Tháng Mười năm thứ ba đời Tần Nhị Thế, Lưu Bang phá Hàm Dương, đóng quân ở Bá Thượng. Bá Thượng ở đâu? Chính là Nguyên Bạch Lộc ở quận Trường An, thành phố Tây An ngày nay. Thiểm Khí có một nhà văn tên là Trần Trung Thực, từng viết một cuốn sách tên là Bạch Lộc Phường, chính là Bá Thượng nơi Lưu Bang đóng quân năm xưa. Lúc này, Triệu Cao đã mưu sát Tần Nhị Thế, lập Tử Anh làm đế, nhưng Tử Anh không dám xưng hoàng đế nữa, mà đổi xưng làm Tần vương. Khi quân đội của Lưu Bang tiến đến, Tử Anh mặc áo trắng, đồ tang, trên cổ quàng một dải lụa thể hiện muốn tự sát, quỳ bên vệ đường đầu hàng Lưu Bang, Lưu Bang đã giành được thắng lợi to lớn trong cuộc đấu tranh tiêu diệt nhà Tần.
Thắng lợi đối với Lưu Bang là một phép thử, tại sao lại nói vậy? Bởi vì chúng ta đã giải thích ở tập trước, đặc điểm của con người Lưu Bang là "hiếu tửu cập sắc", tức là thích rượu thịt và phụ nữ. Chúng ta có thể tưởng tượng xem, trong cung điện nhà Tần có bao nhiêu rượu? Có bao nhiêu thịt? Có bao nhiêu phụ nữ? Một kẻ nhà quê từ nơi xa xôi tới bước vào hoàng cung của Tần Thủy Hoàng, Tần Nhị Thế, nhìn thấy ngần ấy rượu, ngần ấy thịt, ngần ấy mỹ nhân, hắn sẽ thế nào? Phản ứng của Lưu Bang là phản ứng của người bình thường: Tối nay ở lại đây luôn!
Nhưng các tướng lĩnh dưới quyền là Phàn Khoái khuyên hắn không nên ở lại, nơi này không phải chỗ chúng ta ở, chúng ta không ở nổi đâu, chi bằng về doanh trại đi. Lưu Bang nói, thế thì không được, những năm tuổi trẻ ta từng nói, "Đại trượng phu đương như thị dã", ta khó khăn lắm mới có được ngày hôm nay, tối nay không ở đây sao? Không được, ta phải ở đây. Phàn Khoái khuyên nhủ nhưng hắn không nghe. Lúc này Trương Lương đến khuyên, Trương Lương nói, Bái công, đừng ở lại nơi này, đây là chỗ ở của ai? Đây là chỗ ở của quân chủ bạo Tần, chẳng lẽ ngài muốn trở thành bạo Tần thứ hai sao? Lời của Phàn Khoái tuy khó nghe nhưng thuốc đắng giã tật, lời thật mất lòng, chúng ta vẫn nên rời khỏi cung Tần, quay về quân doanh ở Bá Thượng, chúng ta vẫn nên về Nguyên Bạch Lộc thôi. Lời khuyên lần này thì Lưu Bang đã nghe theo.
Lưu Bang vốn là người rất biết cách đối nhân xử thế, sau khi tư tưởng đã thông suốt, hắn thể hiện thái độ vô cùng đại lượng. Hắn không những không ở lại cung điện nhà Tần mà còn làm ba việc: Việc thứ nhất là không giết Tử Anh. Sau khi Tử Anh đầu hàng thì trở thành tù binh của hắn, các tướng lĩnh dưới quyền đều nói phải giết hắn ta, đây chẳng phải là dòng dõi của Tần Thủy Hoàng sao? Không giết hắn ư? Lưu Bang nói, đừng giết hắn, người ta đã đầu hàng rồi cơ mà. Người ta đã đầu hàng rồi, chúng ta cớ gì phải giết người ta? Làm vậy là điềm gãy, đừng giết hắn.
Việc thứ hai chính là ước pháp tam chương. Lưu Bang tập hợp các bậc phụ lão nước Tần lại và nói: Thiên hạ khổ Tần đã lâu, mọi người chịu sự thống trị tàn bạo của triều Tần đã vô cùng khổ sở rồi. Hắn nói, ta biết sự thống trị của nhà Tần dựa vào luật pháp khắc nghiệt, luật pháp vô cùng ngặt nghèo, ngặt nghèo đến mức độ nào? "Phỉ báng giả tru, ngẫu ngữ giả thí thị", ý là gì? Nếu ai phỉ báng triều đình, phỉ báng hoàng đế thì sẽ bị tru di tộc; cho dù ngươi không phỉ báng, nếu hai người tụ tập thì thầm to nhỏ trên phố thì cũng bị chém đầu. Hắn nói, ta biết nhân dân đất Tần đã nước đến chân không thể chịu đựng thêm được nữa, hôm nay ta Lưu Bang đến đây, ta ước pháp tam chương với các vị, ba điều nào? "Sát nhân giả tử, thương nhân cập đạo đả tội", ý là gì? Tức là nếu ngươi giết người thì phải đền mạng; nếu ngươi làm bị thương người khác hoặc trộm đồ của người khác thì sẽ tùy theo mức độ nặng nhẹ của tội danh mà lượng hình. Chỉ có ba điều này, giết người, làm bị thương người và trộm cắp, chỉ trị tội ba điều này, những chuyện khác chúng ta không quản. Cái này gọi là "ước pháp tam chương", thành ngữ "ước pháp tam chương" cũng xuất phát từ đây.
