đủ đam mê thì bạn có thể rơi vào tình trạng giống như tôi ở Leadville vào những ngày tháng Tám, dưới ánh mặt trời chói chang mà phải đối mặt với những thử thách khó khăn nhất của cuộc đua Leadville Trail 100, cuộc đua “Băng qua bầu trời.” Cuộc đua ở Leadville dường như không thể tránh khỏi. Đó là vận mệnh của một vận động viên chạy đường dài. Lặp lại từ “Leadville” hết lần này đến lần khác nghe giống như âm thanh của một cái chuông sắt kềnh càng ngân lên hồi chuông báo tử, và nếu bạn là một người chạy bộ, chà chà, nó ngân lên cho bạn đấy.

Độ cao trung bình của hành trình là hơn 10.000 feet. Đỉnh ngọn Hope Pass là 12.600 feet. Bạn phải leo lên đó hai lần. Để có những tính toán hợp lý, thời gian cho hành trình Leadville được quy định là 30 giờ. Chậm một giây thì bạn sẽ không phải người hoàn thành cuộc đua. Đương nhiên bạn có thể ở nhà tại Arkon và ăn tiệc nướng. Các cuộc đua đường núi 100 dặm đầy khó khăn khác cho phép hoàn thành chính thức cuộc đua lên tới 34 hoặc 36 giờ. Tại Leadville, chỉ sau 30 giờ bạn đã mệt lử. Thông thường mỗi năm, chỉ gần một nửa số người tham gia cuộc đua về đến đích.

Cuộc đua này là đứa con tinh thần của Ken Chlouber, một cựu thợ mỏ cục cằn và cũng là thượng nghị sĩ bang Colorado, ông đã mất việc sau khi mỏ molypden tạm thời đóng cửa và đẩy nền kinh tế Leadville vào hỗn loạn. Chlouber tính toán rằng thử thách táo bạo của cuộc đua 100 dặm sẽ thu hút du khách từ khắp nơi trên đất nước và thúc đẩy Leadville phất cờ tiến lên. Quả nhiên hiệu quả. Giống như cuộc đua Western States Endurance, đó là ý tưởng về khả năng duy trì nỗ lực phi thường dành cho những người chạy bộ, những người chỉ sống để chứng kiến những giới hạn được mở rộng, và đương nhiên, chứng kiến những điều không thể trở thành có thể.

Giám đốc bệnh viện Leadville không tin con người có thể chạy 100 dặm ở độ cao như vậy mà không tử vong. Trong hình dung tiêu cực đó, Chlouber đã nhìn thấy một niềm an ủi trong cơn bĩ cực. “ít nhất thì khả năng đó cũng sẽ giúp chúng ta nổi tiếng,” ông đã trả lời như vậy hoặc gần như vậy.

Đó là ngày 16 tháng Tám năm 2002. Cuộc thi chạy bộ Leadville Trail 100 lần thứ 20 sẽ diễn ra vào ngày hôm sau. Tôi đứng trước phòng tập thể dục ở Đường số 6, chỉ cách vài bước là Harrison, nơi cuộc đua sẽ bắt đầu. Phòng tập thể dục tàn tạ này là một phần kỳ lạ của một tòa nhà. Không có lối vào, bậc thang, những cây cột bắt mắt, không có cả cổng vào, mái đua, tiền sảnh, ban công, hay mái hiên không ăn nhập gì với vỉa hè phía trước nó. Vữa xám bám vào mặt tiền của tòa nhà. Màu sơn xanh trên cửa sổ và khung cửa làm nó sáng lên một chút, nhưng lại chẳng có chút thẩm mĩ nào.

Từ vỉa hè, bạn bước qua cánh cửa hẹp vào căn phòng nhỏ trông như một buồng tắm vòi sen lớn. Từ đó bạn tiến vào phòng tập thể dục riêng và bắt gặp không gian bên trong không khác gì bên ngoài. Sàn nhà sứt mẻ, vỡ nát, sơn đã bạc màu và nổi lên những vết bẩn màu nâu lớn như thể nơi này được sử dụng để giết mổ cừu trong mùa giảm giá thịt. Các bức tường được trang trí bằng mọi loại panô không ăn nhập như thể chúng được lấy về từ các bức tường đổ nát ở nhiều nơi. Các dầm thép hoen gỉ đan chằng chịt trên đầu. Những chiếc dù cũ treo toòng teng giữa các thanh dầm. Có lẽ chúng đã từng có màu trắng sáng và mượt mà, nhưng giờ đây chúng chuyển sang màu vàng xỉn và được phủ bằng những miếng vá thảm hại.

