Cái chết của Đậu Anh là một vụ án lớn vào thời Hán Vũ Đế. Nguyên nhân của vụ án này rất nhỏ - Quán Phu gây chuyện rượu chè, nhưng hậu quả lại rất nghiêm trọng: tộc của Quán Phu bị tiêu diệt, Đậu Anh bị xử trảm bêu chợ, Điền Phấn bị phát bệnh thần kinh mà chết. Một điểm nghi vấn lớn của vụ án này chính là cái gọi là "di chiếu của tiên đế" - Đậu Anh bị kết án tử hình vì tội giả mạo chiếu chỉ. Cái gọi là "di chiếu của tiên đế" chỉ có chín chữ: "Sự hữu bất tiện, dĩ tiện nghi luận thượng". Thế nhưng, đánh giá của Hán Cảnh Đế đối với Đậu Anh vốn không cao, cớ sao lại giao phó trọng trách lớn lao như vậy cho ông ta?

Thực ra, dù thế nào đi nữa, Đậu Anh chắc chắn phải chết. Tại sao? Bởi vì ông ta là nhân vật đại diện cho tập đoàn ngoại thích.

Cái chết của Đậu Anh là một vụ án lớn chưa có lời giải vào đầu thời Tây Hán. Vụ án này tuy lớn, nhưng nguyên nhân lại vô cùng nhỏ, đó là gì? Chính là việc Quán Phu làm loạn rượu chè trong tiệc cưới của Thừa tướng Điền Phấn. Vậy tại sao Quán Phu lại làm loạn rượu chè trong tiệc cưới của Điền Phấn? Là bởi vì ông ta phát hiện những người đến dự hôn lễ không tôn trọng Đậu Anh. Cụ thể mà nói, đó là khi Điền Phấn đến mời rượu mọi người, tất cả các tân khách đều đứng dậy nhường chỗ; còn khi Đậu Anh đến mời rượu mọi người, đa số mọi người đều không đứng dậy nhường chỗ. Thế nào gọi là đứng dậy nhường chỗ? Chúng ta đều biết, người xưa ngồi trên chiếu, ngồi bệt trên mặt đất, cho nên khi tổ chức hội nghị hoặc cử hành tiệc rượu, phải trải chiếc chiếu này cho ngay ngắn trước. Chiếu của bạn đặt ở đâu, chỗ ngồi của bạn ở đó, đây gọi là vị trí chỗ ngồi. Chủ nhà ngồi ở chính giữa, vị trí quan trọng gọi là chủ tịch, những người khác chia thành hai hàng sắp ở bên cạnh gọi là liệt tịch. Nếu là chủ nhà hoặc quý khách quan trọng đến mời rượu chúng ta, chúng ta phải rời khỏi chỗ ngồi đó, rồi lùi xuống nói "không dám nhận".

Thế thì trong tiệc cưới của Điền Phấn, lúc Điền Phấn đến mời rượu, tất cả các khách khứa đều rời khỏi chỗ ngồi; còn khi Đậu Anh đến mời rượu, đại đa số khách khứa đều nửa đứng dậy tránh đi, nói "không dám nhận". Điều này nói lên cái gì? Nói lên rằng những vị khách này không đủ tôn trọng Đậu Anh. Mà tư cách của Đậu Anh lại thâm niên hơn Điền Phấn rất nhiều. Năm xưa khi Đậu Anh quyền lực khuynh đảo, nổi đình nổi đám thì Điền Phấn là gì? Hắn ta chỉ là một tên lang quan, muốn nịnh nọt Đậu Anh mà còn không nịnh nổi; bây giờ Điền Phấn làm Thừa tướng, Đậu Anh thất thế, các ngươi liền đối xử như vậy sao? Các ngươi quá mức thực dụng rồi chứ gì? Cho nên, Quán Phu nổi giận.

Quán Phu nổi giận, ông ta cũng chẳng tiện tìm người khác để trút giận, liền nhắm vào một người thuộc họ Quán, là vãn bối của ông ta - người trong nhà ta thì ta chẳng lẽ không thể dạy dỗ sao! Tên này đang làm gì vậy? Hắn đang thì thầm to nhỏ với tướng quân Trình Bất Thức. Quán Phu liền chạy tới nói, các ngươi đang làm cái gì thế? Lão phu đến mời rượu ngươi, ngươi lại như một người đàn bà nói chuyện thì thầm! Đang làm gì thế? Ngươi ngày thường nói tướng quân Trình Bất Thức không đáng một đồng, sao bây giờ ngươi lại đi thì thầm với hắn?

Điền Phấn nhìn thấy cảnh này liền không vui: Đánh chó còn phải nhìn chủ chứ, đây là khách của ta cơ mà. Điền Phấn liền nói với Quán Phu, lời này của ngươi có ý gì? Tướng quân Trình Bất Thức và tướng quân Lý Quảng đều là Vệ úy, ngươi nói tướng quân Trình Bất Thức như vậy, thì để thể diện của tướng quân Lý Quảng đi đâu? Quán Phu nói, lão tử hôm nay liều mạng luôn, quản bọn họ mang họ Trình hay họ Lý gì chứ! Thế là xảy ra náo loạn, vừa náo loạn lên thì Quán Phu liền bị bắt. Bởi vì tiệc cưới này là do ý chỉ của Thái hậu bảo Điền Phấn tổ chức, thế thì ngươi không nể mặt Điền Phấn chính là không nể mặt Thái hậu, cái này gọi là "đại bất kính", là có thể khép tội được.

