Năm Nguyên niên thời Hán, hai quân Sở - Hàn mở ra cuộc chiến tranh kéo dài năm năm trên đại địa Trung Nguyên, sử sách gọi là "Sở Hán tương tranh". Nhờ Lưu Bang biết dùng người, Hàn Tín tài hoa xuất chúng, quân thần dắt tay nhau đánh bại Hạng Vũ, sáng lập ra triều đại nhà Hán. Hàn Tín cũng vì công lao cao ngất trời, trước tiên được Lưu Bang phong làm Tề vương, sau đó lại phong làm Sở vương. Từ Tề vương biến thành Sở vương, Hàn Tín cũng coi như áo gấm về làng, thế nhưng ngay vào lúc Hàn Tín đang đắc ý xuân phong, Lưu Bang lại liên tục chèn ép, đả áp Hàn Tín, rốt cuộc đây là vì cái gì? Đối mặt với thủ đoạn cứng rắn lẫn mềm mỏng của Lưu Bang, Hàn Tín từng bước bại lui, cuối cùng rơi vào bi kịch "công thần đường cùng đứt đầu": Điều này lại là vì cái gì?

Hàn Tín từ Tề vương biến thành Sở vương, áo gấm về làng, ông đã làm ba việc. Việc thứ nhất, là tìm được người bèo nước gặp gỡ năm xưa từng cho ông cơm ăn, chính là người mẹ già đập bông phất phơ ấy, tặng cho bà ngàn lượng vàng. Lại tìm được vị Nam Xanh đình trưởng từng cho ông ké cơm ngày trước, tặng cho ông ấy một trăm tiền, nói rằng lão nhân gia ngài là kẻ tiểu nhân nha, làm việc tốt lại không làm đến nơi đến chốn. Việc thứ ba, chính là tìm được kẻ vô lại chợ búa từng sỉ nhục ông ngày nào, kẻ lưu manh địa manh từng bắt ông chịu nhục chui háng ấy, tên nhóc này lúc này đang phủ phục trên mặt đất run như cầy sấy, bởi vì Hàn Tín giờ phút này đã là Sở vương rồi, muốn lấy cái mạng nhỏ của hắn chẳng khác nào bóp chết một con kiến, mọi người cũng đang chờ xem Hàn Tín xử phạt người này như thế nào. Hàn Tín phong hắn làm Trung úy, Trung úy là một chức quan như thế nào? Chính là phụ trách trị an kinh đô, cũng chính là Bộ trưởng Bộ Công an nước Sở, ngoài dự đoán của tất cả mọi người. Thế là Hàn Tín giải thích rằng, đây là một tráng sĩ, năm xưa chẳng lẽ ta không thể giết hắn sao? Có thể chứ, nhưng giết hắn mà không có danh chính ngôn thuận, lúc ấy hắn không có tội gì cả, ta không thể giết hắn, cho nên mới nhịn đến bây giờ.

Chiêu này của Hàn Tín vô cùng cao minh. Bởi vì vào lúc này, thân phận và địa vị của Hàn Tín và người này đã xảy ra biến hóa trời long đất lở. Năm xưa, kẻ đó là một tên vô lại chợ búa, còn Hàn Tín là một quý tộc sa cơ, là một du dân, là một thứ dân, địa vị cơ bản là ngang bằng nhau. Lúc ấy nếu Hàn Tín vùng lên kháng cự, giết hắn cũng được, đánh hắn cũng được, mọi người sẽ đồng tình với Hàn Tín, bởi vì Hàn Tín là kẻ bị ức hiếp, bị sỉ nhục, là người chịu bắt nạt. Phải biết rằng tâm lý văn hóa của người Trung Quốc chúng ta là đồng tình với kẻ yếu, cho nên Hàn Tín giết hắn vào lúc đó, sẽ nhận được sự đồng tình. Còn bây giờ Hàn Tín mang thân phận Sở vương mà đến giết hắn, mọi người sẽ không đồng tình với ông, mọi người sẽ đồng tình với kẻ kia, nói rằng Hàn Tín chính là lấy lớn bắt nạt nhỏ, ngươi là cậy thế hiếp người, cho nên Hàn Tín rất thông minh, không hề giết hắn. Hàn Tín còn cho hắn làm Trung úy, đây cũng là một bước đi cao minh. Bởi vì làm như thế, người này sẽ vô cùng cảm kích ơn đức, người này có thể thoát chết trong gang tấc, hắn đã phải niệm Phật A-di-đà lắm rồi, nay không những thoát chết, lại còn được làm Bộ trưởng Bộ Công an nước Sở, đó gọi là mừng ngoài mong đợi, đừng nói là kiếp này của hắn, kiếp sau, kiếp sau nữa hắn cũng không quên được, hắn nhất định sẽ đi khắp nơi nói rằng, con người Hàn Tín này quá tốt, người tốt nhất thiên hạ chính là Hàn Tín, hắn sẽ đi khắp nơi quảng cáo cho ngươi, chẳng phải có thể thu phục được rất nhiều nhân tâm hay sao?