Việc thứ ba là không nhận thưởng khao. Bởi vì sau khi hắn "ước pháp tam chương", bách tính nước Tần vô cùng vui mừng, một kẻ khoan hậu nhân từ như vậy đã tới, bèn dắt trâu, dê, lợn, mang rượu đến để súy quân. Lưu Bang nói, cảm ơn, cảm ơn, cảm ơn các vị phụ lão hương thân, chúng ta có lương thực trong quân rồi, cuộc sống của mọi người cũng không dễ dàng gì, những ngày tháng khổ cực đã kéo dài đằng đẵng, quân đội của Lưu Bang ta sao nỡ quấy rầy mọi người chứ? Mọi người ngàn vạn lần đừng sợ, ta không phải đến để chinh phục các người, ta đến để giải phóng các người. Nhân dân khối đất Tần lúc này có thể tưởng tượng là "vui mừng khôn xiết nhường nào". Mọi người đều hy vọng Lưu Bang ở lại làm Tần vương, chỉ sợ Lưu Bang không chịu ở lại làm Tần vương hoặc không thể ở lại làm Tần vương, Lưu Bang được lòng dân vô cùng. Từ ví dụ này, chúng ta có thể thấy được nguyên nhân đầu tiên giúp Lưu Bang từng bước đi tới thắng lợi, cuối cùng đoạt lấy chính quyền toàn quốc là gì? Nguyên nhân đó chính là: Giữ vững cái đầu tỉnh táo trước thắng lợi, lại có thái độ khiêm tốn tiếp thu lời can gián.
Nhưng đồng thời, Lưu Bang cũng phạm phải một sai lầm. Lưu Bang không phải là người không bao giờ mắc sai lầm, hắn cũng có lúc phạm sai lầm, đã đưa ra một quyết định sai lầm. Lúc ấy có một mưu sĩ vô danh đề xuất một kiến nghị với Lưu Bang: Ngươi hiện tại nên phái binh canh giữ ải Hàm Cốc, bởi vì ải Hàm Cốc là con đường duy nhất bắt buộc phải đi từ khu vực Trung Nguyên tiến vào đất Tần. Hắn nói, nếu ngài cho canh giữ ải Hàm Cốc lại, mảnh đất Tần này sẽ là của ngài. Lưu Bang thấy có lý, lập tức phái một đội quân đến canh giữ ải Hàm Cốc.
Lại nói lúc này chúng ta đều biết Hạng Vũ đang đánh trận ở phía Bắc, Hạng Vũ cũng đã bình định xong cục diện chiến trận phía Bắc, dẫn theo đại quân của mình cuồn cuộn kéo thẳng đến khu vực Quan Trung. Khi tiến đến ải Hàm Cốc, quân đội của Lưu Bang đã canh giữ ải Hàm Cốc khiến họ không đánh vào được. Hạng Vũ sao có thể chịu đựng chuyện này, lập tức hạ lệnh cho Anh Bố: Anh Bố, hãy đánh hạ nó cho ta! Quân đội của Lưu Bang không đánh lại Hạng Vũ, Hạng Vũ vừa đánh thì ải Hàm Cốc đã bị phá mở. Quân đội của Hạng Vũ tiến đến Hồng Môn, tình huống này đối với Lưu Bang mà nói vô cùng bất lợi.
Lúc này nội bộ đội ngũ của Lưu Bang xuất hiện kẻ phản bội, có một chức quan gọi là Tả tư mã tên là Tào Vô Thương đã bán đứng Lưu Bang. Tả tư mã là chức quan gì? Tư mã chính là pháp quan trong quân. Thực ra chúng ta đọc "Sử ký", chúng ta đều biết, tác giả của "Sử ký" là Tư Mã Thiên, họ của Tư Mã Thiên lấy quan chức làm tên, gia tộc Tư Mã vốn làm quân pháp quan, chứ không phải làm sử quan. Tào Vô Thương này liền chạy đi báo cáo với Hạng Vũ, nói Lưu Bang này rất tồi tệ, dã tâm rất lớn, hắn đến cung điện Tần vương, đem hết vàng bạc tài bảo vận chuyển đi sạch, định làm vua ở Quan Trung. Hạng Vũ nghe xong, nổi giận đùng đùng, lập tức hạ lệnh nói: Sáng mai hãy cho tất cả tướng sĩ của chúng ta ăn uống no nê, tiêu diệt Lưu Bang cho ta!