Sau khi Quán Phu bị bắt, Đậu Anh nghĩ, tại sao Quán Phu lại làm loạn rượu chè? Hắn là vì muốn tranh thể diện cho ta. Vậy ta không thể không cứu Quán Phu rồi! Đậu Anh liền đứng ra cứu Quán Phu, kết quả Đậu Anh cũng bị bắt luôn. Đậu Anh thấy vậy liền sốt ruột, lập tức nhờ người chuyển lời với hoàng đế rằng, ta có di chiếu của tiên đế, di chiếu của tiên đế đã nói rõ rồi, ta Đậu Anh có thể thế này thế nọ.

Theo ghi chép trong "Sử ký", khi Hán Cảnh Đế lâm chung đã để lại cho Đậu Anh một phần di chiếu, bảo rằng nếu gặp phải rắc rối có thể trực tiếp tấu báo lên hoàng đế. Đậu Anh cứ ngỡ có di chiếu của tiên đế làm bảo kiếm thượng phương thì có thể thoát chết, nhưng sự việc không hề đơn giản như vậy, cuối cùng Đậu Anh bị xử trảm với tội danh ngụy tạo di chiếu của tiên đế. Vậy trong lịch sử rốt cuộc có phần di chiếu này hay không?

Hán Vũ Đế nhận được tấu chương liền xem, nói là có di chiếu của tiên đế, vậy chúng ta đi tra xem sao, liền đến phủ Thượng thư để tra cứu. Thượng thư có nghĩa là gì? Thượng thư vào thời nhà Hán là nơi lưu trữ sách vở, tư liệu, hồ sơ, văn kiện của quốc gia, tương đương với Thư viện quốc gia kiêm Cục lưu trữ quốc gia kiêm Cục cơ yếu quốc gia hiện nay. Hán Vũ Đế phái người đến Thượng thư tra cứu thì nói là không có, không nhìn thấy lưu trữ. Thế là khép cho Đậu Anh một tội danh là "giả chiếu" - ngụy tạo di chiếu của tiên đế. Đây là tội danh rất lớn, vì thế liền đem Đậu Anh giết chết. Cho nên điểm nghi vấn trong vụ án của Đậu Anh nằm ở chỗ rốt cuộc có cái gọi là di chiếu của tiên đế hay không.

Thế thì, ghi chép trong sử sách chỉ thế này: Đậu Anh nói có di chiếu của tiên đế, mà trong kho lưu trữ thì không có di chiếu của tiên đế. Điều này dẫn đến mấy khả năng: Khả năng thứ nhất chính là Đậu Anh giả chiếu, ngụy tạo một đạo chiếu thư; khả năng thứ hai là không được lưu trữ; khả năng thứ ba là chiếu thư được lưu trữ đã bị hủy bỏ. Thế thì, không được lưu trữ lại chia thành hai khả năng: một là Cảnh Đế quên lưu trữ, hai là Cảnh Đế cố ý không lưu trữ. Bị hủy bỏ cũng có hai khả năng: một là Vương Thái hậu và Điền Phấn đã hủy di chiếu, hai là Hán Vũ Đế đã hủy di chiếu.

Hiện nay chúng ta xem trong bộ phim truyền hình dài tập "Hán Vũ Đại Đế", là lựa chọn cách nói "Vương Thái hậu, Điền Phấn hủy di chiếu", nhưng tôi cho rằng khả năng này không lớn. Bởi vì theo ghi chép của "Sử ký", cái gọi là di chiếu của tiên đế của Đậu Anh chỉ có chín chữ, gọi là "Sự hữu bất tiện, dĩ tiện nghi luận thượng". Chín chữ này có ý nghĩa gì? Chính là nói, ngươi Đậu Anh nếu như gặp phải phiền toái gì, bất cứ lúc nào cũng có thể trực tiếp tấu báo lên hoàng đế, ngươi nói thế nào cũng được. Cốt chỉ có chín chữ như vậy, chín chữ này không phải là chuyện gì quá nghiêm trọng - không giống như trong phim truyền hình nói rằng - Đậu Anh trong tay cầm một phần di chiếu của tiên đế, dựa vào di chiếu này Đậu Anh có thể làm Chu Bột, chính là Chu Bột bình định loạn chư Lữ, sở hữu quyền lực này, có thể phế truất Thái hậu, có thể bình định người họ Vương, họ Điền.