Đương nhiên Hàn Tín cũng có thể nói là không giết hắn, hoặc là cho hắn ít tiền lẻ, nhưng sự cao minh của Hàn Tín nằm ở chỗ này, làm ơn phải làm cho trót, làm ơn cho người ta cũng là một môn học vấn. Rất nhiều người trong chúng ta làm ơn cho người khác, nhưng lại rất keo kiệt, kết quả ngươi đã ban ơn rồi mà bản thân lại chẳng được tiếng thơm nào, Hàn Tín rất hiểu đạo lý này, đã không làm thì thôi, hễ làm thì phải khiến ngươi đời đời kiếp kiếp không quên, huống chi trong truyền thống văn hóa Trung Quốc của chúng ta, gọi là có ơn phải trả, có thù phải báo, quân tử báo thù mười năm chưa muộn, có thù không báo không phải quân tử, kẻ tiểu nhân không phải quân tử, không độc ác không thành trượng phu, vân vân và mây mây.

Thế thì những việc Hàn Tín làm là gì? Toàn bộ đều là báo ơn. Đối với người giặt vải ven sông, thưởng nghìn vàng là báo ơn. Đối với Nam Xanh đình trưởng cho một trăm tiền, đó cũng là báo ơn. Bây giờ để tên vô lại chợ búa làm Trung úy, thì cũng chỉ có thể hiểu là báo ơn. Đã là báo ơn, thì có nghĩa là năm xưa người này không có thù oán gì với Hàn Tín, người này năm xưa không thù oán với Hàn Tín, thì có nghĩa là Hàn Tín chưa từng chịu nhục nhã, điều này cũng giống như tự minh oan cho mình, cho nên đây là một chiêu vô cùng cao minh.

Lưu Bang lấy danh nghĩa "Nghĩa Đế không có người nối dõi, Tề vương Hàn Tín quen phong tục nước Sở", điều động Hàn Tín đến huyện Bái, tỉnh Giang Tô ngày nay để làm Sở vương. Hàn Tín mang theo chiến công hiển hách, áo gấm về làng đến nước Sở, ông tìm lại tên vô lại chợ búa từng khiến mình chịu nhục chui háng năm xưa, không những không giết hắn, ngược lại còn phong hắn làm Trung úy, để rửa sạch sỉ nhục năm xưa. Thế nhưng Hàn Tín không giết tên vô lại chợ búa này, không có nghĩa là Lưu Bang không giết Hàn Tín. Đối với Lưu Bang mà nói, Hàn Tín mãi mãi là cái gai trong lòng, là mối họa lớn trong tim, Hàn Tín công cao chót vót, còn sống chính là mối nguy hiểm đối với ông ta, khi Hàn Tín đòi làm giả Tề vương, trong lòng Lưu Bang đã sớm có sát tâm, thế là Lưu Bang gặp được một cơ hội bắt đầu từng bước dồn ép Hàn Tín.

Vậy Lưu Bang lại gặp phải một cơ hội như thế nào? Ngay vào năm thứ hai sau khi Hàn Tín làm Sở vương, có người cáo giác Hàn Tín mưu phản, vụ mưu phản lần này theo nghiên cứu và phân tích của tôi, tôi cho rằng đó là vu cáo. Bởi vì Hàn Tín lúc này hoàn toàn không có lý do gì để phản, cũng chẳng có điều kiện gì để phản, ông làm Sở vương cũng vô cùng thoải mái, ngày tháng trôi qua rất vui vẻ, trở về quê hương của mình, hà cớ gì ông phải phản. Cho nên tôi phỏng đoán, phỏng chừng đây là vu cáo, những chuyện vu cáo thế này trong lịch sử nhiều vô kể, thường xuyên xảy ra.

