Nói đơn giản, thế nào là chạy bộ? Chúng ta ra ngoài để chạy bộ một chút, tập thể dục một chút, vậy là thói quen hình thành. Mỗi ngày chúng ta càng chạy xa hơn, tầm nhìn của chúng ta ngày càng mở rộng. Chạy một dặm thì vẫn còn thấy ít nên chúng ta muốn chạy xa hơn nữa. Trước đây, chúng ta tập luyện, chuẩn bị cho một cuộc đua. Tập luyện giúp chúng ta tập trung tốt hơn. Số phút để chạy hết một dặm giảm đi, trong khi tốc độ và sức mạnh tăng lên. Thói quen đã hình thành. Chúng ta chạy quanh đường đua, đuổi theo từng giây, phá vỡ thời gian chạy của một phần tư dặm hoặc nửa dặm chính xác như khi cắt một viên kim cương.

Chúng ta trải qua nhiều quãng đường chạy, các buổi tập luyện và sau đó chúng ta thấy được khả năng của mình ở cự ly chạy 5K hoặc 10K, nỗi mệt nhọc níu bước chân chúng ta lại. Quãng giữa cự ly 10K là bài kiểm tra cho người chạy, dặm cuối cùng là bài thí nghiệm sau chót cho ý chí, sức bền và lòng can đảm. Tầm nhìn của chúng ta lại xa hơn nữa và chúng ta chiến đấu với khoảng cách dài hơn. Mỗi tuần chúng ta chạy thêm nhiều dặm; mỗi tuần chúng ta chạy càng xa hơn. Cuối cùng chúng ta đứng ở vạch xuất phát tại những thành phố lớn cùng với hàng ngàn người khác, với một mục tiêu thật xa - 26 dặm. Một tiếng súng vang lên, chúng ta bắt đầu với một loạt nghi thức, một danh sách dài các nhiệm vụ, một cuộc hành trình sẽ đưa chúng ta đi theo con đường và đi vào sâu thẳm trong chính chúng ta.

Sự đau đớn tột độ về thể xác và tinh thần khi tới gần vạch đích cuộc đua marathon giống như ngọn lửa, cháy dữ dội nhưng thanh lọc mọi thứ. Ở giây phút cuối cùng, chúng ta bùng nổ, vượt qua vạch đích và được tái sinh trở lại, trở về từ cuộc hành trình thẳm sâu bên trong. Nhưng sự trở về của mỗi chúng ta lại không hề giống nhau.

Thực lòng, chúng ta chỉ nghĩ về việc chạy bộ một chút thôi, nhưng việc này lại dẫn tới việc kia, lần chạy này lại dẫn tới lần chạy khác và giờ đây chúng ta tự nhủ rằng bản thân việc chạy bộ đã trở thành chính chúng ta và chúng ta là những người chạy bộ, suy ngẫm kỹ lại thì đó như là một định mệnh.

SỰ BÙNG NỔ CHẠY BỘ

Tại Mỹ, vào những năm đầu thập niên 1970 đã bùng nổ số người tham gia chạy bộ do được truyền cảm hứng từ chiến thắng của vận động viên Mỹ Frank Shorter trong cuộc đua marathon tại Olympic Munich 1972. Và ấn tượng của kì Olympic này là ở đây! Đó là lần đầu tiên Tây Đức đăng cai vị trí chủ nhà của Thế vận hội mùa hè kể từ sau kỳ Olympic đầy tai tiếng ở Berlin năm 19362. Vào những năm 1972, phạm vi phủ sóng truyền hình đã được cải thiện và mở rộng, vì vậy mọi người có thể thưởng thức niềm đam mê của họ đối với Thế vận hội. Người dân Mỹ luôn yêu thích những lý tưởng của Olympic về sự cạnh tranh hòa bình, chinh phục các đỉnh cao, và chiến thắng xuất sắc của các cá nhân với các đối thủ đến từ khắp nơi trên thế giới. Và mọi Thế vận hội đều ở ngay trong phòng khách nhà mình.

Nhưng trong tuần thứ hai của Thế vận hội, những kẻ khủng bố Palestine đã làm đảo lộn mọi thứ bằng cách lợi dụng quy mô khổng lồ của Olympic để tuyên bố sự bất bình của chúng và giết hại những vận động viên Israel. Bức ảnh của một trong những kẻ khủng bố đeo mặt nạ trên ban công ở Olympic Village đã gây ra nỗi kinh hoàng ám ảnh mọi người trong suốt thời gian dài. Sau đó, Ủy ban Olympic, các quan chức Đức, chính phủ Israel và các vận động viên đã có một quyết định can đảm là tiếp tục các cuộc thi, nhờ đó đường đua marathon đã được thiết lập.