Dựa vào chín chữ "Sự hữu bất tiện, dĩ tiện nghi luận thượng" mà xem, di chiếu trong tay Đậu Anh hoàn toàn không mang một tính chất như vậy, có nghĩa là Hán Cảnh Đế không hề ủy quyền cho Đậu Anh có thể làm Chu Bột. Hơn nữa dựa vào cái nhìn nhất quán của Hán Cảnh Đế đối với Đậu Anh, cũng không đời nào để lại một phần di chiếu nói rằng: Đậu Anh ngươi hãy làm Chu Bột, nhìn thấy xuất hiện vấn đề thì lập tức phế bỏ Vương Thái hậu! Điều này không thể nào xảy ra, bởi vì đánh giá của Hán Cảnh Đế đối với Đậu Anh vốn không cao lắm. Đậu Thái hậu từng kiến nghị Hán Cảnh Đế cho Đậu Anh làm Thừa tướng, Hán Cảnh Đế đã nói những lời thế này, nói con người Nguỵ Kỳ này - Đậu Anh được phong là Nguỵ Kỳ hầu - "tự mãn đắc ý, khinh suất phù phiếm, khó lòng gánh vác trọng trách làm Thừa tướng". Thế nào gọi là tự mãn đắc ý? Tự mãn chính là kiêu ngạo dương dương đắc ý; tự hí chính là tự luyến, tự yêu, tự mình cảm thấy mình rất giỏi - thành ngữ "tự mãn đắc ý" xuất phát từ đây; "khinh suất" chính là chỉ sự hấp tấp nhẹ dạ; "trọng trách" chính là chỉ việc đảm đương trọng trách. Nối liền lại chính là nói: Con người Đậu Anh này kiêu ngạo tự mãn, tự cao tự đại, hấp tấp nhẹ dạ, rất khó gánh vác trọng trách của một Thừa tướng - một người như vậy, sao Hán Cảnh Đế lại để cho ông ta làm Chu Bột chứ?

Đương nhiên, cho dù chỉ có chín chữ trên di chiếu đi nữa, Vương Thái hậu và Điền Phấn cũng sẽ không vui, cũng sẽ căng thẳng, Hán Vũ Đế có lẽ cũng sẽ không vui - bọn họ cũng có thể muốn hủy đi phần di chiếu này. Thế nhưng hủy di chiếu không phải chuyện dễ dàng, bởi vì chúng ta đều biết hồ sơ lưu trữ trong cung đình hẳn phải có hai bản, chính là vừa lưu bản chính lại vừa lưu mục lục. Hiện nay chúng ta nhìn thấy trong phim truyền hình "Hán Vũ Đại Đế" là chiếc hộp đựng di chiếu đã biến mất, chiếc hộp này và di chiếu quả thực có thể mang đi đốt. Nhưng mà vẫn còn có sổ đăng ký mà, chiếu thư ban hành lúc ban đầu sau đó vẫn phải được đăng ký chứ - năm nào tháng nào ngày nào, hoàng đế ban cho Nguỵ Kỳ hầu, một bản chiếu thư, lưu trữ ở dòng thứ mấy, ô thứ mấy, chiếc tủ nào - phải có thứ này chứ, cuốn mục lục này ngươi không thể xóa đi được, cái đó làm sao mà hủy bỏ được chứ? Thậm chí có khi cũng chỉ có một cuốn mục lục, chỉ đăng ký một bút toán, không có bản sao - chúng ta cũng không rõ rốt cuộc có bản sao hay không - nhưng cho dù không có bản sao, dòng chữ được đăng ký như thế này cũng phải có, thứ này là không thể hủy bỏ được. Cho nên mà nói, khả năng hủy di chiếu là không lớn.

Thế thì, khả năng giả chiếu cũng không lớn - Đậu Anh không có gan lớn đến mức đi ngụy tạo một đạo di chiếu của tiên đế, ông ta lấy đâu ra gan lớn như thế? Hơn nữa theo ghi chép của Tư Mã Thiên, người thời bấy giờ đều tin rằng trong tay Đậu Anh quả thực có một phần di chiếu của tiên đế, trên đó chính là chín chữ này: "Sự hữu bất tiện, dĩ tiện nghi luận thượng". Lại có một vấn đề nữa, nếu Cảnh Đế ban cho Đậu Anh một đạo chiếu thư, thì không phải chỉ viết vài chữ là xong, mà phải đóng ấn ngọc triện. Mấy chữ này ngươi có thể ngụy tạo, còn ấn triện ngươi cũng có thể ngụy tạo sao? Nhà Hán là triều đại vô cùng coi trọng ấn tín, chúng ta đều đã thấy trong phim truyền hình rồi, cho dù cầm cờ tiết và chiếu thư của hoàng đế nhưng không có hổ phù, thì cũng không thể điều động binh lính được đâu. Đây là một đặc điểm của nhà Hán, họ chỉ nhận con dấu chứ không nhận người, chỉ nhận chứng nhận chứ không nhận người - Ta là ai mà ngươi còn không nhận ra sao? Không được, đưa chứng nhận đây, đưa hổ phù đây, đưa con dấu đây, không có thứ này thì ta không quen biết ngươi. Vậy Đậu Anh làm thế nào để ngụy tạo con dấu này chứ? Xem ra cũng không có khả năng lắm.

