Vào ngày trước ngày cuộc đua 100 dặm Western States diễn ra, theo truyền thống sẽ có một buổi gặp mặt định hướng cho các vận động viên nhằm tìm ra những ai có tiềm năng trong lĩnh vực này, đó là các nhà vô địch nam, nữ và những người khác đã tham gia cuộc đua và giành chiến thắng trên khắp cả nước hoặc nằm trong nhóm dẫn đầu trong cuộc thi này vào năm trước. Những vận động viên nam được công nhận có thái độ rất nghiêm túc. Hầu hết họ tham gia một buổi giới thiệu ngắn và nhận tràng pháo tay tán thưởng của mọi người. Họ tập trung hoàn toàn vào cuộc đua, những đối thủ của nhau đối mặt với thử thách thực sự của cuộc đua.

Những vận động viên nữ có vẻ thoải mái hơn. Họ mỉm cười bước lên trước khi đến lượt mình, vẫy tay chan hòa, vui vẻ một cách đầy sức sống vì được đứng ở đó và được mọi người công nhận. Có một người phụ nữ nổi bật trong đám đông. Trông bà mảnh mai, gầy như những người phụ nữ khác. Bà di chuyển giống như họ. Bà mỉm cười và vẫy tay y như hầu hết mọi người. Bà chỉ lớn tuổi hơn khá nhiều so với những người khác. Tên bà là Gunhild Swanson. Thực ra bà đã không qua được cuộc đua đầy may rủi năm 2015 để đạt được tư cách đứng ở vạch xuất phát ngày hôm nay, nhưng bà đã nhận được thông báo từ người quản lý cuộc đua rằng bà là trường hợp đặc biệt nên có thể tham gia cuộc đua này, có một danh sách riêng cho một số các vận động viên có thể may mắn nhận được cơ hội tham gia cuộc đua. Hoàn cảnh của Swanson là bà đã 70 tuổi, nếu cán đích, bà sẽ là người phụ nữ lớn tuổi nhất từng hoàn thành cuộc đua 100 dặm dưới giới hạn thời gian 30 giờ.

Cuộc đua bắt đầu vào lúc 5 giờ sáng với chặng leo núi từ Squaw Valley Ski Resort tới đỉnh đèo Emigrant, độ cao tăng dần lên 2.550 feet trong bốn dặm rưỡi trên đường đất và đường địa hình. Tôi đã từng gặp vận đỏ một lần (trong quá khứ tôi đã được chọn một lần trong chín lần thử tại thời điểm mà cơ hội được chọn chỉ là 50/50), tôi đã ở đó và cố gắng thúc đẩy bản thân vượt lên ngọn núi, quyết tâm có một khởi đầu tốt đẹp.

Leo lên gần đỉnh núi, di chuyển nhanh qua đoạn dốc và qua con đường đá độc đạo rất khó khăn, tôi nhận ra người đang leo bên cạnh tôi không ai khác ngoài Gunhild Swanson. Bà ấy không hề gặp khó khăn hơn tôi khi leo lên. Trông bà có vẻ bình tĩnh và hạnh phúc, khi chúng tôi tới được đoạn đường rộng hơn, tôi hỏi bà liệu có bí quyết gì để duy trì hoạt động thể chất cường độ cao ở độ tuổi ngoài 60 của bà ấy hay không. Bà ấy trả lời không có bí quyết nào cả, bà ấy thích chạy 55 tới 60 dặm một tuần, bà chạy bộ địa hình ở gần nhà bà ở Spokane, Washington. Chúng tôi vượt qua đèo Emigrant, trong lần đổ đèo sang bên kia sườn núi, tôi đã mất dấu bà ấy.