SỰ THÔNG THÁI CỦA CHLOUBER

Ngôi nhà rệu rã là thế, nhưng ngày nay nơi này là cái nôi cho sức bền chạy bộ của cả nước Mỹ. Phòng tập thể dục nhỏ bé này đông như nêm cối. Mọi người trèo lên ban công hẹp bao quanh sân, nhảy múa và la hét như đám đông ồn ào trong một quán rượu đang chờ các cô vũ công. Chlouber đang đi loanh quanh phía trước căn phòng, mặc chiếc quần soóc sặc sỡ nhất mà bạn có thể tưởng tượng ra. Ông mang hai chiếc ghế đẩu ra ngoài và ngắm nghía một chiếc với vẻ nghi ngờ. Ông đặt nó nằm ngang mặt đất và giậm mạnh lên. Tỏ vẻ hài lòng, ông dựng nó đứng trở lại. Chlouber cao và tay chân khẳng khiu. Tóc ông dài và rối, trán rộng, khuôn mặt góc cạnh và giọng nói khàn khàn chứng tỏ nguồn gốc thợ mỏ chính hiệu của ông. Những lời phát biểu đầu tiên nói vào micro của ông khiến mọi người nhanh chóng bị mê hoặc: “Các bạn sẵn sàng chưa? Các bạn đã sẵn sàng chưa?”

“Chúng ta có những vận động viên đến từ 44 tiểu bang,” ông nói. Sau khi tạm ngừng một lúc lâu:

“Đến từ bốn quốc gia.” Lại một đợt tạm ngưng kéo dài khác. “Và đến từ AR-KAN-SAW,” ông cất giọng đầy mỉa mai và coi thường. Tất cả mọi người đều cười. Có một cô gái đang ngồi trên sàn nhà, ngay cạnh đôi chân đang duỗi thẳng của Chlouber, cô kéo chân mình co lên ngang ngực. Hai con chó lớn bên cạnh vẫy đuôi và liếm liếm mặt cô.

Từ chỗ tôi đang ngồi, tôi có thể nhìn thấy những ghi chú của Chlouber, một mớ những từ nguệch ngoạc trên mảnh giấy xé từ cuốn sổ. Đồng tổ chức cuộc đua, Merilee O’Neil, một người phụ nữ có mái tóc bạch kim đang đứng sát bên ông, thì thầm vào tai ông và hướng ông đến mục tiếp theo trong tờ ghi chú. Chlouber lầm bầm và thở mạnh vào micro. Phòng tập đang nóng lên. Ông yêu cầu ai đó mở cửa ra. “Cứ đá tung cửa ra,” ông nói thêm. Thông qua quy tắc cuộc đua, ông nói rằng chỉ cho phép duy nhất một người dẫn tốc6 cho mỗi vận động viên, trừ những dặm cuối hoặc gần cuối. Vì thế, ông nói: “Chúng tôi không quan tâm nếu bạn có mang cả lớp học của bạn theo cùng.” Ông trả lời câu hỏi về việc sử dụng gậy đi bộ: “Không có luật nào cấm điều đó cả,” ông nói, “nhưng thật ngu ngốc khi sử dụng chúng.”

Ông đi vào trọng tâm của cuộc nói chuyện: “Lúc này tôi biết các bạn đang chờ đợi một buổi nói chuyện đầy hào hứng, nhưng chẳng có câu chuyện hào hứng nào cả, không có bài hùng biện tạo động lực nào hết, cũng không có chuyện mua bán hay bất kỳ thứ gì khác. Đây là sự thật, chỉ sự thật mà thôi.” Khán giả lúc này nghiêng hết về phía trước để nuốt lấy từng lời của ông. Ông nói một câu có tính biểu tượng của mình: “Bạn giỏi hơn bạn nghĩ, bạn có thể làm được nhiều hơn bạn nghĩ.”

“Sự thật,” ông tiếp tục, “là trong mỗi người chúng ta có một suối nguồn bất tận của sức mạnh, tài năng, sức chịu đựng và lòng quyết tâm. Bạn có thể hoàn thành cuộc đua. Vì vậy tôi đang yêu cầu các bạn làm một việc. Đừng bỏ cuộc. Lý do đầu tiên khiến mọi người bỏ cuộc là gì? Vì họ nói họ phải chịu đau đớn.” Ông cười mỉa mai trước ý niệm đó. “Chà, tôi đảm bảo với các bạn rằng nếu các bạn tiếp tục, các bạn sẽ không đau quá 30 giờ. Nếu các bạn bỏ cuộc, các bạn sẽ đau suốt 365 ngày kế tiếp. Sau cuộc đua này, mọi người sẽ hỏi bạn: “Bạn có về tới đích không?” Lúc đó bạn trả lời: “Có, tôi về đích,” hoặc bạn có thể dùng 15 phút tiếp theo để bịa ra vài lý do khập khiễng nào đấy.”

