Khoa cử là con đường tiến thân duy nhất của văn nhân, không giống như hậu thế, cứ có học tịch, báo danh là có thể dự thi.

Chỉ lấy giải thí làm ví dụ.

Do số lượng thí sinh các nơi chênh lệch không đồng đều, nơi nhiều nơi ít, có khi chênh nhau đến cả trăm lần. Thế nhưng dù nhiều hay ít, những năm gần đây triều đình đã đạt được sự cân bằng tương đối trong việc phân bổ giải ngạch, chỉ tiêu trúng tuyển cho mỗi châu quận cũng đã được ấn định.

Thế nhưng, dẫu có công bằng đến đâu thì quốc gia rộng lớn này cũng không thể làm được chuyện "một bát nước bưng cho phẳng", luôn có nơi được nhiều, nơi được ít.

Ví như:

Các châu quân vùng Đông Nam, hai ba nghìn người dự thi mà chỉ lấy hai ba mươi người, tức là trăm người chọn một, mức độ cạnh tranh khốc liệt có thể tưởng tượng được.

Thế nhưng, các châu quân vùng Tây Bắc, do văn giáo không hưng thịnh, người ứng cử rất ít, có châu quận không quá trăm người, mà vì nhiều nguyên nhân, giải ngạch lại không thể ít đi, lấy đến mười mấy người, tức là mười người chọn một.

Vậy vấn đề nảy sinh, bên kia là trăm người chọn một, bên này là mười người chọn một, đương nhiên bên này dễ trúng hơn rồi! Thế nên, sĩ tử Đông Nam mượn hộ tịch Tây Bắc để ứng thí ở Tây Bắc nhiều vô kể.

Cho nên, việc triều đình điều tiết giải ngạch, cố gắng giữ cân bằng, đồng thời thắt chặt kiểm tra hộ tịch, yêu cầu thí sinh phải về quê quán dự thi, đã trở thành điều tất yếu.

Hiện tại, việc Phạm Trọng Yêm giao cho Đường Dịch làm chính là một khâu trong quá trình kiểm tra hộ tịch trước khi thi.

Là kinh đô của Đại Tống, mỗi kỳ thi ở Khai Phong đều chật cứng người. Ngoại trừ những "quan nhị đại", "quyền nhị đại" không còn cách nào khác, thì việc kiểm tra đối với thí sinh bình thường được coi là nghiêm ngặt nhất từ thời đầu Tống đến nay.

Các châu quận địa phương phải kiểm tra trước nửa năm, mà Khai Phong thì còn sớm hơn, cách kỳ thi một năm đã bắt đầu tiến trình kiểm tra.

Trong quy định, thí sinh ứng thí khi báo danh phải nộp trạng giấy, liệt kê tên tuổi, quê quán, tình trạng tam đại, v.v.

Phủ nha Khai Phong dựa vào đó mà kiểm tra, trong đó yêu cầu về quê quán hộ tịch vô cùng nghiêm ngặt. Theo "Cống cử điều lệ", chỉ có hộ tịch thôi chưa đủ, phải thực tế cư trú tại quê quán mới hợp lệ, gọi là "tra tịch".

Tuy có hộ tịch nhưng rời xa quê quán lâu ngày, thì phải có mệnh quan bảo đảm mới được, gọi là "hộ bảo".

Mà điểm khác biệt của Khai Phong so với nơi khác là, luật định năm Thiên Thánh thứ bảy, thí sinh phải có hộ tịch 7 năm trở lên, và thực tế cư trú "mới được nộp trạng"; hộ tịch chưa đủ 7 năm, không cư trú ở Khai Phong thì không nằm trong danh sách tiếp nhận.

Nghĩa là, không những phải có hộ tịch Khai Phong, mà còn phải thực tế cư trú ở Khai Phong bảy năm trở lên mới được.

Tất nhiên, có chính sách thì có đối sách. Vì thi cử, đám văn nhân Đại Tống này cũng liều mạng, thủ đoạn gì cũng có.

Có người trong kinh sư có thân thích, vì thi cử mà làm con thừa tự, lấy được hộ tịch. Có kẻ thậm chí nhận anh làm cha, cũng chỉ để được thi ở Khai Phong.

Lại có những người, như Vương Thiều, Chương Đôn, ngay từ khi theo Đường Dịch vào kinh năm xưa, gia đình đã trải đường sẵn cho họ rồi. Mua đất ở Khai Phong, nhập hộ tịch tại đây, đợi đến lúc thi cũng gần đủ bảy năm.

Cho nên, khái niệm "nhà gần trường" không phải đến hậu thế mới có, mà đã thịnh hành từ hơn một ngàn năm trước rồi.

Việc Đường Dịch cần làm chính là thống kê các nho sinh của thư viện sẽ ứng thí kỳ này, rồi thu gom, sắp xếp trạng giấy. Có người nào không đạt yêu cầu, thì hoặc là tìm Phạm Trọng Yêm và những người khác cấp "hộ bảo", hoặc là đi "cửa sau". Dù sao địa vị của Quan Lan đặt ở đó, bất kể là ai, cũng sẽ nể mặt trong chuyện này.

Việc này không khó, chỉ là phiền phức, phải kiểm tra tỉ mỉ, kẻo làm lỡ dở kỳ thi của người ta, lại lỡ dở cả đời người.

Bận rộn liên tục ba ngày, đến cuối cùng, mặt Đường Dịch xanh mét.

