[TIÊU TỀ]: Khi ở trong bệnh viện

Đến tận cuối tháng mười hai, trận tuyết đầu mùa mới rơi xuống, cả sông nhỏ lẫn sông lớn đều đóng băng. Gió từ những sườn đồi đã thu hoạch thổi tới, lùa vào những cọng sậy trên mái lều nhốt gia súc, kêu ô ô, rồi lại bước xuống đáy mương. Những chú gà lừng ẩn mình trong đám cỏ bèn vỗ cánh sột soạt, càng chui sâu vào những kẽ đá hoặc hốc đất. Ánh nắng ban ngày chiếu rọi lên những đống phân trâu ngựa đã đóng băng, bốc lên một thứ mùi khó ngửi. Vài con ruồi rũ rượi đang chao lượn ở đó, thế nhưng hoàng hôn đã nhanh chóng ập xuống, mờ mịt, lạnh lẽo từ những sườn đồi phía xa, từ phía chân trời vừa vặn nhìn thấy, lặng lẽ áp sát lại từ bốn phương tám hướng. Chim chóc đều run lẩy bẩy, chó cũng cụp cả đuôi. Mọi người bèn quay về nhà của họ: chính là cái thổ yêu (hang đá) dùng làm nơi ẩn náu duy nhất ấy.

Hôm đó, đúng vào lúc này, một người phụ nữ trẻ mặc quân phục bông màu xám, đi theo sau một tên đàn ông khoác đại y da cừu, từ con đường dưới đáy mương đi tới. Dáng người của người phụ nữ này rất lanh lẹ, lại mặc trang phục nam nhân, trông chẳng khác nào một đứa trẻ chưa thành niên. Cô đang cố ý tạo ra vẻ mặt vui tươi, trợn tròn đôi mắt nhỏ màu đen, đầy hớn hở thám thính bốn bề hoang vắng.

- Tôi chẳng có kinh nghiệm công tác gì cả, sau này chắc chắn sẽ làm phiền anh rất nhiều, mong anh luôn giúp đỡ nhé, Trưởng khoa Lý! Anh là cán bộ lão thành cách mạng, đến từ vùng Ngạc Dụ Hoàn phải không?

Bây giờ cô đã quen với giọng điệu này rồi, cô cho rằng dù có đến cơ quan nào đi nữa, thì trước tiên vẫn cứ phải làm cho thật tốt quan hệ với những nhân viên sự vụ này cái đã. Hồi còn đi học, mỗi lần đến nhà bếp xách nước, đến khoa văn thư nhận thư, châm dầu đèn, lấy than, cô đều luôn trưng ra cái giọng điệu lấy lòng như thế, thế nhưng lại chẳng hề có vẻ hèn m hạ, chỉ thấy sự nhẹ nhõm mà thôi.

Trưởng quản lý khoa Lý đi ở phía trước có phong thái thong thả bình tĩnh đặc trưng của một trưởng quản lý khoa, uy nghi khoác chiếc áo choàng da cừu cũ kỹ hệt như một vị tướng quân. Bọn họ có đôi khi tỏ ra rất ngốc nghếch: nhưng đôi khi lại cực kỳ thông minh. Bọn họ biết dùng những thuật ngữ chửi mắng thô tục nhất trong quân đội, khi chiến sĩ phục vụ phạm sai lầm; bọn họ cũng rất khéo léo biếu một chút thịt gà, trứng gà, hạt bí ngô cho tổng thư ký hoặc chủ nhiệm. Điều này chẳng có gì to tát cả, bởi vì chỉ nhờ có công tác quần chúng của anh ta tốt, nên sẽ chẳng có nghi ngờ gì khác.

Họ đi từ sườn núi bên kia vòng sang sườn núi bên này, nhìn bao quát dưới mương, từng thoảng qua bóng người mặc áo trắng, thế là người phụ nữ trẻ bấy giờ mới thở phào một hơi thật dài, như thể cố ý muốn an ủi bản thân rằng: "Nơi dưỡng bệnh mới thanh tĩnh làm sao!"

Cô không dám đặt kỳ vọng quá ư vui vẻ và tốt đẹp vào tương lai, nhưng đồng thời cũng không dám nghĩ cuộc sống quá tồi tệ, sự thất vọng và chán nản đều là những thứ cô sợ hãi, thế nên cho dù gặp phải hoàn cảnh thế nào đi nữa, cô vẫn luôn tự mình đưa ra một sự giải thích khoan dung và thỏa đáng. Chỉ trong buổi chiều hôm nay thôi, cô vẫn luôn mang cái vẻ ngẩn ngơ nhưng lại giả vờ như đã vô cùng định tâm như thế.

Đi theo sau trưởng quản lý khoa, bước vào một cái sân, rồi lại bước vào một hang đá. Đây chính là nơi cô sẽ ở lại. Điều này quả thực trái ngược hoàn toàn với hy vọng của cô, căn hang này chắc chắn không hề nhỏ, chắc chắn sẽ chẳng có đủ ánh nắng mặt trời, nhất là lại còn rất ẩm ướt. Khi đặt mình vào trong không gian trống trải của hang đá, cô liền cảm thấy có một luồng khí lạnh đáng sợ ập đến vây quanh cơ thể, ánh nắng hoàng hôn le lói, yếu ớt chiếu lên vách đất đen đúa, phủ lên đó một tầng ánh sáng cô quạnh thê thảm, con người ta cứ như đang rơi vào một thế giới mờ mịt nhưng lại bán trong suốt nào đó, như thể đã tách rời khỏi hiện thế vậy.

Cô nhìn thấy chiếc vali da nhỏ và cuộn chăn nệm của mình đã bị vứt lăn lóc một cách cô độc trên nền đất lạnh lẽo ấy.

Trưởng khoa Lý này là một vị trưởng quản lý tốt bụng, anh đang xắn tay áo giúp cô sắp xếp lại chiếc giường được chống bằng bốn cột củi.

- Chăn của cô mỏng thế này sao! - Khi vừa rũ chiếc chăn mỏng tang như chiếc bánh bích-quy ấy ra, anh ta không kìm được mà kêu lên. Ngay cả trong quân ngũ, những chiếc chăn mỏng thế này cũng hiếm thấy.

Cô nhìn quanh căn hang lớn này, trong lòng không khỏi có chút thấp thỏm, nhưng cô lại là người không thích ngửa tay xin đồ của người khác, bèn nói: - Tôi không sợ lạnh lắm đâu.

Đối diện với giường của cô, đã có một chiếc giường được dọn dẹp rất ngăn nắp. Anh ta bảo cô đó là nơi ở của vợ một bác sĩ họ Trương, là một y tá. Thế là giấc mơ về một cuộc sống độc thân yên tĩnh, sạch sẽ và ngăn nắp của cô lại tan vỡ. Nhưng cô vẫn gượng ép tự an ủi bản thân: "Ở trong một căn hang lớn thế này, có bạn đồng hành cũng là chuyện phải phép."

Không biết vị quản lý khoa kia thao tác thế nào, chiếc giường bỗng đổ sụp xuống đất. Anh ta bèn vội vã rời đi, chắc là đi tìm rìu rồi.

Người phụ nữ trẻ này bèn ngồi xổm xuống đất để "chữa trị" cho cái chiếc giường đang phân rã này, cô tìm kiếm những dụng cụ có thể sử dụng, và nhìn thấy kê cạnh cửa sổ có một chiếc bàn gỗ trắng cũ kỹ. Nếu không dựa vào thứ gì đó thì chiếc bàn ấy chắc chắn đứng không vững, bên cạnh bàn vứt bừa hai chiếc ghế đẩu. Đồ đạc trong bệnh viện mới thành lập cách đây không lâu này, trông có vẻ như đều là những món đồ tàn phế được thu gom từ khắp tứ phương vậy!

Dùng phương pháp gì để có thể giết chết khoảng thời gian tẻ nhạt hiện tại đây, khi mà trưởng quản lý khoa vẫn chưa quay lại? Cô đành phải tản bộ ra ngoài sân. Một đống phân và một đống cỏ trong sân dính liền vào nhau, gần như chẳng còn chỗ để đặt chân. Hai người phụ nữ đang quỳ trong đống cỏ, khắp người toàn vụn cỏ, một người giữ dao thái, một người ôm bó cỏ, chăm chú thái cỏ, lại còn vừa xới tung những đọng cỏ đã được băm vụn ấy lên.

Cô đứng cạnh họ, xem một lát, rồi ân cần hỏi: - Thưa bà con! Đã ăn cơm chưa?