Tình thế lúc bấy giờ ra sao? Binh lực của Hạng Vũ có bốn mươi vạn, xưng là một triệu; binh lực của Lưu Bang có mười vạn, xưng là hai mươi vạn. Nếu Lưu Bang đánh nhau với Hạng Vũ một trận, thì gọi là "lấy trứng chọi đá", hoàn toàn không phải đối thủ. Có thể nói Lưu Bang lúc này đang ngàn cân treo sợi tóc.
May thay lúc này trong đội ngũ của Hạng Vũ cũng xuất hiện một kẻ đến thông tin ngầm. Người này là ai? Thúc phụ của Hạng Vũ – Hạng Bá. Hạng Bá và Trương Lương vốn là bạn tốt, ông ta biết Trương Lương hiện đang ở trong quân đội của Lưu Bang. Ngày mai đại quân xuất phát, dưới cái tổ bị lật thì làm gì có trứng nào còn nguyên vẹn, thành cháy vạ lây. Đại quân kéo tới, Trương Lương rất có thể cũng sẽ bỏ mạng trong chiến tranh. Cho nên ông ta đi suốt đêm từ Hồng Môn đến Bá Thượng để thông tin cho Trương Lương, lúc bấy giờ khoảng cách từ Hồng Môn đến Bá Thượng là bốn mươi dặm. Sau khi Hạng Bá kể tình hình này cho Trương Lương, Trương Lương nói: "Để ta suy nghĩ đã." Hạng Bá nói: "Ngươi đừng nghĩ ngợi nữa, mau trốn đi, hà cớ gì phải cùng Lưu Bang chết chung một chỗ? Mau đi theo ta." Trương Lương nói: "Không được, ta vốn là người của Hàn vương, là Hàn vương phái ta đến chỗ Bái công để giúp đỡ Bái công. Hiện tại ta không từ mà biệt, như vậy là bất nghĩa, ta phải nói với Bái công một tiếng." Thế là Trương Lương lập tức đi gặp Lưu Bang, báo cáo tình hình như vậy. Lưu Bang nói: "Vi chi nại hà?" Biết tính sao bây giờ? Trương Lương nói: "Ai đã hiến kế cho ngài đem quân canh giữ ải Hàm Cốc?" Lưu Bang nói: "Ây da, chẳng phải có một mưu sĩ nói rằng ta chỉ cần đóng chặt cửa ải này lại, nơi này sẽ là của ta hay sao." Trương Lương nói: "Cái kế sách tồi tệ này! Xin ngài nghĩ xem, ngài đánh lại Hạng Vũ không?" Tư Mã Thiên chép rằng: "Bái công mặc nhiên." Lưu Bang trầm mặc hồi lâu rồi nói: "Cố bất như dã" (Quả thực không bằng), thật sự là đánh không lại. "Thả vi chi nại hà?" Vậy thì phải làm sao đây? Trương Lương nói: "Hiện tại chỉ có một cách, xin Hạng Bá nói giúp cho."
Thế là Trương Lương liền mời Hạng Bá vào. Lưu Bang liền nói: "Hạng Bá đại ca, ngài xem sự việc là thế này, Hạng tướng quân e là đã hiểu lầm ta rồi. Ta nào dám phản bội Hạng tướng quân chứ? Ta phái binh canh giữ ở ải Hàm Cốc là để đề phòng trộm cướp đấy chứ, sao ta lại đề phòng Hạng tướng quân chứ? Xin ngài nói giúp ta vài câu, nói giúp ta vài câu nhé." Hạng Bá nói: "Thôi được, ta sẽ nói giúp ngài vài câu." Thế là đêm hôm đó Hạng Bá lại vội vã quay về đại doanh của Hạng Vũ, thuật lại ngọn nguồn câu chuyện như thế, đoạn nói rằng: "Cháu ơi, hiền chất ơi, Lưu Bang tốt nhất là đừng giết hắn, người ta là công thần, nhà Tần vừa bị chúng ta tiêu diệt, ngươi đã đi giết công thần, điều này nói thế nào cũng không hợp lẽ." Hạng Vũ liền đồng ý.
Đến sáng hôm sau, Lưu Bang dẫn theo Trương Lương, Phàn Khoái cùng những người khác từ Bá Thượng đến Hồng Môn để bái kiến Hạng Vũ. Lưu Bang đã nói thế này: "Tướng quân ơi, năm xưa thần cùng tướng quân làm việc dưới trướng Hoài vương, nhận lệnh của Hoài vương xuất kích, tướng quân đánh miền bắc Hoàng Hà, thần đánh phía nam thành. Thần cũng không ngờ, sao mà không cẩn thận lại đến trước, thực sự là rất ngượng ngùng. Nhưng cũng may, chẳng phải thần lại vinh hạnh được gặp lại tướng quân rồi sao?" Đúng là diễn vai tôn tử.
