Sau khi Lưu Bang đắc thắng, từng có một lần ông cùng với các công thần, tướng lĩnh, tể tướng dưới quyền thảo luận một vấn đề. Lưu Bang đưa ra câu hỏi, xin mọi người hãy nói xem, ta tranh giành thiên hạ với Hạng Vũ, tại sao cuối cùng thiên hạ lại thuộc về ta? Còn Hạng Vũ lại thua mất? Tất cả các ngươi hãy nói thật, đừng giấu giếm trẫm, tất cả đều phải nói thật.

Lúc ấy có hai vị đại thần, một người tên là Cao Khởi, một người tên là Vương Lăng, bước ra nói thật rằng: Chúng tôi cho rằng, bệ hạ là người rất ngạo mạn, không tôn trọng người khác; còn Hạng Vũ lại là người nhân từ yêu thương người, rất nhân hậu và cũng rất ân cần chu đáo với người khác. Đây là lời thật, nói thẳng trước mặt Lưu Bang. Nhưng tại sao một người vừa ngạo mạn lại vừa không biết tôn trọng người khác như bệ hạ lại có được thiên hạ, còn Hạng Vũ nhân từ yêu thương người kia lại mất thiên hạ? Chúng tôi cho rằng nguyên nhân là vì: Mỗi khi bệ hạ đánh chiếm được một vùng đất, liền đem vùng đất đó chia cho những công thần, có được lợi ích gì thì cũng chia cho tất cả chúng tôi, cho nên chúng tôi sẵn lòng ủng hộ ngài, vì thế ngài đã có được thiên hạ.

Lưu Bang nói: Các ngươi chỉ biết một mà không biết hai, tức là các ngươi nhìn thấy một mặt mà không thấy mặt khác. Ông nói: "Vận trù trướng chi trung, quyết thắng thiên lý chi ngoại, ngô bất như Tử Phòng". Tử Phòng chính là Trương Lương, ở trong bộ chỉ huy vạch ra phương châm chiến lược, sau đó chỉ huy chiến trường nơi xa, giành được thắng lợi ở mặt này thì ta không bằng Trương Lương. Trấn an quốc gia, vỗ về trăm họ, cung cấp lương thưởng, không để đứt đoạn đường lương thực, ngô bất như Tiêu Hà, tức là quản lý một quốc gia, bảo đảm việc cung ứng hậu cần, việc này ta không bằng Tiêu Hà. Thống lĩnh hàng vạn quân chúng, đánh là nhất định thắng, tấn công là nhất định lấy được, ngô bất như Hàn Tín. Dẫn dắt quân đội đi tác chiến, mỗi trận đánh đều chắc chắn thắng lợi, việc này ta không bằng Hàn Tín.

Ba người này là nhân kiệt trong thiên hạ ngày nay của chúng ta, thế nhưng cả ba người này đều có thể được ta sử dụng, cho nên ta mới có thể đoạt được thiên hạ. Còn Hạng Vũ thì sao? Bên đó chỉ có một mình Phạm Tăng, mà ông ta lại còn không dùng được, cho nên ông ta đã đánh mất thiên hạ. Lưu Bang cho rằng, đây chính là nguyên nhân gốc rễ giúp ông giành được thắng lợi và đạt được thành công.

Điều này nói lên cái gì? Nói lên rằng trong mắt Lưu Bang, dùng người là con đường thành công quan trọng nhất. Đó chính là con đường thành công của Lưu Bang, cũng chính là nghệ thuật lãnh đạo của ông, tôi tổng kết lại thành tám đặc điểm.

Đặc điểm thứ nhất gọi là "tri nhân thiện nhiệm". Tri nhân thiện nhiệm cũng là một cụm từ mà chúng ta thường hay nhắc đến khi bàn về nghệ thuật lãnh đạo, nhưng chúng ta hãy cùng phân tích xem, thế nào là tri nhân thiện nhiệm? Tôi cho rằng tri nhân thiện nhiệm, trước hết nằm ở việc hiểu người (tri nhân), thứ đến mới là khéo dùng người (thiện nhiệm). Trong việc hiểu người, trước hết nằm ở việc hiểu chính mình (thế giới nội tâm của mình), thứ đến mới là hiểu người khác. Con người quý ở chỗ có lòng tự biết mình, tự biết mình là sự thông minh lớn nhất. Điều này rất khó, quả thực rất khó.

Mà Lưu Bang lại chính là một người có lòng tự biết mình, hơn nữa ông cũng vô cùng rõ ràng nhận thức được rằng, tài năng quan trọng nhất của một nhà lãnh đạo là gì? Chính là huy động tính tích cực của cấp dưới, là biết rõ các thuộc hạ của mình có những tài năng gì, tài năng của họ thuộc về phương diện nào, có tính cách gì, đặc điểm gì, sở trường gì, sở đoản gì, đặt ở vị trí nào là thích hợp nhất. Đây là tài năng lớn nhất của một nhà lãnh đạo. Lãnh đạo không có nghĩa là tự mình phải thân tự làm lấy mọi việc, những nhà lãnh đạo ôm đồm chi li tuyệt đối không phải là nhà lãnh đạo tốt. Làm một nhà lãnh đạo, bạn chỉ cần nắm trong tay một nhóm nhân tài, đặt họ vào đúng vị trí thích hợp, để họ phát huy tối đa và triệt để tính tích cực cũng như vai trò của mình, thì sự nghiệp của bạn sẽ thành công.