Cứ như vậy thì chỉ còn lại những khả năng này: Một là Hán Cảnh Đế ban cho Đậu Anh một đạo mật chiếu, nhưng quên lưu trữ. Nhưng nếu Hán Cảnh Đế là bảo ông ta làm Chu Bột, chuyện quan trọng thế này sao lại không lưu trữ chứ? Vậy thì còn một khả năng nữa, chính là Hán Cảnh Đế cố ý không lưu trữ, cố ý không lưu trữ chính là hụt hẫng hố hắn (Đậu Anh) mà - trẫm ban cho ngươi một đạo mật chiếu, nhưng trẫm lại không lưu trữ, chỉ cần ngươi lấy ra là ngươi tiêu đời - thế nhưng vị Hán Cảnh Đế này hình như cũng không có thù hận sâu sắc gì với Đậu Anh, đến mức phải bày ra một mưu kế như thế để hãm hại ông ta chứ. Cuối cùng chỉ còn lại một khả năng duy nhất, chính là Hán Cảnh Đế lúc đó cũng chỉ viết một tờ giấy trắng, tiện tay viết một tờ giấy nháp, cũng không đóng dấu, cũng không dùng ấn. Thế nhưng khả năng của phỏng đoán này cũng không lớn, cho nên tôi cho rằng di chiếu của tiên đế mà Đậu Anh nắm giữ vẫn là một điều bí ẩn.

Cái chết của Đậu Anh bắt nguồn từ việc Quán Phu làm loạn rượu chè trong tiệc cưới của Thừa tướng Điền Phấn, sau đó bị khép tội ngụy tạo di chiếu của tiên đế, mà kẻ chủ mưu đứng sau tạo ra vụ án oan này chính là Thừa tướng Điền Phấn. Là đại diện mới nổi của thế lực tập đoàn ngoại thích, Thừa tướng đương nhiệm Điền Phấn từ sớm đã coi vị tiền nhiệm đã suy tàn, đồng thời cũng mang thân phận ngoại thích là Đậu Anh như cái gai trong mắt.

Ngoại thích là gì? Ngoại thích chính là dòng họ bên ngoại và dòng họ bên vợ của hoàng đế. Cái gọi là dòng họ bên ngoại chính là người nhà của mẹ, dòng họ bên vợ chính là người nhà của vợ. Đương nhiên phạm vi dòng họ bên vợ của hoàng đế lớn hơn phạm vi trong dân gian một chút - trong dân gian thì vợ và thiếp được phân biệt rất rõ ràng, nhà vợ và nhà chồng là quan hệ hôn nhân, nhà chồng và nhà thiếp không có quan hệ, không được tính là quan hệ hôn nhân; nhưng hoàng đế sẽ đặc biệt hơn một chút, đôi khi người nhà bên thiếp của hoàng đế cũng có thể được tính vào trong dòng họ bên vợ. Dòng họ bên mẹ và dòng họ bên vợ là hai gia đình có quan hệ mật thiết nhất với một người, cộng thêm gia tộc của chính mình - dòng họ bên cha, gọi chung là tam tộc. Thế nhưng bản chất của ba tộc này không giống nhau, sức nặng cũng khác nhau. Tộc bên cha là quan hệ huyết thống; tộc bên mẹ là quan hệ cận huyết; tộc bên vợ là quan hệ thông gia, có nghĩa là, tộc bên vợ hoàn toàn không có chút quan hệ huyết thống nào với bản thân cả. Đối với hoàng tộc mà nói, tộc bên cha chính là hoàng tộc, còn gọi là tông thất. Đương nhiên, vào thời Tây Hán, tộc bên mẹ và tộc bên vợ cũng có thể được tính là tông thất; đến thời nhà Thanh, thì quy định chỉ có hệ trực hệ của Tháp Khắc Thế - cha của Nỗ Nhĩ Cáp Xích mới có thể được tính là tông thất - cho nên mà nói, cách tính tông thất của các triều đại cũng không hoàn toàn giống nhau, nhưng tính toán cơ bản mà nói, người được truyền thừa theo chi mạch tộc bên cha của hoàng đế thì có thể tính là tông thất, có thể gọi là con trời cháu rồng. Tộc bên mẹ và tộc bên vợ khác họ, họ là người khác họ, gọi là ngoại thích, cũng gọi là hoàng thân quốc thích. Tông thất chính là cùng họ, con trời cháu rồng thì có thể được phong vương; ngoại thích, tức là dòng họ bên mẹ và dòng họ bên vợ khác họ thì chỉ có thể được phong hầu.