- Chưa đâu! - Thế là họ dừng tay lại, tẫn tò mò, ngây ngốc đánh giá cô, rồi có một người phụ nữ nói: - Ồ! Lại đến để đẻ con đây mà! - Mái tóc ngắn cũn cỡn của ả ta bù xù trông như cái đuôi gà mái ấp trứng. Mà từ mái đám tóc tai hỗn độn như cỏ tranh ấy, lộ ra một khuôn mặt tái nhợt như miếng giẻ rách, cùng với hai con mắt to đờ đẫn mang biểu cảm của loài cá.

- Không, tôi không phải đến để đẻ con. Tôi đến để đón con. - Một người phụ nữ chưa kết hôn hễ nghe thấy bất cứ câu chuyện đẻ đái nào, thì trong lòng liền dâng lên cảm giác chán ghét buồn nôn như thể vừa nuốt phải con ruồi.

Ở ba căn hang phía bên hướng đông, đã hắt ra ánh đèn màu vàng nhạt yếu ớt. Có tiếng trẻ sơ sinh khóc oe oe. Đây là một thứ âm thanh cô đã từng rất quen thuộc, một tiếng gọi của sự sống bé nhỏ mang theo biết bao sự dịu dàng và an ủi làm sao. Âm thanh cất lên oà khóc chào đời này mang theo sự tươi mới vô hạn đến lồng ngực cô, cô không kìm được mà hơi hé môi, giãn mày, phóng về phía căn phòng có ánh đèn kia một tia yêu thương ngọt ngào: "Ngày mai, ngày mai mình phải bắt đầu rồi!"

Khi vòng ra bên ngoài một lần nữa, bóng chiều càng trùm xuống thấp hơn. Những lùm cây dưới đáy mương chỉ còn lại một mảng mờ ảo. Ở sườn núi lưng chừng phía xa, vắt ngang một dải lụa màu xám, ráng chiều đang phấp phới ở đó. Dù nói là không có gió lớn lắm, nhưng không khí lại lạnh buốt thấu xương. Cô đành phải quay trở lại, cô kinh ngạc chạy ngược về chỗ ở của chính mình đã có ánh đèn. Trưởng quản lý khoa đã quay về từ lúc nào vậy? Giường của cô có lẽ đã được sắp xếp ổn thỏa rồi chứ? Khi bước vào phòng, cô chỉ thấy một nữ đồng chí mặc áo đen đang ngồi ngay ngắn trên chiếc giường vốn có, nương theo ngọn đèn dầu mè để sửa sang lại một đôi giày vải, ngọn đèn dầu mè ấy được đặt trên hai chiếc ghế đẩu chồng lên nhau.

- Cô là bác sĩ mới đến, Lục Bình phải không? - Khi cô ấy hỏi cô, câu hỏi thẳng thắn và tự nhiên như thể đối phương là một người đã quen mặt gặp nhau mỗi ngày, tiện đà liếc nhìn một cái rồi lại quay về với đôi giày trên tay, còn tiếp tục ngân ừ một khúc tiểu điệu không tên.

Cô ấy hoàn toàn không hề chú ý rằng sự xuất hiện của Lục Bình mới tới đây đã mang đến niềm vui cỡ nào. Cô ấy chỉ dùng những từ ngữ nhạt nhẽo và kiệm lời để đáp lại cô. Cô ấy trông giống như một lữ khách kỳ cựu, đối với chiếc giường ở phía đối diện của mình, có thêm một người ngủ hay bớt đi một người ngủ hay thay đổi một người ngủ thì cũng đều như nhau cả, chẳng có gì có thể khấy động được tâm trạng. Sau khi lật qua lật lại chiếc giày để xem xét, cô ấy bèn trải chăn ra. Thế nhưng lại không ngủ, chỉ ngồi trong chăn, tựa lưng vào tường, rồi lại cất giọng hát lên một điệu tiểu điệu Thiểm Bắc.

Lục Bình lại đi lấy mấy cái cột củi đến để gõ gõ đập đập, dù sắp xếp thế nào cũng không xong, cô đành trải chăn xuống đất, hạ quyết tâm sẽ chống chọi qua đêm nay. Cô lại ngồi vào trong chăn, vô tâm vô phé đánh giá người vợ của bác sĩ Trương kia.

Chẳng phải cô ta rất xinh đẹp sao? Cô ta có một dáng đầu ngay ngắn, tóc đen không nhiều cũng không ít, ngũ quan đều rất đoan chính, cổ và bờ vai cũng rất tương xứng: có lẽ là những đường nét rất thích hợp để đưa lên vải vẽ, thế nhưng cô ta dường như không có cảm xúc, không dịu dàng cũng chẳng hung bạo, không tỏ ra thông minh mà cũng chẳng lấy gì làm ngu ngốc. Cô ta đáp lời cô mấy câu, cũng từng kể chuyện, cũng từng hỏi vặn lại cô, thế nhưng người ta hoàn toàn chẳng thể nào phán đoán nổi rốt cuộc cô ta đang vui mừng hay là căm ghét.

Đột nhiên vị y tá kia như bị kim đâm phải, bỗng chừng nhảym tót khỏi chăn, lao thẳng ra ngoài. Lục Bình nghe thấy ả ta đẩy cửa căn phòng của người dân ở vách ngăn bên cạnh, vừa nói gì đó vừa vui vẻ bước vào trong. Chiếc chăn vốn dĩ bị vấy lên một cơn gió lớn lúc ả ta chạy đi, lúc này có tới một nửa đã lết lê trên đất.

Bây giờ trong phòng lại chỉ còn một mình Lục Bình. Chăn thì mãi vẫn không quấn cho kín được, ngọn đèn vì hết dầu nên chỉ còn lại một chút ánh sáng thê thảm. Lũ chuột xuất hiện, thoạt đầu là ở dưới gầm giường đối diện, sau đó lại bất ngờ nhảy chóc lên chăn của cô. Cô cuộn tròn người trong chăn, cũng chẳng dám cởi quần áo, cái lạnh khiến người ta khó mà chợp mắt nổi. Cô không thể không nghĩ đến rất nhiều chuyện, chỉ riêng những thứ chạm trán trong buổi chiều nay thôi cũng đủ để cô tiêu sầu qua quãng thời gian nửa đêm này rồi. Cô gồng mình tự an ủi, tự cổ vũ, mắng chửi chính mình, rồi lại tự xây dựng cho bản thân những lâu đài hy vọng mới, nỗ lực để bản thân chìm vào giấc ngủ trong chính tòa lâu đài ấy, thế nhưng những con bò ở chuồng bò bên kia hang vẫn liên tục nhai gốc cỏ, còn thường xuyên dùng móng guốc đá lung tung thứ gì đó. Khi cô mở mắt ra một lần nữa, căn phòng đã tối đen như mực, không biết ngọn đèn đã tắt từ lúc nào, lũ chuột bấy giờ lại càng táo bạo hơn khi bò qua đầu cô.

Mãi cho đến rất lâu sau đó, cô mới nghe thấy cánh cửa hang ở vách bên cạnh lại được mở ra. Vợ vị bác sĩ nọ hùng hổ đi một mạch trở về, cánh cửa va chạm phát ra tiếng động lớn, làm đổ một chiếc ghế đẩu, lại dẫm phải chăn của chính mình, thế là ả ta lớn tiếng chửi rủa: - Mẹ kiếp, con mẹ nó tên quản lý chứ lỵ, cho có mỗi tí dầu tẹo tèo teo này, châm một cái là tắt ngúm, đúng là mẹ kiếp bực mình chết đi được! - Ả ta liên hoàn chửi rủa những câu vô cùng thô tục quen thuộc ấy, ả học rất giỏi từ đám lính tráng, tuy nhiên cho dù là lúc ả đang chửi bới như thế, người ta cũng chẳng thể nhận ra ả căm ghét đến mức nào, hay là có vẻ đê tiện dung tục gì không.

Lục Bình lúc này không hé răng lấy một lời, cô dựa vào sự cử động của đôi môi để phán đoán rằng vừa rồi ả ta nhất định đã ăn cái gì đó rất thỏa mãn rồi. Sau khi người y tá đó mò lên giường, đầu vừa chạm gối liền vang lên tiếng ngáy đều đặn.