Đạo lý căn bản này Lưu Bang hiểu rõ, cho nên Lưu Bang đã trở thành hạt nhân trong tập đoàn của ông.

Khổng Tử khi bàn về việc trị quốc hành chính, ông có câu nói thế này: "Vi chính dĩ đức, thí như Bắc Thần". Thế nào gọi là Bắc Thần? Chính là sao Bắc Đẩu, muôn sao chầu về. Các bạn xem sao Bắc Đẩu của chúng ta, sao Bắc Đẩu là vĩnh viễn không di chuyển, bên ngoài sao Bắc Đẩu là bảy ngôi sao Bắc Đẩu luân phiên xoay quanh sao Bắc Đẩu, bảy ngôi sao Bắc Đẩu thì chuyển động, còn sao Bắc Đẩu thì không chuyển động. Hạt nhân lãnh đạo chính là cái không chuyển động, làm cho người khác chuyển động lên.

Lưu Bang chính là sao Bắc Đẩu của tập đoàn quân sự bọn họ. Tiêu Hà, Trương Lương, Hàn Tín, Trần Bình, Phàn Khoái, Chu Bột, Tào Sâm những người này chính là bảy ngôi sao Bắc Đẩu của ông. Cho nên Lưu Bang mới có thể giành được thành công.

Đặc điểm thứ hai là không câu nệ một khuôn phép (bất câu nhất cách). Một người có lòng tự biết mình, thường thì cũng sẽ có nhãn quan hiểu người; một người đến bản thân mình còn không hiểu rõ, thì thường cũng rất khó mà hiểu được người khác.

Lưu Bang vốn là một người có lòng tự biết mình, cho nên ông cũng rất hiểu người khác. Hơn nữa ông còn có một ưu điểm lớn nhất, đó là ông không câu nệ một khuôn phép khi sử dụng nhân tài, cho nên trong đội ngũ của Lưu Bang có đủ mọi loại người. Chúng ta hãy cùng xem đội ngũ của Lưu Bang rốt cuộc là một đội ngũ như thế nào.

Trong đội ngũ của Lưu Bang, Trương Lương là quý tộc, Trần Bình là du sĩ, Tiêu Hà là huyện lại, Phàn Khoái là kẻ mổ chó, Quán Anh là kẻ bán vải lụa, Lâu Kính là kẻ đánh xe, Bành Việt là cướp, Chu Bột là người thổi kèn trống, Hàn Tín là thanh niên thất nghiệp. Có thể nói là loại người nào cũng có. Sau đó Lưu Bang đem bọn họ kết hợp lại với nhau, mỗi người về đúng vị trí nấy, hoàn toàn không thèm bận tâm việc người ta nói mình là một đội ngũ tạp nham, là vua cỏ ổ gà. Điều ông yêu cầu là, tất cả nhân tài đều có thể phát huy tác dụng đến mức độ tối đa. Cái này gọi là gì? Cái này gọi là không câu nệ một khuôn phép, đây là đặc điểm thứ hai trong việc dùng người của Lưu Bang.

Đặc điểm thứ ba, chiêu hàng nạp phản (thu phục kẻ hàng kẻ phản). Trong đội ngũ của Lưu Bang, có rất nhiều người trước kia từng làm việc dưới trướng của Hạng Vũ, bởi vì ở lại trong quân đội của Hạng Vũ không nổi nên mới chạy sang đầu quân cho Lưu Bang. Lưu Bang mở rộng cửa chào đón đối xử bình đẳng, tỏ ý hoan nghênh: "Các ngươi bằng lòng ư? Hoan nghênh, hoan nghênh".

Tỷ như Hàn Tín, tỷ như Trần Bình. Hàn Tín vốn là người dưới trướng Hạng Vũ, vì ở dưới trướng Hạng Vũ không thể phát huy được tác dụng nên mới đến đầu quân cho Lưu Bang. Con đường của Trần Bình đi còn nhiều hơn, Trần Bình vốn là người dưới trướng Ngụy Vương, không thể phát huy tác dụng nên sang đầu quân cho Hạng Vương, lại không thể phát huy tác dụng nên tiếp tục sang đầu quân cho Hán Vương.

Lúc bấy giờ Trần Bình đến đầu quân cho Lưu Bang, ông trốn từ trong quân doanh của Hạng Vũ ra, thế là Lưu Bang "đại duyệt chi", vô cùng vui mừng, sau đó hỏi ông rằng: "Tiên sinh giữ chức vụ gì ở chỗ Hạng Vũ?". Trần Bình đáp: "Đô úy". Lưu Bang nói: "Tốt, ở chỗ ta ngươi vẫn làm đô úy", lập tức bổ nhiệm ông làm đô úy.