Đây là đãi ngộ chính trị khác nhau, nhưng đãi ngộ không có nghĩa là quan hệ, người có đãi ngộ cao chưa chắc quan hệ đã tốt. Tại sao vậy? Những tông thất cùng họ này thường mang tính uy hiếp lớn hơn, bởi vì họ cũng có quyền thừa kế hoàng vị tiềm tàng - một khi hoàng đế tại vị chết đi, không có con trai, thì phải tìm một người trong số tông thất cùng họ để nối ngôi. Hán Văn Đế chính là đã lên làm hoàng đế theo cách như vậy - sau khi Hán Cao Tổ qua đời, con trai ông là Hán Huệ Đế kế vị, Hán Huệ Đế qua đời rồi, con trai cũng không còn, đành phải mời người anh em Lưu Cẩn từ vị trí phiên vương vào kinh thành, mời ông ta làm hoàng đế, đây chính là Hán Văn Đế. Cho nên mà nói, những phiên vương này đều có ý định chuẩn bị làm hoàng đế một chút, ít nhất là luôn cảm thấy mình có tư cách làm hoàng đế - ngươi mang họ Lưu ta cũng mang họ Lưu, ngươi là con cháu của Cao Tổ, chẳng lẽ ta không phải là con cháu của Cao Tổ sao? Dựa vào cái gì mà ngươi làm được mà ta thì không? Cho nên Lưu Tị mới muốn làm phản chứ, Lưu An mới muốn làm phản chứ, cũng chỉ vì hắn cũng mang họ Lưu của Lưu Bang đấy thôi! Thế thì ngươi không mang họ Lưu - mang họ Đậu, mang họ Điền, mang họ Vệ, vốn dĩ là không có tư cách làm hoàng đế, nếu ngươi muốn làm hoàng đế, thì đó chính là mưu phản, là đại nghịch bất đạo, sẽ phải hứng chịu sự công kích của quần hùng. Đối với hoàng đế mà nói, những người như vậy ngược lại tương đối an toàn, vào lúc này, hoàng đế về mặt chính trị sẽ nghiêng về ngoại thích hơn là nghiêng về tông thất. Cho nên mà nói, ngoại thích nhà Hán đóng vai trò trên vũ đài chính trị là vô cùng lớn, đây cũng là nguyên nhân hàng đầu khiến cho gia tộc của hoàng hậu, thái hậu thường xuyên có thể can thiệp triều chính.

Nguyên nhân thứ hai, vương triều nhà Hán ngay từ khi khởi đầu đã là một tiệm tạp hóa vợ chồng, chính thê Lữ Trĩ của Hán Cao Tổ Lưu Bang tuyệt không phải là tiểu thư khuê các liễu yếu đào tơ, cũng không phải là phu nhân đài cát hưởng thụ sự nhung lụa, bà ta là một nữ cường nhân chính hiệu, là người cùng Hán Cao Tổ Lưu Bang đánh giang sơn, giành thiên hạ. Bà ta còn từng làm tù binh của Hạng Vũ - lúc bấy giờ Hạng Vũ đánh tới, đã bắt làm tù binh cả cha của Lưu Bang lẫn vợ của Lưu Bang là Lữ Trĩ, khi quân đội Sở Hán giao chiến, Hạng Vũ liền dựng một cái vạc lớn trước quân doanh, bên trong vạc đun dầu sôi, rồi trói Lữ Trĩ và thái công là cha của Lưu Bang lại, hô lớn rằng, Lưu Bang, hiện tại cha ngươi và vợ ngươi đều ở chỗ ta rồi, nếu ngươi không đầu hàng, thì bây giờ ta sẽ ném bọn họ vào chảo dầu đấy! Lưu Bang nói, này, Hạng Vũ ơi, đừng quên hai chúng ta là huynh đại kết nghĩa đấy nhé! Cha của ta chính là cha của ngươi, nếu như ngươi đem cha của chúng ta nấu lên rồi, thì đừng quên chia cho ta một bát canh thịt nhé! Đây chính là đại anh hùng, đây chính là đại lưu manh, ta nói với ngươi thực ra chính là một loại - cho nên Lữ Trĩ bà ấy cùng Lưu Bang là sinh tử có nhau, hoạn nạn có nhau, cứ như vậy mà làm hoàng hậu và thái hậu. Sau khi Lưu Bang qua đời, con trai của Lữ hậu là Hán Huệ Đế vô cùng mềm yếu - nói khó nghe là mềm yếu, nói hay ho chính là nhân từ - đối với rất nhiều chuyện hạ thủ không nổi. Lữ hậu đem tình địch của mình chặt đứt tay chân, làm mù mắt, làm điếc tai, cắt lưỡi, bỏ vào trong nhà vệ sinh, gọi là "nhân trỉ" - trỉ chính là con heo - con trai bà ta là Hán Huệ Đế nhìn thấy xong liền khóc lóc thảm thiết nói rằng, ta sao lại có người mẹ như thế này, ta còn làm hoàng đế thế nào được nữa. Từ đó về sau không còn hỏi đến chính sự nữa, cho nên suốt thời gian này vẫn luôn là Lữ hậu chuyên chính. Cứ như vậy hình thành nên một truyền thống thái hậu can chính.