Sau khi Lưu Bang nhận được bức thư cáo giác này liền cảm thấy đây là một cơ hội, ít nhất là cơ hội để chấn chỉnh lại Hàn Tín, thế là ông ta lên triều mang bức thư cáo giác này ra cho mọi người xem, có người cáo giác Hàn Tín mưu phản ở nước Sở, mọi người xem nên giải quyết thế nào? Mọi người đồng thanh đáp: Xuất binh, tiêu diệt hắn, chôn sống tên nhóc đó đi. Sách chép là "đánh rồi chôn sống". Lưu Bang không hề hành động thiếu suy nghĩ, Lưu Bang bàn bạc với Trần Bình, Trần Bình, ngươi xem chuyện này nên giải quyết thế nào, Trần Bình nói: Xin bệ hạ suy nghĩ lại, binh lực của ngài có tinh nhuệ bằng binh lực của Hàn Tín không? Lưu Bang nói: Không bằng. Vậy xin hỏi bệ hạ, tướng lĩnh của ngài có tài giỏi bằng tướng lĩnh của Hàn Tín không? Không bằng. Trần Bình nói: Vậy thì đúng rồi, binh lực không tinh nhuệ bằng người ta, tướng lĩnh không tài giỏi bằng người ta, bây giờ ngài xuất binh đi đánh người ta, chẳng phải là bức ép người ta làm phản sao? Người ta có lẽ vốn dĩ không muốn phản, không phản cũng thành phải phản. Lưu Bang nói: Đúng vậy, nhưng cũng không thể cứ để mặc cho qua chuyện như thế được. Trần Bình nói: Bốn chữ, bắt giữ bí mật. Lưu Bang nói: Bắt giữ bí mật thế nào? Trần Bình nói: Chúng ta từ trước đến nay có một quy tắc gọi là Thiên tử tuần thú, chính là làm hoàng đế, làm thiên tử có thể đến các nước chư hầu để tuần thị một phen. Trần Bình nói: Thần xin bệ hạ nam chinh tuần thú. Thế là Trần Bình và Lưu Bang đã định ra kế hoạch nam tuần, quyết định trong thời gian nam tuần sẽ tiến hành bắt giữ bí mật Hàn Tín.

Sở dĩ Lưu Bang muốn thực hiện kế hoạch bắt giữ bí mật Hàn Tín, chủ yếu là cân nhắc đến việc Hàn Tín dù sao cũng là công thần có công, là nhân tài có ích, hơn nữa Hàn Tín thống lĩnh binh mã nhiều năm, có uy tín nhất định trong quân đội, ít nhiều gì cũng có tâm phúc, nếu đột ngột giết chết Hàn Tín, có lẽ sẽ gây ra binh biến. Cho nên Lưu Bang không nắm chắc phần thắng trong tay rằng liệu mình có đánh bại được Hàn Tín hay không. Thế nhưng, đúng vào lúc này, bản thân Hàn Tín lại phạm phải một sai lầm then chốt, sai lầm này đã trực tiếp đưa ông lên đoạn đầu đài.

Vậy Hàn Tín đã phạm phải sai lầm gì? Việc Lưu Bang nam tuần đương nhiên là công khai, phải phát chiếu lệnh, thông báo cho toàn quốc. Sau khi nhận được thông báo, Hàn Tín hoảng sợ, không hiểu đầu đuôi ra sao mà hoảng loạn cả lên, nói rằng hoàng thượng đột ngột nam tuần có phải là nhắm vào ta không? Vậy sau khi ngài ấy đến, theo chế độ, theo quy quy củ, ta nên ra biên giới để nghênh đón, là nên đi hay không nên đi đây? Nếu ta đi, ngài ấy bắt ta thì phải làm sao? Nếu ta không đi, vậy ngài ấy nhất định sẽ cho rằng ta mưu phản, chuyện này thật khó xử lý.

Lúc này có người hiến cho ông ta một kế sách tồi, nói rằng ngươi có thể mang theo một cái đầu người đi? Đầu của ai? Chung Ly Muội. Người này là một đại tướng dưới quyền Hạng Vũ, trong thời gian Sở Hán tương tranh đã nhiều lần đánh bại Lưu Bang, Lưu Bang căm hận hắn đến thấu xương. Sau khi Hạng Vũ thất bại, Chung Ly Muội liền trốn đến chỗ Hàn Tín, bởi vì bọn họ đều là người nước Sở, là đồng hương, nên được giấu trong nhà Hàn Tín. Lúc này có người liền hiến kế tồi, ngươi mang đầu của Chung Ly Muội đi gặp hoàng thượng chẳng phải là xong chuyện rồi sao? Hàn Tín nghĩ, hình như cũng đúng, thế là Hàn Tín liền đi tìm Chung Ly Muội, muốn mượn đầu của hắn dùng một chút.

Chung Ly Muội lúc bấy giờ vô cùng đau lòng, ta vẫn nghĩ ngươi Hàn Tín là bạn bè, là chiến hữu, là người đáng tin cậy, là một người nhân hậu, nhân từ, trọng nghĩa khí, ta mới đến nương nhờ ngươi, không ngờ ngươi lại muốn bán đứng ta. Hắn thở dài nói: Hàn Tín, Hàn Tín, ngươi phải suy nghĩ cho kỹ, tại sao Lưu Bang không xuất binh đánh ngươi, chính là vì ta Chung Ly Muội ở nơi này, hắn biết rằng, một khi hắn xuất binh đánh ngươi, ta sẽ đứng ra dẫn binh nghênh chiến. Bây giờ ngươi lấy đầu của ta đi, cái đầu tiếp theo bị lấy chính là cái đầu trên cổ ngươi đấy. Nói đoạn rút bảo kiếm kề lên cổ mình rồi nói: Ngươi không phải là một người nhân hậu, rồi tự sát.