Gần về cuối cuộc đua, tôi vượt qua con sông ở Rucky Chucky, dặm thứ 78, vừa mới bắt đầu chuyến đi lên hai dặm tới Green Gate thì một người phụ nữ cùng một người dẫn tốc còn rất trẻ chạy ngang qua tôi. Đó lại là bà Swanson với đứa cháu trai 15 tuổi của bà, cậu đã rất hồi hộp khi thức dậy vào nửa đêm. Cậu ta đã có một chuyến đi lang thang trong rừng rất dài cùng bà của mình. Tôi chúc mừng bà vì những gì bà đã làm được cho tới giờ mới tuyệt làm sao. Vào thời điểm đó, chúng tôi đang đi đúng hướng để về đích sớm hơn thời gian quy định khoảng một giờ, một khoảng thời gian rất thoải mái, trông bà có vẻ giàu sức sống và tràn đầy năng lượng như lúc bà đứng ở vạch xuất phát. Với sự lơ đãng của mình, một lần nữa tôi lại mất dấu bà và không thể kể cho bạn biết rằng tôi đã vượt qua hay tụt lại đằng sau bà vào thời điểm đó.

Tôi đã rất nỗ lực trong 20 dặm cuối của cuộc đua, cuối cùng tôi đã tới được vạch đích ở trường Trung học Placer ở Auburn trong vòng 29 giờ và 17 phút. Về đích sớm hơn thời gian quy định gần 45 phút khiến tôi rất thư giãn và thoải mái. Sau khi đi bộ xung quanh một chút trên đường chạy, tôi kéo một chiếc ghế nhựa vào bóng râm, ngồi xuống và nhấm nháp hương vị chiến thắng, biết rằng tôi không còn phải quay lại và chạy thêm lần nữa.

NGƯỜI VỀ ĐÍCH CUỐI CÙNG

Khi còn gần 20 phút nữa là tới thời hạn hoàn thành cuộc đua, John Medinger, người công bố tại vạch đích, tiến đến loa phóng thanh và thông báo rằng bà Swanson đã vượt qua được Robie Point, đó là cột mốc cuối cùng cách vạch đích 1,3 dặm. Tôi đã hoàn toàn quên mất bà. Tôi chợt nảy ra ý nghĩ là bà hẳn phải rất vất vả vượt qua 20 dặm cuối cùng kể từ lúc tôi mất dấu bà ở Green Gate.

***

Katie Trent, 22 tuổi, là cô gái trẻ nhất hoàn thành cuộc đua, và ít hơn bà Swanson 48 tuổi, xuất hiện ở sân vận động, đã băng qua vạch đích sớm hơn 5 phút so với thời gian quy định. Luôn có rất nhiều kịch tính về người về đích cuối cùng ở giải đua Western States. Liệu có ai đó giành được chiếc đai khóa chỉ trước một vài giây còn lại của cuộc đua? Liệu có ai đó đã chạy tốt nhưng lại về đích không kịp thời gian?

Tác giả đang băng về đích ở cuộc đua Western States.

Chỉ còn một hai phút nữa là hết giờ, John Corey đã đi vào trong hàng rào, nơi có các vận động viên đầu tiên về đích. Đám đông trên sân vận động bắt đầu hò reo cổ vũ cho anh ta. Anh ta đã về đích trong khoảng nửa phút cuối cùng của cuộc đua. Có vẻ như anh ta là người về đích cuối cùng còn bà Swanson đã không thể làm được.

Sau đó, thông qua tiếng ồn ào trộn lẫn với sự huyên náo của đám đông, nơi tất cả các vận động viên về đích và đội của họ đang ăn mừng lúc này, tiếng cổ vũ, vẫy tay, hò hét có thể nghe được từ đường phố ngay bên ngoài sân vận động. Gunhild Swanson bùng nổ trên đường đua, một đám đông vận động viên đang bao quanh, cố gắng giúp đỡ bà. Rob Krar, người chiến thắng trong cuộc đua sớm hơn 15 giờ đang ở trong đám đông đó, anh chạy với đôi dép xăng đan và đưa ra những lời khuyên cho bà. Tim Twietmeyer, người chiến thắng năm lần trong cuộc đua này đang chạy bên bà cùng với vài người bạn và người thân. Swanson lách qua một người nào đó để đi vào bên trong đường đua. Bà ấy còn 90 giây để vượt qua 300 mét cuối cùng tới vạch đích.