“Làm bạn với nỗi đau của bạn,” ông tiếp tục, “và bạn sẽ không bao giờ phải một mình.” Tôi suy nghĩ về điều ông ấy vừa nói, rằng thỉnh thoảng được chạy một mình có lẽ không quá tệ. Sự đau đớn, lòng quyết tâm, tài năng - đó là tất cả những ý niệm tuyệt vời xuất hiện vào ngày trước cuộc đua. Tôi tự hỏi làm thế nào để những điều đó hiệu quả trên đường chạy địa hình vào ngày và đêm hôm sau. Bác sĩ John Perna, chuyên gia y tế của cuộc đua, cung cấp một số lời khuyên cụ thể hơn: “Nước tiểu vàng thể hiện sức khỏe kém; nước tiểu trong thì sức khỏe tốt.”

Chúng tôi rời khỏi phòng tập thể dục ở Đường số 6 trong tâm trạng bùng nổ cảm xúc, sự bùng nổ trong tôi còn lớn hơn bất kỳ ai. Chà, tôi nghĩ, tôi có suối nguồn vô tận của lòng quyết tâm và tài năng. Tôi có thể làm được nhiều hơn là tôi nghĩ. Tôi không sợ đau đớn; tôi chỉ cần làm bạn với nỗi đau. Tôi sẽ không bỏ cuộc bởi vì tôi sẽ bị nguyền rủa nếu cuối cùng tôi lại như một linh hồn tội nghiệp phải cúi đầu giải thích lý do vì sao không thể hoàn thành cuộc đua. Tôi muốn ôm Chlouber, gã to lớn vụng về này! Ông ấy đã dẫn đường chỉ lối cho tôi. Tôi cảm thấy như mình đang bốc cháy; đương nhiên, ánh nắng trên con phố trống trải cũng góp phần cho cảm giác đó.

Nhưng vẫn còn điều làm tôi lo lắng. Hầu như mỗi năm tại Leadville có hơn một nửa số người chạy bỏ cuộc. Điều gì đã xảy ra với suối nguồn tài năng vô tận của họ? Nỗi đau không phải bạn của họ ư? Có những câu hỏi rắc rối và không phù hợp với sự tự tin vô hạn của tôi về cơ hội hoàn thành cuộc đua và trở về nhà với tấm đai lưng Leadville bằng bạc.

Đồ dùng chuẩn bị cho cuộc đua 100 dặm.

Ý tưởng của Chlouber là vươn tới tiềm năng sâu kín của con người khi mọi sự trở nên xấu đi và việc tận dụng tất cả tài năng, lòng quyết tâm dường như quá đơn giản. Tôi quyết định không phải lo lắng điều gì cả.

***

Tuy nhiên, đêm hôm đó tôi gần như không ngủ. Những lời của Chlouber vang lên trong tâm trí tôi, trộn lẫn với sự sợ hãi, quyện vào những hiểu biết khiến tôi phải dậy khởi động vào thời điểm không tưởng lúc sáng sớm, vào đúng 4 giờ sáng. Thêm vào đó, cứ sau vài phút tôi lại phải thở dốc vì không khí loãng và phải thở thật nhanh để máu cung cấp đủ lượng ôxy cho não, để tôi có thể tiếp tục tồn tại. Tôi sắp trải qua một trải nghiệm vĩ đại. Chạy bộ là sự thay thế tất cả các ý niệm về những gì tôi có thể thực hiện thông qua một số thực tế khó khăn.

Có lẽ tôi đã thiếp đi trước khi chuông reo lúc 3 giờ. Tôi quăng mình ra khỏi giường và bắt đầu quá trình xoa kem chống nắng, chất bôi trơn da, phun xịt, dán cao vào những vị trí dễ bị tổn thương. Tôi buộc giày chạy và khoác lên mình chiếc áo khoác siêu nhẹ với mũ và găng tay ấm sẵn sàng trong túi. Tôi mở vòi nước rót đầy các chai, đeo thắt lưng có một bên là túi đựng mấy chai nước, chỉnh lại dây đeo và nhìn mình trong gương. Trông tôi vừa sẵn sàng vừa sợ hãi.