Sau khi được bổ nhiệm, dư luận xôn xao, rất nhiều vị tướng kỳ cựu trong quân đội Lưu Bang tỏ ra không phục. Bắt đầu xì xầm bàn tán, nói rằng: "Đại vương của chúng ta thật sự là thú vị quá nhỉ, một kẻ đào tẩu bên chỗ Hạng Vũ, trốn đến chỗ chúng ta, nói có ba câu, mà lập tức phong cho hắn chức quan lớn như thế, lại còn cho ngồi chung một xe với mình". Bàn tán xôn xao, thế nhưng Lưu Bang mặc kệ không thèm để ý, các ngươi cứ bàn tán đi, ta cứ bổ nhiệm của ta, hơn nữa lại càng tín nhiệm Trần Bình hơn. Cái này được gọi là chiêu hàng nạp phản.

Đặc điểm thứ tư trong việc dùng người của Lưu Bang là không tính toán lỗi lầm cũ (bất kế tiền hiềm).

Vào năm Hán thứ sáu, Lưu Bang đã có được thiên hạ, Lưu Bang đã phong thưởng cho một nhóm công thần, thế nhưng vẫn còn rất nhiều công thần chưa được phong, bởi vì công lao của các công thần tính toán thế nào, phong tước hiệu gì cho thích hợp, việc này vẫn còn phải bàn bạc rất kỹ, cho nên việc phong thưởng cho công thần cứ bị kéo dài như vậy.

Có một hôm Lưu Bang đi dạo trong cung điện, từ xa nhìn thấy một đám người đang ngồi dưới đất, ở đó xì xầm to nhỏ, ghé tai nói nhỏ, thầm thì bàn tán với nhau. Lưu Bang bèn hỏi Trương Lương ở bên cạnh rằng: "Tử Phòng, những người kia đang nói gì vậy?". Trương Lương đáp: "Bệ hạ không biết đó thôi, bọn họ đang bàn mưu phản đấy". Lưu Bang nói: "Tử Phòng đừng nói bậy, thiên hạ vừa mới được an định, mưu phản cái gì chứ?". Trương Lương nói: "Bệ hạ không biết đâu, sau khi bệ hạ có được thiên hạ, phong thưởng cho một nhóm công thần, đại đa số đều là tâm phúc của ngài, giống như những người như Tiêu Hà, còn có một số người trước kia từng đắc tội với ngài, bọn họ từng chịu xử phạt. Giờ đây những công thần này đều đang nghĩ đến một vấn đề, nói rằng thiên hạ này còn bao nhiêu chỗ có thể phong thưởng nữa? Phải chăng những thứ có thể đem ra phong thưởng đã không còn lại bao nhiêu nữa? Giống như những người chúng ta đây không có quan hệ mật thiết với bệ hạ, thậm chí trước kia còn đắc tội với bệ hạ, có phải sẽ không nhận được phong thưởng nữa, hoặc thậm chí sẽ bị bệ hạ tìm một cái cớ nào đó rồi 'rột' một tiếng xử trảm luôn hay không? Bọn họ nghĩ tới nghĩ lui mãi không thông, cho nên mới ở đó bàn mưu phản".

Lưu Bang lập tức bừng tỉnh đại ngộ, biết rằng đây là một vấn đề nghiêm trọng, bèn hỏi: "Vậy thì phải làm thế nào bây giờ, Tử Phòng ngài nói xem nên làm thế nào?". Trương Lương nói: "Xin bệ hạ hãy suy nghĩ xem, trong số các công thần này, có người nào như thế này không: Công lao của người đó cực kỳ lớn, mà quan hệ của người đó với bệ hạ lại cực kỳ tồi tệ, có người nào như vậy không?". Lưu Bang nói: "Có, có một kẻ tên là Ung Xỉ. Tên Ung Xỉ này cực kỳ đáng ghét, hắn hết lần này đến lần khác sỉ nhục trẫm, trẫm sớm đã muốn giết hắn rồi, thế nhưng công lao của hắn quá lớn, trẫm lại không đành lòng". Trương Lương nói: "Được rồi, xin hãy mau chóng phong tước cho Ung Xỉ để làm gương cho quần thần. Xin ngài hãy mau chóng phong tước cho Ung Xỉ".

Lưu Bang lập tức tiếp thu kiến nghị này, lập tức phong Ung Xỉ làm Thập Phương Hầu. Ung Xỉ vừa được phong, tất cả các công thần đều yên tâm. Các ngươi xem, ngay cả Ung Xỉ mà cũng được phong tước, ai nấy đều biết Ung Xỉ này là kẻ mà hoàng thượng chán ghét nhất, thế mà hắn còn được phong hầu, thì tất cả chúng ta đây đều có thể yên tâm rồi. Cái này gọi là gì? Cái này gọi là không tính toán lỗi lầm cũ.

Đặc điểm thứ sáu trong việc dùng người của Lưu Bang là đối xử với nhau bằng sự chân thành (thản thành tương đãi). Chúng ta đều biết nhân tài, thứ mà họ cần nhất là gì? Một nhân tài, thứ mà họ hy vọng nhất, khao khát nhất, cần có nhất để nhận được chính là sự tôn trọng. Đương nhiên nếu có thể, phát thêm chút tiền lương thì cũng không tệ. Nhưng quan trọng nhất chính là sự tôn trọng, tín nhiệm anh ta. Bạn muốn tôn trọng những nhân tài này, cách duy nhất chính là đối xử chân thành, nói lời thật lòng.