Người Mỹ được xem các vận động viên marathon diễu hành quanh sân vận động bằng tín hiệu thu từ vệ tinh, điều này đã thành thông lệ và là một sự kiện nhàm chán, nhưng đột nhiên các vận động viên chạy nối đuôi nhau theo hàng rào chắn xuyên qua một đường hầm rộng dẫn ra khỏi sân vận động rồi tràn vào đường phố Munich. Chúng ta đã từng thấy những cuộc thi Olympic diễn ra bên trong sân vận động, trong nhà thi đấu, ở những bể bơi khổng lồ hay phòng tập thể dục. Nhưng thật đáng ngạc nhiên khi thấy các vận động viên chạy marathon trên đường phố và vỉa hè, người ta cứ qua lại, xe cộ tấp nập, cuộc sống vẫn diễn ra như thể một sự kiện Olympic lớn không hề xảy ra ngay trước mắt họ.

Trong giai đoạn đầu cuộc đua, Shorter rớt lại phía sau những người dẫn đầu ở vị trí thứ mười. Không ai kỳ vọng điều gì đặc biệt ở anh vào ngày hôm đó, nhưng ở dặm thứ chín, anh có một pha bứt phá táo bạo, vượt qua những người dẫn đầu, mở ra sự dẫn đầu quan trọng. Khi không có ai đuổi theo, anh nhớ lại rằng: “Họ đang phạm một sai lầm lớn.”

Shorter không bao giờ chùn bước. Trong bộ áo đua màu trắng, quần soóc màu xanh, mang số 1014 ngay bên dưới chữ USA được in trên áo lót, Shorter râu rậm đã chạy một mình suốt quãng đường còn lại. Các vận động viên phía sau anh ta tụ lại thành một nhóm, cong người để cố gắng giảm bớt những cơn đau đớn khủng khiếp, đổ gục xuống đất, nhưng Shorter vẫn chạy băng băng trên đường đua mà không hề bối rối. Anh duy trì sự mạnh mẽ, lưng thẳng tắp, gần như đang thư giãn. Khuôn mặt anh ấy rất thản nhiên.

Tại quê nhà, người Mỹ khó có thể tin được vào những gì họ đang nhìn thấy. Đây là marathon, lĩnh vực chỉ dành cho những kẻ cuồng tín thực sự và những vị thần trên đỉnh Olympus, một khoảng cách mà hầu hết các khán giả không thể hình dung được, họ có thể coi năm dặm là quãng đường dài vô tận. Đây là một chiến thắng của người Mỹ, có vẻ dễ dàng và là chiến thắng thông qua thi đấu. Làm sao có thể nói hết được sự vĩ đại của chiến thắng lịch sử này?

Kết thúc cuộc đua, một số người thích đùa mặc trang phục giống vận động viên đã lẻn qua các rào chắn và chạy vòng quanh đường chạy trong sân vận động ngay khi Shorter về đến. Đám đông cười giễu cợt vì nhận ra trò đánh lừa này, điều này làm Shorter băn khoăn không biết chuyện gì đang diễn ra. Jim McKay và các phát thanh viên khác đứng cạnh nhau. McKay nói rằng Shorter tỏ ra bối rối. “Anh ấy không biết phải làm gì,” anh ta nói. Phát thanh viên khác, Erich Segal, nói như thể đang nói trực tiếp với Shorter: “Frank, anh đã thắng... Frank, đó là người đóng giả thôi, Frank ạ!” Nhưng sau này Shorter nói anh thậm chí còn không trông thấy người kia. Anh không bối rối vì chiến thắng, chỉ là anh không hiểu được tại sao đám đông thay vì cổ vũ lại quay sang giễu cợt anh.

Trong khi đó, trở lại với nước Mỹ, người dân như phát cuồng. Các hạt giống của phong trào chạy bộ đã được ươm mầm trên khắp đất nước. Chạy bộ lúc này trở thành một trào lưu thời thượng tới mức tại thời điểm đó bạn sẽ trở thành người thuộc tầng lớp thượng lưu khi tham gia chạy bộ.