Quyết sách lần này của Hàn Tín hoàn toàn sai lầm, sai lầm ở chỗ nào? Có ba điểm sai lầm. Thứ nhất, bán bạn cầu vinh, về mặt đạo đức đã thua một nước cờ. Chúng ta phải biết rằng, quan hệ giữa Hàn Tín và Lưu Bang vào lúc này vô cùng vi tế, một mặt Lưu Bang cảm ơn ông, dù sao Hàn Tín cũng đã lập được công lao to lớn mà; mặt khác Lưu Bang lại kiêng kỵ ông, Hàn Tín dẫu sao cũng có công cao lấn chủ, cho nên Lưu Bang mới tước đoạt binh quyền Tề vương của ông, đổi từ Tề vương thành Sở vương, ý tứ chính là hy vọng ông có thể từ đó an phận thủ thường, có một cái kết viên mãn là được rồi. Mà Hàn Tín lúc này một mặt cảm thấy Lưu Bang đối xử với mình vẫn coi là nhân hậu, tuy từ Tề vương biến thành Sở vương nhưng dù sao cũng là áo gấm về làng. Thế nhưng mặt khác cũng có chút oán trách, cảm thấy công lao của mình không nhận được phần thưởng xứng đáng, cho nên mối quan hệ của họ vô cùng vi tế, đối với Lưu Bang mà nói, rất muốn nhổ đi cái gai cứng đầu này, nhưng lại ra tay không được.

Tại sao lại ra tay không được? Lưu Bang không phải là kiểu người thích giết công thần, ông ta cũng không giống Câu Tiễn, ông ta cũng biết câu chuyện về Câu Tiễn và đại phu Văn Chủng, cũng biết điển tích "Chim khôn hết, cung tốt bẻ; thỏ khôn chết, chó săn nấu; nước địch phá, mưu thần chết", ông ta cũng không muốn gánh cái tiếng ác này. Nhưng bây giờ thì không sao cả, tại sao? Hàn Tín đã từ công thần biến thành tiểu nhân, kẻ tiểu nhân bán đứng bạn bè, theo quan niệm văn hóa truyền thống của Trung Quốc chúng ta, tiểu nhân thì ai cũng có thể giết, tiểu nhân thì có thể tùy ý giết chết, giết tiểu nhân về mặt đạo đức không hề bị lên án, Hàn Tín đã thua một ván về mặt đạo đức, đây là thứ nhất.

Thứ hai, nịnh bợ lấy lòng, về mặt tâm lý lại thua một nước cờ. Hàn Tín giết Chung Ly Muội, mang đầu Chung Ly Muội đi gặp Lưu Bang, ý đồ rất rõ ràng, chính là nịnh bợ lấy lòng Lưu Bang, bởi vì Lưu Bang căm hận Chung Ly Muội mà. Vậy ngươi đi nịnh bợ ông ta, điều đó chứng tỏ cái gì? Chứng tỏ ngươi chột dạ chứ gì, nếu như ngươi không chột dạ, hà cớ gì ngươi phải đi nịnh bợ ông ta, điều đó chứng tỏ bản thân ngươi không đặt mình ở vị thế bình đẳng với Lưu Bang, bản thân ngươi thấp hơn người ta một bậc, trong lòng sợ sệt, đáy lòng không đủ vững vàng, lý không thẳng, khí không hùng, không đường hoàng, tâm lý của ngươi đã thua một ván rồi. Đây là thứ hai.

Thứ ba, chủ động đầu hàng, về mặt chiến thuật lại thua thêm một nước cờ nữa. Lưu Bang chưa nói sẽ xử lý thế nào, cũng không trừng phạt ngươi, cũng không phái người đến bắt ngươi, ông ta chỉ muốn nam tuần một chuyến thôi mà, ông ta đến xem ngươi một chút thì có sao đâu! Có gì ghê gớm đâu! Ngươi lại sợ thành cái dạng này, ngươi chủ động quỳ xuống, trận chiến còn chưa đánh mà ngươi đã quỳ xuống rồi, ngươi còn đánh đấm gì nữa, đây chẳng phải là về mặt chiến thuật lại thua thêm một ván nữa sao.

Hàn Tín cứ thế xách đầu Chung Ly Muội đi gặp Lưu Bang, Lưu Bang sao có thể vì ngươi dâng lên một món quà như vậy mà không bắt ngươi chứ? Người đâu, bắt lại. Lập tức bắt giữ Hàn Tín ngay tại biên giới, sau đó ném Hàn Tín lên xe của mình, quay về luôn, không nam tuần nữa, hồi kinh sư. Thế là Hàn Tín vào lúc này, trên xe đã nói một câu thế này: "Chim khôn hết, cung tốt bẻ; thỏ khôn chết, chó săn nấu; nước địch phá, mưu thần mất; nước địch đã phá, ta tất nhiên phải bị nấu rồi", nói câu này. Ta chính là con chó của ngươi, con chó như ta cũng đến lúc bị ngươi đem ra nấu ăn rồi, ta đáng đời mà thôi. Lưu Bang nói: Bớt nói nhảm đi, ngươi tưởng chứng cứ ngươi mưu phản không đủ chắc? Về kinh rồi nói chuyện tiếp, áp giải về kinh thành.