Hai

Lục Bình là một học viên tốt nghiệp trường hộ sinh ở Thượng Hải, dưới sự kỳ vọng của người cha, cô mới bước chân vào đó được hai năm, bản thân cô đã cảm thấy mình không thích hợp làm một bác sĩ sản khoa. Cô có hứng thú với sách văn học hơn: thậm chí có lúc cô còn chán ghét tất cả các bác sĩ, thế nhưng vẫn cắn răng ở lại đó trọn vẹn 4 năm. Tiếng pháo ngày 13 tháng 8 đã đẩy cô vào trong khói lửa chiến tranh, cô đến bệnh viện thương binh để phục vụ, nhẫn nại giặt giũ thay đồ cho họ, viết thư về nhà cho họ, thường xuyên vì những nhu cầu nhỏ nhặt mà bôn ba ngược xuôi. Cô chăm sóc họ tựa như một người mẹ, một người tình. Họ cũng dựa dẫm vào cô như một người mẹ, một người tình. Thương tích của họ lành lặn, cô vui mừng thay cho họ. Thế nhưng họ đi rồi, có người để lại cho cô một tiếng tạm biệt, có người gửi một bức thư cảm ơn, thế nhưng từ đó cũng chẳng còn tin tức gì nữa. Cô đặng lặng lẽ thu nhặt lại thứ tình cảm cô độc ấy, rồi lại ném nó lên người những thương binh mới đến. Cuộc sống lưu vong kiểu này ngốn gần như trọn vẹn một năm trời của cô, cô đã chịu đựng rất nhiều khổ cực, ngược xuôi chạy trốn đến Diên An, mới trở thành học viên của Đại học Kháng Nhật (Kháng Đại). Cô tự cảm thấy trong sâu thẳm con người mình có điều gì đó đã thay đổi, cô chăm chú ngấu nghiến những cuốn sách chưa từng tiếp xúc bao giờ, học cách phát biểu trước đông đảo mọi người. Cô dường như đã nhìn thấy tương lai của bản thân, nhất định sẽ xuất hiện với diện mạo của một nhà công tác chính trị năng động. Cô còn rất trẻ, mới 20 tuổi, cậy tài tọc mạch, cô hài lòng với cuộc sống này, và con đường của cuộc sống này. Cô sẽ không lãng phí thời gian và thứ tình cảm không có báo đáp của mình. Ở Kháng Đại thêm một năm nữa, cô đã trở thành một đảng viên cộng sản. Mà vào lúc này chủ nhiệm phòng chính trị đã tìm cô để nói chuyện, vì nhu cầu của đảng, cô bắt buộc phải rời khỏi việc học tập để đến làm việc tại một bệnh viện vừa mới thành lập cách Diên An 40 dặm. Hơn nữa công việc y vụ phải trở thành sự nghiệp cống hiến trọn đời cho đảng của cô. Cô đã biện bạch, nói rằng tính cách của mình không phù hợp, cô có thể đảm nhận những việc quan trọng hơn hoặc kém quan trọng hơn. Thậm chí cô đã khóc. Thế nhưng những lý do này không thể lay chuyển được quyết tâm của vị chủ nhiệm ấy, nói cách khác là không thể lật ngược lại nghị quyết. Ngoài tuân thủ ra thì chẳng còn cách nào khác. Bí thư chi bộ cũng đến tìm cô nói chuyện, tiểu tổ trưởng kè kè bám lấy cô để trò chuyện cả ngày. Cô ghét cái bộ dạng đó. Những lý do ấy cô đều hiểu hết, sự thật là bắt cô phải cắt đứt tiền đồ tươi sáng mà cô hằng khao khát trong suốt một năm qua, để rồi lặp lại cuộc sống cũ kỹ ấy, cô hiểu rất rõ, cô tuyệt đối sẽ không thể trở thành một bác sĩ vĩ đại gì cho cam, cô chẳng qua chỉ là một bà mụ rất bình thường, hoặc giả có hay không cũng chẳng có ảnh hưởng gì to tát. Cô là một người giàu trí tưởng tượng, hơn nữa lại có năng lực để mở ra cục diện cuộc sống của mình. Thế nhưng cái vòng kim cô "Đảng", "Nhu cầu của Đảng" cứ trùm lên đầu thế kia, chẳng lẽ cô lại có thể trái lệnh Đảng ư? Chẳng lẽ lại có thể mặc kệ chiếc vòng kim cô này sao, thứ vốn do chính cô tự tròng vào đầu mình? Cô chỉ đành phải đi, thế nhưng cô đã giao kèo rằng chỉ đi làm đúng một năm mà thôi. Hơn nữa còn rũ bỏ tâm trạng, dùng âm điệu vui tươi để nghênh đón cuộc sống đáng lẽ phải đến ấy. Chẳng phải Iliche từng nói rồi sao? "Sự không vui chỉ là sự sỉ nhục của cuộc sống". Thế là cô đến bệnh viện.

Viện trưởng là một người Tứ Xuyên, xuất thân làm ruộng, sau đó tham gia cách mạng, công tác trong quân đội rất lâu. Ông ta hoàn toàn là kẻ ngoại đạo về y vụ. Ông ta tiếp đón Lục Bình bằng một thái độ không cần tôn trọng hay khách khí với nữ đồng chí chút nào, lười nhác đọc thư giới thiệu của cô hệt như đang đọc một tờ hóa đơn mua cỏ cho súc vật, lại còn trừng mắt nhìn cô một cái: - Hừm, rất tốt! Cứ ở lại đây đi! - Thế nhưng ông ta rất bận, ông ta không thể nói chuyện nhiều với cô. Căn phòng đối diện có chỉ đạo viên ở, cô có thể tìm anh ta. Thế là ông ta không nhìn cô nữa, ngồi ngay ngắn ở đó, cũng chẳng thèm động tay làm việc khác.

Đồng chí chỉ đạo viên Hoàng Thủ Vinh mang phong thái của một đội trưởng đội thanh niên trong Bát Lộ Quân. Rất cẩn trọng, nhưng lại rất thích nói chuyện, quần áo mặc rất chỉnh tề. Biểu cảm toát ra một thứ nhiệt tình vô cùng phác thực và ngây thơ. Có chút thẹn thùng, nhưng lại mưu toan giả vờ phóng khoáng.

Anh ta kể cho cô nghe những khó khăn ở đây, thứ nhất, không có tiền; thứ hai, mới chuyển đến, công tác quần chúng vẫn chưa tốt, rất khó động viên; thứ ba, bác sĩ quá ít, hơn nữa mấy người phụ trách đều là những người mới ở bên ngoài tới, rất khó đối phó.

Anh ta còn kể cho cô nghe cả lịch sử quá khứ, từng làm công tác liên chỉ đạo viên của mình nữa. Anh ta khao khát được trở về đại đội biết bao.

Sau khi bước ra khỏi phòng chỉ đạo viên, vào một buổi chiều nọ, cô lại gặp thêm mấy đồng nghiệp có liên quan. Lâm Sa ở phòng hóa nghiệm đang dùng ánh mắt đầy thù địch để nhìn cô. Lâm Sa có một đôi mắt mảnh, cong và dài, lúc cười sẽ nheo lại thành một đường bán nguyệt, hai khóe mắt rũ xuống, mí mắt hơi sưng lên, lộ ra một thứ ánh sáng dụ dỗ mảnh mai. Tựa như đang chờ đợi sự ân sủng nào đó, tựa như đang hỏi người ta: "Anh xem, em vẫn chưa đủ xinh đẹp hay sao?" Thế nhưng đối mặt với Lục Bình mới đến, ánh mắt cô ta chỉ hiện lên vẻ khinh miệt: - Hừ! Từ xó xỉnh nào chui ra cái mụ bà mụ này thế, nhìn cái vẻ nghèo kiết xác kìa! - Khuôn mặt của cô ta có rất nhiều biến hóa, lúc thì như một bông hoa mỉm cười, lúc lại như vì sao lạnh giá giữa đêm sâu. Bước đi của cô ta cực kỳ đoan trang. Dùng giọng điệu rất chậm rãi để nói chuyện, sự nặng nề này vừa có vẻ uyển chuyển, lại vừa có vẻ kiêu ngạo.

Lục Bình chỉ ngốc nghếch cười với cô ta, trong lòng thầm nghĩ: "Tôi thì có gì phải sợ cô chứ, cô dám dùng thứ gì để kiêu ngạo trước mặt tôi? Tôi sẽ cho cô biết thế nào là tôi." Một khi đã có được sự tự tin như vậy, cô nhất định sẽ làm cho bằng được.

Lại chạm mặt một người bạn học ở Kháng Đại, Trương Phương Tử, cô ta làm giáo viên văn hóa ở đây. Người này vốn dĩ đã luôn thích hát hò trước mặt mọi người, từ trước tới nay vốn chưa từng khơi gợi được chút thiện cảm nào của cô. Đây là một kiểu người sống qua ngày một cách mông lung, lười biếng nhất. Cô ta có tính cách vô cùng dịu dàng, bất kể là cánh tay nào chìa ra, cô ta cũng đều nỡ từ chối, thế nhưng cô ta lại có rất ít bạn bè, điều này vốn không phải vì cô ta có tính cách kỳ cục nào cả, mà chỉ vì cô ta giống như một kẻ không có xương sống, mềm oặt như bông gòn chẳng có chút độ đàn hồi nào, không thể níu giữ được hứng thú của người khác. Khi mới nhìn thấy Trương Phương Tử, Lục Bình thậm chí còn dâng lên một tia vui mừng, thế nhưng khi nhìn lại khuôn mặt phẳng lì tầm thường của cô ta, cõi lòng liền chìm nghỉm phẳng lặng và lạnh lẽo tựa đáy biển.