Hàng đoàn người thi nhau đổ ra đường. Bạn không cần có nhóm chạy bộ, dầu xoa nóng hay phải chạy theo những vạch đua. Bạn chỉ cần ra khỏi nhà và chạy trên những con đường. Những liên đoàn lỗi thời và các ủy ban địa phương phụ trách tổ chức các cuộc thi chạy đã nhường chỗ cho những tổ chức tập trung hơn. Các câu lạc bộ chạy được hình thành. Các cuộc đua được tổ chức ở khắp nơi. Phụ nữ đã được phép tham gia thi marathon ở Boston. Các công ty giày và may mặc bỗng chốc thu được những khoản lời kếch xù. Frank Shorter trở thành một trong những người hùng như Bill Rodgers, Alberto Salazar, Steve Prefontaine, Jim Ryun, Mary Decker, hay Grete Waitz. Năm 1984, tại Los Angeles, Joan Benoit đã lặp lại kỳ tích của Shorter với chiến thắng ở giải Olympic Marathon lần đầu tiên được tổ chức cho phụ nữ.

Mối quan tâm đáng kinh ngạc và nỗi khao khát thông tin về chạy bộ trở nên rõ nét vào năm 1977 với việc xuất bản cuốn sách của Jim Fixx mang tựa đề Tuyển tập về chạy bộ. Vào thời điểm đó, nó là cuốn sách phi hư cấu ở dạng bìa cứng bán chạy hàng đầu trên thị trường. Bìa áo của cuốn sách được in đỏ vô cùng nổi bật, mặt trước là cận cảnh đôi chân cuồn cuộn cơ bắp của Fixx với các đường gân rõ nét. Dưới chân anh là đôi giày đua Onitsuka Tiger được tô điểm các sọc đỏ và trắng cổ điển.

Fixx đi vào trọng tâm ngay trang đầu tiên. Anh ấy không xuất bản sách hướng dẫn giúp giảm vài cân hay giới thiệu các kỹ thuật tập thể dục cho thân thể gọn gàng. Không, Jim Fixx sẽ giúp thay đổi đáng kể cuộc đời bạn nếu bạn chịu chạy bộ thường xuyên. Fixx đã được thuyết phục để chạy bộ. Anh ấy thấy chạy bộ như một liều thuốc thần kỳ, một suối nguồn tươi trẻ, một chìa khóa cho sức khỏe thể chất và tinh thần. Thông điệp này mang lại khá nhiều điều mới mẻ cho mọi người vào năm 1977. Tất nhiên, chạy bộ luôn được coi là những bài thể dục có lợi. Người ta cho là lính thủy đánh bộ Mỹ vẫn chạy năm dặm mỗi ngày. Nhưng không ai có thể hình dung được điều đó sẽ thay đổi cuộc sống của họ. Vậy chính xác thì Fixx hút loại thuốc gì?

Cho đến hôm nay, nhìn lại khoảng bốn mươi năm cho tới khi chạy bộ trở nên phổ biến rộng rãi, chúng ta có thể thấy rằng Fixx chưa từng hút bất kỳ loại thuốc lá nào cả, trái lại, anh đã làm được điều gì đó. Chạy bộ có sự bền bỉ. Sự bùng nổ chạy bộ đó đã có nền tảng từ trước đó.

Chạy bộ trở thành thói quen thể dục cho hàng triệu người, và sự gia tăng số lượng và quy mô các sự kiện chạy đã phản ánh nhu cầu chạy bộ ngày càng tăng. Ngoài sự gia tăng các cuộc đua ngắn hơn, chúng tôi còn thấy xuất hiện hàng loạt các cuộc đua marathon, hầu hết diễn ra ở thành phố lớn, thu hút sự tham gia của hàng chục ngàn người và tạo nền văn hóa nhóm về lối sống cho nhiều người. Các câu lạc bộ hình thành nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các thành viên tham gia các cuộc đua marathon trên toàn thế giới. Ngoài giải chạy marathon phổ biến, bạn có hàng triệu cách để chạy trên các đường đua thử nghiệm khi mà các cuộc thi chạy ngày càng phổ biến, và không thiếu các vận động viên đạt đến những quãng đường xa hơn trong chạy bộ đường trường. Ngay cả cuộc đua một trăm dặm cũng ngày càng thu hút nhiều người tham gia khiến các hãng cá cược bắt đầu tổ chức các trò dự đoán có thưởng. Trong thời gian ngắn, phong trào chạy bộ không chỉ không tàn lụi theo thời gian, mà còn phát triển và cải biến ra nhiều dạng mới để đáp ứng nhu cầu vô cùng đa dạng của người dân đối với thể thao.