Hạng Vũ này là kẻ thiếu dây thần kinh, mọi người có biết không? Hễ thấy Lưu Bang chịu nhún nhường, hắn liền đắc ý: "Ây da, ngài xem, sự việc này vốn dĩ cũng chỉ là hiểu lầm thôi, tất cả đều do tên Tả tư mã tên là Tào Vô Thương dưới quyền của ngài nói bậy, bằng không thì sao ta lại làm thế này chứ?" Đúng là thiếu dây thần kinh phải không? Không cẩn thận lại đem nội ứng của mình bán đứng luôn. Cho nên sau khi Lưu Bang thoát thân khỏi Hồng Môn, việc đầu tiên khi về đến quân doanh chính là giết Tào Vô Thương, "lập tru sát Tào Vô Thương", há có thể không giết hắn cơ chứ? Câu chuyện tiếp theo chính là Hồng Môn yến quen thuộc mà mọi người vẫn biết, Lưu Bang đã thoát thân từ Hồng Môn quay về. Từ ví dụ này, chúng ta thấy được nguyên nhân thứ hai giúp Lưu Bang từng bước đi tới thắng lợi, cuối cùng đoạt lấy chính quyền toàn quốc, nói một cách đơn giản chính là trấn định cơ trí, biến nguy thành an.
Sau khi Lưu Bang và Hạng Vũ giảng hòa, tình thế thiên hạ đại khái cũng đã được định đoạt. Nhà Tần đã bị tiêu diệt, cho nên sử sách từ năm này bắt đầu gọi là năm Hán Nguyên niên. Câu này cần phải giải thích một chút, đó là lịch pháp của nhà Tần lấy tháng Mười làm đầu năm, tức là nó không lấy tháng Giêng làm tháng đầu tiên của năm mà lấy tháng Mười làm tháng đầu tiên của năm. Năm Hán Nguyên niên vẫn tiếp tục sử dụng lịch pháp của nhà Tần, cũng lấy tháng Mười làm đầu năm, cho nên tháng Mười năm Hán Nguyên niên là tháng đầu tiên của năm này.
Sau khi thiên hạ đã định, Hạng Vũ bắt đầu phân phong chư hầu, bởi vì lúc này chư hầu cơ bản cũng đã có một mảnh lãnh thổ riêng, sắc phong vương. Một phát sắc phong liền mười tám vị vương. Trong đợt sắc phong vương này, Hạng Vũ thể hiện sự vô cùng bất công: ai có quan hệ tốt với hắn thì hắn phong cho lãnh thổ lớn, ai có quan hệ kém thì hắn phong cho lãnh thổ nhỏ, người hắn không thích thậm chí không phong. Sau đó tự phong mình là gì? Tây Sở Bá vương, danh hiệu Sở Bá vương bắt nguồn từ đây. Hắn tự xưng là Tây Sở Bá vương, còn những vị vương khác nào là Tề vương, Tần vương... Riêng Lưu Bang thì được hắn phong cho chức gì? Hán vương, danh xưng nhà Hán cũng bắt đầu từ đây.
Tại sao lại phong hắn làm Hán vương? Đây là chủ do Phạm Tăng hiến kế. Phạm Tăng luôn cho rằng Lưu Bang là kẻ địch nguy hiểm nhất, cho nên mới bảo Hạng Vũ: "Ngươi hãy phong hắn đến Hán Trung đi." Quốc đô của nước Hán gọi là Nam Trịnh, ở đâu? Chính là thành phố Hán Trung ở tỉnh Thiểm Khí ngày nay, bên cạnh thành phố Hán Trung có một nơi gọi là Nam Trịnh, phong hắn đến vùng đất đó. Sau đó đem khu vực Quan Trung – vùng đất của nhà Tần trước kia – chia làm ba phần, ban cho ba hàng tướng của triều Tần, tức là các tướng lĩnh đầu hàng triều Tần, sắc phong ba vị vương. Thế nên từ đó về sau vùng này mới gọi là Tam Tấn (Tam Tần).
Tại sao lại phong vương kiểu này? Chính là muốn để ba vị tướng quân của vương triều Tần vừa được sắc phong chặn đường của Lưu Bang lại, không cho Lưu Bang từ Hán Trung phản công trở lên, chính là muốn giam lỏng Lưu Bang ở khu vực Hán Trung này. Hơn nữa phải biết rằng quân đội của Lưu Bang đều là người nước Sở, thử hỏi đưa họ đến nơi heo hút ấy, làm sao họ có thể an tâm được? Cho nên đối với Lưu Bang mà nói thì điều này vô cùng bất công. Bản thân Lưu Bang cũng ôm một cục tức, nhưng hắn rất rõ ràng, hiện tại chưa phải lúc để đôi co so kè với Hạng Vũ, cho nên hắn đành nuốt ngược nước mắt vào trong, nuốt trái đắng này xuống bụng, gọi là ngậm đắng nuốt cay.