Cô lại đi bái phỏng chủ nhiệm khoa sản - bác sĩ Vương Toa Hoa, vị này có một người vợ toàn thân thoang thoảng mùi vị phụ nữ nhà thờ — cô ta là bác sĩ nhi khoa. Cô ta luôn dùng ánh mắt của người da trắng nhìn người da màu để nhìn tất cả mọi người, tựa như một vị tiên chịu phạt giáng trần, vừa có vẻ từ bi lại vừa có vẻ oan ức. Chỉ có chồng cô ta là để lại cho Lục Bình ấn tượng tốt nhất, đây là một nam nhân trung niên có phong thái quý ông, khuôn mặt hồng hào, giọng nói vang dội, luôn duy trì một sự mãn nguyện trong công việc, dẫu cho cô có thể nhận ra anh ta chẳng qua cũng chỉ là một kiểu ứng phó giả tạo thường thấy ở giai cấp tư sản: thế nhưng lại rất có tinh thần, nhiệt huyết với công việc. Cô không thích con người kiểu này, cũng chẳng cần người kiểu này làm bạn, thế nhưng trong công việc cô rất sẵn lòng hợp tác với anh ta. Cô không dám ngồi đó quá lâu, vị phu nhân ngồi lạnh lùng ở bên cạnh luôn khiến cô cảm thấy sợ hãi, cho dù là trong bầu không khí ôn hòa và cởi mở do cô ta tạo ra đi nữa, cô vẫn cảm thấy có một thứ áp lực không thốt nên lời.

Bất kể những hiện tượng đủ mọi sắc thái này đã từng mang lại cho cô bao nhiêu bất an và hoang mang, thế nhưng sau khi ngủ qua một đêm, cô đều rũ sạch chúng đi hệt như phủi bụi trên tay áo. Cô lý tính phơi bày và phê phán tất cả những điều đó. Cô lại tràn đầy sinh khí bật dậy, bản thân cô cảm thấy mình có quá nhiều năng lượng, cô có thể gánh vác mọi thứ. Cô tự nhủ, hãy để cuộc sống mới bắt đầu thật tốt đẹp đi.

Ba

Mỗi ngày sau khi ăn sáng xong, miễn là không có sự cố đặc biệt nào, cô đều có thể không cần đợi bác sĩ chủ nhiệm, mà luân phiên đi kiểm tra ở năm phòng bệnh sản khoa. Nơi này phần lớn là phụ nữ Thiểm Bắc, và chỉ có một vài học viên xx, xx hoặc xx. Họ rất chào đón cô, ai nấy đều dùng đôi mắt lo lắng, cẩn trọng để nhìn cô, thân thiết gọi tên cô, hỏi dồn dập vô số vấn đề lặt vặt về bệnh trạng, đôi khi còn làm nũng trước mặt cô, thể hiện sự làm nũng đáng yêu của phụ nữ. Hy vọng của mỗi người đều đặt cả lên người cô. Những tình huống thế này vào thuở ban đầu, có lẽ có thể mang đến cho người ta chút phấn khích và an ủi, thế nhưng ngày tháng kéo dài, ngày nào cũng thế, mà họ lại chẳng chịu nghe lời cô. Họ có vẻ rất sợ bệnh tật, nhưng lại không thích sạch sẽ, thường xuyên sử dụng giấy chưa qua tiệt trùng, không cho y tá giặt giũ, sinh con chưa đầy ba ngày đã lén lút trèo dậy tự đi vệ sinh, thậm chí họ còn rất bướng bỉnh. Trên thực tế họ đều là những người đã làm mẹ, thế nhưng lại cứ muốn người khác coi họ như trẻ con, mỗi ngày lặp đi lặp lại những lời dặn dò ấy, đôi khi cũng đành phải giả vờ giận dữ, thế nhưng kết quả là căn phòng vẫn cứ bẩn thỉu như cũ. Y tá làm công tác phục vụ chưa từng được qua giáo dục, nhét đủ mọi thứ vào góc phòng. Nhân viên giặt là mấy ngày không tới, trong sân bốn bề đều có thể nhìn thấy bông gòn và gạc đã qua sử dụng, nuôi dưỡng mấy con ruồi sống dai dẳng. Cô hết cách, đành phải đeo khẩu trang, dùng khăn quàng đầu, cầm chiếc chổi lớn ra quét sân. Một số bệnh nhân, người dân, bao gồm cả y tá đều vây quanh xem cô. Chẳng mấy chốc, họ lại biến cái sân trở về nguyên trạng ban đầu. Chẳng một ai cảm thấy áy náy chút nào.

Ngoài vợ của bác sĩ Trương này ra, còn có vợ của một vị chủ nhiệm tổng vụ cơ quan nào đó cũng ở đây. Họ đều là y tá khoa sản, họ đã học kiến thức điều dưỡng tổng cộng ba tháng, có thể nhận biết mấy chục mặt chữ, nhớ được mười mấy tên thuốc Trung Quốc. Họ vừa không có hứng thú, vừa không có nhận thức gì đối với công tác điều dưỡng. Thế nhưng họ không thể không làm việc. Sự hoảng sợ mới đang đè nặng lên họ. Từ bên ngoài hết đợt nữ sinh này đến đợt nữ sinh khác kéo đến, các vụ ly hôn thường xuyên được đưa ra. Đương nhiên trong số này cũng không thiếu những người đã thực sự giác ngộ, sẵn sàng chịu khổ một chút, hướng về con đường làm người độc lập, thế nhưng số người ấy quá ít ỏi. Hai người phụ nữ này, đặc biệt là người vợ của vị chủ nhiệm tổng vụ vốn đã có chút tuổi ấy, ăn mặc rất chải chuốt, đi đôi giày da cao cổ màu đen đắt tiền, thắt lưng màu đỏ, mặc chiếc áo bông chần bông mới toanh, suốt ngày vênh váo đi lại trong sân. Ả ta hoàn toàn không thể chịu nổi một chút vất vả nào, đôi khi đối với những việc kiểm tra thông thường, ả cũng biểu lộ sự không có chút hứng thú nào. Ả thà không đến khoa, đến rồi thì cũng chỉ lười biếng ngồi đó, đợi người ta phục vụ mình, đợi con cái người ta khóc lóc, rồi lại ngáp dài ngáp ngắn, đi ngủ sớm. Để tránh rước lấy phiền toái, tốt nhất là chẳng thèm đếm xỉa tới ả, tự mình làm thêm mấy việc là xong, thế nhưng cách này lại trở thành sự nuông chiều hư hỏng, chẳng trách được, rất nhiều người nhìn không nổi, thế nhưng vào lúc ả ta còn đang đắc ý, thì đã thành ra như vậy rồi.

Hễ đến buổi chiều, cô lại trở nên vui vẻ hơn một chút, đây là nói đến những lúc không có sản phụ chuyển dạ và tương đối rảnh rỗi. Cô đi tham gia một số cuộc họp, đưa ra những bản kiến nghị mà cô đã thảo sẵn vào đêm hôm trước. Cô có đủ sự nhiệt tình, và rất ít sự từng trải thế sự. Cô trần thuật, tranh luận, trút ra tất cả những chuyện bất hợp lý mà cô nhìn thấy suốt cả ngày, cô không biết cách quan sát sắc mặt người khác, đem những điều mà rất nhiều người không dám nói, không nợ nói đều nói ra hết. Cô đã từng nhận được một số sự ủng hộ, thường xuyên có một số bác sĩ, y tá đến tìm cô, trò chuyện với cô, đặc biệt là các bệnh nhân, các bệnh nhân cũng nghe đồn rằng cô thường xuyên xung đột với rất nhiều người vì công tác quản lý sinh hoạt và cải thiện y tế của họ, họ đều rất đồng cảm với cô, thế nhưng cô đã trở thành một quái nhân nho nhỏ trong bệnh viện, bị đại đa số mọi người dùng ánh mắt khác thường để nhìn ngó là điều không còn nghi ngờ gì nữa.

Thực ra những ý kiến của cô đã được mọi người công nhận là rất hay, và tuyệt đối không phải là hoàn toàn không thể thực thi, chỉ là quá mới mẻ mà thôi; đối với nếp sống đã trở thành thói quen thì lại quá ư nổi bật khác thường. Thế nhưng lý do chủ yếu để phản đối cô chính là không có nhân lực và vật lực.