Nói chung, các môn thể thao khác không thể đưa ra các tuyên bố tương tự về tính phổ biến lâu dài của chúng. Ngay thời điểm Thế vận hội Mùa hè năm 1972, nơi Shorter chiếm ưu thế trong cuộc đua marathon, vận động viên bơi lội người Mỹ là Mark Splitz hoàn toàn thống trị đường đua xanh, giành tới bảy huy chương vàng sau một loạt bài thi đầy ấn tượng. Nhưng có bùng nổ phong trào bơi lội không? Greg Limond ba lần giành chiến thắng giải đua xe đạp Tour de France, một kỳ tích vô song của một người Mỹ, mặc dù sở thích đạp xe trên đường tăng lên nhưng không hề nở rộ phong trào đua xe đạp trong thời gian dài. Nadia Comaneci mới mười tuổi, độ tuổi hoàn hảo dành cho vận động viên ở Thế vận hội Montreal 1976, là người truyền cảm hứng rất lớn trong môn thể dục dụng cụ, nhưng phong trào này chỉ đi xa đến vậy. Những môn như bóng đá, đạp xe leo núi, trượt tuyết, đi bộ đường trường, chơi gôn và lướt sóng cũng giống như vậy. Mối quan tâm trong các hoạt động này ngày càng lớn và kéo dài. Rất nhiều người yêu thích những môn thể thao này và nhận được nhiều niềm vui, nhưng tất cả đều mờ nhạt khi so sánh với với chạy bộ.

Vậy tóm lại chạy bộ là gì? Tại sao chạy bộ lại thu hút nhiều người đến thế? Tại sao chạy bộ đòi hỏi rất nhiều đam mê và cam kết? Tại sao hoàn thành cuộc đua marathon lại trở thành một mục tiêu, một danh sách dài các đích đến và nhiều nhiều nữa?

CHẠY BỘ LÀ GEN CỦA CHÚNG TA

Trong các thuật ngữ tiến hóa, chạy bộ, trong nhiều khía cạnh quan trọng, sẽ cho chúng ta biết chúng ta là ai. Cơ thể của chúng ta có nhiều đặc điểm thích nghi không chỉ cho phép chúng ta hoạt động như những sinh vật đi bằng hai chân, có dáng đi thẳng, mà còn đặc biệt phù hợp cho việc chạy bộ đường dài. Chúng ta có gân, dây chằng và cơ bắp hoạt động như lò xo đàn hồi, tích trữ và giải phóng năng lượng, đẩy chúng ta tiến lên một cách hiệu quả khi chúng ta chạy. Cơ bắp của chúng ta chứa đầy những sợi cơ co giãn chống lại mệt mỏi. Bề mặt khớp được tăng cường giúp lan tỏa các chấn động và lực tác động lên các khớp nối khi va chạm với mặt đất. Cung bàn chân và gân gót nhô lên giúp tăng cường khả năng chạy. Các bắp cơ lớn ở mông làm tăng tính bền vững. Tất cả những đặc điểm này đều vượt xa các yêu cầu của khả năng đi thẳng đứng. Chúng kết hợp với một số đặc điểm khác để khiến chúng ta có thể trở thành nhà vô địch chạy đường trường trong thế giới động vật.

Tiền thân của chúng ta là chi Vượn người phương Nam thiếu các đặc điểm nói trên. Tại một thời điểm nào trong quá trình tiến hoá thành người đứng thẳng, hoạt động chạy dường như trở thành yếu tố quyết định sự tồn tại. Và theo giả thuyết về sức bền chạy bộ, cơ thể con người tiến hóa nhanh chóng để tối đa hóa khả năng của mình khi di chuyển nhằm tồn tại lâu hơn các động vật khác. Một yếu tố quan trọng của sự phát triển này là tăng khả năng thoát nhiệt, lưu trữ và tận dụng năng lượng, giúp chúng ta thoát khỏi cái nóng và việc thoát mồ hôi giúp ta điều hoà thân nhiệt trong những khoảng thời gian dài. Trái lại, các loài động vật mà chúng ta đang nghiên cứu có thể làm mát cơ thể bằng cách thở nhanh và dồn dập, nhưng chỉ được một lúc, cuối cùng lại bị quá nóng. Chúng ta cũng có một lợi thế trong cách sử dụng năng lượng tích trữ và cách thức thay đổi chế độ ăn uống của mình để đáp ứng nhu cầu năng lượng kéo dài. Tổng hòa tất cả lợi thế này lại với nhau, về mặt lý thuyết, rõ ràng chúng ta là loài độc nhất tiến hóa để rượt đuổi con mồi, đặc biệt là trong môi trường có nhiệt độ cao.

