Ở Princeton có một tổ hợp kỳ lạ.

Đó chính là Giáo sư Paul Krugman và Giáo sư Albert-László Barabási.

Sở dĩ nói tổ hợp này rất kỳ lạ, không phải vì giữa hai người đã xảy ra chuyện gì, mà là đề tài nghiên cứu của họ người bình thường căn bản rất khó hiểu. Ngay cả Hiệu trưởng Eisgruber với tư tưởng tiên phong sau khi nghe qua cũng chỉ đưa ra một ánh mắt khó diễn tả bằng lời, không đưa ra bất kỳ đánh giá nào.

Nhắc đến cơ duyên quen biết của hai người, cũng tràn đầy vô số sự ngẫu nhiên.

Ban đầu là do việc trao đổi danh thiếp trong bữa tiệc tối sau một hội nghị học thuật, cho đến sau này khi bàn về đại đề tài loài người trong tương lai sẽ đi về đâu, ý kiến của hai người lại bất ngờ ăn ý, từ đó nảy sinh ra ý tưởng "thông qua mô hình toán học để phân tích định lượng quá trình tiến hóa này".

Vừa hay một người là nhà kinh tế học đam mê khoa học tự nhiên, người kia là nhà vật lý học đam mê xã hội học, trong lĩnh vực chuyên môn của mỗi người lại vừa vặn có thể bổ sung cho đối phương.

Mặc dù lúc đầu ở St. Petersburg, rất đáng tiếc là không thể thành công kéo Lục Chu vào hội để cùng nghiên cứu mô hình toán học dự đoán tương lai đó, nhưng ngay cả khi không có sự giúp đỡ của nhà toán học xuất sắc nhất thế giới này, hai người vẫn không từ bỏ việc tiếp tục nỗ lực theo hướng này.

Chỉ là cho đến nay các nghiên cứu liên quan đều không có tiến triển gì rõ rệt mà thôi...

Trong quán cà phê gần tòa nhà giảng dạy.

Như mọi khi, hai người ngồi đối diện nhau, vừa tận hưởng thời gian trà chiều, vừa trò chuyện về một số chuyện vừa xảy ra gần đây, bàn luận về những đề tài khó hiểu.

"...Đối với chuyến du hành tốc độ cao giữa các vì sao, thuyết tương đối quyết định rằng trong các hệ tọa độ khác nhau sẽ tồn tại hiện tượng giãn nở thời gian. Giả sử có một cặp anh em sinh đôi, một ngày nọ người anh lên tàu vũ trụ đi du hành không gian đường dài đến văn minh A, còn người em thì ở lại Trái Đất. Khi người anh quay trở lại Trái Đất, chúng ta sẽ phát hiện anh ta trẻ hơn người em ở lại Trái Đất... Sự diễn giải này của tôi không có vấn đề gì chứ."

Lắng nghe bài phát biểu của Giáo sư Krugman, Albert đầy hứng thú gật đầu, nói: "Không có vấn đề gì... nhưng điều này có ý nghĩa gì trong kinh tế học chứ?"

"Đơn thuần như vậy thì không có ý nghĩa gì, nhưng nếu chúng ta đổi cặp anh em sinh đôi này thành hai thương nhân đầu cơ trục lợi, kết quả sẽ hoàn toàn khác biệt. Anh biết đấy, trong hành vi thương mại, thời gian là một chi phí rất quan trọng, nếu lợi nhuận của một tuyến đường mậu dịch còn không bằng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn của ngân hàng ở hành tinh mẹ, thì chuyến bay đó sẽ không có lợi nhuận."

"Ở đây liên quan đến một công thức," viết nguệch ngoạc một hàng phép tính lên mẩu giấy nhớ, Krugman dùng ngón trỏ đẩy nó về phía Giáo sư Albert, "Nó là điểm khởi đầu của tất cả."

[pe*·qe·pa/pa*≥(c+pe·qe)·(1+r)2n。]

Ghé sát lại nhìn lướt qua công thức trên mẩu giấy nhớ đó, Albert không kìm được mà nhướng mày.

"...Một công thức rất kỳ lạ."