Còn cô ấy ư, cô chẳng màng tới, hễ có người bước vào phòng sản khoa, cô liền chỉ trỏ: - Anh xem, đồ đạc hỏng hóc thế này đây. Cây kim tiêm duy nhất này đã cong rồi. Thế mà bác sĩ và viện trưởng đều bảo phải học cách sử dụng kim cong, găng tay cao su rách thì không nói đến, vốn không dễ vá, thế nhưng dùng tốn thêm hai ba cân than thì lại không được. Căn phòng lạnh thế này, sao có thể thích hợp cho sản phụ và trẻ sơ sinh mới chào đời chứ... - Cô dẫn người đi tuần tra phòng bệnh, để người ta biết rằng không có y tá được qua giáo dục thì không được. Cô hình dung cuộc sống của những bệnh nhân này, quả thực chính là đang chịu tội. Cô đòi thay cho họ chăn áo sạch sẽ, phòng ở ấm áp, dinh dưỡng bồi bổ, cuộc sống có trật tự. Cô đòi thay cho họ tranh ảnh, sách báo, đòi phải có các buổi tọa đàm không câu nệ hình thức, cùng các buổi tối giải trí quy mô nhỏ...

Những người lắng nghe đều rất có hứng thú nghe cô kể lể, thế nhưng ngoài mỉm cười ra thì chẳng có thêm thứ gì hữu ích nữa.

Tuy nhiên tuyệt đối không phải là hoàn toàn đơn độc không có ai ủng hộ, cô đã có hai người bạn. Cô và Lê Nhai đã thiết lập được một tình bạn vững chắc ngay trong lần trò chuyện đầu tiên vô cùng hòa hợp. Cô gái cùng chung xuất thân miền Nam làm việc ở phòng ngoại khoa này, trông có vẻ rắn rỏi, đơn thuần và từng trải hơn cô. Hai người họ nói về quá khứ, hiện tại, tương lai, đặc biệt là tương lai. Họ dệt nên những ảo tưởng tốt đẹp tương tự nhau. Họ bình phẩm tất cả mọi người trong bệnh viện. Họ lấy làm lạ vì sao lại có nhiều suy nghĩ trùng hợp đến thế, họ chẳng cần phải suy nghĩ đắn đo, cứ thế tiếp tục trò chuyện.

Ngoài Lê Nhai ra, còn có một bác sĩ ngoại khoa Trịnh Bằng - người thường hay viết truyện ngắn hoặc kịch ngắn. Anh ta là vị bác sĩ trầm mặc nhất trong phòng phẫu thuật. Anh ta không cho phép bất cứ ai cử động nhiều. Mang theo một khuôn mặt nghiêm nghị đến đáng sợ, anh ta keo kiệt đến mức ngay cả một câu nói hai ba chữ cũng không thốt ra, luôn dùng tay thay cho lời nói. Thế nhưng hễ bàn chuyện phiếm thì lại dài lê thê không dứt, hơn nữa lại rất giỏi miêu tả.

Mỗi khi cô mệt mỏi vì công việc, hoặc khi cảm thấy chịu đựng một số áp lực vô danh nào đó trong một số việc, ở một số hoàn cảnh, trong lòng thế nào cũng không tránh khỏi có chút u uất khôn nguốt, thế nhưng hễ hai người bạn này tới, cô có thể mặc sức trút bầu tâm sự trước mặt họ, cô có thể nói năng đanh đá hơn một chút, quá trớn một chút, cô sẽ không phải lo lắng việc họ không hiểu mình, bóp méo ý mình, chỉ trích mình, rồi lén lút đi tố cáo mình. Những phiền muộn của cô liền tan biến, hơn nữa họ còn cùng nhau lên kế hoạch, suy nghĩ xem làm thế nào để cải thiện hoàn cảnh, làm cho công tác thực tế hơn. Cả hai người bạn đều đã nói cô rằng: cô quá nhiệt tình, nói rằng nhiệt tình mà không qua sự kiểm duyệt của lý trí thì sẽ chẳng có giá trị gì.

Họ cũng bàn tán về một số mẩu tin vặt xảy ra trong bệnh viện, tỷ như rốt cuộc Lâm Sa sẽ yêu ai nhỉ? Là viện trưởng, hay chủ nhiệm ngoại khoa, hay là ai khác nữa? Họ đều chán ghét những lời đồn thổi quá nhiều hoặc quá độc địa về chuyện này trong bệnh viện, suýt chút nữa thì có hiềm nghi cố tình phá hoại uy tín của viện trưởng. Họ thường xuyên biện hộ cho viện trưởng và Lâm Sa, thế nhưng tận sâu trong đáy lòng, cả ba người đều đồng thời chán ghét người đàn bà giỏi luồn lún ấy, mà đối với viện trưởng cũng hoàn toàn không thể sinh nổi chút tôn trọng nào. Đặc biệt là đối với Lục Bình, cô gần như có một sự đề phòng không tài nào giải thích nổi đối với Lâm Sa.

Trong bệnh viện vẫn còn lan truyền chuyện vợ của chỉ đạo viên tát vào mặt Trương Phương Tử. Người vợ đến Sở Y tế để khiếu kiện, thế nên Trương Phương Tử đã bị điều đến trạm y tế ở trạm quân vận rồi. Hơn nữa mọi người còn đoán già đoán non rằng cô ta cũng chẳng ở đó được lâu đâu. Cô ta sẽ lặp lại những sự kiện này cho mà xem.

Mọi người trong bệnh viện ai nấy đều bận rộn, suốt ngày hô hào học tập kỹ thuật, thường xuyên họp hành, thế nhưng tại sao mọi người lại rất rảnh rỗi nhỉ? Hết lan truyền chuyện người này đang yêu đương với ai, ai là đảng viên, ai không phải, tại sao lại không phải? Có vấn đề, vậy thì có hiềm nghi rồi!...

Bây giờ cũng có người bắt đầu nói lời ra tiếng vào về Lục Bình rồi, những lời ấy đã không còn là về những kiến nghị kia nữa, cô bàn luận rất nhiều về chế độ và cơ sở vật chất của bệnh viện. Thoạt đầu còn có người nói cô "thả đại bác", nói cô nhiệt tình, nói cô thích chơi trội, dần dà cũng thành chuyện nhàm tai, chẳng còn ai để tâm nữa. Cho dù lời nói của cô có gây tiếng vang đi chăng nữa, thì cũng không thể trở thành tội danh không thể tha thứ, không đủ để gây ra sự phỉ báng. Thế nhưng bây giờ vì chuyện gì mà cô lại thường xuyên bị người khác chỉ trỏ sau lưng, thậm chí ngay cả những bệnh nhân đang nằm trên giường cũng nghe được chút tin gió thoảng, âm thầm dùng ánh mắt dò xét để nhìn cô.

Thế nhưng Lục Bình nhạy cảm lại chẳng hề nhận được bất kỳ ám thị nào cả, cô vẫn đang tràn đầy hứng thú chăm sóc những sản phụ, những đứa trẻ sơ sinh ấy, vì một chút nhu cầu nhỏ nhặt của họ mà đi tranh cãi với quản lý, tổng vụ, tổng thư ký, thậm chí là cả viện trưởng. Trong cơn gió lạnh, cô thắt chặt chiếc áo bông ngắn, chạy từ ngọn núi này sang ngọn núi khác, khuôn mặt bị đống (đông) đến sưng vù. Gót chân thường xuyên nứt nẻ. Cô chưa từng oán thán bao giờ. Đặc biệt là ban đêm. Hơn một nửa số đêm cô không được ngủ một giấc trọn vẹn, có lúc từ rất sớm đã có sản phụ đợi sinh vào ban đêm, có lúc nửa đêm bị gọi thức giấc, hai cô y tá kia gan dạ rất nhỏ, ban đêm không dám đi đường một mình, cô đành phải lội bộ đến nhà bếp xách nước trong cái đêm khuya khoắt có thể đông cứng người ấy. Phòng sinh tuy có đốt một chậu than, thế nhưng đôi tay đeo găng tay cao su thường xuyên bị cóng đến cứng đờ, trong lòng cô vừa vội vàng lại vừa không dám bộc lộ ra ngoài, miễn không phải là ca khó sinh thì cô sẽ tự mình làm một mình, bởi vì bác sĩ chủ nhiệm ở rất xa, cô không nỡ đánh thức ông ấy vào cái đêm lạnh giá thế này.

Cô không chỉ ôm ấp nhiệt huyết phục vụ đối với công việc của chính mình, mà còn rất sẵn lòng thu thập thêm nhiều kinh nghiệm ở các kỹ thuật khác nữa, thế nên hễ gặp lúc Trịnh Bằng tiến hành phẫu thuật mà cô lại vô tình không có công việc gì, cô nhất định sẽ đến tham quan học tập. Cô cho rằng ngoại khoa là thứ vô cùng cần thiết trong thời kỳ chiến tranh. Giả sử cô không còn cách nào khác buộc phải làm công việc y vụ, thì làm một bác sĩ ngoại khoa vẫn tốt hơn làm một bà mụ rất nhiều, như thế cô có thể ra tiền tuyến, bôn ba bận rộn trong làn tên mũi đạn, cô vốn luôn thích bay nhảy. Vốn luôn bất mãn với hiện trạng. Gần đây nghe nói Trịnh Bằng có một ca đại phẫu, cô đang chuẩn bị xem làm thế nào để bản thân không bỏ lỡ cơ hội này.