Do đó, khi chúng ta chạy, chúng ta sẽ được trải nghiệm mối liên kết sâu sắc với thể chất của bản thân. Ban đầu, có lẽ những gì chúng ta cảm nhận thấy rõ rệt nhất là khớp xương xao động, cơ bắp co thắt và đau nhức, hơi thở dồn dập, hệ điều hòa thân nhiệt của chúng ta không đáp ứng kịp, nhưng khi thể lực của chúng ta tăng lên thì tất cả những điều này dần được điều chỉnh và cải thiện. Chúng ta bắt đầu cảm thấy mình giống như loài động vật mà khả năng chạy là kết quả của chọn lọc tự nhiên. Chúng ta chạy và tương tác với cơ thể theo đúng cách mà cơ thể chúng ta được tạo ra cho những hoạt động đó. Chuyển động chạy hài hòa với cơ thể khi chúng ta khi di chuyển, khi chúng ta chạy thì cơ thể di chuyển theo, như vậy đấy. Và khi cơ thể đã hoạt động thì trí não của chúng ta cũng hoạt động theo. Tâm trí tồn tại trong mối liên kết với cơ thể, với thể chất, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi tâm trí bạn phản ứng với điều này một cách tự nhiên, sự kết hợp quan trọng này của bạn với cơ thể của bạn là bản chất cơ bản nhất của cơ thể.

TRỐN CHẠY

Đối với hầu hết chúng ta, chạy bộ đại diện cho sự tương phản sâu sắc với những gì chúng ta làm trong thời gian nghỉ hàng ngày. Ở nơi làm việc, chúng ta bị trói buộc vào bàn làm việc, ngồi một chỗ, bị oanh tạc với hàng tá thư điện tử, các cuộc gọi, những đòi hỏi của ông chủ, sự căng thẳng, phải làm đi làm lại một công việc nhàm chán, bị làm phiền bởi tiếng lau cọ sàn nhà, hoặc là đang tìm cách lấy thông tin khách hàng nhằm tìm kiếm cơ hội thực hiện một giao dịch mua bán mới. Còn ở nhà, chúng ta bị quá tải bởi việc nhà, các vấn đề gia đình, nỗi lo lắng về tiền bạc và thường xuyên bị lôi kéo vì những trò giải trí mà phần lớn là nhảm nhí. Cơ hội thoát khỏi những điều kể trên, ít nhất là trong thời gian ngắn, bỏ lại các mối quan tâm và lo lắng lại phía sau, và đi ra ngoài để chạy là cơ hội vàng để chúng ta có thể kết nối lại với bản thân và tạm thời quên đi những khổ nạn của cuộc sống.

Chúng ta lao vào phòng thay đồ hoặc phòng ngủ, hoặc bất cứ nơi nào để giải phóng mớ quần áo đang mặc trên người. Áo sơ mi, cà vạt hoặc áo lụa được thay thế bằng áo phông bó thoáng khí. Áo dài tay và váy xếp li được thay thế bằng quần soóc thông thoáng. Bây giờ đôi chân đã được thoải mái co duỗi, tự do di chuyển. Chúng ta xỏ chân vào đôi giày kì diệu, hiện đại, hàng thiết kế cao cấp hay những đôi giày chạy bảo vệ bàn chân hoặc dép đi trong nhà nếu chúng ta thích sự tối giản. Chúng ta thoa kem chống nắng, đội mũ và lao ra khỏi cửa.

Vài bước tiến đầu tiên trên vỉa hè hoặc dưới đường đất cảm giác như sự giải phóng khỏi những trói buộc. Chúng ta thở phì phò khi chuyển đổi từ ít vận động, hạn chế vận động hoặc không có hoạt động về thể chất sang trạng thái chuyển động tự nhiên thuần túy khi chạy. Tâm trí chúng ta được làm sáng, tinh thần phấn chấn lên. Chỉ có chuyển động là đem lại sự thanh lọc và thay đổi.