Đến tháng Tư năm Hán Nguyên niên, các vị chư hầu vương đều trở về phong địa của mình, gọi là "chi quốc". Chữ "chi" trong chi hồ giả ý, "chi" có nghĩa là đi, đến nước phong của mình. Lưu Bang cũng đi về hướng Hán Trung, lúc này Trương Lương đến cáo biệt Lưu Bang, nói: "Thần vốn là người của Hàn vương, hiện tại thần phải quay về bên cạnh Hàn vương rồi. Trước lúc ra đi, thần có một kiến nghị, xin ngài hãy đốt cháy các con đường gỗ (tịch đạo/cố đạo)." Tịch đạo rốt cuộc là gì? Cho mọi người xem một bức tranh, vùng đất này chính là Hán Trung, tức Nam Trịnh, nơi này là Hàm Dương. Từ Hàm Dương đến Hán Trung đường đi vô cùng hiểm trở khó đi, cho nên rất nhiều đoạn phải dựng đường gỗ trên vách núi cheo leo bằng gỗ để đi, một con đường tắt như thế gọi là tịch đạo (đường ván gỗ). Trương Lương nói: "Ngài hãy đốt cháy con đường gỗ này đi, khiến Hạng Vũ yên tâm, biểu thị rằng ngài vô cùng vui vẻ, vui lòng, thỏa mãn chấp nhận sự ban ơn phong tước của hắn, chuẩn bị cắm rễ ở mảnh đất ba sào ba thước ở Hán Trung ấy với vợ con, giường sưởi ấm áp, không có dã tâm gì nữa." Lưu Bang lập tức tiếp thu kiến nghị này, hạ lệnh đốt cháy đường gỗ.
Sau khi Lưu Bang đến Hán Trung, quân tâm vô cùng bất ổn, bởi vì quân đội của Lưu Bang đều là người nước Sở, đi theo Lưu Bang ra ngoài đánh trận đều ôm mộng áo gấm vinh quy, sao kết quả lại đưa họ đến chốn hoang vu này chẳng khác nào đi đày? Thử hỏi ai muốn ở lại nơi này? Lại nhìn thấy Lưu Bang đốt cả đường gỗ đi, họ cảm thấy con người Lưu Bang này cũng chẳng có chí hướng lớn lao gì, đi theo hắn thì có tiền đồ gì chứ? Cho nên các tướng lĩnh, binh sĩ dưới quyền cứ từng đợt từng đợt đào ngũ, trong đó bao gồm cả Hàn Tín đến đầu quân cho Lưu Bang. Đúng lúc này, Tiêu Hợp phát hiện Hàn Tín đào ngũ liền đích thân truy đuổi suốt đêm đưa Hàn Tín trở về, khuyên Lưu Bang phong Hàn Tín làm Đại tướng quân. Đây chính là câu chuyện nổi tiếng "Tiêu Hợp nguyệt hạ truy Hàn Tín".
Sau khi Hàn Tín làm Đại tướng quân liền nói với Lưu Bang: "Đại vương, chúng ta không thể cứ ở mãi nơi này được. Chẳng lẽ ngài muốn ở lại chốn này sao?" Lưu Bang nói: "Ai muốn ở lại cái quỷ xứ này chứ, ta chẳng qua hết cách rồi nên mới thế!" Hàn Tín nói: "Cách thì vẫn có, mấu chốt là thời cơ. Hiện tại chính là thời cơ tốt nhất." Lưu Bang nói: "Tại sao?" Hàn Tín đáp: "Hiện tại lòng quân mong mỏi trở về quê hương, thiên hạ chưa định, thiên hạ hiện vẫn đang trong cảnh hỗn chiến." Tại sao Hàn Tín lại nói thế? Bởi vì sau khi Hạng Vũ sắc phong chư hầu, rất nhanh thì vùng Tề – tức khu vực Sơn Đông ngày nay – đã nổi loạn. Hạng Vũ lúc phong vương đã chia đôi nước Tề làm ba, giống như nhà Tần, chia làm ba phần, sắc phong ba vị vương. Ba vị vương này vốn không phục lẫn nhau, mà trong cuộc đấu tranh tiêu diệt nhà Tần, vị Thừa tướng cũ của nước Tề có công lao lớn nhất tên là Điền Vinh thì Hạng Vũ lại không phong, Hạng Vũ không thích ông ta. Điền Vinh bèn bắt đầu gây sự, nước Tề náo loạn một trận lôi đình, cuối cùng làm phản. Hạng Vũ dẫn binh đi bình định nước Tề. Lúc này – khoảng chừng tháng Tám năm Hán Nguyên niên – Hàn Tín nói đây là thời cơ tốt nhất, một khi thiên hạ đã định thì sẽ không còn ai muốn đánh trận nữa, hiện tại chính là lúc có người muốn đánh trận, chúng ta nên xuất quan ngay lập tức.
Lưu Bang nói: "Bây giờ đường gỗ ta đều đốt sạch rồi, phải làm sao đây?" Hàn Tín hiến cho hắn một diệu kế gồm tám chữ: "Minh tu tịch đạo, ám độ Trần Thương" (Công khai sửa đường ván, ngầm qua sông Trần Thương). Dĩ nhiên "Minh tu tịch đạo, ám độ Trần Thương" này, ta phải giải thích với mọi người, đây là sự kiện không được ghi chép trong "Sử ký", thực ra là lời của các nhà tiểu thuyết gia. Đây là sự việc xảy ra vào tháng Tám năm Hán Nguyên niên, từ đó vén màn cho cuộc chiến tranh Sở Hán kéo dài ròng rã hơn bốn năm trời. Ở đây, chúng ta lại nhìn thấy nguyên nhân thứ ba giúp Lưu Bang từng bước đi tới thắng lợi, cuối cùng đoạt lấy chính quyền toàn quốc. Nguyên nhân này chính là: Giữ vững niềm tin kiên định trước nghịch cảnh, lại có chiến lược xuất kỳ bất ý chiến thắng.