Mang theo sự bận tâm về tin nhắn mà Lê Nhai đã gửi tới vào đêm hôm trước, cô thức giấc khi trời chưa sáng hẳn. Cũng vì canh năm trời đặc biệt lạnh, chăn lại mỏng, thường xuyên bị cái lạnh làm cho tỉnh giấc. Hễ tỉnh là không thể chợp mắt lại được nữa. Giấy dán cửa hắt qua một tầng ánh sáng mờ ảo, chiếu rõ mồn một mọi đồ vật trong hang đá. Cô nhìn với ánh mắt ngưỡng mộ sang chiếc giường ở phía đối diện của vợ bác sĩ Trương. Ả ta luôn thở những nhịp thở đều đặn suốt cả đêm hệt như một đứa trẻ chơi đùa quá mệt mỏi vào ban ngày vậy, cô ta cũng có độ tuổi trẻ trung nhất giống như cô, cô ta làm việc mệt mỏi tương ứng, thế nhưng chỉ cần ngủ một giấc thật say là xong. Cô nhớ trước đây mình ngủ cũng sẽ tỉnh, thế nhưng tỉnh dậy trong mơ màng, trở mình một cái, chẳng màng đến cơn buồn ngủ là lập tức lại chợp mắt ngủ thiếp đi. Thế nhưng không ngủ được cũng rất tốt, cô bèn ngắm nhìn lớp giấy cửa trắng ngà để rồi nghĩ đến vô vàn chuyện, vô số chuyện chẳng có mấy quan trọng, ngày thường chẳng có thời gian để nghĩ đến những điều này, thế mà khi nghĩ đến chúng lại là một sự tận hưởng biết bao! Cô nghĩ đến những cánh đồng cỏ xanh rì ở phương Nam, nghĩ đến những con suối, thôn làng, những cây cổ thụ đủ mọi loại không tên. Nghĩ đến khoảng sân nhà, nghĩ đến người mẹ và các em, làn khói bếp trên mái nhà ấy vẫn còn chứ? Căn nhà vẫn còn chứ? Mọi người đã đi đâu về đâu rồi? Nghĩ đến những người bạn thuở ấu thơ, những thanh niên ấy đã chạy đi hết chưa? Nghe nói có người đã gia nhập du kích đội... Cô mơ mộng đến một ngày cô đặt chân đến nơi đó, cô hít thở bầu không khí mang theo hương thơm của hoa dại và cỏ cây, cô được những người già quê hương ôm vào lòng, cô vẫn luôn hy vọng có thể nhìn thấy mẹ. Cô rời nhà tính đến nay đã gần ba năm, cô đã trở nên kiên cường hơn rất nhiều, thế nhưng ở một góc khuất bí mật nào đó, cô vẫn khát khao sự ân cần vỗ ề của mẹ biết bao!...

Ngoài cửa sổ, những bông tuyết lặng lẽ bay lượn, phủ lấp lên con đường vừa mới được quét dọn sạch sẽ hôm qua. Tiếng gà gáy báo hiệu canh khuya vang lên từ gần đến xa, từng đợt tập luyện tiếng kèn ẩn hiện truyền tới. Thế là cô lại nghĩ đến một vấn đề: "Phòng phẫu thuật không lắp lò sưởi than thì làm sao mà được chứ?" Cô lại đâm ra phiền muộn viện trưởng, ông ta chỉ biết đòi hỏi gian khổ và gian khổ, chứ chẳng hề hiểu được những điều kiện tối thiểu bắt buộc phải có để điều trị và chăm sóc. Cô lại hận chủ nhiệm ngoại khoa, tại sao cô ấy lại không kiên quyết đòi lắp lò sưởi than cho bằng được, hơn nữa Trịnh Bằng cũng phải lên tiếng chứ, đó là trách nhiệm của họ cơ mà, đòi một lần hai lần không được thì đòi tiếp chứ! Cô cảm thấy vô cùng bất an, thế nên cô trèo dậy, nhẹ nhàng nhóm lửa, châm đèn, viết thư cầu xin gửi cho viện trưởng. Cô cũng viết cho Lê Nhai một mẩu giấy, bảo cô ấy đi làm công tác cổ động, còn buổi sáng thì cô không thể rời khỏi phòng sản khoa được. Sau khi làm xong tất cả những việc này, trời đã sáng bạch, cô phải khẩn trương lên thôi, cô hy vọng chiều nay sẽ không có sản phụ nào chuyển dạ, cô mang theo sự kỳ vọng đầy vui mừng để chờ đợi được đi xem phẫu thuật đây!

Lê Nhai không tới, cũng không có hồi âm. Cô bận rộn chuẩn bị tất cả những thứ cần thiết cho phòng phẫu thuật vào buổi chiều. Giả sử tạm thời thiếu đi một món đồ nào đó, mà ảnh hưởng đến sinh mệnh của bệnh nhân, thì trách nhiệm này sẽ do một mình cô gánh vác. Thế nên cô phải dọn dẹp toàn bộ căn phòng, khử trùng tất cả mọi thứ, sắp xếp theo đúng thứ tự để tiện bề sử dụng khi cần. Cô lại phân công công việc cho hai y tá, dặn dò đi dặn dò lại những điểm họ cần chú ý, cô tuyệt đối không dám lơi lỏng chút nào.

Trịnh Bằng cũng đã đến kiểm tra một lượt.

- Thư của Lục Bình em xem chưa? - Lê Nhai đưa mẩu giấy nhận được hồi sáng cho anh ta. - Em nghĩ dù thế nào đi nữa thì hôm nay cũng không thể kịp được. Lại không kịp thời gian nên chị đã không nghe theo lời cô ấy. Thế nhưng giả sử trời quá lạnh, em nghĩ có thể hoãn phẫu thuật lại vài ngày. Việc này cần anh cân nhắc đấy.

Trịnh Bằng gấp mẩu giấy lại rồi trả cho cô ấy. Chẳng lộ ra biểu cảm gì, anh cau mày, rồi lại đi quan sát kỹ lưỡng đống dao kéo đã được chuẩn bị sẵn sàng. Những món đồ kim loại tinh xảo nhỏ nhắn ấy đang tỏa ra thứ ánh sáng lạnh lẽo đầy uy nghiêm, thế nhưng đối với anh ta thì chúng lại quen thuộc và gần gũi biết bao. Sau khi quan sát toàn bộ một lượt, anh gật đầu với Lê Nhai, ý muốn nói là: "Rất tốt". Vào những lúc thế này, giữa họ chỉ tồn tại mối quan hệ công việc thuần túy, anh ra lệnh, cô tuân thủ, anh không cho phép cô có chút nghịch ngợm nào của một người bạn. Cuối cùng, khi bước ra ngoài, anh mới nói: - Hai giờ xin hãy chuẩn bị mọi thứ cho thật tốt. Đốt thêm một chậu than nữa. Bệnh nhân không đợi được tôi đi bố trí lò sưởi đâu.

Vừa ăn cơm trưa xong, Lục Bình đã vội vã chuồn đi như chạy trốn để vòng qua sườn núi bên này.

Lê Nhai cũng bị lây nhiễm bầu không khí trầm mặc và nghiêm nghị đó. Cô ấy chỉ nói với cô rằng bệnh nhân không thể đợi lắp lò sưởi được. Cô nhìn thấy trong phòng phẫu thuật đã có mấy người. Cô đột ngột bị áp đảo bởi một thứ bầu không khí ngột ngạt, vô ngôn mặc áo và đội mũ đã được tiệt trùng.

Bệnh nhân bị trúng một mảnh đạn nhỏ ở vùng bụng dưới mạn sườn, đây là vết thương do bom từ hai tháng trước, đã từng lấy ra khỏi người anh ta 12 mảnh, chỉ có mảnh này là khó lấy, từng lấy một lần nhưng không tìm thấy. Đây là lần thứ hai, vì gần đây đã bồi bổ cho anh ta một ít dinh dưỡng nên trông cũng không đến nỗi quá yếu ớt. Anh ta có thể tự đi vào phòng phẫu thuật, hơn nữa còn định cắt luôn cả ruột thừa. Thế nhưng hễ ngồi lên giường là sắc mặt anh ta liền tái nhợt. Anh ta dùng ánh mắt sợ hãi mang theo sự chán chường để nhìn nhóm người mặc áo trắng này. Anh ta run rẩy hỏi: - Mấy tiếng đồng hồ cơ ạ?