CHẠY NHƯ THỎ ĐẾ

Không khí ngoài trời đêm vừa loãng vừa lạnh. Bốn trăm vận động viên khó nhọc chạy vòng quanh, vừa chạy vừa nhảy để giữ ấm, tay ôm chặt vào người. Một chiếc đèn trên cây cột gần vạch xuất phát chiếu một luồng sáng chói lọi xuống con phố. Những cái bóng kéo dài như đang nhảy múa trên lề đường. Tôi co rúm, run lẩy bẩy dưới một bụi cây và sau đó nhập vào cùng những vận động viên khác dưới phố khi còn năm phút nữa tới giờ xuất phát. Tôi đã đọc lời cầu nguyện Chúa cho chính mình. Tôi cảm thấy như mình đã chạm tới được suối nguồn quyết tâm của bản thân. Sau tất cả, tôi hạnh phúc hơn khi kết bạn với cơn đau và vượt qua thời khắc khó khăn này, nhưng chỉ là ngộ nhận khi nghĩ rằng mình đã có một giấc ngủ ngon, cảm thấy ấm áp và thoải mái lúc này. Có lẽ tôi còn nhận ra nhiều điều hơn thế nữa. Khúc quanh của Đường số 6 hướng ra khỏi thị trấn ở ngay trước mặt chúng tôi. Tiếng súng ngắn vang lên khiến nỗi sợ hãi trong tôi trỗi dậy. Tôi cất bước như một con thỏ đang hoảng sợ.

Chúng tôi chạy ra khỏi thị trấn và tiến vào một đại lộ. Bước chân của những người chạy trước mặt tôi làm bụi tung mù mịt, được chiếu rọi bởi một tá ánh đèn pin xung quanh. Giờ đây tôi đã bình tĩnh lại, tôi đang di chuyển và thực sự đã làm được điều gì đó, tập trung không để mắt cá va vào những tảng đá lớn nằm rải rác trên đường. Vào lúc chúng tôi đến một đường chạy dọc theo hồ Turquoise, tôi nhận thấy nhịp tim và nhịp thở của mình tăng nhanh giúp cung cấp đủ ôxy để tôi tiếp tục chạy đều. Tôi chỉ phải kiểm soát và duy trì tốc độ của mình bởi vì bất cứ khi nào tôi tăng tốc, tôi đều thấy ngay cơn co thắt và bắt đầu thở dốc.

Con đường độc đạo dọc hồ Turquoise toàn đá và rễ cây. Một luồng sáng chiếu lên mặt hồ trước mặt và sau lưng tôi. Đôi khi bóng tối xung quanh tôi bị gián đoạn bởi ánh đèn pin của một người cắm trại. Chúng tôi chạy qua tiếng la hét, tiếng gọi í ới của một nhóm người ở khu cắm trại Tabor Boat Ramp, và sau đó ngay lập tức cả đoàn trở lại con đường mòn tối đen. Xung quanh im lìm. Âm thanh duy nhất là những tiếng lẩm bẩm và hơi thở nặng nề của những người chạy khác khi chúng tôi vượt qua tất cả các chướng ngại vật theo cách riêng của mình. Giữa việc giữ tập trung để không vấp ngã, giữa giờ chạy đầu tiên với khối lượng nhiệm vụ phía trước của chúng tôi, những tiếng nói chuyện và đùa giỡn như lúc trên đại lộ đã tắt hẳn.

Vầng dương đang từ từ nhuộm hồng khắp mặt hồ. Một màn sương dày lơ lửng trên mặt nước. Lúc này tôi có thể nhìn thấy khu rừng bên bờ đối diện và đỉnh núi khổng lồ Sugarloaf Pass, nơi chúng tôi sắp leo lên đó. Uốn quanh bờ hồ là ánh sáng của trạm cứu cứu hộ May Queen, được đặt ở giữa chặng đua marathon (13,5 dặm) kể từ nơi xuất phát. Tôi không thể chấp nhận được chuyện một nửa số vận động viên đã hoàn thành cuộc đua của họ trong khi ở Leadville chúng tôi còn chưa tới được trạm cứu hộ đầu tiên và hầu như mới hoàn thành được một đoạn ngắn.

Ở trạm May Queen, chúng tôi được hồi sức trong một căn lều mở thông hai đầu. Bên trong, lò sưởi đang chạy hết công suất. Tôi đi ngang qua một dãy thức ăn, đổ đầy các chai nước, sau đó kiểm tra số thứ tự của tôi khi tôi xuất hiện từ đầu bên kia của túp lều. Bam, bam, thế là tôi trở lại đường mòn Colorado trong một khu rừng đầy thông và cây dương lá rung. Những tảng đá nằm rải rác khắp nơi. Các con suối cắt ngang đường mòn. Tôi chạy từng bước khập khiễng xuyên qua một đám lộn xộn những tảng đá lớn và những cành cây khô. Đoạn đường này khiến tôi tiêu hao khá nhiều sức lực, tôi nghĩ mình phải chậm lại và ngay lập tức bắt đầu thở dốc.