Khi chạy, bà như cục nam châm hút theo những người từ đường hầm ra phía đường đua. Medinger bắt đầu đếm to những giây còn lại. Mọi người bắt đầu la hét thật to để khích lệ. Swanson thực hiện lượt cuối cùng. Đoàn tùy tùng của bà tách ra để chăm sóc cho người dẫn tốc của bà ấy - cậu ấy vẫn chạy bên cạnh bà xuống đoạn cuối cùng. Mọi người hét to cổ vũ bà: CHẠY ĐI! CHẠY!

Bà vượt qua vạch đích và được ghi vào kỷ lục với thời gian về đích chỉ sớm hơn 6 giây, là người về đích cuối cùng và giành đai lưng chiến thắng của năm 2015 của cuộc đua Western States Endurance vào lúc 29 giờ 59 phút 54 giây. Bạn có thể nghe thấy mọi người nói: “Ôi Chúa ơi! Chết tiệt thật!” Medinger gọi đây là khoảnh khắc phấn khích nhất mà anh ấy từng chứng kiến ở vạch đích cuộc đua Western States trong suốt 33 năm chứng kiến những kịch tính ở vạch đích.

Có một chút chia sẻ cá nhân về cuộc phiêu lưu của bà ấy và trải nghiệm sự nóng nực, tàn bạo của cuộc đua 100 dặm, tôi vui và đánh giá cao bất cứ ai có thể đạt được thành tích như bà. Nhưng tôi không thể loại bỏ sáu giây sít sao đó ra khỏi đầu. Chỉ thêm một chút dừng lại trên đường chạy, thêm một miếng bánh tại trạm cứu trợ, một chút năng lượng để vượt qua dặm cuối cùng, thì bà ấy sẽ phải đối mặt với sự thất vọng khổng lồ hơn là chiến thắng.

Khi tôi nhìn thấy bà ấy ở Green Gate, trông bà ấy rất mạnh mẽ. Tuy nhiên tôi đã nghĩ suốt 45 phút sau khi về đích về 20 dặm cuối cùng của bà. Tôi kết luận rằng tuổi của bà ấy đã bắt kịp được bà ấy rồi, trong khi tôi có thể chạy hết sức để về đích thì bà ấy phải vùng vẫy ngoài đó cho tới khi bà về được sân vận động với đúng 6 giây còn thừa. Tôi cho rằng sẽ rất khó khăn khi ta già đi.

Tôi không thể sai lầm hơn nữa. Thực tế, ở dặm 88, bà ấy đã chạy theo một vài vận động viên khác chạy nhầm đường. Họ đã vượt qua chặng leo núi dài vốn không phải là một phần của cuộc đua, vào thời điểm muốn quay về con đường đúng, họ đã phải chạy thêm ba dặm. (Việc chạy nhầm đường khá phổ biến ở các cuộc đua siêu cự ly. Miễn là bạn quay lại điểm bạn đã chạy qua bằng cách chạy bộ mà không có sự hỗ trợ thì sẽ không bị phạt.) Swanson lẽ ra đã có khoảng thời gian thoải mái mà tôi đã có khi về đích, nhưng thay vào đó, bà ấy phải đối mặt với những lo lắng bị mất đi tất cả chiến thắng nhọc nhằn của mình do lỗi thời gian và sau đó bà ấy phải chạy hết sức mình trong 10 dặm cuối cùng cho kịp. Vì vậy, sẽ là quá sai lầm cho lý thuyết của tôi khi nghĩ rằng tuổi già đã bắt kịp bà ấy rồi! Bà ấy đã chạy gần như ngang ngửa với tôi ở cuộc đua này.