Thế nhưng Lưu Bang lại không giết Hàn Tín, bởi vì Hàn Tín lúc này mưu phản không có chứng cứ. Việc cáo giác Hàn Tín mưu phản tám phần là vu cáo, điểm này trong lòng Lưu Bang cũng rất rõ ràng, khi vừa mới dựng nước mà trong tay không có bất kỳ chứng cứ nào, ngươi đã giết một vị công thần như thế, chắc chắn là không được rồi. Lưu Bang cũng rất thông minh, trước tiên giam lại cái đã, dằn mặt cho bớt kiêu ngạo, tước bỏ nhuệ khí của hắn, rồi sau đó tuyên bố đại xá thiên hạ. Tất cả tội phạm ta đều ân chuẩn, Hàn Tín cũng được ân xá, nhưng dù sao ngươi cũng có vấn đề, không thể làm Sở vương nữa, giáng hai cấp, làm Hoài Âm hầu, Hoài Âm chính là quê nhà của Hàn Tín. Dưới tước Vương là Công, Hầu, Bá, Tử, Nam, giáng hai cấp, giữ lại sử dụng, để xem xét biểu hiện tiếp theo, nhưng không được "chi quốc". Tức là ngươi không thể đến thái ấp của mình, ở lại kinh thành để nghe lệnh điều động, lợi hại chưa. Từ đó Hàn Tín biến thành Hoài Âm hầu. Cho nên bộ Sử Ký của Tư Mã Thiên, truyện về Hàn Tín gọi là 《Hoài Âm hầu liệt truyện》.

Bộ Sử Ký của Tư Mã Thiên, ông ghi chép nhân vật chia làm ba bậc, bậc thứ nhất cao nhất là Bản kỷ, là ghi chép về các bậc đế vương. Ví dụ Tần Thủy Hoàng là Bản kỷ, Hán Cao Tổ là Bản kỷ, Hạng Vũ cũng là Bản kỷ; bậc thứ hai gọi là Thế gia, là ghi chép về chư hầu, ghi chép về các vị quốc vương, cho nên Việt vương Câu Tiễn là Thế gia, thậm chí Tiêu Hà, Trương Lương cũng được ghi là Thế gia; Hàn Tín là Liệt truyện, bậc thứ ba.

Cho nên kể từ khi Hàn Tín làm cái chuyện ngu ngốc đó, cục diện và địa vị giữa ông và Lưu Bang, vốn dĩ là thế này, thậm chí Hàn Tín còn nhỉnh hơn một chút, nay đã biến thành thế này, Lưu Bang về mặt cục diện đã hoàn toàn vượt hơn hẳn Hàn Tín. Cho nên Hàn Tín bán đứng bạn bè của mình chẳng những không được tích sự gì, ngược lại còn tự hại chính mình.

Hàn Tín không vì bán đứng bạn bè mà bảo toàn được bản thân, điều này ngược lại càng đẩy nhanh sự diệt vong của ông. Hàn Tín lúc này, thực ra đã trở thành một quân cờ nằm trong tầm kiểm soát của Lưu Bang, muốn giết muốn lóc hoàn toàn do Lưu Bang định đoạt. Nhưng Lưu Bang lúc này không những không xử lý ông, mà còn phong ông làm Hoài Âm hầu, vậy nguyên nhân gì khiến Hàn Tín cuối cùng bước lên con đường cùng?

Chúng ta hãy cùng xem biểu hiện của Hàn Tín sau khi bị giáng làm Hoài Âm hầu, sau khi bị giáng làm Hoài Âm hầu, Hàn Tín vô cùng bất mãn, cáo ốm không lên triều, xin nghỉ bệnh dài hạn, đương nhiên, căn bệnh này cũng có hai nhẽ, bệnh thì có lẽ có một chút, đánh trận bao nhiêu năm trời, ăn gió nằm sương, không mắc chút bệnh tật sao được, nào là phong thấp viêm khớp các thứ, nào là viêm loét dạ dày các thứ, phỏng chừng là sẽ có một chút. Ngoài ra còn có tâm bệnh, uất ức mà, bất mãn, không vui, ôm cục tức trong lòng, trong lòng có một chút. Nhưng quan trọng hơn là ông cảm thấy lên triều là một việc vô cùng nhục nhã, tại sao? Bởi vì vốn dĩ ông mang tước Vương, bởi vì chúng ta đều biết, người cổ đại lên triều là sắp xếp theo lớn nhỏ của chức quan, gọi là liệt, Vương, Công quý tộc là một hàng, Hầu, Hầu tước, Đại phu, Tướng quân là một hàng, Hàn Tín vốn dĩ thuộc hàng ngũ cao cấp kia, nay lại bị giáng xuống hàng ngũ thấp cấp đó, giống như đi máy bay vậy, vốn dĩ được ngồi khoang hạng nhất, lại bị giáng xuống khoang phổ thông, ông cảm thấy rất mất mặt, chỉ nghĩ đến việc trong hàng ngũ thấp kém ngồi khoang phổ thông đó đứng những ai cơ chứ? Khinh không thèm đứng cùng hàng, cho nên ông không lên triều, hơn nữa còn lầm bầm lầu bầu, oán trách không ngừng.