Tiếp theo là leo lên ngọn núi lớn đầu tiên - một hành trình vượt qua đèo Sugarloaf Pass, đường lên mở rộng, có những góc nghiêng thoai thoải. Mặt trời đã len lỏi được một chút lên bầu trời, nên các vận động viên đã cởi áo khoác, sơ mi dài tay và buộc quanh eo. Đỉnh núi này mờ mịt và đáng thất vọng. Con đường bằng phẳng và rồi dốc dần. Chúng tôi tới một khu vực rộng lớn trong rừng, nơi này đã được dọn sạch để xây dựng đường dây điện. Những sợi dây điện nặng nề nứt nẻ rít lên trên đầu chúng tôi khi chúng tôi chạy xuống một con đường trải nhựa phía dưới, từ đó chúng tôi có thể tới trạm cứu hộ Fish Hatchery.

Ở đó tôi nhận được vài tin xấu. Ngồi trong căn phòng của trạm cứu trợ ở độ cao ngang mực nước biển, tôi đã nghĩ về thứ tôi cho là biểu đồ tiến độ mà mình lập ra trước đó, nó giúp tôi hoàn thành cuộc đua thoải mái trong khoảng 29 giờ 30 phút, chừa lại cho tôi nửa giờ an toàn trước 30 giờ. Tôi kiểm tra tiến độ của mình, thấy nó không hợp với kế hoạch ở May Queen, và thấy mình hơi chậm tiến độ, dù không nhiều lắm. Từ May Queen, tôi thôi thúc bản thân, cố gắng tìm ra điểm thoải mái nhất để dù tôi đang chạy hết sức cũng không bị thiếu hụt ôxy. Có cảm giác như tôi đang đuổi đánh con quái vật Leadville, giữ gìn bản thân mình, vạch kế hoạch, đạt được suối nguồn quyết tâm và tiềm năng của mình. Liệu Chlouber có gật đầu hài lòng với một tên lính mới không? Nhưng tại trạm Fish Hatchery, tôi tắm bằng vòi sen lạnh. Tôi đã rời xa hơn so với kế hoạch mà mình đã trù tính trước đây.

Tôi đã có chút ngơ ngác khi lấy đồ ăn bên trong một nhà kho lớn được dùng để làm trạm cứu trợ. Các tình nguyện viên đã đề xuất bánh mì kẹp, thanh năng lượng, khoai tây chiên, hoặc khoai tây nướng nhúng vào một bát muối. Biểu hiện lo lắng của tôi làm dấy lên mối quan tâm của họ. “Nhìn có vẻ ngon lành đấy,” một người trong bọn nói dối tôi. Tôi mỉm cười thiểu não.

Tôi bước ra khỏi nhà kho, kéo lại quần soóc cho chỉnh tề, thề sẽ ngốn trọn phần tiếp theo của cuộc đua, theo tiêu chuẩn của cuộc đua Leadville thì chuyện này có thể xoay xở được - một con đường trải nhựa dài, phẳng, uốn quanh thung lũng hướng lên phía trên là đoạn đường dẫn tới trạm cứu hộ Halfmoon. Tôi đã hình dung rằng cuối cùng tôi cũng đã bỏ qua được vấn đề về tiến độ của mình và trở lại với đúng hướng. Leadville dường như lại khác. Mặc dù tôi đã xuống dưới 10.000 feet, nhưng dường như mỗi bước tiến lại chậm chạp và khó nhọc hơn. Tôi không thể theo kịp những người chạy bộ chỉ vừa mới chạy ngay đằng trước tôi. Tôi có thể không thở được và cần phải đi bộ. Sau đó, khi tôi bắt đầu lại, hai chân của tôi như bị liệt dù tôi đã gắng hết sức điều khiển chúng.

Khi tôi đến được Halfmoon, thậm chí tôi còn mất đi nhiều thời gian mình đã tiết kiệm được so với kế hoạch chạy của mình. Tôi bắt đầu nhận ra mình đang gặp rắc rối. Giữa Halfmoon và trạm cứu hộ tiếp theo tại Twin Lakes là một phần ngược đãi khác của cuộc chạy đua Colorado với loạt ba đỉnh núi lớn. Hai đỉnh đầu tiên kết thúc ở các đỉnh núi giả, ở đó bạn sẽ thề rằng mình đã lên tới đỉnh và đang quay trở lại chỉ để tìm con dốc khác trên con đường của bạn. Tôi đã cố gắng bám chặt một cặp nữ vận động viên đang chống chọi với con đường bằng cây gậy đi bộ, cây gậy lóc cóc liên hồi trên những tảng đá dọc theo đường mòn, nhưng họ sớm bỏ xa tôi, tiếng gậy chống xuống đường cũng lặng dần về phía trước.