- Nhanh lắm mà, - Không biết ai đã đáp lời anh ta. Nhưng trong lòng Lục Bình thừa hiểu các bác sĩ đối với bệnh nhân từ trước tới nay vốn chưa từng nói thật.

Để cho nhẹ nhàng, Trịnh Bằng chỉ mặc một chiếc áo len mỏng bên trong. Lê Nhai cũng không mặc áo bông, ai nấy đều dùng sự thành kính và cẩn trọng hệt như đang hầu hạ thần linh vậy. Bệnh nhân đã nằm xuống đó rồi. Họ dùng nước thuốc rửa vết thương cho anh ta. Lục Bình nhìn thấy vết thương cũ vốn có một đường dài một tấc, Trịnh Bằng ra hiệu cho cô một cái, cô hiểu là anh muốn mình phụ giúp canh chừng việc nhỏ thuốc mê. Mùi khí chloroform (khí mê) xộc thẳng vào mũi cô. Thế nhưng điều đó không hề gì, cô chỉ ngửi thấy một chút, mà người bệnh nhân đang đếm số kia: chẳng mấy chốc đã chẳng thể đếm ra tiếng được nữa.

Cô nhìn thấy Trịnh Bằng vô cùng thành thạo rạch, cắt, lật mở, bận rộn dùng gạc để lau sạch máu đang chảy ra, liên tục thay đổi những dụng cụ được sử dụng, Lê Nhai đưa từng món đồ lên một cách hoàn toàn không chút rối loạn. Vết mổ đã được rạch dài một tấc rưỡi, những thứ màu đỏ, màu xanh đều được bác sĩ nhẹ nhàng nâng ra từ đó. Lại đưa kìm vào trong, anh đang tìm kiếm, tìm kiếm mảnh sắt giấu sâu tận bên trong ấy.

Trong phòng có đốt ba chậu than củi, thế nhưng vẫn vô cùng lạnh lẽo. Lục Bình thường xuyên lo lắng cho người bệnh nhân để hở bụng bên ngoài và đã ngấm thuốc mê kia. Cô hoàn toàn không dám lơ là nhiệm vụ của mình, cô luôn chú ý đến nhịp thở và phản ứng của anh ta.

Bác sĩ lại ấn, lại nghe, lại lật mở rất nhiều thứ, quấn quyện vào nhau, hơi nước nhè nhẹ bốc lên từ vết mổ bị lật mở ấy, thời gian trôi qua đã được gần nửa tiếng đồng hồ, Lục Bình mang theo ánh mắt lo lắng nhìn Trịnh Bằng, thế nhưng anh ta chẳng hề để tâm đến cô, anh ta kéo dài vết mổ lên phía trên một chút, lại tìm kiếm một lần nữa ở vùng gần xương sườn. Sắc mặt bệnh nhân càng thêm tái nhợt, cô rất sợ anh ta bị lạnh, mà bản thân cô thì lại cảm thấy có chút hoa mắt chóng mặt.

Cửa phòng đóng kín mít, lại còn đốt ba chậu than cháy hồng rực. Lục Bình nhìn đồng hồ đâm ra sốt ruột. Đã ba khắc rồi, có tới bảy con người bọn họ, cứ nhốt kín mít trong một căn phòng không thông gió thế này thì làm sao mà chịu nổi chứ?

Cuối cùng mảnh sắt ấy cũng đã được anh kẹp ra bằng một chiếc kìm nhỏ nhất, to bằng hạt gạo, phần thịt xung quanh mảnh sắt đã có một chút mưng mủ. Thế là anh lại bắt đầu cắt ruột thừa. Lục Bình thực sự chóng mặt đến mức lợi hại, thế nhưng vẫn cố gắng gượng, thế nhưng Lê Nhai lại đột nhiên ngã dồn vào giường không động đậy nữa. Cô ấy ở trong căn phòng này quá lâu, khí than đã làm cô ấy ngấm độc rồi.

- Đỡ ra ngoài sân đi. - Trịnh Bằng ra lệnh cho hai y tá. Hai bác sĩ khác lập tức thay thế vị trí của Lê Nhai. Lục Bình nhìn thấy Lê Nhai bị người ta khiêng ra ngoài trông như một cái xác chết, nước mắt trào ra ngập khóe mi, cô chỉ muốn đi theo ra ngoài xem thử, thế nhưng cô hiểu rằng mình đang quản lý sinh mạng của một con người khác, cô không thể đi.

Động tác của Trịnh Bằng càng thêm nhanh chóng, thế nhưng còn chưa đợi anh thao tác xong, Lục Bình cũng đã không trụ được nữa mà rên rỉ. - Đỡ cô ấy ra cửa, mở hé cửa ra một chút.

Lục Bình nằm vật ra ở cửa, tỉnh táo hơn một chút, cô xua tay hét lên: - Vào đi! Vào đi! Ít người quá không được đâu.

Một mình cô bò ra ngoài ngưỡng cửa, nghĩ đến chỗ của Lê Nhai. Hai y tá đi ngược trở lại kéo cô một cái rồi lại buông tay ra.

Cô không động đậy, những bông tuyết bay lả tả rơi lên mặt cô. Cô run lẩy bẩy, hàm răng va vào nhau, trong đầu dường như có thứ gì đó đang mãnh liệt chực trào muốn đâm phăng ra ngoài. Không biết đã ngủ bao lâu, cô nghe thấy rất nhiều người đi đến bên cạnh mình, cô nhận thức được là họ đang khiêng bệnh nhân trở về. Cô nghĩ trời đã không còn sớm nữa, nên quay về đi ngủ thôi, thế nhưng lại muốn đi xem Lê Nhai, giả sử Lê Nhai có mệnh hệ gì, A! Cô ấy còn trẻ biết bao!

Cơn gió lạnh đã thổi cô tỉnh hẳn, thế nhưng vẫn bị sự kích động và yếu ớt thao túng. Cô lảo đảo chạy trên nền tuyết trắng, gió gào thét xung quanh cô, hoàng hôn ập xuống, cô đầm đìa nước mắt và nước tuyết, cô khóc lóc gào thét: - Cứ hy sinh thế này sao? Mẹ cô ấy hoàn toàn không hề hay biết gì cả cơ mà!

Cô không tìm thấy Lê Nhai, mà chạy ngược về hang của chính mình. Cô đã hoàn toàn tỉnh táo, cô cần một giấc ngủ yên tĩnh, thế nhưng lại bị thứ không rõ là gì đè nặng lên, khiến cô kìm lòng không đậu lại muốn khóc muốn la.

Bệnh nhân đều chen chúc trong phòng cô, đưa ra đủ mọi đoán già đoán non, có tới ba bốn chiếc chăn đè lên người cô, cô vẫn run rẩy ở bên trong.

Đến mười một giờ, Trịnh Bằng mang theo thuốc an thần đến thăm cô. Trịnh Bằng cũng chóng mặt ghê gớm hệt như vậy, thế nhưng anh ta vẫn cố gắng chống cự cho đến khi hoàn thành xong ca phẫu thuật. Anh ta đến sườn núi phủ đầy tuyết không một bóng người ngồi suốt một tiếng đồng hồ, để bản thân tỉnh táo lại, rồi mới quay trở lại, uống chút nước ấm. Anh ta đi thăm Lê Nhai, Lê Nhai đã chìm vào giấc ngủ rất ngon. Anh ta lại ăn thêm chút đồ ăn, rồi mang theo thuốc viên đến thăm cô.

Lục Bình cảm thấy có bạn bè bên cạnh, lại càng cảm thấy yếu đuối hơn, cô không kìm được mà nức nở khóc òa lên, cô chỉ hy vọng có thể nhìn thấy mẹ, ngả vào lòng mẹ khóc lớn một trận thì mới tốt làm sao.

Trịnh Bằng ở lại chăm sóc cô uống thuốc xong xuôi rồi mới rời đi, còn cô chìm vào giấc ngủ từ lúc nào thì chẳng một ai hay biết. Ngày hôm sau, khi Lê Nhai ghé qua thăm cô, cô vẫn chưa dậy. Cô nói với Lê Nhai rằng, dường như cô chẳng còn chút hứng thú nào nữa, chỉ muốn cứ thế nằm ì ra không động đậy.

Năm

Lục Bình giống như đổ bệnh, mấy ngày liền không ra ngoài, thế nhưng những lời đồn đại trong bệnh viện lại bay tứ tung.

Những lời bàn tán ấy hoàn toàn khác nhau. Có người nói cô và Trịnh Bằng đang yêu nhau, đêm hôm đó cô đã phát điên lên rồi, bây giờ vẫn còn đang mắc bệnh tương tư. Có người nói tổ chức không cho phép họ yêu nhau, bởi vì Trịnh Bằng không phải là đảng viên, lý lịch không rõ ràng.