Sau khi Lưu Bang xuất quan, chiến tranh diễn ra không hề suôn sẻ. Hắn từng có lúc rất thuận lợi, bởi vì hắn đánh úp lúc người ta không đề phòng, do binh mã của Hạng Vũ đang bận rộn ở miền Tề, khu vực phía Nam này hắn hoàn toàn không kiểm soát nổi, cho nên Lưu Bang dẫn quân một đường ca khúc khải hoàn, một mạch đánh đến tận đâu? Đánh đến Bành Thành. Bành Thành là nơi nào? Chính là thành phố Từ Châu tỉnh Giang Tô ngày nay, là quốc đô của Tây Sở Bá vương Hạng Vũ. Đây có thể nói là một thắng lợi cực kỳ to lớn. Sau khi quân đội của Lưu Bang đánh vào Bành Thành liền bắt đầu hoành hành không khách khí: ăn uống, mở tiệc lớn, mở cả niêm phong những vò rượu ngon mà Hạng Vũ tích trữ ở Bành Thành, tiệc tùng chè chén suốt ngày đêm. Hạng Vũ đương nhiên không thể dung thứ, tên nhãi rách dám đánh úp cả sào huyệt của ta! Cho nên Hạng Vũ dẫn theo một đám nhân mã toàn là tinh binh mãnh tướng từ phương Bắc nam hạ phản công trở lại, quyết chiến với Lưu Bang.
Lưu Bang đánh trận quả thực không bằng Hạng Vũ. Binh lực của Hạng Vũ lúc này tuy ít nhưng kết quả lại đánh cho Lưu Bang tan hoa nước chảy. Trận chiến này đánh đến mức độ nào? Đánh đến mức số quân lính thương vong của Lưu Bang lên tới mười vạn người. Thi thể của mười vạn người này rơi xuống sông, chặn đứng cả một khúc sông, biến thành một con đập chặn lũ. Đến mức độ này, Lưu Bang suýt chút nữa thì toàn quân bị tiêu diệt.
Lúc này ông trời phù hộ, đột nhiên nổi lên một cơn cuồng phong. Cơn gió này thổi theo hướng quân Sở, thổi bay cát đá đá bay, tối tăm mặt mày, quân Sở đến mở mắt cũng không nổi. Vào thời khắc then chốt này, Lưu Bang mới dẫn theo một số ít người chạy thoát khỏi vòng vây. Vừa chạy thoát, Lưu Bang liền từ Bành Thành chạy về phía huyện Bái, hắn muốn đón gia quyến của mình. Bởi vì hắn vẫn còn cha, còn vợ, còn con – hai đứa con do Lữ hậu sinh ra, một là Hán Huệ Đế sau này, một là Lộ Nguyên công chúa – muốn đón gia quyến trở về. Kết quả chạy đến huyện Bái thì Lữ hậu và cha đã không tìm thấy nữa, chỉ tìm thấy hai đứa con. Lưu Bang liền nhét hai đứa con lên xe, do xa phu Hạ Hầu Anh của hắn đánh xe trốn chạy. Hạ Hầu Anh cũng là nhân vật mà mấy buổi giảng trước chúng ta đã nhắc đi nhắc lại, thái bộc Hạ Hầu Anh đánh xe ngựa chạy trốn giữ mạng. Trong lúc nguy cấp, Lưu Bang thậm chí còn làm ra chuyện này: đẩy hai đứa con xuống xe! Hắn cảm thấy xe chạy quá chậm chạp nên đẩy hai đứa con xuống. Sau khi đẩy xuống, Hạ Hầu Anh lập tức kìm cương nhảy xuống bế hai đứa trẻ lên nhét vào xe rồi lại chạy tiếp. Chạy được một đoạn, Lưu Bang lại cảm thấy không ổn, lại đẩy hai đứa con xuống xe, Hạ Hầu Anh lại nhảy xuống bế hai đứa trẻ lên, cứ thế lặp lại tổng cộng ba lần! Cuối cùng Hạ Hầu Anh không nhịn được mà lên tiếng: "Đại vương sao lại có thể làm thế? Tình hình có cấp bách đến đâu, chúng ta không thể đánh xe nhanh hơn một chút sao?" Lúc này Lưu Bang mới không đẩy con xuống nữa, qua đó cũng đủ thấy tình cảnh lúc bấy giờ chật vật đến mức độ nào, cũng thấy được sự nhẫn tâm của con người này tới mức nào. Còn cha của hắn là Lưu Thái công và vợ hắn là Lữ hậu thì đương nhiên đã trở thành tù binh của Hạng Vũ, cho nên cuộc chiến giữa Lưu Bang và Hạng Vũ không hề suôn sẻ.