"Đúng là khá kỳ lạ, nhưng trong đó lại chứa đựng một lý thuyết cực kỳ quan trọng — đó chính là Định lý mậu dịch liên hành tinh thứ nhất của tôi," Krugman tự cao cười nói, tiếp tục nói, "Khi mậu dịch giữa các hành tinh có cùng hệ tọa độ quán tính, việc tính toán lãi suất nên áp dụng đồng hồ của hệ quán tính hành tinh, chứ không phải đồng hồ của hệ phi thuyền. Đồng thời, giả sử lãi suất ngân hàng Trái Đất là r, khi và chỉ khi bất đẳng thức được thỏa mãn, chuyến du hành này mới không bị 'lỗ vốn'."

Albert: "Một quan điểm rất thú vị... nhắc mới nhớ, đã có định lý thứ nhất thì có định lý thứ hai không?"

"Tương tự, do sự tồn tại của cạnh tranh thương mại, các hành tinh có cùng hệ tọa độ quán tính sẽ dần dần hướng đến cùng một mức lãi suất, đây chính là định lý thứ hai... Có điều, bây giờ tất cả chúng đều đã lỗi thời rồi thì phải," vị lão giả phát ra tiếng cười khanh khách, mặc dù nói ra là một kết quả đầy tiếc nuối, nhưng giọng nói của ông lại nghe có vẻ vô cùng vui vẻ, "Những lý thuyết này hoàn toàn được xây dựng trên giả định thuyết tương đối hoàn toàn chính xác, nghĩa là, chúng ta chưa tìm ra tiêu chuẩn vượt quá tốc độ ánh sáng."

"Bây giờ mặc dù thuyết tương đối vẫn chính xác, nhưng chúng ta đã tìm ra một con đường tắt dẫn đến ngoại tinh... ít nhất là con đường tắt tồn tại trên lý thuyết. Khi thời gian không xảy ra giãn nở, thời gian bay cũng được rút ngắn, chúng ta sẽ không phải cân nhắc việc hành trình đằng đẵng có thể tiêu diệt hành vi arbitrage đơn giản."

"Trên thực tế, điều tôi thực sự muốn nói là... anh không chú ý tới sao? Lý thuyết siêu không gian kia ảnh hưởng không chỉ là vật lý học, mà còn ảnh hưởng đến cả kinh tế học."

Nghe câu nói này, Giáo sư Albert chìm vào trầm tư.

Sau một hồi lâu, ông nhẹ nhàng thở dài.

"Anh nói đúng, sự tiến bộ của khoa học mang lại sự bất định cực lớn cho mô hình toán học, cho dù là phép tính có hoàn hảo và nghiêm ngặt đến đâu, cũng rất khó để dự đoán trước bước nhảy vọt phi tuyến tính này. Cho dù mô hình toán học của chúng ta dự đoán thành công những chuyện có thể xảy ra trong một trăm năm tới, nhưng chỉ cần trong một trăm năm này xuất hiện một 'Giáo sư Lục', là có thể lật đổ toàn bộ dự đoán của chúng ta."

Krugman nhẹ nhàng gật đầu.

"Điều tôi lo lắng chính là điểm này, nghiên cứu sự biến đổi tổng thể của văn minh bắt buộc phải làm lu mờ vai trò mà cá nhân đóng vai trò trong tiến trình văn minh, nhưng khi tác dụng của cá nhân không thể bị coi nhẹ, quá trình này sẽ không còn tuân theo quy luật khách quan đến vậy nữa."

Đúng lúc này, bên ngoài quán cà phê có một người trẻ tuổi sải bước đi tới.

Cậu ta mặc một bộ âu phục màu xám, trông sắc mặt có vẻ hơi bất thường, giống như vừa mới nhìn thấy hoặc nghe thấy chuyện gì đó khó tin vậy. Chỉ thấy người đàn ông này đi thẳng đến bên cạnh hai vị giáo sư, dùng giọng điệu giống như đang mơ mở miệng nói.

"Giáo sư..."

"Buổi chiều tốt lành, Tiến sĩ Milson," ngẩng đầu nhìn thoáng qua là trợ lý của mình, Giáo sư Krugman thân thiện mỉm cười nói, "Là điều gì khiến cậu lộ ra biểu cảm kinh ngạc đến vậy."

"Cậu bảo tôi thu thập thông tin về Quỹ thuộc địa ngoại tinh hệ Thiên Xương Năm đó..."