CỰC ĐOAN VỀ LÃO HÓA

Cùng đăng trên tạp chí Ultrarunning về màn trình diễn về kỷ lục của Swanson tại giải đua Western States, có một bài báo về người đàn ông 80 tuổi Bill Dodson, ông vừa phá kỷ lục cho nhóm tuổi (80-89) khi hoàn thành cự ly 100k chỉ hơn 2 giờ. Một tuần sau đó, ông đã phá kỷ lục 50 dặm cho nhóm tuổi của mình trong 3 giờ. Tuy nhiên, một bài viết đặc sắc khác cùng được đăng về người đàn ông 60 tuổi Mark Richtman, ông đã phá kỷ lục cho nhóm tuổi (60-69) của mình. Ở cuộc đua 50 dặm Lake Sonoma vào năm 2015, ông đã được khía hình chữ V số 7:52, đánh dấu kỷ lục ở độ tuổi 60-69 tại cuộc đua mà ông đã về đích sớm hơn gần 20 phút so với kỷ lục của nhóm tuổi 50-59. Ritchtman thiết lập một thành tích sáng chói khác tại giải đua Miwok 100k, giống như cuộc đua Lake Sonoma, đó là một trong những cuộc đua cạnh tranh nhất trong các giải đua siêu cự ly.

Thế gian đã thỏa thuận điều gì với những công dân cao cấp này để khiến họ có thể chạy nhanh ở cự ly xa đến như vậy? Swanson và Richtman duy trì thói quen tập luyện hàng tuần khá nặng, đặc biệt là Richtman, ông chạy từ 85 tới 90 dặm một tuần. Dodson tránh xa việc chạy nhiều dặm cho các bài tập, ông rèn luyện sức mạnh và tham gia nhiều giải đua. Cả ba người dường như mâu thuẫn với khái niệm chạy bộ là một loại trò chơi có tổng bằng không, trong đó khi bắt đầu chạy thì các khớp xương của bạn sẽ tổn thương dần, vì thế bạn càng chạy nhiều thì bạn càng không thể tránh khỏi làm hỏng chúng.

Thực tế, toàn bộ môn thể thao chạy bộ siêu cự ly lại cho thấy bằng chứng bác bỏ khái niệm đó. Ngày nay, các vận động viên trẻ tuổi đang hướng về chạy bộ siêu cự ly, góp phần thay đổi số lượng người tham gia môn thể thao này, nhưng, theo truyền thống, nhưng vận động viên lớn tuổi chiếm một phần đáng kể trong số những người tham gia. Và điều đó, trong môn thể thao mà cuộc đua ngắn nhất đã là 5 dặm, đã vượt qua ranh giới của một cuộc đua marathon thông thường. Ngày nay, những vận động viên trên độ tuổi 50 chiếm khoảng 20% số người tham gia hầu hết các cuộc đua siêu cự ly. Trong quá khứ, tỷ lệ đó thậm chí còn cao hơn. Lấy ví dụ, tại cuộc đua Arkansas Traveler 100 năm 2013, có 77 vận động viên đã hoàn thành cuộc đua và kiếm được cho mình chiếc đai khóa, điều đáng kinh ngạc là một nửa trong số họ là những người đang ở độ tuổi 45 hoặc lớn hơn. Hai vận động viên 49 tuổi thậm chí còn về đích trong nhóm 5 người dẫn đầu. Chạy bộ dường như rất phù hợp với những người lớn tuổi, và chạy bộ siêu cự ly cho phép họ xem xét bản thân mình có thể tiến được bao xa.