Có một hôm, Hàn Tín rảnh rỗi không có việc gì làm, đi dạo đông dạo tây, dạo đến nhà Phàn Khoái. Phàn Khoái cũng là nhân vật phong vân đầu thời nhà Hán, cũng là một đại công thần đầu thời nhà Hán, nhưng Phàn Khoái là người nhân hậu, vừa thấy Hàn Tín đến liền phịch một tiếng quỳ xuống, bày tỏ sự chào mừng, nói đại vương vậy mà lại chịu chiếu cố đến tệ xá của tiểu thần, cảm thấy vô cùng vinh hạnh, bởi vì Phàn Khoái cũng được phong hầu. Hàn Tín nói thế nào, ha ha ha ha, ây da da, ta không ngờ tới, ta Hàn Tín lại rơi vào cảnh qua lại với loại người như Phàn Khoái. Lời này là thế nào chứ? Phàn Khoái là người thế nào? Phàn Khoái là em rể của Lữ hậu, năm xưa trong yến tiệc Hồng Môn nếu không nhờ Phàn Khoái xông ra, cái mạng của Lưu Bang có lẽ cũng không còn, câu chuyện yến tiệc Hồng Môn chúng ta đều biết, Hạng Vũ mời Lưu Bang ăn cơm, nói là muốn giết Lưu Bang, phái một kẻ tên là Hạng Trang múa kiếm, chuẩn bị đâm một kiếm vào người Lưu Bang, gọi là "Hạng Trang múa kiếm, ý ở Bái Công", lúc này Phàn Khoái đứng ra, dùng khí phách ăn được uống được, những lời nói hùng hồn chấn nhiếp Hạng Vũ, khiến Hạng Vũ không còn sát tâm, mới cứu được một mạng của Lưu Bang, là ân nhân cứu mạng của Lưu Bang, ngươi đứng chung hàng với ông ta thì có gì mà mất mặt, nói những lời này thật không thỏa đáng. Thế này thì cũng thôi đi, mọi người cũng biết ông ta uất ức, oan ức, phát chút trận lôi đình rồi mọi người cười xòa cho qua là được, thế nhưng ông ta lúc này lại bước thêm một bước vào con đường chết.

Năm Hán thứ mười, Trần Hi được bổ nhiệm làm Cự Lộc thú, có một người tên là Trần Hi được phong làm Thái thú quận Cự Lộc, lúc này gọi là Quận thú, gọi là Thái thú là chuyện của sau này, đến từ biệt Hàn Tín, Hàn Tín liền cùng hắn tản bộ trong sân, Hàn Tín nắm tay Trần Hi tản bộ trong sân nói: Trần Hi, ta có thể nói với đệ vài lời thật lòng không? Trần Hi nói: Xin cứ chỉ giáo. Hàn Tín nói: Trần Hi, đệ có biết nơi đệ sắp đến nhậm chức là nơi nào không? Đó là một nơi vô cùng quan trọng, hơn nữa cũng là một nơi có lực lượng quân sự rất mạnh. Sau khi đệ đến đó nhất định sẽ có người cáo giác đệ mưu phản, đây là kinh nghiệm đúc rút, hồi đó Hàn Tín vừa làm Sở vương chẳng phải có người cáo giác ông mưu phản đó sao, dù sao thì thời đó chỉ cần đệ có binh quyền, lại đang ở một nơi quan trọng, phản hay không phản cũng sẽ có người đi cáo giác, có người cáo giác đệ mưu phản lần thứ nhất hoàng thượng có lẽ không tin, lần thứ hai lại có người cáo giác hoàng thượng sẽ bán tín bán nghi, lần thứ ba lại có người cáo giác đệ mưu phản, hoàng thượng của chúng ta nhất định sẽ nổi trận lôi đình, mang binh đến đánh đệ, đệ phản cũng phải phản, không phản cũng thành phản, chi bằng thay vì bị bức phải mưu phản, chẳng chi bằng đệ tự mình mưu tính phản trước một phen đi. Hiền đệ Trần Hi nếu quyết chí mưu phản ở Cự Lộc, vi huynh đây sẽ làm nội ứng cho đệ. Trần Hi nói: Được, cứ quyết định vậy đi. Thế là sau khi đến Cự Lộc quả nhiên liền mưu phản, tự xưng đại vương, quả nhiên Lưu Bang nổi giận đùng đùng, tự mình mang binh đi thảo phạt Trần Hi, để lại Lữ hậu, Lưu Doanh, Tiêu Hà trấn thủ kinh sư. Lúc này liền xuất hiện màn kịch mà chúng ta đã nói đến ở phần đầu của chuỗi bài giảng này, chính là việc Hàn Tín chuẩn bị thả người trong ngục ra để tấn công hoàng cung, bắt giữ hoặc mưu sát Lữ hậu. Lúc này Lữ hậu liền tiếp thu kiến nghị của Tiêu Hà, lừa Hàn Tín nói rằng, tiền tuyến truyền tin thắng trận đại thắng, hoàng thượng đại thắng nơi biên ải, bách quan đều phải vào cung chúc mừng, ngài tuy hiện đang có bệnh, nhưng đại sự thế này, ngài cũng hãy miễn cưỡng đi chúc mừng một chuyến đi. Thế là Hàn Tín liền đi chúc mừng, thế là bị bắt giữ, rồi bị Lữ hậu sát hại trong phòng chuông cung Trường Lạc.