ĐỈNH HOPELESS PASS

Tại Twin Lakes, cách vạch xuất phát bốn mươi dặm, tôi ngồi lên một cái hộp đựng đá lạnh, đầu gục xuống. Tôi sợ hãi nhìn lên ngọn Hope Pass, trở ngại lớn nhất của cuộc đua ngay trước mặt. Kế hoạch chạy của tôi đã thất bại, chỉ còn lại mong muốn trở về nhà mà không phải đặt chân lên Hope Pass khiến tôi vẫn còn chưa thể rời khỏi đó. Tôi cho rằng bây giờ thực sự là lúc tôi phải khơi được suối nguồn quyết tâm của mình, nhưng con suối dường như đã biến mất. Thêm một chút đau đớn nữa đối với tôi không là gì, nhưng điều này không quá đau vì sự bất lực thuần túy đang níu bước chân tiến về phía trước của tôi. Đã quá muộn để tập luyện cho tốt hơn. Quá muộn để trở thành người chạy khỏe hơn. Tôi phải chạy với những gì mình có, nhưng dường như không đủ như tôi mong muốn. Chlouber không bảo đảm cho điều đó.

Tôi buồn bã thu gom đồ đạc, chỉnh lại đai, và lê bước với ý tưởng mơ hồ rằng có lẽ mọi chuyện sẽ thay đổi khá khẩm hơn. Tôi băng qua dòng sông sâu đến đầu gối chảy qua đồng cỏ mênh mông bên kia Twin Lakes. Một anh chàng bên cạnh tôi đang băng ngang qua với đôi chân buộc trong túi rác. “Mấy thứ đó có giúp chân anh khô ráo không?” Tôi hỏi. “Tôi sẽ cho ông bạn biết sau khoảng năm bước chân,” anh ta trả lời.

Tôi đến những cái cây ở phía bên kia đồng cỏ và nhìn lên con đường phải leo lên để tới được Hope Pass. Tim tôi chùng xuống. Đó là một con đường dốc, đầy đá, chạy thẳng lên núi. Những người thiết kế con đường này hẳn đã bỏ lỡ tất cả các khóa học về làm đường dốc sao cho dễ đi. Dãy núi Rocky đang bị khai thác quá độ để cung cấp đá cho nơi này. Phần bằng phẳng nhất của con đường là những khu vườn bị chôn vùi một nửa trong đất đá; nhưng phần tồi tệ nhất của con đường lại trông giống như những cầu thang khổng lồ.

Tôi chúi người về phía trước và leo dần lên, nhưng chưa được bao xa thì tôi nghe thấy tiếng ai đó hét lên ở phía trên: “Lên đi nào các bạn! Lên nào!” Tôi ngước lên nhìn Chad Ricklefs, anh ta đang tận hưởng hành trình của mình như một trong những siêu nhân chạy bộ hàng đầu trong nước, người đang nép sát xuống con đường, anh ta lao đến chỗ tôi như một đoàn tàu chở hàng, bước chân thoăn thoắt như thể con đường dốc đá dưới chân không là gì cả. Người dẫn tốc của anh ta cuống quýt theo sau như một cái đuôi, hầu như không thể theo kịp anh ta. Một vận động viên khác, Hal Koerner, người đã về đích thứ hai ở đây năm trước, vội vã băng qua sau gót Ricklefs chỉ một vài giây. Tôi không thể tin được những gã này và tôi bằng cách nào đó lại đang tham gia cùng một sự kiện. Họ không thể vượt quá xa tôi được. Tôi chỉ vừa bỏ lại đằng sau 40 dặm thì họ đã sắp đạt được 60.

Ở khoảng nửa đường mòn, trước khi bỏ rừng cây lại phía sau để tới đoạn đường trơ trụi, tôi bắt đầu bắt gặp những người chạy bộ đang ngồi trên các khúc gỗ hoặc tảng đá ven đường, khuỷu tay tựa vào đầu gối, đầu cúi xuống. “Các bạn ổn chứ?” Tôi hỏi.

“Đang nghỉ,” họ trả lời hoặc chỉ gật đầu để tiết kiệm năng lượng khi nói chuyện. Không lâu sau tôi cũng tìm ra nhật ký hành trình của riêng mình. Nghỉ ngơi đột nhiên trở thành một ý tưởng mạnh mẽ.

Tôi ngồi quay lưng lại với con dốc, cảm thấy quán tính khổng lồ lắng xuống bên mình. Tôi ngồi được khoảng 5 phút thì có một người phụ nữ dẫn theo một con lạc đà không bướu xuất hiện, cô mời tôi đồ uống không cồn. Cô ấy dùng lạc đà để chở hàng cho trạm cứu trợ. Tôi đã đọc được rằng ở đây người ta dùng những con lạc đã cho mục đích đó, nhưng con lạc đà to lớn đứng bên cạnh tôi đang điềm tĩnh nhìn chăm chăm vào khu rừng và mang theo đồ uống này lại như đang kéo căng các ranh giới của thực tại. Sự kỳ lạ của tất cả những điều này khiến tôi đứng vững và cố dùng mọi cách để lên tới trạm cứu hộ Hope Pass. Ở đó tôi thấy rất nhiều con lạc đà không bướu khác rải rác trên đồng cỏ, chúng nhai cỏ và phớt lờ những con người tuyệt vọng như tôi, những kẻ đang lảo đảo xung quanh như những thây ma.