Ai có thể trách chúng ta nếu trong vài bước đầu tiên thoát ra khỏi cửa, chúng ta thấy như mình đang bay?

CƠ THỂ CHẠY BỘ

Ngay khi chúng ta đang chạy, nhiều điều bắt đầu xảy ra. Xét trong giới hạn của bài tập thể dục, chạy bộ là một quả bom, đặc biệt là khi nói đến sự lưu thông máu hoặc sức khỏe tim mạch. Chạy bộ giúp bình ổn huyết áp, giảm cholesterol, tăng khối lượng xương, cơ bắp khỏe hơn và tăng cường trao đổi chất. Như là một lò đốt calo, chạy bộ giúp tiêu hao calo nhiều nhất so với các hình thức tập thể dục khác, và vẫn còn tiếp tục đốt sau khi bạn dừng lại. Tập thể dục thường xuyên góp phần tạo ra hoạt động tiêu thụ ôxy dư thừa sau khi tập, có nghĩa là khi bạn ngồi xuống xem ti vi sau khi tập thể dục thì cơ thể vẫn đang tăng tốc đốt cháy calo.

Chạy bộ còn giúp chống chứng loãng xương liên quan tới tuổi tác. Quan niệm cũ cho rằng chạy bộ gây ảnh hưởng xấu tới đầu gối không có cơ sở khoa học, trái lại các nghiên cứu cho thấy rằng những người chạy bộ có bệnh xương khớp thì bệnh sẽ không phát triển nhanh như người không chạy bộ. Trên thực tế, chạy bộ giúp cải thiện sức khỏe đầu gối. Với tất cả những lợi ích về sức khỏe có được từ việc chạy bộ, không ngạc nhiên khi chạy bộ giúp kéo dài tuổi thọ. Và khi bạn sống lâu hơn, bạn có được sự minh mẫn nhờ những lợi ích của việc tập thể dục thường xuyên là làm giảm suy nhược tinh thần liên quan tới tuổi tác, điều này đã được chứng minh. Thậm chí việc tập thể dục thường xuyên còn được chứng minh là làm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư. Vậy tại sao bạn lại không thích chạy chứ? Bạn sẽ thon gọn, sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn và vẫn có thể giải các ô chữ phức tạp trên tờ báo ngày Chủ nhật. Chạy bộ cũng mang lại cho bạn một ly espresso tuyệt vời về lòng tự tôn.

TRÍ NÃO CHẠY BỘ

Những lợi ích về thể chất của việc chạy bộ một mình quả là rất tuyệt vời, nhưng cũng chỉ là một phần của câu chuyện. Chúng ta chạy và tâm trí được tự do, hay chính xác hơn là tâm trí bắt đầu hoạt động tùy vào trạng thái của cơ thể trong việc thực hiện đầy đủ tiềm năng vật lý biến đổi gen của nó. Nhịp điệu của sải chân, nhịp của cánh tay đung đưa, sự nỗ lực, hoạt động của tất cả các nhóm cơ chính khi chạy, và đặc biệt là hơi thở tập trung, đều đặn, hít thở sâu tạo ra trải nghiệm như một người khi thiền. Tâm trí thoát khỏi những mối quan tâm trần tục của cuộc sống thường ngày và tự do tham gia vào tư duy sáng tạo và hoặc tư duy cơ bản hơn.

Nếu không có gì khác hơn, chạy bộ là khoảng thời gian tách biệt khỏi thế giới của công việc và các mối quan tâm thường ngày. Thời gian chạy có thể là khoảng thời gian vô ưu. Một khi bạn bước ra khỏi cửa, trên đường phố, hay trên đường chạy, bạn không có nghĩa vụ phải nghĩ về những vấn đề khác. Bạn đang khắc phục sự cố. Bạn đang tập thể dục và rèn luyện bản thân lành mạnh và mạnh mẽ hơn, để bạn có thể trở lại và đối mặt với những mối lo của mình. Nhưng, nghịch lý là chạy có thể thúc đẩy trạng thái tâm trí, nếu bạn tập trung vào một vấn đề của công việc hoặc của một mối quan hệ, bạn sẽ thường xuyên khám phá ra các giải pháp hoặc ít ra là các giải pháp sáng tạo mà chúng sẽ không bao giờ xuất hiện nếu như bạn chỉ ngồi tại bàn làm việc hoặc là gấp quần áo. Tâm trí bạn thường tìm đường tới những nơi mới mẻ khi được tự do đi lang thang.