Lưu Bang có ưu điểm này. Trương Lương, Hàn Tín, Trần Bình những người này, nếu có vấn đề gì muốn trao đổi với Lưu Bang, đưa ra vấn đề, Lưu Bang đều trả lời một cách đúng sự thật, không nói lời dối trá, cho dù trả lời như vậy rất mất mặt, ông cũng không nói dối.

Trương Lương trước bữa tiệc Hồng Môn từng nhận được tin tức, nói rằng Hạng Vũ ngày hôm sau sẽ phái binh đến tiêu diệt Lưu Bang. Trương Lương từng hỏi Lưu Bang rằng: "Xin đại vương suy nghĩ xem, ngài đánh lại Hạng Vũ không?". Câu trả lời của Lưu Bang là "Cố bất như gia" (vốn dĩ không bằng người ta), đánh không lại hắn.

Sau đó Hàn Tín đến trong quân doanh của Lưu Bang, cũng hỏi vấn đề như vậy, nói rằng: "Đại vương tự mình cân nhắc xem năng lực, mị lực, thực lực của ngài có bì kịp Hạng Vũ không?". Lưu Bang mặc dù trầm mặc rất lâu, cuối cùng vẫn thành khẩn nói thật: "Cố bất như gia" (vốn dĩ không bằng hắn), ta quả thựcbất như hắn.

Chính là vì những người này có thể giúp Lưu Bang đưa ra mưu kế của mình, là do Lưu Bang có một tiền đề, chính là mỗi một việc đều nói rõ sự thật, tuyệt đối không giấu giếm. Tin tưởng đối phương như thế, tôn trọng đối phương, đã nhận lại được sự hồi đáp tương tự từ đối phương, sự tín nhiệm và tôn trọng tương tự, dốc sức giúp ông hiến kế sách. Đây quả thực là kinh nghiệm rất đáng để cho chúng ta những người làm lãnh đạo tham khảo, đây chính là đối xử chân thành với nhau.

Đặc điểm thứ sáu trong việc dùng người của Lưu Bang, được gọi là "dùng người thì không nghi ngờ, nghi ngờ thì không dùng" (dụng nhân bất nghi). Chúng ta có một câu cổ ngữ gọi là: "Nghi nhân bất dụng, dụng nhân bất nghi" (người đã nghi ngờ thì không dùng, đã dùng người thì không nghi ngờ). Bạn đã muốn dùng một người, thì bạn phải tin tưởng anh ta, đừng nghi ngờ anh ta. Điều tối kỵ nhất của một nhà lãnh đạo chính là suốt ngày nhìn thấy tất cả mọi người đều khả nghi, hôm nay kỵ giò người này, ngày mai kỵ giò người nọ, đây là điều tối kỵ nhất.

Lưu Bang ông lại có cái khí phách đó, một khi ông đã quyết định dùng một người nào đó, ông tuyệt đối không nghi ngờ, buông tay cho sử dụng. Ví dụ điển hình nhất chính là Trần Bình.

Trần Bình sau khi từ trong quân doanh của Hạng Vũ đầu quân cho Lưu Bang, đã nhận được sự tín nhiệm của Lưu Bang, điều này khiến cho rất nhiều các lão thần của Lưu Bang không mãn nguyện. Chúng ta đi theo Lưu Bang lâu như thế, lập công xây dựng sự nghiệp, trải qua bao phen sinh tử, cũng chỉ hỗn đến cái vị trí hiện tại này, cái tên nhóc Trần Bình này vừa đến, đã cho hắn chức vụ cao như thế, cho nên có người đã đến chỗ Lưu Bang nói xấu Trần Bình.

Những kẻ đi tố cáo này đã gán cho Trần Bình tội danh như thế này, có thể tổng kết lại bằng tám chữ: "Đạo tẩu thụ kim, phản phúc vô thường" (trộm chị dâu nhận vàng, lật lọng thất thường).

Thế nào gọi là đạo tẩu? Chính là thông dâm với chị dâu của mình, chuyện này đại khái là có thật, tức là Trần Bình vốn dĩ khi còn ở quê nhà thì quan hệ với chị dâu ít nhất là mập mờ, đương nhiên việc này là không đạo đức. Cái gọi là thụ kim có nghĩa là gì? Chính là nhận hồng bao. Trần Bình đến trong quân đội của Lưu Bang, liền bắt đầu nhận hồng bao, đây gọi là thụ kim, điều này đương nhiên cũng là không đạo đức.

Còn một điều nữa chính là phản phúc vô thường (lật lọng thất thường). Bằng chứng của việc lật lọng thất thường chính là việc hắn vốn ở chỗ Ngụy Vương, sau đó lại chạy sang chỗ Hạng Vũ, bây giờ lại chạy đến chỗ Lưu Bang.

Sau khi tội trạng này được dâng lên, Lưu Bang không thể không coi là chuyện lớn, cho nên Lưu Bang đã gọi kẻ giới thiệu Trần Bình là Ngụy Vô Tri đến để trách mắng: "Ngươi làm ăn thế nào vậy? Ta bảo ngươi giới thiệu nhân tài cho ta, kết quả ngươi lại giới thiệu cho ta một kẻ đạo tẩu thụ kim, phản phúc vô thường, đó chẳng phải là tiểu nhân sao? Sao ngươi lại giới thiệu cho ta?".