***

Sau khi ăn một ít súp ở trạm cứu trợ, tôi thúc mình trèo lên đỉnh núi, ở đó tôi thấy những lá cờ cầu nguyện của Tây Tạng căng qua những tảng đá. Tôi chắc chắn rằng chúng được bố trí ở đó với ý định tích cực, nhưng đối với tôi, chúng gợi lên vùng đất chết chóc trên đỉnh Everest, dù không chính xác với những gì tôi nghĩ ngay lúc đó. Tôi loạng choạng xuống phía bên kia của con đèo và nắm lấy thước đo của các vận động viên đang chạy trở lại từ trong vòng năm dặm xung quanh. Trông họ mệt mỏi nhưng quyết tâm, rõ ràng họ đang tiến vào suối nguồn bền bỉ của bản thân. Họ nhường đường cho các vận động viên đi xuống để có thể tận dụng cơ hội tựa lưng và nghỉ ngơi vài giây, tay họ đặt lên gối. Tôi đã đến cuối đường mòn và rẽ sang đường chạy 3 dặm tới Winfield, mốc 50 dặm của cuộc đua và quay vòng trở lại.

Bạn sẽ thấy một số tảng đá dọc theo đường chạy địa hình ở Colorado trong dãy núi Rocky được đặt tên rất khéo.

Tôi biết mình phải bù đắp một chút thời gian, nhưng chạy thêm một đoạn dốc thoai thoải nữa cũng là quá nhiều đối với tôi. Tôi chọn một thân cây, lảo đảo tới gần nó, sau đó bước đi cho đến khi tôi cảm thấy mình có thêm sức sống, cứ lặp đi lặp lại như vậy.

Cuối cùng tôi cũng biến thành thứ mà người ta vẫn gọi là “bóng ma trong thị trấn” của Winfield, nhưng nó cũng chẳng kỳ lạ hơn so với bộ sưu tập các ngôi nhà phụ hiện đại có mái hình lượn sóng của thị trấn. Nơi này có những cánh cửa xoay, cột buộc dây cho ngựa, đụn cỏ lăn xuống con phố trung tâm mà bạn sẽ không thể thấy ở bất kỳ đâu khác. Một cái nhà kho lớn hơn được dùng làm trạm cứu trợ và tôi ước gì mình tới đó sớm hơn khi tôi đổ sụp xuống một cái ghế trong lều, đai lưng dính đầy bụi nằm dưới chân tôi.

Tôi cầu nguyện rằng mình đã vượt được qua ngưỡng thời gian đã định, mà tại Winfield thời gian cuộc đua đã trôi qua được 14 giờ, vì thế không có lý do gì để không tiếp tục nữa. Tại thời điểm 14 giờ, bạn chỉ có 16 giờ để quay lại Leadville. Điều đó có nghĩa là chân bạn đã đi qua máy xay thịt của 50 dặm đầu tiên trong chặng đua, bạn chạy trong đêm đen qua hơn 10 triệu tảng đá, kiệt sức vì không được ngủ, và dù bằng cách nào thì bạn chỉ còn có thể chậm hơn 2 giờ để lặp lại điều bạn đã làm khi rời khỏi Winfield trên đôi chân khỏe khoắn trong ánh sáng ban ngày.

BỎ CUỘC7

Đội trưởng trạm cứu trợ tiến đến chỗ tôi. Anh là người có quyền cắt bỏ dải băng đeo tay bằng nhựa nhỏ trên cổ tay mà tôi có được lúc làm thủ tục đăng ký cuộc đua ngày hôm trước. “Cậu đã vượt quá giới hạn thời gian một chút” anh nói, “khoảng 6 phút. Nhưng cậu biết gì không? Cậu có thể nghỉ ở đây một lát, ăn thứ gì đó lót dạ. Cậu cứ thong thả thôi, rồi tôi sẽ để cậu tiếp tục cuộc đua. Cậu có thể làm được mà, anh bạn.”

Tôi ngước lên nhìn anh, hy vọng là anh ấy đang đùa. Trông anh không giống như đang đùa chút nào. Tôi không muốn đây là quyết định của mình. Tôi muốn toàn bộ áp lực của các quy tắc trong cuộc đua đổ ập vào tôi như một cơn sóng thần cuốn tôi ra biển và ở nơi đó tôi có thể thanh thản chìm xuống đáy đại dương mà yên nghỉ. Tôi đã chạy quá giờ, phải không nào? Chẳng có chuyện nếu, và hoặc những gì cả.