Chạy bộ khiến tâm trí bạn tránh xa những mối quan tâm thường nhật và đưa bạn vào thế giới vật chất, bởi vì bạn đang tập thể dục và bây giờ bạn đang được bao quanh và đắm mình trong thế giới vật chất - các điểm tham quan, âm thanh, mùi vị và cảm giác ngoài trời. Bỗng nhiên ngay lập tức bạn thấy cuộc sống trở nên rất gợi cảm và rất thực tế. Trong thời gian chúng ta đang chạy, chúng ta được trực tiếp liên kết với thế giới tự nhiên và gắn kết với chính mình. Rất nhiều người chạy bộ cực kỳ hài lòng về điều này và nói rằng họ chạy vì họ thích cảm giác như ở trên những đỉnh núi, trong những cánh rừng hoặc được ở giữa thiên nhiên. Một cuộc đi bộ đường dài không đem lại hiệu quả tương tự ư? Rõ ràng là không. Chạy bộ vừa có cảm giác ở trên núi lẫn ở giữa rừng nên dường như nó mang lại sự kỳ diệu. Ngày nay, chạy bộ địa hình là một hiện tượng lớn với sự tăng trưởng bùng nổ về số lượng người tham gia và các sự kiện được tổ chức. Số lượng người tham gia đi bộ đường dài có tăng lên như vậy không? Không nhiều lắm!

Có chút kì diệu là chạy bộ có thể dẫn chúng ta vào một Đạo tâm. Khi chúng ta thâm nhập sâu hơn vào nhịp điệu của tự nhiên, khi chúng ta buông bỏ bản ngã của mình và thoát khỏi những tư tưởng hời hợt hàng ngày, chúng ta dường như hòa hợp với thế giới xung quanh mình. Đạo sĩ hoà với Đạo thành một thể thống nhất, như là nước được hoà vào nước. Chạy bộ có thể được nhìn nhận theo cách tương tự. Trong hoạt động thể chất của việc chạy bộ, chúng ta hòa mình vào thế giới vật chất. Việc chạy diễn ra trên một dòng chảy và có vẻ dễ dàng, tự nhiên, và vô cùng thỏa đáng. Khi chạy, chúng ta không bị bó buộc và được cởi mở với vẻ đẹp của những thứ xung quanh chúng ta.

Nhưng có nhiều cách nghĩ về chạy bộ, những cách khác để diễn giải các con đường nội tâm sâu sắc hơn mà chúng ta sẽ khám phá khi theo đuổi chạy bộ một cách nhất quán và nhiệt tình. Chạy bộ có thể là một phương thức tuyệt vời để thực hành chánh niệm, để làm dịu đi trí não quá tải của chúng ta, và tập trung hoàn toàn sự chú ý vào thời điểm hiện tại. Chạy bộ cũng có thể là một hoạt động có tính hiện sinh, dẫn ta đến cảm giác sống động ngay khi chạy, theo cách mà ta vẫn hay trải nghiệm bất kì khía cạnh nào khác trong cuộc đời. Khi chúng ta chạy, chúng ta có xu hướng trút bỏ tất cả các vai trò xã hội của mình - sự giả tạo, những bộ mặt khác của chúng ta, các cơ chế tự vệ vẫn luôn được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày. Trên đường chạy, những thứ này về cơ bản không liên quan. Trong khi chúng ta chạy, chúng ta có xu hướng sống rất mãnh liệt. Như những nhà hiện sinh nói, chúng ta đơn giản là “đang sống trong thế giới.”

Soi chiếu hoạt động chạy bộ dưới bất cứ ánh sáng triết học nào, trải nghiệm phổ quát dường như là siêu việt. Khi chạy, chúng ta vượt qua con người thường nhật của mình, những bản ngã thường ngày, và chúng ta tự do khám phá những điều có lẽ sâu sắc hơn.

Những người chạy bộ không chỉ khám phá một cảnh quan rộng lớn bên ngoài, mà còn là một cảnh quan bao la trong tâm trí.