Câu trả lời của Ngụy Vô Tri là thế này: "Bề tôi nói là tài năng của hắn, còn bệ hạ hỏi là phẩm hạnh của hắn". Tức là khi thần giới thiệu với ngài, thần nói về tài năng của hắn, còn bệ hạ bây giờ trách mắng thần, lại nói về đức hạnh của hắn. Cái tài và cái đức đó vốn dĩ là hai khái niệm khác nhau, người có tài chưa chắc đã có đức, người có đức chưa chắc đã có tài. Mà trạng thái hiện tại của chúng ta là gì? Trạng thái hiện tại của chúng ta là một giai đoạn vô cùng gian khổ khó khăn, cần phải đột phá vòng vây để đi đến thắng lợi, chúng ta càng nên coi trọng tài năng hơn.

Thế nhưng Lưu Bang vẫn gọi Trần Bình đến, lại hỏi ông rằng: "Tiên sinh ban đầu phụng sự Ngụy Vương, sau đó rời bỏ Ngụy Vương để đi theo Hạng Vương, bây giờ rời bỏ Hạng Vương lại đến đi theo ta, tâm ý của tiên sinh có phải là hơi nhiều quá không?".

Trần Bình đáp lại ông thế này: "Vâng, thần ban đầu đúng là đi theo Ngụy Vương, nhưng mưu kế của thần, chủ ý của thần thì Ngụy Vương không chấp nhận, thần đành phải đi đầu quân cho Hạng Vương. Hạng Vương cũng y như vậy, nói không nghe, bày mưu không theo. Mà thần lại nghe nói đại vương ngài rộng rãi nạp nhân tài, khát khao hiền tài, là một người biết dùng người, dám dùng người, cho nên thần mới đến đầu quân cho đại vương. Thần Trần Bình đến trong quân đội của đại vương với hai bàn tay trắng, vô sở hữu, không có lấy một đồng xu dính túi. Thần nếu như không nhận sự tặng quà của người ta, không thu một chút lễ kim nào, thì ngay cả tiền ăn thần cũng không có.

Bây giờ thần đã đưa ra rất nhiều kiến nghị cho đại vương, đại vương cảm thấy những kiến nghị này của thần là có thể dùng được, xin đại vương hãy tiếp nạp. Nếu như đại vương cảm thấy những kiến nghị này của thần, những kế sách này của thần, những mưu hoa này của thần là vô dụng, thì lễ kim bọn họ tặng vẫn còn đó, thần xin hoàn lại nguyên vẹn, từ nay xin cáo từ, được không?".

Lưu Bang nói: "Xin lỗi, ta sai rồi, quả nhân sai rồi. Quả nhân đã đối xử chậm chạp với tiên sinh, xin tiên sinh đừng để bụng, xin tiên sinh tiếp tục ở lại trong quân doanh của quả nhân. Dụng nhân bất nghi".

Chính nhờ sự tín nhiệm như thế này của Lưu Bang, Trần Bình đã sẵn lòng dốc sức vì Lưu Bang.

Lưu Bang có một cuộc trò chuyện với Trần Bình, Lưu Bang nói: "Ngươi xem hiện tại chúng ta và Hạng Vũ đang ở vào trạng thái giằng co như thế này, ai cũng không nuốt nổi ai, thế này thì thiên hạ bao giờ mới có thể được an định? Xin tiên sinh hãy suy nghĩ xem có cách nào để xuất kỳ bất ý, nhanh chóng kết thúc cuộc chiến tranh này không?".

Trần Bình nói: "Thần Trần Bình vốn từng làm việc dưới trướng Hạng Vương, thần rất hiểu Hạng Vương, xin hãy để cho thần phân tích cho đại vương nghe. Hạng Vương người này rất cao quý, rất coi trọng đạo đức, cũng rất coi trọng lễ nghĩa, bởi vì Hạng Vũ là người xuất thân quý tộc, ông ta đối nhân xử thế là theo cái bộ quy chuẩn của giới quý tộc, cung kính, ôn tồn lịch sự, khách sáo, cho nên những người có đạo đức kia, những người có phong tiết cao thượng kia, những người coi trọng thân phận danh dự của mình, tiếc nuối lông vũ của mình đều tập hợp dưới cờ của Hạng Vũ. Những người này tuy trung thành tận tụy với Hạng Vương, nhưng Hạng Vương người này lại đa nghi, ông ta hoàn toàn trái ngược với Lưu Bang. Lưu Bang là dùng người thì không nghi ngờ, còn ông ta thì nghi ngờ trĩu nặng.

Chúng ta có thể dùng kế phản gián, khiến cho Hạng Vương không còn tin tưởng những người này nữa, chặt đứt tay chân bên tả bên hữu của hắn, chẳng phải là được rồi sao?".

Lưu Bang nói: "Chủ ý này hay, đây là chủ ý hay, vậy thì xin tiên sinh cứ tiến hành đi".