Nguyên nhân thứ ba, nhà Hán xưng là "lấy hiếu trị thiên hạ", lý niệm trị quốc của họ chỉ có một chữ - "Hiếu". Hoàng đế phải làm gương đi đầu về chữ hiếu, các bách tính bên dưới cũng đều hiếu thuận. Tại sao lại đề xướng trị quốc bằng chữ hiếu? Chính là dựa vào nguyên lý này: ở nhà là người con hiếu thảo, ra ngoài chính là bề tôi trung thành. Hoàng đế là cha quân của cả quốc gia, nếu ngươi ở nhà có thể hiếu thuận với cha của mình, ra ngoài làm quan thì đương nhiên cũng sẽ trung thành với người cha của quốc gia - chính là hoàng đế mà. Ngươi xem thụy hiệu của các hoàng đế nhà Hán - chính là tôn hiệu được đặt sau khi hoàng đế qua đời - phía trước đồng loạt đều có một chữ "Hiếu", chỉ có hai người ngoại lệ, một là Hán Cao Tổ Cao hoàng đế, còn một người nữa là Thế Tụ, chính là Quang Vũ hoàng đế - vị hoàng đế khai quốc của Đông Hán. Các hoàng đế khác phía trước đều có một chữ "Hiếu", Hiếu Huệ hoàng đế, Hiếu Văn hoàng đế, Hiếu Cảnh hoàng đế, Hiếu Vũ hoàng đế, Hiếu Chiêu hoàng đế... Đã lấy hiếu trị thiên hạ rồi, thì đương nhiên phải tôn kính Thái hậu, Thái hậu liền có thể can chính, cho nên sức mạnh của ngoại thích trong suốt thời nhà Hán vẫn luôn rất mạnh rất mạnh. Bây giờ chúng ta xem sách lịch sử cũng được, xem phim truyền hình cũng thế, Hán Vũ Đế vừa mới lên ngôi thì người chủ trì triều chính chính là Đậu Thái hậu, là Đậu Thái hậu quản lý sự việc, các vấn đề chính trị trọng đại của quốc gia đều bắt buộc phải thông qua vị lão nhân gia này, lão nhân gia mà không đồng ý thì ngươi chẳng làm được việc gì cả.

Thế nhưng Đậu Thái hậu cũng không thể vạn thọ vô cương được, bà ta cũng phải chết, sau khi bà ta chết đi thì chính là Vương Thái hậu can chính - Vương Thái hậu là mẹ của Hán Vũ Đế. Lúc Đậu Thái hậu qua đời đã là Thái hoàng thái hậu rồi, Vương Thái hậu cũng muốn học theo Đậu Thái hậu tiếp tục quản lý đứa con trai này của mình, nào ngờ Hán Vũ Đế không phải là một người dễ kiểm soát như Hán Cảnh Đế. Trên thực tế Hán Vũ Đế vào lúc này đã nảy sinh ý định, chính là nhất định phải cắt bỏ ngoại thích bên họ mẹ, không thể để cho bọn họ tiếp tục chỉ tay năm ngón trên đầu mình nữa. Mà lúc này thì, do Đậu Thái hậu qua đời, tập đoàn ngoại thích họ Đậu đã thất thế; lúc này thế lực của nhà họ Vương, nhà họ Điền - chính là tập đoàn của Vương Thái hậu - bắt đầu trỗi dậy, Điền Phấn thì một đường thăng tiến vù vù.

Khi Điền Phấn và Đậu Anh xảy ra xung đột, Hán Vũ Đế không có cách nào, không nể được tình mặt của Vương Thái hậu - Hán Vũ Đế sau khi bãi triều liền đi thăm mẹ mình, Vương Thái hậu lúc ấy đang tuyệt thực, nói rằng, lão nương còn đang sống sờ sờ đây, bọn chúng đã dám bắt nạt đệ đệ ta thế này rồi; lão nương mà chết đi rồi, người nhà họ Điền chúng ta, người nhà họ Vương chúng ta chẳng phải thành cá trên thớt của người ta rồi sao? Hán Vũ Đế không còn cách nào khác, đành phải bắt Đậu Anh tống giam vào ngục.

Từ khi mất đi sự che chở của Đậu Thái hậu, Đậu Anh không còn được hoàng đế trọng dụng nữa, những người xung quanh cũng dần dần xa lánh ông ta, chỉ có một mình tướng quân Quán Phu là trước sau như một không rời không bỏ, trở thành tri kỷ sinh tử của Đậu Anh. Thế nhưng sự trung thành kiên trinh của Quán Phu mang lại cho Đậu Anh chỉ là sự an ủi nhất thời, lại chôn xuống một khúc dạo đầu vô cùng lớn cho cái chết của Đậu Anh. Tất cả những điều này đều do chính tính cách của Đậu Anh gây ra.

"Sử ký" nói tính cách của Đậu Anh là "trọng hiệp khí, tự mãn", "Hán thư" nói tính cách của ông là "hiệp khí, thích kết giao kẻ sĩ". Có ý nghĩa gì? "Trọng hiệp khí" chính là lấy hiệp nghĩa làm trọng trách của mình, cho rằng gánh nặng quan trọng nhất của bản thân chính là hành hiệp trượng nghĩa, cái này gọi là "trọng hiệp khí"; "tự mãn" chính là tự cao tự đại, tự mãn đắc ý; "thích kết giao kẻ sĩ" chính là thích kết giao với những người trong giang hồ. Đây là đặc điểm tính cách của Đậu Anh.