CHẠY VỚI TẤT CẢ ĐAM MÊ

Cùng với việc đi sâu vào tâm trí của mình mà việc chạy bộ mang lại, chạy bộ còn gợi lên một niềm đam mê sâu sắc bên trong. Cứ nhìn vào cơn sốt marathon và cách hoàn thành một cuộc đua marathon đã trở thành mục tiêu bao trùm và duy nhất của nhiều người là sẽ thấy. Cuộc đua marathon lớn nhất thế giới giờ đây thu hút hàng ngàn người, nhưng điều đặc biệt là đám đông không có mặt để theo dõi và trải nghiệm môn thể thao một cách gián tiếp; đám đông ở đó để chạy đua, tham gia, để thực sự trải nghiệm trong vòng đua. Và sau khi hoàn thành quá trình tập luyện, chịu đựng trong cuộc đua và nếm trải sự hài lòng viên mãn sau khi kết thúc vòng đua, nhiều người chạy bộ đã trở lại và còn trở lại nhiều hơn nữa.

Đương nhiên, có những người siêu chạy bộ mà khoảng cách 26 dặm cũng không làm họ thỏa mãn. Họ hoàn thành cuộc đua 31 dặm (50K), tiếp tục với cự ly 62 dặm (100K), và rồi như thể mới chỉ đang khởi động, họ hướng đến thử thách dị thường là chạy 100 dặm một ngày. Và khi họ hoàn thành cuộc chạy, bụi phủ đầy chân, đôi mắt lờ mờ, chân bước tập tễnh và rón rén để tránh cọ vào các vết phồng rộp trên chân họ, họ ngước lên và giọng họ đầy vẻ băn khoăn, họ bảo với bạn rằng giống như họ vừa thực sự sống trọn vẹn cuộc đời ở ngoài đó.

Chạy bộ mang đầy đủ các mục tiêu: đặt ra mục tiêu, phấn đấu cho mục tiêu, đạt được tiềm năng của mình, tìm ra các giới hạn của mình, tự hiểu mình, đắm mình với mục tiêu và mở rộng đam mê về mục tiêu sống của chính mình. Chúng ta có thể theo đuổi chạy bộ ở một quãng đường cụ thể và một khoảng thời gian cụ thể. Chúng ta tập luyện hướng tới một loạt các mục tiêu trung gian. Có mục tiêu hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng và mục tiêu cả đời. Các mục tiêu trong chạy bộ vô cùng cụ thể. Bạn muốn phá vỡ cự ly 10K trong 40 phút. Bạn sẽ làm được điều đó, hoặc là không. Không hề mơ hồ chút nào. Bạn muốn kết thúc một cuộc đua marathon. Bạn có thể băng qua vạch đích hoặc là không. Vậy thôi!

Nhưng cuối cùng, thật kỳ lạ, đạt được mục tiêu không thực sự là vấn đề nữa. Bạn có thể hoàn thành mục tiêu của bạn vì bạn có tiềm năng gen để tham gia một cuộc chạy marathon dài ba tiếng, và bạn đã luyện tập rất chăm chỉ, tôi luyện tinh thần cho phép mình chịu đựng nhịp độ nhanh, khó khăn, và bạn đã làm được. Nhưng cũng có thể bạn không làm được. Dù bạn đã cố gắng thế nào đi nữa, bạn cũng không có khả năng chạy xa, nhanh như vậy. Có thể luyện tập chưa phải là tất cả. Có lẽ căng thẳng đã tác động tâm lý của bạn khi bạn bắt đầu mệt trên đường chạy.

Điều đó không quan trọng. Vấn đề không phải là đạt được mục tiêu. Điều quan trọng là hành trình.

Hành trình chạy bộ mới thực sự là vấn đề quan trọng ở đây. Đó là những gì tôi muốn bạn hiểu đầy đủ hơn: nỗi kinh ngạc, đam mê, bí ẩn của hành trình chạy bộ và chạy bộ thúc đẩy sự tự nhận thức và tự cải thiện như thế nào. Trong các trang tiếp theo, bạn sẽ tìm thấy nhiều cách tư duy về việc chạy bộ, nhiều quan điểm mà từ đó bạn có thể kiểm tra trải nghiệm chạy bộ của mình, nhiều khuôn thước mà bạn có thể sử dụng để hiểu rõ hơn và đánh giá chính xác những gì đang xảy ra với mình khi chạy bộ. Nhận thức được những kết nối giữa chạy và chánh niệm, chạy và Đạo giáo, giữa chạy và theo đuổi mục tiêu, tất cả sẽ giúp bạn nhận được nhiều điều hơn từ chạy bộ cũng như vững vàng hơn trong cuộc sống.