Kinh phí này không thành vấn đề, lập tức cấp kinh phí: Bốn vạn cân hoàng kim. Mọi người chú ý không phải là vàng, mà là đồng đấy! Bốn vạn cân vàng thì còn ra thể thống gì nữa? Thực ra hoàng kim được nhắc đến lúc bấy giờ chính là đồng, đồng thau. Bốn vạn cân đồng thau được giao cho Trần Bình: "Những tiền này giao cho ngươi đó, tùy ý ngươi muốn dùng thế nào thì dùng, không cần hỏi thu chi". Thế nào gọi là không cần hỏi thu chi? Tức là không cần báo cáo quyết toán, không cần kiểm toán, ngươi thích tiêu thế nào thì tiêu, ngươi chỉ cần giải quyết gọn gàng Hạng Vũ cho ta là được, tiết kiệm được bao nhiêu thì thuộc về ngươi. Đây là một biện pháp đặc biệt trong hoàn cảnh đặc biệt lúc bấy giờ, biểu thị sự tín nhiệm của Lưu Bang đối với Trần Bình.

Đặc điểm thứ bảy trong việc dùng người của Lưu Bang là luận công ban thưởng.

Chúng ta đã nói ở trước rồi, bạn muốn sử dụng nhân tài, trước tiên là phải tin tưởng anh ta, tôn trọng anh ta, đồng thời cũng nên khen thưởng, bởi vì khen thưởng chính là sự khẳng định thiết thực đối với cống hiến của một nhân tài. Không thể cứ mãi dùng lời hay ý đẹp để nịnh nọt người ta, nói rằng: "Anh giỏi lắm, anh đúng là nhân tài hiếm có, anh là cốt cán của chúng ta", mà một xu cũng không cho, thế thì không được. Có cống hiến thì bạn phải khen thưởng, thưởng thì phải thưởng cho thích hợp, công việc làm thực sự tốt, cống hiến lớn thì thưởng nhiều; làm bình thường thì thưởng bình thường; làm kém thì không thưởng, thậm chí còn phạt. Bạn phải thưởng phạt phân minh.

Lưu Bang sau khi đoạt được thiên hạ, vấn đề phải đối mặt chính là làm thế nào để khen thưởng những công thần này. Ban đầu mọi người mở hội thảo luận, làm gì có chuyện có quy củ? Tất cả mọi người phát biểu đều nhận mình có công lao lớn nhất, không có một ai nói công lao của mình là nhỏ nhất cả, hơn nữa nói năng vô cùng gãy gọn, rành mạch như đếm từng con số, cũng đều là sự thật.

Cuối cùng Lưu Bang tài quyết: Tiêu Hà đứng đầu.

Sau khi phán quyết Tiêu Hà đứng đầu này được đưa ra, tất cả mọi người đều không phục, thế là mọi người đều chạy đến chỗ Lưu Bang để góp ý, nói rằng: "Bệ hạ làm như vậy hình như không ổn lắm nhỉ? Chúng tôi đây đều là xông pha trận mạc trải qua muôn vàn sinh tử, chúng tôi là xách đầu để đánh giang sơn về cho ngài. Lúc chúng tôi đang chém giết ở tiền tuyến, cái tên Tiêu Hà đó đang làm gì chứ? Tiêu Hà ở nhà quản lý sổ sách, quản lý lương thảo, quản lý hậu cần, may mấy bộ quần áo, sao công lao của hắn lại đứng đầu được cơ chứ?".

Lưu Bang nói: "Các ngươi có biết thế nào là đi săn không?".

"Biết chứ, đây đều là tướng quân, tướng quân ai mà không biết đi săn, biết chứ, biết chứ".

Lưu Bang lại hỏi: "Thế các ngươi có biết chó săn không?".

"Biết chứ".

"Vậy được rồi, xin mọi người hãy suy nghĩ xem, lúc chúng ta đi săn, kẻ đuổi theo thỏ là ai?".

"Chó săn".

"Đúng, ai là kẻ sai chó săn đi đuổi thỏ?".

"Thợ săn".

"Đúng, các ngươi chính là chó săn đuổi thỏ, còn Tiêu Hà ư? Là kẻ sai các ngươi đi đuổi thỏ. Cho nên Tiêu Hà là 'công nhân' (người có công), các ngươi chỉ có thể tính là 'công cẩu' (chó có công)".

Nguyên văn là như vậy, nguyên văn chính là hai chữ "công cẩu", cụm từ "công cẩu" này cũng bắt nguồn từ đây. Thực ra chúng ta hiện nay đều chỉ biết công thần, chứ không biết "công cẩu", hóa ra còn có cả "công cẩu" nữa.

Lưu Bang nói như vậy, nhưng trong lòng mọi người thực ra vẫn không phục, trong lòng mọi người nghĩ rằng, cho dù chúng tôi là "công cẩu", thì cái gọi là "công nhân" cũng không phải là Tiêu Hà, mà phải là hoàng thượng chứ, đúng không?

Vậy tại sao Lưu Bang lại định cho Tiêu Hà là công thần đứng đầu? Trong chuyện này tất nhiên có vấn đề thân sơ. Tiêu Hà vốn là người huyện Bái, cùng khởi nghĩa với Lưu Bang, có nguyên nhân này, nhưng tôi cho rằng Tiêu Hà được xếp vào bậc công thần đệ nhất, ít nhất là Tiêu Hà được xếp vào hàng công thần hạng nhất, vẫn là có đạo lý của nó.