Trong một quá trình đằng đẵng như thế, các chư hầu vương khác cũng lần lượt nổi dậy độc lập, hơn nữa những chư hầu vương đó đều sáng Tần chiều Sở, toàn là cỏ đầu tường, gió thổi chiều nào ngả theo chiều ấy: chốc thì ngả về Lưu Bang, chốc lại ngả về Hạng Vũ; chốc lại ngả về Lưu Bang, chốc lại ngả về Hạng Vũ. Thế lực của Lưu Bang và Hạng Vũ cứ thế giằng co chiến tranh kéo cưa trên đại địa Trung Nguyên: chốc bên này thắng, chốc bên kia thắng. Đánh nhau mãi cho đến năm Hán thứ tư, đại quân hai nước Sở Hán rơi vào trạng thái giằng co.
Bởi vì lúc này trên chiến trường chính, quân đội của Lưu Bang và quân đội của Hạng Vũ đang đối đầu nhau, những kẻ khác thì đang đứng quan sát. Lúc này, Lưu Bang phái Đại tướng quân Hàn Tín ở vùng Tề đã hạ được nước Tề cũng đứng ngoài quan sát. Trong tình huống như vậy, Hạng Vũ bắt đầu sốt ruột, bởi vì lương thực của Hạng Vũ hiện tại đã không còn đủ nữa. Hạng Vũ bèn bước ra nói với Lưu Bang thế này: "Lưu Bang, chiến sự thiên hạ liên miên, chiến loạn không dứt, chẳng phải chỉ vì hai chúng ta đó sao? Chẳng lẽ không phải vì hai chúng ta đều muốn làm đại ca hay sao? Vậy thì trận chiến khiến bách sinh thiên hạ không được an ninh này chẳng phải là chuyện giữa hai đại nam nhân chúng ta hay sao? Nếu ngươi là một nam nhân thì hãy bước ra, hai chúng ta quyết đấu, có được không? Đừng lôi tất cả mọi người vào cuộc nữa, có được không?"
Lưu Bang này tuyệt đối không đời nào đồng ý, đúng không? Hạng Vũ là ai cơ chứ? "Lực bạt sơn hề khí cái thế", sức có thể vác đỉnh, nếu hai người họ quyết đấu thì Hạng Vũ chỉ vả một cái là cái đầu của Lưu Bang rớt xuống đất rồi, sao có thể quyết đấu được chứ?
Lưu Bang khúc khích cười: "Hiền đệ à, ta thích đấu trí chứ không thích đấu dũng, ngươi đừng giở trò đó ra với ta."
Hạng Vũ nói: "Ngươi bước ra nói chuyện xem nào!"
Lưu Bang nói: "Ta bước ra nói chuyện đây." Lưu Bang bèn thúc ngựa tiến lên, nói: "Hạng Vũ, ngươi đừng có quá kiêu ngạo! Ta Lưu Bang đến thảo phạt ngươi, đó là đội quân chính nghĩa, bởi vì ngươi đã phạm mười tội ác tày trời!" Rồi bắt đầu kể tội từng điều một.
Hạng Vũ sao có thể nuốt trôi cục tức này, nổi giận đùng đùng, giương cung lắp tên, một mũi tên bắn vút qua, bắn trúng ngay trước ngực Lưu Bang! Lưu Bang sau khi trúng tên liền theo bản năng cúi gập người xuống – ngực trúng tên, hắn theo bản năng gập người lại, tay bèn vị lấy chân, rồi hắn gào lên một tiếng: "Đồ tiểu tử thúi, ngươi bắn trúng chân ta rồi!" – thực chất là trúng ngực – phản ứng nhanh nhạy thế đấy, rồi quay ngựa chạy về.
Về đến doanh trại, vết thương này rất nặng. Mọi người đều nói: "Không được đâu, ngài không thể dưỡng thương được, mau đắp chút thuốc vào, rồi ra ngoài tuần tra đi." Thế là Lưu Bang đắp chút thuốc, sau đó ngồi lên chiến xe lại đi tuần tra trong quân doanh để tỏ ý ta không sao cả, nhằm ổn định quân tâm.
Cho nên câu chuyện này rất có sức minh họa, phản ánh rõ ràng sự thật rằng Hạng Vũ quả thực mang cái gọi là "dũng khí thất phu" mà Hàn Tín đã chỉ trích. Hai tập đoàn quân đang giao chiến mà ngươi lại đi giở trò đơn đả độc đấu, quyết đấu cá nhân thế này, đúng là cạn kiệt mưu kế rồi. Lưu Bang quả nhiên cao tay hơn một bậc về mặt trí tuệ. Thế nên ở đây chúng ta lại nhìn thấy nguyên nhân thứ tư giúp Lưu Bang từng bước đi tới thắng lợi, cuối cùng đoạt lấy chính quyền toàn quốc. Nguyên nhân thứ tư này chính là: Giữ vững ý chí chiến đấu sục sôi trước kẻ thù cường đại, lại có phương pháp tùy cơ ứng biến.