TUỔI TÁC LÀM BẠN CHẬM LẠI, NHƯNG CHẠY BỘ LẠI LÀM CHẬM SỰ LÃO HÓA

Ai cũng công nhận rằng tập thể dục thường xuyên là chìa khóa để duy trì sức khỏe khi bạn già đi. Chạy bộ là một lựa chọn tuyệt vời đáp ứng được yêu cầu tập thể dục này vì nó là một hoạt động có phạm vi va chạm tương đối thấp và dễ dàng thích nghi về cường độ cũng như số lượng. Nó có tác động rộng rãi đến hệ tim mạch, cơ bắp, khớp và các mô liên kết. Như chúng tôi đã xác nhận, lợi ích tinh thần của chạy bộ là đáng kể. Nếu bạn cần tập thể dục để giữ dáng thì tại sao bạn lại không chọn chạy bộ? Hơn nữa, ý kiến cho rằng chạy bộ là nguyên nhân sinh ra thoái hóa khớp chưa được chứng minh trong các nghiên cứu nghiêm túc, mà các nghiên cứu này chỉ ra rằng tỉ lệ những người chạy bộ không mắc bệnh về xương khớp cao hơn những người không chạy. Mặc dù một số một số người cho rằng sự tiết chế là cần thiết, nhưng thực tế, những vận động viên chạy siêu cự ly không cho thấy xu hướng hay bị phải chấn thương hoặc gãy xương như những vận động viên khác.

Trong một bài báo trên tờ thời báo New York, Tiến sĩ William Roberts là giáo sư về y học gia đình tại trường Đại học Minesota và là Giám đốc Y khoa cho cuộc thi marathon Twin Cities, đã nói: “Lão hóa là lời xác nhận rằng sử dụng nó hoặc mất nó. Tập thể dục liên tục trong suốt cuộc đời làm giảm tốc độ bị suy giảm sức khỏe và sức chịu đựng, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, duy trì sự cân bằng và giảm bệnh tật.” Sử dụng nó hoặc mất nó. Áp dụng khái niệm đó vào thực tế chạy bộ, bạn đang đề cập tới việc sử dụng hoặc để mất đi sức khỏe tim mạch, sự cân bằng, sức chịu đựng, hô hấp, tuần hoàn, sức mạnh các khớp, cơ bắp, đặc biệt là ở phần dưới cơ thể. Đây là những thứ ưu tiên hàng đầu cho danh sách những điều muốn giữ gìn nhất của bất cứ ai khi họ già đi.

Ở độ tuổi 52, John Mark chẳng mấy khó khăn phá vỡ mốc thời gian 24 giờ tối thiểu ở cuộc đua Javelina Jundred trong sa mạc Arizona.

CHẠY BỘ THÔNG MINH

Thực tế, nhiều người chỉ khám phá ra chạy bộ sau khi họ đến độ tuổi bốn mươi hoặc năm mươi. Những vận động viên lớn tuổi mới tham gia chạy bộ cần phải bắt đầu từ từ rồi tăng dần. Họ nên kết hợp chạy bộ và đi độ trong các bài tập luyện và duy trì sự thoải mái. Số dặm hàng tuần nên tăng chậm, không quá 10% tại một thời điểm. Họ cũng nên tham khảo ý kiến một chuyên gia về giày hiểu biết để lựa chọn được một đôi giày chạy có chất lượng phù hợp và vừa vặn.

Những người đã chạy nhiều năm có thể muốn thay đổi một số thói quen khi họ già đi. Đó là ý tưởng hay để kết hợp rèn luyện sức mạnh (tập thể dục với các động tác chuyển động tự do, vận động tổng hợp, thay đổi cân nặng) vào các thói quen. Việc hao hụt tự nhiên của cơ bắp và sức mạnh theo độ tuổi có thể được ngăn chặn. Những người chạy bộ sẽ có xu hướng mất đi sức mạnh của cơ thể khi họ già đi vì những cơ này không hoạt động nhiều. Một số bài tập luyện nâng cao trọng lượng cơ thể sẽ giúp giữ gìn các đặc tính cơ học chạy bộ. Các vận động viên chạy bộ lớn tuổi cũng nên tập thêm động tác duỗi cơ thể để duy trì tính linh hoạt của cơ bắp.

Một chiến lược hiệu quả khác là chuyển đổi một hoặc hai lần chạy mỗi tuần thành bài rèn luyện chéo như bơi lội hoặc đạp xe. Những hao mòn ở các khớp và mô liên kết sẽ giảm bằng các hoạt động nhẹ nhàng và giúp các vận động viên tránh kiệt sức và chấn thương nặng.