Công lao lớn nhất của Tiêu Hà nằm ở chỗ nào? Nằm ở việc cứu vấy các văn thư tài liệu. Chính là lúc bấy giờ Lưu Bang đánh vào Quan Trung, tiến đánh Hàm Dương, sau khi quân đội xông vào thành Hàm Dương, những vị tướng này đang làm gì? Cướp bóc đồ đạc, vàng bạc châu báu, cưỡng bức phụ nữ. Chỉ có một mình Tiêu Hà xông vào kho lưu trữ quốc gia của vương triều Tần, đem toàn bộ bản đồ, sổ sách, các loại tài liệu tư liệu của nhà Tần bảo ệ lại hết.

Cuối cùng khi Lưu Bang đoạt được thiên hạ, đối với tình thế của toàn bộ thiên hạ, ví dụ như nơi nào nghèo, nơi nào giàu, nơi nào có bao nhiêu người, nơi nào nhiều người, nơi nào ít người, nơi nào sản xuất cái gì, nơi nào có những thứ gì, có những tình hình gì đều nắm rõ trong lòng bàn tay. Dựa vào ai? Dựa vào Tiêu Hà. Chính vì Tiêu Hà nắm giữ được một bộ tư liệu như thế, từ điểm này mà xét, Tiêu Hà quả thực là một nhân tài trị quốc kiệt xuất, chính là nhân tài làm thủ tướng, ông biết được tầm quan trọng của tư liệu này, chính là cái mà chúng ta ngày nay gọi là tư vấn, hoặc nói là thông tin, tầm quan trọng của nó, cho nên luận công ban thưởng thì Tiêu Hà đứng đầu.

Đặc điểm thứ tám trong việc dùng người của Lưu Bang là ngầm kiểm soát (ám trung khống chế).

Chúng ta vừa mới nói rồi, Tiêu Hà được xếp là công thần đệ nhất của Lưu Bang, hơn nữa sau khi Lưu Bang kiến quốc, Tiêu Hà liền đảm nhiệm chức tể tướng đời đầu tiên của ông, chính là Thủ tướng Quốc vụ viện bây giờ, sau đó lại được bái làm tướng quốc, địa vị của ông trong chính phủ chỉ sau Lưu Bang.

Ví dụ như tập đoàn Lưu Bang lúc này nếu là một công ty, thì Lưu Bang chính là chủ tịch hội đồng quản trị, còn Tiêu Hà chính là tổng giám đốc, địa vị vô cùng quan trọng, có thể nói là trao cho sự tín nhiệm cực lớn. Nhưng cho dù đối với một người như vậy, Lưu Bang thực ra vẫn ngầm kiểm soát.

Chẳng qua là cách ông kiểm soát không một tiếng động, không giống như Hạng Vũ, hễ nghi ngờ là sự nghi ngờ đó viết cả lên mặt, người ta vừa nhìn là nhận ra ngay. Sự kỵ giò và nghi ngờ của Lưu Bang là không một tiếng động.

Vào mùa thu năm Hán thứ mười hai, Hoài Nam Vương Anh Bố làm phản, Lưu Bang ngự giá thân chinh, dẫn quân đi dẹp loạn, Tiêu Hà ở lại trấn thủ trong cung, trấn thủ kinh thành, ông ta là tướng quốc mà.

Trong suốt quá trình chiến tranh này, Lưu Bang liên tục phái sứ giả trở về, cứ hễ về một lần là nhất định phải đi yết kiến Tiêu Hà, nhất định phải nói rằng hoàng thượng hỏi thăm Tiêu tướng quốc có khỏe không, hoàng thượng hỏi gần đây Tiêu tướng quốc đang làm gì vậy, ra vẻ vô cùng quan tâm chu đáo, cho nên Tiêu Hà vô cùng cảm động, dốc sức làm tốt công tác hậu cần cho việc tác chiến của Lưu Bang.

Lúc này có một thực khách dưới trướng Tiêu Hà, đến nói với Tiêu Hà rằng: "Tể tướng có cho rằng bệ hạ đối với ngài thế nào không?". Tiêu Hà nói: "Ấy da, hoàng thượng rất tín nhiệm ta, ngài xem ngài ấy liên tục phái sứ giả quay về, quan tâm ta, hỏi ta gần đây có khỏe không, hỏi gần đây ta đang làm gì?".

Thực khách của Tiêu Hà cười nhạt một tiếng: "Hừ! Tôi thấy ngày tàn của tể tướng không còn xa nữa đâu".

Tiêu Hà nói: "Cái này có ý gì?".

"Có ý gì ư? Ngài cho rằng hoàng thượng đang quan tâm ngài chắc? Đó là không yên tâm đấy! Liên tục phái người quay về xem ngài đang làm gì? Ngài có muốn mưu phản hay không? Ngài thử nghĩ xem, ngài là công thần đệ nhất của nhà Hán, ngài đã chẳng còn gì để phong thưởng thêm nữa rồi, ngài bảo ngài ấy làm sao có thể yên tâm về ngài được cơ chứ?".