Không phải vì mệt, mà là đám cháu chắt này năm nay đều quyết tâm rồi, thống kê lại... 148 người!!

Kỳ trước, Khai Phong lấy giải 107 người, nghĩa là nếu không tăng giải ngạch, cho dù cả 107 chỗ đó đều do Quan Lan chiếm hết, thì vẫn còn 41 người không đỗ.

Nhưng nếu có tăng!? Tăng bao nhiêu? Quan Lan thi càng nhiều, số tăng lại càng phải nhiều.

"Hay là... các cậu đợi kỳ sau vậy."

"Lạy chúa!!" Vừa nghe Đường Dịch bảo họ đợi thêm bốn năm, Tống Khải chửi thề ngay lập tức.

"Tiểu gia mà tránh kỳ này, chẳng phải để Chương Tử Hậu bọn chúng cười chết sao!? Không được, chết cũng phải chết ở khoa này!"

"Nhưng mà..."

Đường Dịch méo xệch mặt, run run xấp trạng thi trong tay, "Nếu cậu đến giải thí cũng không qua, thì chẳng phải càng mất mặt sao?"

"Thế cũng không được!" Tống Vi Dung dở chứng ngang ngược thì ai cũng không cản nổi. "Lão tử có thể thi đỗ rồi không làm quan, nhưng bắt buộc phải thi!"

"..."

"Hay là đợi kỳ sau?" Bàng Ngọc hơi dao động. "Cha ta cũng đã nói chuyện với ta, bảo khoa này có chút hung hiểm, có thể tránh né đầu sóng ngọn gió."

Đinh Nguyên nghiêng về phía Bàng Ngọc, "Chuyện này không phải là chuyện cố chấp, giải thí chưa chắc đã qua được. Đừng quên, còn có phục thí nữa!"

Luật Tống quy định, con cháu nhà hưởng lộc khi tham gia khoa cử, bắt buộc phải thi thêm phục thí. Nghĩa là phải thi thêm một trận nữa.

Đường Dịch tiếp lời: "Cậu xem, vẫn nên đợi kỳ sau đi..."

Tống Khải không nói nữa, nắm chặt tay cố nén giận. Sớm tối bận rộn, ngậm đắng nuốt cay học như điên, chẳng phải vì ngày hôm nay sao?

Ngẩng đầu nhìn Phạm Thuần Lễ, hy vọng tên này nói vài câu lọt tai.

Thế nhưng, hắn cũng không nghĩ, Tiện Thuần Lễ lúc này nếu mà thuận theo hắn, thì đã chẳng gọi là Tiện Thuần Lễ nữa rồi.

Phạm Thuần Lễ cười hì hì, "Cậu đừng nhìn ta, ai bảo cha cậu sớm không tính cách?"

Được rồi, hắn là chuyện không liên quan đến mình thì treo lên cao. Năm Khánh Lịch thứ bảy, khi Phạm Trọng Yêm lui về, Triệu Trinh cảm thấy hổ thẹn với Phạm Trọng Yêm, nên đã ban tán quan cho cả nhà ông.

Phạm Thuần Lễ là "Nho Lâm Lang" chính cửu phẩm thượng, đến cả Yêu Nhi cũng có tán hàm "Văn Lâm Lang" tòng cửu phẩm thượng.

Thứ này chẳng có bao nhiêu bổng lộc, cũng chẳng phải đi làm quản lý việc gì, chỉ là hư danh. Thế nhưng, một khi bước vào trường thi, lại có tác dụng vô cùng lớn.

Không những không cần cùng Tống Khải bọn họ thi phục thí, mà còn có thể vào "Biệt đầu trường". Mười lấy ba, cơ hội lớn lắm.

"..."

Tống Khải lườm hắn một cái, "Đồ khốn!"

Tiện Thuần Lễ chẳng hề bận tâm, "Hay là cậu cứ học theo Chính Bình, kiếm lấy một vị quận chúa hoàng thân gì đó, cũng có thể vào Biệt đầu trường."

"Cút!" Đến cả Bàng Ngọc cũng không chịu nổi, tên này quá tiện, thiếu chút nữa là giơ chân đạp rồi.

Thế nhưng quay mặt đi, Bàng Ngọc lại làm vẻ mặt nịnh nọt với Đường Chính Bình, "Huynh đệ, nói giúp ta với Ngọc Trúc muội muội nhà đệ, còn có tiểu muội hay gì không, biểu muội cũng được, ta nguyện ý hạ mình!!"

Đường Chính Bình liếc hắn một cái, vốn định an ủi bọn họ vài câu, nhưng lại thôi.

Hắn quả thực không có nỗi lo của Tống Khải, Bàng Ngọc, vì cha hắn là Đường Giới đã đính cho hắn một mối nhân duyên tốt, lục nữ của Bắc Hải Quận Vương Triệu Duẫn Bật. Đã nạp sính lễ, sang xuân năm sau là thành thân.

Đến lúc đó, hắn coi như đã dính chút cạnh rìa hoàng tộc, cũng có thể vào Biệt đầu trường.

---❊ ❖ ❊---

"Ta mặc kệ!" Tống Khải vẫn như cũ. "Dù sao khoa này ta phải thi, mặc xác có đỗ hay không!"

Nói xong xoay người bỏ đi...

Đường Dịch nhìn bóng lưng hắn lắc đầu không ngớt, xem ra, chỉ có thể tự mình giúp nghĩ cách vậy.