Chính vì có tính cách như thế, cho nên Đậu Anh mới trở thành bạn tốt với Quán Phu. Đậu Anh và Quán Phu trở thành bạn tốt bằng cách nào? Bọn họ trở thành bạn tốt từ khi nào? Chính là sau khi Đậu Anh thất thế. Bởi vì Đậu Thái hậu qua đời, thế lực của nhà họ Đậu liền suy sụp, bản thân Đậu Anh cũng bị bãi quan, cửa nhà lạnh tanh xe ngựa thưa thớt, các môn khách dưới tay cũng từ từ rời bỏ ông ta. Vào lúc này Quán Phu tới, Quán Phu cũng là người từng làm quan, lúc này cũng bị bãi quan, hai vị quan chức xuống đài cùng cảnh ngộ thương lẫn nhau, hơn nữa còn đồng bệnh tương liên, kết làm tri kỷ sinh tử. Cho nên sau khi Quán Phu bị bắt giam vào ngục, lời ghi chép trong "Sử ký" là "Ngụy Kỳ kiên quyết đứng ra cứu Quán Phu" - Đậu Anh muốn đứng ra chịu trận để cứu Quán Phu. Đậu Vợ liền khuyên Đậu Anh rằng, ngài xem kìa, người mà Quán Phu đắc tội là ai chứ? Hắn đắc tội chính là Thái hậu đương triều đấy, là Thừa tướng đương triều đấy, ngài cứu nổi hắn sao? Đậu Anh nói thế nào? Ông ta nói: "Ta tự làm hầu thì ta tự mất hầu." Ta chẳng lẽ không phải là một vị Hầu tước sao? Vị Hầu tước này là do tự ta kiếm được, tự ta đánh mất nó thì có gì là ghê gớm chứ! Ta không thể trơ mắt nhìn Quán Phu chết đi, mà một mình ta Đậu Anh vẫn còn sống trên thế gian này - điều đó là không thể nào. Đây là cái gì? Đây chính là nghĩa khí huynh đệ, nghĩa khí giang hồ.

Nói đi cũng phải nói lại, con người Quán Phu này cũng có vấn đề. Quán Phu là người thế nào? Dùng từ ngữ hiện tại mà nói hắn chính là đại ca xã hội đen. Quán Phu cũng từng làm tướng quân, trải qua muôn vàn sóng gió hiểm nguy, trong lúc bình định loạn Ngô Sở đã xông pha trận mạc đầu tiên, thân thể mang trọng thương, cửu tử nhất sinh; thế nhưng hắn cũng làm điều ác, ít nhất là người nhà của hắn và các môn khách của hắn từng làm điều càn quấy. Tài sản của Quán Phu vô cùng nhiều, giàu có nhất một vùng. Hắn là người Anh Xuyên, là đồng hương với Triều Thác, thế lực của hắn ở Anh Xuyên rất lớn, mỗi ngày trong nhà mở tiệc chiêu đãi liên miên, người đến ăn chực uống chực có tới hàng trăm người - đều là những người nào chứ? Đều là những kẻ trong giang hồ, nói hay ho thì là những hiệp khách, nói khó nghe thì là những kẻ lưu manh, thổ phỉ, côn đồ, ác bá. Ngươi phải biết rằng vào thời đại đó, anh hùng hào hào kiệt hay hảo hán giang hồ gì chứ, chẳng khác gì với lưu manh côn đồ và đại ca xã hội đen cả, cơ bản là đánh đồng với nhau. Những kẻ này hoành hành ngang ngược ở quê nhà, ức hiếp bá tính, chiếm đoạt ruộng đất, lũng đoạn thủy lợi. Cho nên lúc bấy giờ ở quê hương bọn họ có một bài hát, bài hát này trong bộ phim truyền hình dài tập "Hán Vũ Đại Đế" lúc Điền Phấn ra đi kiện cáo vẫn còn hát, câu hát đó là: "Nước sông Anh trong, họ Quán yên lòng; nước sông Anh đục, họ Quán diệt tộc." Đây có ý nghĩa gì? Chính là nói con nước này chẳng lẽ lúc nào cũng trong suốt sao? Chỉ cần có một ngày Anh Xuyên chúng ta vẫn đục, thì cả nhà Quán Phu các ngươi sẽ tiêu đời hết! Có thể thấy được người dân lúc đó căm hận bọn họ đến tận xương tủy. Quan trọng hơn là, với tư cách là một vị hoàng đế tập quyền, Hán Vũ Đế tuyệt đối không dung thứ cho thế lực hào cường địa phương lớn mạnh.

Quán Phu với tư cách là hào cường địa phương chính là đối tượng bị triều đình đả kích lúc bấy giờ, sau khi chọc giận Thừa tướng Điền Phấn, Đậu Anh lại không biết thời thế, dùng tính mạng của mình để cứu giúp Quán Phu, gây ra sự bất mãn của Hán Vũ Đế. Thực ra, Điền Phấn kiêu ngạo xa hoa mới là kẻ mà Hán Vũ Đế căm hận hơn, nhưng Đậu Anh lại trở thành vật hy sinh đầu tiên trong cuộc đấu tranh ngoại thích. Điền Phấn xảo quyệt đã nắm được điểm yếu gì của Đậu Anh trong buổi biện luận ở Đông cung mà bức tử ông ta? Điền Phấn lại làm thế nào để khiến Hán Vũ Đế trong khoảnh khắc viết lại lịch sử?