Tiêu Hà nói: "Ấy da, hình như là vậy thật, thế thì phải làm sao đây?".

Thực khách nói: "Vậy chỉ có một cách duy nhất".

"Cách gì?".

"Tự ô" (tự làm vấy bẩn), chính là làm cho hình tượng của ngài trở nên tồi tệ đi.

"Làm sao tự ô?".

"Tham ô hủ bại".

Sau khi Lưu Bang dẹp yên Anh Bố, trở về kinh thành, đã nhận được rất nhiều đơn khiếu nại của dân thường, kiện tụng, kiện Tiêu Hà đã lợi dụng chức quyền, ép mua cường điệu ruộng đất của chúng tôi, khiến cho chúng tôi nay đây mai đó lưu lạc giang hồ không có ruộng để cày cấy, xin hoàng thượng làm chủ cho chúng tôi.

Nhận được một đống đơn kiện, sau đó Lưu Bang hì hìHáp háp cầm đống đơn kiện đưa cho Tiêu Hà xem: "Tiêu tướng quốc, việc tốt mà ngươi làm đấy, ngươi trị quốc như thế này đấy hả? Bây giờ bách tính không có ruộng để cày rồi đấy, ngươi tự xem mà giải quyết đi nhé". Nói bằng giọng điệu đùa cợt.

Tiêu Hà nói gì? Tiêu Hà nói: "Bách tính không có ruộng để cày, chuyện này dễ thôi, bệ hạ chẳng phải có một Hoa viên lớn gọi là Thượng Lâm Uyển sao, nơi đó rộng lớn lắm, bệ hạ có thể để cho những bách tính không có ruộng đất đó vào trong đó mà cày cấy".

Lưu Bang nói gì? "Ngươi dám đá quả bóng này lên đầu ta à? Ngươi thế này gọi là 'mại chủ mị dân' (bán chủ nịnh dân), bắt lại, tống vào đại ngục, đeo gông xiềng vào cho ta, còng lại cho ta". Thế là tống Tiêu Hà vào ngục.

Sau khi bị tống vào trong đó, qua một thời gian, Lưu Bang thả Tiêu Hà ra. Sau khi Tiêu Hà được thả ra, lập tức đầu bù tóc rối, chân trần, chạy đến yết kiến Lưu Bang: "Tội thần Tiêu Hà khấu kiến hoàng thượng".

Lưu Bang nói: "Thôi thôi, đứng lên đi, đứng lên đi. Ấy da, tướng quốc cũng chẳng có lỗi gì cả, trẫm cũng không phải là vị hoàng thượng tốt gì. Trẫm sở dĩ tống tướng quốc vào ngục là để cho thiên hạ đều biết tướng quốc là một vị tể tướng tốt, còn trẫm là một vị hoàng thượng tồi, thế được chưa nào?".

Lúc này Tiêu Hà mới tránh được kiếp nạn bị chu di cửu tộc.

Cho nên thuật dùng người của Lưu Bang chính là thuật đế vương điển hình. Một mặt ngài nhìn thì có vẻ như dùng người thì không nghi ngờ, bốn vạn cân vàng giao cho ngươi, không cần quyết toán; nhưng mặt khác, trong bụng lại cực kỳ nghi kỵ, chỉ có điều sự nghi kỵ của ngài không một tiếng động, thủ đoạn của ngài vô cùng cao minh. Đây là thông lệ chung của tất cả những gì gọi là quân chủ có tinh thần hành động, không chỉ riêng một mình Lưu Bang.

Nói tóm lại, Lưu Bang có thể nói là hiểu về nghệ thuật lãnh đạo, là hội tụ đầy đủ tố chất để làm một nhà lãnh đạo. Chính nhờ việc ông có thể tín nhiệm nhân tài, sử dụng nhân tài, huy động triệt để tính tích cực của họ, lại vừa ngầm phòng bị và kiểm soát, từ đó đem tất cả nhân tài trong thiên hạ lúc bấy giờ tập hợp lại xung quanh mình, hình thành nên một sự kết hợp tối ưu. Từ đó đánh bại Hạng Vũ, tiến tới thắng lợi.

Lưu Bang cho rằng, đây chính là cội nguồn con đường thành công của ông, phải nói là có đạo lý nhất định của nó.

Nhưng trong này đồng thời cũng còn một vấn đề nữa, chính là trong cuộc chiến tranh Sở Hán, đối thủ của Lưu Bang, một bên khác là Hạng Vũ, thể hiện thực sự quá kém cỏi. Chính nhờ những sai lầm chồng chất của Hạng Vũ, mới tạo dựng cho Lưu Bang từng cơ hội thành công và thắng lợi này đến cơ hội khác. Vậy thì Hạng Vũ rốt cuộc là thế nào? Hạng Vũ và Lưu Bang có điểm gì khác biệt? Ưu khuyết điểm của họ nằm ở đâu? Giữa hai người họ, ai đáng yêu hơn, ai đáng học hỏi hơn?

Xin mời nghe tập sau: "Nhân vật phong vân đời Hán: Bí ẩn đối thủ của Lưu Bang". Xin cảm ơn.