Một đời danh rạng, lập bao công trạng cho nhà Hán, Hàn Tín cuối cùng vẫn không thoát khỏi bi kịch "công thần đường cùng đứt đầu". Năm 196 trước Công nguyên, khi Hán Cao Tổ Lưu Bang đang đem quân thảo phạt thái thú quận Cự Lộc là Trần Hi, Lữ hậu lấy danh nghĩa Hàn Tín "làm phản", đem ông sát hại trong phòng chuông cung Trường Lạc. Khi Lưu Bang hay tin Hàn Tín chết, tâm trạng của ông ta thế nào? Lưu Bang đã xử trí Khoái Thông - kẻ từng xúi giục Hàn Tín mưu phản - ra sao?

Đây là bí ẩn cuối cùng của vụ án này. Sau khi Lưu Bang từ tiền tuyến trở về kinh thành, Lữ hậu bẩm báo với ông ta rằng, Hàn Tín đã bị ta giết rồi, thái độ của Lưu Bang, Tư Mã Thiên dùng mấy chữ này để hình dung gọi là "vừa mừng vừa thương xót", Tư Mã Thiên quả thực vô cùng vĩ đại, ông thường chỉ dùng mấy chữ là đã vẽ phác ra được thần thái, vừa vui mừng, vừa đồng tình, vừa thở dài, vừa tiếc nuối, cực kỳ chuẩn xác nói lên tâm lý mâu thuẫn và tâm lý vi tế của Lưu Bang. Bởi vì Hàn Tín dẫu sao cũng là ái tướng của Lưu Bang, hai người cùng nhau vào sinh ra tử bao nhiêu năm nay, bảo là hoàn toàn không có chút tình cảm nào thì là điều vô lý. Đương nhiên Lưu Bang cởi áo của mình mặc cho Hàn Tín, nhường cơm canh của mình cho Hàn Tín ăn, điều này mang thành phần thu phục nhân tâm, nói theo ngôn ngữ bây giờ chính là làm màu, không thể phủ nhận rằng không có thành phần làm màu trong đó, nhưng nói thật là đôi khi làm màu nhiều rồi, cũng có thể nảy sinh chút tình cảm, chuyện lâu ngày sinh tình, diễn giả làm thật, diễn mãi rồi cũng thành thật mất thôi, huống chi Lưu Bang quả thực rất thưởng thức Hàn Tín, Hàn Tín cũng quả thực là nhân tài kiệt xuất, cũng quả thực công cao chót vót. Cho nên sau khi nhận được tin dữ Hàn Tín chết, tâm trạng của ông ta vô cùng phức tạp, vừa mừng vừa thấy tiếc nuối, thế là Lưu Bang liền hỏi Lữ hậu, nói trước khi lâm chung Hàn Tín có di ngôn gì không? Lữ hậu nói, ông ấy nói một câu thế này, ta hận vì đã không nghe theo kế sách của Khoái Thông. Lưu Bang nói: Trẫm biết rồi, kẻ này chính là một tay biện sĩ nước Tề, rồi hạ lệnh, mau bắt tên đó về đây cho trẫm.