Bản thân Lục Bình không tài nào nghe nổi những chuyện này, cô chỉ cảm thấy đại não của mình hỗn loạn. Cuộc sống hiện thực khiến cô cảm thấy quá ư đáng sợ. Cô nghĩ tại sao đêm hôm đó có rất nhiều người đi ngang qua bên cạnh cô, thế mà lại chẳng có lấy một ai ra tay cứu giúp. Cô nghĩ viện trưởng vì tiết kiệm mấy chục đồng tiền mà thà rằng để bệnh nhân, bác sĩ, y tá mạo hiểm. Cô ngẫm lại sinh hoạt hằng ngày của mình, rốt cuộc thì có ích gì cho cách mạng chứ? Cách mạng đã vì quảng đại nhân loại, tại sao ngay cả những đồng chí thân thiết nhất lại thiếu thốn tình yêu thương đến thế. Cô do dự, cô tự hỏi bản thân, rốt cuộc là mình đã có sự dao động đối với cách mạng hay chăng.

Bệnh suy nhược thần kinh cũ lại đến đeo bám cô, mỗi đêm cô đều mất ngủ.

Trong chi bộ có người đang phê phán cô. Những chiếc mũ tư tưởng tiểu tư sản, chủ nghĩa anh hùng của trí thức, chủ nghĩa tự do v.v... đều lần lượt được đội lên đầu cô, suy cho cùng chính là nói tính đảng không mạnh. Viện trưởng gọi cô đến mắng cho một trận.

Bệnh nhân cũng trở nên lạnh nhạt với cô, nói cô lãng mạn.

Phải rồi, nên đấu tranh chứ! Cô nên đấu tranh với ai đây? Với tất cả mọi người ư? Nếu cô không đấu tranh với họ, vậy thì nên nhường bước, vậy thì không nên ở đây làm người ta cảm thấy phiền phức nữa. Vậy, cô nên đi đến nơi nào đây? Cô liều mạng muốn đứng dậy, đi dạo quanh đây, cô tìm kiếm thứ tâm trạng mới đến này. Cô khóa chặt đôi mày suốt cả ngày để trầm tư suy nghĩ trong hang đá.

Cả Trịnh Bằng và Lê Nhai cũng lấy làm lạ vì sao cô lại suy sụp nhanh đến thế. Họ thường xuyên đến trò chuyện với cô, giúp cô vơi bớt nỗi muộn phiền, thế nhưng những lời khiển trách lại càng nhiều hơn. Thậm chí ngay cả chỉ đạo viên cũng tin vào những lời đồn thổi ấy và chính thức chất vấn cô, yêu cầu vì yêu mà cản trở công việc là điều không thể chấp nhận được. Cuộc nói chuyện kiểu này, dẫu khiến cô cảm thấy kinh ngạc và bị sỉ nhục, thế nhưng lại khơi dậy ngọn lửa phẫn nộ trong cô, cô lùng sục khắp nơi tìm kiếm sơ hở để tấn công hệt như đi trả thù vậy. Cô chỉ trích tất cả mọi người. Ngày nào cô cũng vắt óc suy nghĩ, làm thế nào để hạ gục người khác, cô luôn tin rằng, chân lý thuộc về phía mình.

Bây giờ cô dường như được chống đỡ bởi một thứ sức mạnh khác, hễ rảnh rỗi là lại đến rất nhiều phòng bệnh, thu thập vô số ý kiến, cô muốn cáo trạng họ. Cô đến phòng bệnh số sáu, nơi đó có một bệnh nhân cụt cả hai chân đang mắc bệnh sốt rét. Anh ta không đợi cô mở lời, đã chủ động chào mời cô ngồi, tiếp đón cô bằng sự thân thiết như người một nhà.

- Đồng chí! Tôi đến bệnh viện đã hơn hai tuần rồi, có nghe người ta bàn tán chuyện của cô, hôm đó vẫn luôn muốn trò chuyện với cô, cô đến đúng lúc lắm, cô không cần phải khách sáo với tôi đâu, tôi phải dựa lưng vào tường thế này mới tiếp đón cô được đấy. Cả đôi chân của tôi đều không còn nữa rồi.

- Tại sao vậy?

- Bởi vì công tác y vụ không tốt, không có nhân tài, thế là cứ oan uổng cưa đứt cả hai chân.

- Đây là chuyện từ bao giờ thế?

- Ba năm trước. Hồi đó có nhiều đêm chỉ muốn tự sát.

Lục Bình không biết nên an ủi anh ta thế nào, bèn nói: - Tôi thực sự ở không nổi nữa rồi. Bệnh viện chúng ta trông giống cái thể thống gì chứ!

- Đồng chí, bây giờ, bây giờ đã coi là tốt lắm rồi đấy. Nhìn xem, rận trên người tôi rất ít. Hồi trước tôi vì đôi chân này mà vào bệnh viện, suýt chút nữa đã nuôi rận khắp cả người rồi. Cô nói viện trưởng không tốt, thế nhưng cô có biết trước đây ông ấy là người thế nào không, là người nông dân không biết chữ đấy! Chỉ đạo viên chẳng qua cũng chỉ là một đứa trẻ chăn bò, anh ta lớn lên trong quân đội, anh ta có thể hiểu được bao nhiêu chứ? Phải, bọn họ đều không được, phải đổi người; đổi ai, tôi nói cho cô nghe, những kẻ ở cấp trên của họ cũng chỉ một giuộc thế thôi. Kiến thức của cô giỏi hơn họ, cô có trách nhiệm hơn họ, thế nhưng dầu muối củi gạo, toàn là chuyện sự vụ, cô có làm nổi không? Tác phong này cần phải sửa đổi, đúng, thế nhưng dễ dàng thế sao? Cô là một người tốt, có phẩm chất tốt, cô vừa đến là tôi đã nhìn ra từ khuôn mặt của cô rồi. Thế nhưng cô không có chiến lược, cô còn quá trẻ, đừng nôn nóng, từ từ rồi tính, có chuyện gì cứ việc đến đây trò chuyện, đi cáo trạng cũng được, dẫu sao thì cũng có chút ít tác dụng đấy chứ. - Anh ta ha hả cười lớn, nhìn cô đang ngẩn người.

- Anh là ai? Sao chuyện gì anh cũng rõ rành rành vậy. Ước gì tôi được làm quen với anh sớm hơn.

- Ai mà chẳng rõ chứ, cô đi hỏi anh nuôi bếp xem nào. Ai đã kể những lời này với tôi nhỉ? Ai đã kể chuyện của cô cho tôi nghe chứ? Những người này đều hiểu rõ cả, cô nên trò chuyện nhiều với họ thì hơn. Đừng dán chặt mắt vào mấy kẻ đó mãi, bằng không cô sẽ bị mài mòn cho đến chết đấy. Trong một môi trường đấu tranh tự mình đầy kịch liệt thế này, rất khó để chống đỡ nổi đâu.

Cô cảm thấy đây quả thực là một quái nhân, bèn không nỡ rời đi. Anh ta hệt như một người anh trò chuyện với các em nhỏ, kể cho cô nghe rất nhiều chuyện xưa. Một số cuộc đấu tranh thoạt nhìn có vẻ tàn khốc thái quá. Anh ta giải thích, cổ vũ, kiên nhẫn giáo dục cô. Cô biết trước kia anh ta là một học sinh, từng đến Liên Xô, bây giờ vì tàn phế nên biên soạn một số đầu sách đọc phổ thông cho các chiến sĩ đọc. Cô rơi nước mắt vì anh ta, mà anh ta thì dường như chẳng hề có chút cảm giác nào về sự vinh nhục của bản thân.

Chẳng mấy ngày sau, người của Bộ Y tế đã đến tìm cô để nói chuyện. Cô vốn không hề đi kiện. Nhưng trải qua mấy lần giải trình và điều tra, cô may mắn là người được thấu hiểu. Yêu cầu được đi học việc tang lễ của cô đã được chuẩn chuẩn chấp thuận.

Lúc cô rời khỏi bệnh viện, băng giá vẫn chưa tan, thế nhưng gió thổi vào mặt đã không còn buốt giá nữa. Cô thực sự mang tâm trạng đón chào mùa xuân để rời khỏi nơi này.

Dù rằng Lê Nhai và Trịnh Bằng đều khiến cô lưu luyến, cô chỉ đem cuộc trò chuyện với người đàn ông cụt cả hai chân ấy chuyển tặng cho họ: Cuộc sống mới tuy sắp bắt đầu, nhưng vẫn còn những chông gai mới.

Con người phải trải qua ngàn tôi luyện mà không bị tiêu dung thì mới thực sự có ích. Con người ta lớn lên trong gian khổ.