Thực ra, điều mà Hán Vũ Đế muốn làm suốt cuộc đời mình chính là việc này: Tập trung quyền lực trung ương, hơn nữa là tập trung quyền lực vào tay hoàng đế. Thực tế thì việc ông làm suốt đời cũng chỉ có việc này mà thôi. Tăng cường uy quyền của hoàng đế, trước tiên là tăng cường quyền lực của trung ương, trong quyền lực của trung ương lại càng phải tăng cường quyền lực của hoàng đế, cho nên Hán Vũ Đế đã thực hiện một loạt các cải cách chế độ chính trị. Tỷ như việc thiết lập Nội triều và Ngoại triều chính là để tước đoạt quyền lực từ tay Tể tướng, tình tiết này trong phim truyền hình chỉ được lướt qua một bút, chính là bổ nhiệm Vệ Thanh làm Đại tư mã để làm thủ lĩnh của Nội triều. Nội triều là gì? Chính là lập ra hai chính phủ: một chính phủ do Tể tướng lãnh đạo, gọi là Ngoại triều; một chính phủ do hoàng đế lãnh đạo, gọi là Nội triều. Tại sao ông ta lại làm như vậy? Chính là muốn từng bước từng bước tước đoạt quyền lực từ trong tay Tể tướng. Quyền lực của Tể tướng là tướng quyền, đầu thời Hán quy định tướng quyền và hoàng quyền cơ bản là đứng ngang hàng với nhau - Tam công ngồi bàn chuyện chính sự mà - hoàng đế năm ngày thiết triều một lần, chỉ phê thị đối với những việc trọng đại, các sự vụ quốc gia cụ thể đều do Tể tướng xử lý. Tam công ám chỉ Thừa tướng, Thái úy, Ngự sử đại phu; Tam công ngồi bàn chuyện chính sự chính là ba vị Tể tướng đang xử lý chính vụ. Chức quyền này Hán Vũ Đế muốn tước đoạt nó, tức là tước đoạt tướng quyền quy về hoàng quyền.

Biện pháp tập quyền thứ hai là tước đoạt quyền lực của địa phương tập trung về trung ương, Hán Vũ Đế tuyệt đối không dung thứ ở địa phương tồn tại một thế lực hào cường phi chính phủ, phi chính thức nào, đối với thế lực hào cường thì ông ta nhất định phải đả kích.

Đậu Anh và Điền Phấn thực tế lần lượt là đại diện của hai tập đoàn ngoại thích, quan hệ của bọn họ với hoàng đế không thể nhìn từ quan hệ cá nhân, mà phải nhìn vào hai tập đoàn lợi ích mà bọn họ đại diện. Đương nhiên xét về mặt cá nhân, phải nói là Đậu Anh có sức hút cá nhân hơn; còn Điền Phấn thì sao, phải nói là một tiểu nhân đê tiện, là một tham quan, tham lam vô độ - sau khi Điền Phấn làm Tể tướng, cơ bản đã thâu tóm quyền bổ nhiệm miễn nhiệm quan lại vào trong tay mình - cho nên Hán Vũ Đế có lẽ càng chán ghét Điền Phấn hơn, bởi vì Điền Phấn quá hủ bại, quá hống hách, quá bá đạo, quá kiêu ngạo. Điền Phấn và Đậu Anh chẳng phải từng có một cuộc tranh biện trên triều đình hay sao, tranh luận ở Đông cung, Đậu Anh liền vạch trần Điền Phấn tham ô hủ hóa, có những chuyện mua quan bán tư thế này. Điền Phấn nói, đúng vậy, ta Điền Phấn chính là một tham quan, ta tham lam vô độ, ta hủ bại đọa đày, ta thích phụ nữ, thích chó, thích vàng bạc tài bảo, thích đồ ăn ngon, thích quần áo đẹp, chẳng phải là vì thiên hạ bây giờ thái bình hay sao! Thiên hạ thái bình ta lại là hoàng thân quốc thích, ta hưởng thụ một chút thì có sao đâu, ta làm sao nào? Thế nhưng ngươi Đậu Anh đang làm cái gì chứ? Ngươi và Quán Phu hai người suốt ngày trốn trong nhà mờ ám cấu kết với một số hào cường địa phương, hảo hán giang hồ, mưu tính trong phòng kín, châm ngòi ở cơ sở, bàn chuyện triều chính ban ngày, ngắm nhìn tinh tượng ban đêm, hết ngày dài lại đêm thối có phải đang suy nghĩ xem thánh thượng của chúng ta thế nào để các ngươi có thể làm gì đó hay không?

Câu nói này rất lợi hại, thực tế chính là câu nói này đã đả động đến Hán Vũ Đế. Ông ta muốn tăng cường quyền lực của chính phủ trung ương thì không thể dung thứ cho hào cường địa phương, ông ta muốn tăng cường quyền lực của chính bản thân hoàng đế thì càng không thể dung thứ cho quyền lực và thế lực của tập đoàn ngoại thích quá lớn. Tập đoàn ngoại thích của các ngươi lại dám cấu kết với hào cường địa phương, vậy thì bắt buộc phải đả kích không tha. Cho nên mặc dù Hán Vũ Đế từ sâu thẳm trong nội tâm càng chán ghét Điền Phấn hơn, nhưng ông ta càng không thể dung thứ cho sự "cấu kết" như của Đậu Anh và Quán Phu. Tôi cho rằng đây mới chính là nguyên nhân đích thực dẫn đến cái chết của Quán Phu và Đậu Anh. Đương nhiên, kết quả cuối cùng của cuộc đấu tranh này chính là Hán Vũ Đế ngư ông đắc lợi, cả tập đoàn họ Đậu và tập đoàn họ Điền đều sụp đổ.