Đến tháng Chín năm Hán thứ tư, trận chiến này đánh không nổi nữa. Lưu Bang không có khả năng nuốt chửng Hạng Vũ, mà lương thực trong quân của Hạng Vũ đã cạn kiệt, lúc này hai bên bắt đầu giảng hòa, suy cho cùng là đàm phán. Đàm phán xong, cuối cùng song phương quyết định lấy Hồng Cưu làm ranh giới: phía tây Hồng Cưu thuộc về Hán, phía đông Hồng Cưu thuộc về Sở. Hồng Cưu ở đâu? Ở Trung Mưu, Hà Nam ngày nay. Đây chính là "Sở Hà Hán Giới" nổi tiếng, trên bàn cờ tướng của chúng ta hiện nay vẫn còn một đường "Sở Hà Hán Giới", chính là con sông Hồng Cưu này.
Sau khi hiệp định hòa bình này đạt được, Hạng Vũ bèn trả lại cha và vợ cho Lưu Bang, rồi dẫn theo binh mã của mình đi về phía Đông, quay về nước Sở của ông ta. Lưu Bang cũng tập hợp binh mã của mình chuẩn bị quay về phía Tây. Lúc này Trương Lương và Trần Bình liền đưa ra kiến nghị với Lưu Bang, nói rằng chúng ta không thể quay về được. Trương Lương và Trần Bình nói thế này: "Nhà Hán đã chiếm được hơn nửa thiên hạ, mà chư hầu đều quy thuận, binh của nước Sở mỏi mệt, lương thực đã cạn, đây là thời trời diệt nước Sở vậy. Chi nhân cơ hội này mà tiêu diệt nó luôn. Nay buông tha không đánh, đây gọi là 'nuôi hổ để lại họa về sau'."
Ý nghĩa là gì? Nghĩa là thiên hạ, nhà Hán chúng ta đã chiếm được hơn nửa, các chư hầu cũng đều ủng hộ chúng ta, bên phía Hạng Vũ binh sĩ đã mỏi mệt, lương thực đã hết, đây là thời điểm ông trời muốn diệt nước Sở, nếu ngươi không nhân cơ hội này tiêu diệt hắn thì chẳng khác nào nuôi hổ thành hoạ, nuôi một con hổ bên mình.
Lưu Bang tiếp thu kiến nghị ấy, vào tháng Mười năm Hán thứ tư đã dẫn binh tiến về phía Đông, cũng là một đường đánh tràn qua.
Lúc này Lưu Bang vẫn chưa có khả năng tiêu diệt Hạng Vũ, bởi vì các chư hầu khác vẫn đang đứng quan sát, thế là Lưu Bang lại hỏi Trương Lương: "Vi chi nại hà?" Chuyện này nên làm thế nào đây? Trương Lương nói: "Ngài bây giờ chỉ còn cách này, gọi là 'không bắt được cọp sao bắt được con cọp' (không bỏ đứa con thì không bắt được chó sói), ngài bây giờ phải bỏ vốn, ngài phải đồng ý với Hàn Tín, Bành Việt những người này, nếu họ cùng nhau hợp binh tiêu diệt Sở, tiêu diệt Sở rồi chúng ta chia đôi thiên hạ." Lưu Bang nói: "Được, cứ đồng ý như vậy." Thế là bắt đầu phong quan hứa hẹn, nói rằng nếu Hàn Tín tiêu diệt được Sở thì vùng đất nào sẽ thuộc về ngươi, Bành Việt tiêu diệt được Sở thì vùng đất nào thuộc về ngươi, các ngươi mau đến đi! Hai người họ nhận được thư liền bảo: "Vậy chúng ta đi thôi."
Thế là Hàn Tín từ vùng Tề nam hạ – lúc bấy giờ Hàn Tín ở vùng này, đi từ Lâm Truy qua Cao Mật xuống đây – cùng với quân đội của Lưu Bang tiến tới, lại có thêm bộ đội của Bành Việt cũng tới, rồi cả một nhánh quân phản loạn nằm ngay trong quân đội của Hạng Vũ cũng tới, bao vây chặt chẽ quân đội của Hạng Vũ ở Cải Hạ, sau đó lại cho binh lính hát những khúc ca nước Sở, khiến Hạng Vũ lâm vào cảnh "thập diện mai phục", "tứ bề thọ ca" (bốn bề đều là tiếng ca nước Sở), cuối cùng tiêu diệt được Hạng Vũ ở Ô Giang. Lưu Bang từ đó đoạt lấy chính quyền toàn quốc.
Sau khi Lưu Bang đoạt lấy chính quyền toàn quốc, từng cùng các bầy tôi bàn luận về việc vì sao ta Lưu Bang lại thành công, vì sao Hạng Vũ lại thất bại. Các công thần của ông ta đã nêu ra một vài nguyên nhân, nhưng Lưu Bang nói: "Các ngươi chỉ biết một mà không biết hai, còn có một nguyên nhân quan trọng nữa." Nguyên nhân quan trọng hơn này rốt cuộc là gì? Xin mời xem tập tiếp theo: Nhân vật phong vân thời Hán – "Bí ẩn dụng nhân của Lưu Bang". Cảm ơn mọi người!