Các vận động viên lớn tuổi có xu hướng bị hút về các cuộc đua dài hơn, chậm hơn và các sự kiện chạy bộ siêu cự ly. Điều này rất có ý nghĩa bởi vì các bài tập chạy đường dài tốc độ chậm hướng tới các cuộc đua đường trường phù hợp với các vận động viên lớn tuổi hơn so với các cuộc chạy tốc độ căng thẳng và các bài tập biến tốc đầy rủi ro hướng tới các cuộc đua tốc độ 10K.

Điều đó càng có ý nghĩa bởi việc dành nhiều thời gian chạy trên những con đường địa hình và ít phải chạy trên đường bằng hoặc những con đường có bề mặt cứng khác. Đường địa hình phù hợp với cơ bắp và khớp kém đàn hồi, và các bề mặt không đồng đều sẽ giữ cho các cơ sải chân được được ổn định.

Những vận động viên lớn tuổi nên nuôi dưỡng sự thờ ơ về các nghiên cứu cho những lần đua mà chắc chắn sẽ chậm lại khi người ta già đi. Lúc này là thời điểm hoàn hảo để ngừng lo lắng về đồng hồ, thay vào đó là tập trung toàn bộ cho quá trình chạy - cuộc hành trình, bao gồm phong cảnh, giao thiệp với bạn bè, hài lòng hoàn thành một cự ly mới hoặc tham gia một cuộc thi chạy mới. Chạy bộ có thể trở thành một hành trình nội tâm và ít các yếu tố thể chất cấu thành cuộc đua hơn, mặc dù một số vận động viên sẽ khám phá ra một động lực hoàn toàn mới của cuộc đua bởi các yếu tố cạnh tranh trong từng nhóm tuổi.

John Mark lội xuống sông San Lorenzo gần Santa Cruz, ông vẫn luôn mạnh mẽ trong 10 năm sau đó.

Cuối cùng, mọi người nên tạo thói quen kiểm tra kỹ lưỡng và kiểm tra pin phù hợp với nhóm tuổi của họ. Huyết áp cao, Chloesterol cao và tiểu đường chỉ là vài tình trạng thường xuyên xuất hiện trong cuộc sống sau này. Sẽ khôn ngoan hơn nếu làm việc với một bác sĩ có hiểu biết về việc giúp các vận động viên duy trì hoạt động trong thể thao.

BẠN ĐÃ GIÀ ĐẾN CHỪNG NÀO?

Đó là một trải nghiệm phổ biến cho những vận động viên khao khát chạy bộ có những người bạn không chạy bộ ở cùng độ tuổi, những người trông có vẻ yếu đuối hơn và ít có khả năng thể chất hơn bản thân họ. Hãy suy nghĩ về sự tương phản giữa Gunhild Swanson - người chạy mạnh mẽ ở đoạn cuối cuộc đua 100 dặm Western States và hầu hết những người ở độ tuổi của bà ấy, hoặc so sánh Bill Dodson - người đã phá vỡ kỷ lục tại Western States ở cự ly 100K đối với hầu hết những người ở độ tuổi 80. Sức khỏe - bao gồm những lợi ích của việc chạy bộ chắc chắn là sự kết hợp những điều tạo nên các kỳ công mang dấu ấn của các cá nhân được thực hiện theo cách riêng của họ.

Vì vậy, đây là một khía cạnh khác của chạy bộ, tập trung vào lúc bạn ra ngoài cày nát con đường địa hình khó nhằn hay đang trong lần chạy biến tốc cuối cùng trên đường chạy: Chạy bộ đang gìn giữ tuổi thanh xuân và sức khỏe của bạn, từng bước một. Giống như Tiến sĩ Spock đang đứng cạnh đường mòn hoặc bên đường chạy kẻ vạch, lập lòe cử chỉ cánh tay thần lửa và long trọng chúc bạn: “Sống lâu và thịnh vượng.”