Bắt về rồi Lưu Bang liền hỏi: Khoái Thông, nghe nói ngươi xúi giục Hàn Tín tự lập làm vương, có chuyện này không? Khoái Thông nói: Có chứ, tên nhóc đó không nghe lời ta, nếu hắn mà nghe lời ta, hắn hôm nay có kết cục này không, còn ngươi có sống được đến bây giờ không? Lưu Bang nói: "Nấu nó lên", ném hắn vào vạc dầu cho ta, Khoái Thông liền hô lớn: "Oan uổng", Lưu Bang nói: Quay lại, rõ ràng là ngươi xúi giục hắn mưu phản, ta giết ngươi, sao ngươi lại oan uổng chứ? Khoái Thông nói: Vương cương của nhà Tần tan rã, thiên hạ đại loạn, tất cả các bậc hào kiệt nổi lên như ong, cất quân diệt Tần, lúc bấy giờ thiên hạ là một cục diện thế nào? Khoái Thông nói: "Tần mất hươu tề, thiên hạ cùng đuổi theo, thế là kẻ cao tài chân nhanh được trước." Chính là việc nhà Tần đánh mất con hươu của mình, các anh hùng thiên hạ đều đuổi theo nó, vào lúc này ai cao cược, chân dài, chạy nhanh thì người đó bắt được con hươu, đây chính là nguồn gốc của câu "trục lộc Trung Nguyên", cho nên "trục lộc Trung Nguyên" chính là ý nghĩa này. Thời đó đều là cạnh tranh tự do, ai cũng có tư cách cạnh tranh, ai cũng có khả năng chiến thắng, cho nên bên cạnh ai cũng có một đám nhân mã giúp sức, những người này đi giúp đỡ các anh hùng đó, họ chỉ biết chủ nhân của mình, nào biết có chủ nhân nào khác, ta lúc ấy giúp Hàn Tín, ta đương nhiên chỉ biết Hàn Tín, ta không hề biết bệ hạ, đây gọi là "mỗi người vì chủ của mình", đây chính là trung tâm ái quốc, ta có chỗ nào không đúng? Hơn nữa, vào thời đó, trong thiên hạ có mài bén gươm đao, muốn làm những chuyện mà bệ hạ đã làm thì có ít người lắm sao? Chẳng lẽ bệ hạ có thể bắt hết những kẻ đó lại rồi giết sạch ư? Lưu Bang nói: "Tha cho hắn", nói có lý lắm, cho nên Lưu Bang không phải là kẻ hồ đồ, Lưu Bang là một người minh bạch, Lưu Bang cũng không phải là người không nói lý lẽ, Khoái Thông tuy từng xúi giục Hàn Tín mưu phản, nhưng Khoái Thông nói rất có lý, Lưu Bang liền tha cho hắn, đây chính là điểm vượt người của Lưu Bang, cho nên Lưu Bang cuối cùng trở thành hoàng đế khai quốc của triều đại nhà Hán quả thực có đạo lý, có nguyên nhân của nó.

Sau khi Lưu Bang bắt giữ Hàn Tín ở biên giới nước Sở, giáng Hàn Tín làm Hoài Âm hầu, Lưu Bang thường xuyên tìm ông trò chuyện. Có một lần Lưu Bang liền hỏi Hàn Tín: Hàn Tín, ngài xem nếu trẫm mang binh đánh trận thì có thể dẫn dắt bao nhiêu nhân mã? Hàn Tín nói: Mười vạn. Vậy nếu ngài mang binh đánh trận thì có thể dẫn dắt bao nhiêu nhân mã? Hàn Tín nói: Càng nhiều càng tốt. Ý là ta dẫn bao nhiêu binh cũng được hết, binh lính ta dẫn càng nhiều càng tốt. Lưu Bang nói: Hahaha, lạ nhỉ, trẫm chỉ có thể dẫn mười vạn quân, còn ngài thì càng nhiều càng tốt, sao ngài lại bị trẫm bắt giữ vậy? Hàn Tín nói: Bệ hạ tuy không giỏi tướng binh, ngài tuy không giỏi dẫn binh, nhưng lại giỏi tướng tướng, ngài tuy không biết dẫn binh, nhưng lại biết dùng tướng lĩnh nha, cho nên người biết dùng tướng lĩnh mới là nhân tài lớn nhất.

Hàn Tín, một đời danh tướng, công thần tầm cỡ thế kỷ. Ông giãy giụa trong nghịch cảnh, quật khởi chốn cỏ tranh, phấn đấu trong chiến tranh, trầm luân giữa chiến thắng. Theo ghi chép trong bộ Sử Ký của Tư Mã Thiên, Hàn Tín vào lúc có thể phản bội Lưu Bang nhất thì lại trung thành tuyệt đối, vào lúc không thể làm phản nhất thì lại vướng nghi vấn mưu phản. Có chuyên gia dựa vào đó cho rằng, Hàn Tín có dũng có mưu sẽ không tung ra cái nước cờ hồ đồ này, nhưng cũng có người cho rằng ông là bị ép đến bước đường cùng, không còn đường lui, mới phải dùng đến hạ sách này. Hàn Tín rốt cuộc có mưu phản hay không, vì sao lại phản, đến nay vẫn còn tranh cãi, nhưng điều này có lẽ không quan trọng nữa. Điều quan trọng là, Hàn Tín với tư cách là một nhân vật anh hùng trong thời đại anh hùng của dân tộc chúng ta, sự nhục nhã chịu đựng của ông, sự tự cường không ngừng nghỉ của ông, khí thế lẫy lừng của ông, thậm chí cả sự do dự nghi ngờ, được mất âu lo của ông, đều để lại cho chúng ta ấn tượng sâu sắc và ký ức vĩnh cửu. Công hay tội của ông, tự khắc có hậu nhân bình luận.