Những lời hùng biện của Chlouber vẫn vang văng vẳng trong tai tôi: “...một suối nguồn vô tận... đừng bỏ cuộc... bạn có thể làm được nhiều hơn bạn nghĩ.” tiếng vang đó như tan vào thinh không. Tôi cảm thấy rất tệ. Nó quá đau đớn. Tôi đã bị thuyết phục rằng tình trạng của tôi tồi tệ hơn mọi người khác trong cuộc đua. Nhiều năm về sau tôi phát hiện ra điều đó là không đúng, rằng những người khác cũng cảm thấy tệ như tôi thôi, rằng tôi không ngăn chặn được cơn đau đớn, nhưng vào thời khắc ngồi trên chiếc ghế trong căn lều ở Winfield thì dường như đó lại là điều chân thực nhất trên trái đất này.

Tôi giơ cánh tay lên và nói: “Cắt nó đi.”

“Đó là chiếc đồng hồ đeo tay của anh mà,” anh trạm trưởng nói. “Đưa tay kia cho tôi.” Tôi nhấc cánh tay đúng lên, và anh ta tháo băng tay nhựa của tôi ra. Tôi đã thành DNF (Did not Finish - Người chưa hoàn thành cuộc đua).

VẠCH ĐÍCH

Sáng hôm sau, khoảng gần 10 giờ, người cuối cùng hoàn thành cuộc đua đã về tới Đường số 6. Tôi đứng bên lề đường nhìn ra, tất cả mọi người đã được tắm rửa và nghỉ ngơi. Tôi tự an ủi rằng hầu hết mọi người đều phải trải qua DNF tại Leadville. Nó gần như là một phần của việc học hỏi trong cuộc đua này. Ở phía xa con đường, những người chạy còn lại và người dẫn tốc của họ xuất hiện như những người tí hon nhô lên từ cách đó khoảng nửa dặm. Từ đó họ phải chạy xuống một thung lũng và lên tới vạch đích là một tấm thảm được đặt ở trên đường. Phải mất khoảng 10 phút để hoàn thành đoạn đường cuối cùng đó. Vì năm đó thời tiết nóng bất thường nên tỉ lệ phần trăm người hoàn thành cuộc đua thấp hơn mức trung bình, chỉ 41%. Sáu trong số mười người chạy nghĩ rằng họ đã sẵn sàng, giống như tôi, đều đã thất bại.

Đương nhiên, lòng tôi càng nặng trĩu khi biết rằng lẽ ra tôi có thể tiếp tục cuộc đua. Tôi đã không chịu đựng được như một cái máy. Tôi đã không sắp xếp được thời gian để quay lại. Tôi bỏ cuộc, dù những lời của Chlouber văng vẳng bên tai. Tôi bỏ cuộc, chấm hết.

Tôi xem từng người hoàn thành cuộc đua khi họ băng qua vạch đích. Merilee O’Neil đứng ở đó để choàng một dải ruy băng gắn huy chương qua đầu cho người hoàn thành cuộc đua. Sau đó cô ấy ôm từng người. Tiếp theo, những vận động viên sẽ dành một chút thời gian để bạn bè và gia đình chúc mừng trước khi nằm vật xuống những khối bê tông hoặc đổ sụp xuống lề đường. Vào cuối những cuộc đua khác, bạn sẽ thấy những người về đích đi bộ xung quanh, đứng thành từng nhóm cười nói, ăn thức ăn trên bàn ăn ngoài trời. Điều đó không diễn ra ở Leadville. Hầu hết mọi người sau khi về đích thì ngay lập tức nằm lăn ra.

Tôi không thể tưởng tượng những gì mà các vận động viên đã trải qua khi quay lại đây, nhất là trong 50 dặm cuối cùng. Tôi phát hiện ra ở ngoài kia là cả một thế giới khác biệt giữa việc hiểu tất cả những ý tưởng mà Chlouber đã nói và việc thực hiện chúng trên đường chạy. Biết mình có một suối nguồn quyết tâm không giống như biết rằng bạn có thể sử dụng nguồn suối quyết tâm đó để tiếp tục khi mọi thứ diễn ra quanh bạn như địa ngục.

Nhưng có một điều tôi biết chắc, đó là buổi sáng hôm đó chỉ toàn những người chạy bộ nằm bẹp trên đường. Tôi phải quay trở lại. Một ngày nào đó tôi phải vượt qua vạch đích tại Leadville. Tôi phải ôm Merilee O’Neil.