"Có tin tức rồi chứ?"

"Có," vị trợ lý ngẩn ngơ gật đầu, do dự một hồi lâu, mới dùng giọng điệu khó khăn mở miệng nói, "Quỹ đó... hình như là Tiểu Đồng đang phụ trách quản lý."

"... Tiểu Đồng?"

Krugman ngẩn người.

Mãi một lúc sau mới định thần lại, người từ trên ghế ngồi thẳng dậy, dùng vẻ mặt không dám tin nhìn trợ lý của mình, hỏi, "Khoan đã, ý của cậu là... sư muội của cậu? Tiểu Đồng đó á?"

Vị trợ lý cười khổ nói.

"Đúng vậy... đây đã là chuyện công khai rồi."

Biểu cảm chết lặng há há miệng, im lặng một hồi lâu sau, Krugman mới mở miệng nói.

"Tôi biết rồi... tạm thời cứ thế đi."

Vị trợ lý gật đầu, quay người bỏ đi.

Dựa người trở lại ghế, Krugman có chút đau đầu bóp lấy sống mũi.

Ban đầu trong kế hoạch của ông, ông còn định tìm cách tiếp cận với vị giám đốc quỹ đang làm mưa làm gió trong giới kinh tế học gần đây này, cùng nhau uống một ly trà chiều hay gì đó, trao đổi về các vấn đề học thuật, để hoàn thành đề tài mà ông đang ấp ủ.

Thế mà bây giờ...

Ông thực sự không ngờ tới, người này vậy mà lại là học sinh của chính mình.

"Không thể tin nổi..." ngồi đối diện Albert há miệng, vẻ mặt ngơ ngác nhìn Giáo sư Krugman, "Vậy mà lại là... học sinh của anh quản lý quỹ này."

Đó chính là mười tỷ đấy!

Chứ không phải chuyện luận án tốt nghiệp tùy ý gì đâu!

Không phải là nghi ngờ năng lực của Tiểu Đồng, chỉ là người bình thường có đem từng ấy tiền giao cho một nghiên cứu sinh tiến sĩ chưa tốt nghiệp đi quản lý không?

“Nghe có vẻ thực sự hơi khó tin...” buông ngón trỏ và ngón cái đang ấn trên sống mũi xuống, trên mặt Giáo sư Krugman hiện lên một tia biểu cảm phức tạp, “...Nhưng mà, quả thực rất giống chuyện con bé có thể làm ra.”

Trên thực tế, năng lực của Tiểu Đồng không tồi, bình thường cũng vô cùng chăm chỉ.

Điều duy nhất phải nói là thiếu sót cái gì, đại khái chính là kinh nghiệm thực tiễn.

Kỳ thực theo quan điểm của vị người thầy là ông đây, có lẽ bắt đầu làm từ một trợ lý nhỏ sẽ tốt hơn đối với con bé, trực tiếp lao vào làm công việc có độ khó cao thế này, rủi ro thực sự quá lớn...

Nhưng phải nói thế nào nhỉ?

Nếu không quan tâm đến sự được mất của vài trăm triệu, thì cũng có thể bỏ qua những vấn đề này.

Có một người anh trai không thiếu tiền như vậy, coi như cũng là một trong những ưu điểm của con bé đi...

“...Không giống với những học sinh khác mà tôi từng dạy, con bé là một trong số ít những người có thể đạt được sự phát triển cân bằng giữa kinh tế học lý luận và ứng dụng, đặc biệt là ở một nơi như Princeton, muốn kiêm cả hai và đều đạt đến mức độ nổi bật là vô cùng không dễ dàng.”

Albert nhấp một ngụm cà phê, tò mò hỏi.

“Con bé có thiên phú lắm không?”

“Không tính là có thiên phú nhất,” Krugman lắc đầu, “nhưng con bé đại khái là người chăm chỉ nhất.”

Hơn nữa, điểm xuất phát cao hơn người bình thường rất nhiều.

Khoác hào quang em gái ruột của người đạt giải Nobel, dù Lục Chu có không làm gì đi nữa, chỉ dựa vào uy vọng của anh trong giới học thuật cùng mối quan hệ với nhiều giáo sư ở Princeton, cũng có thể tranh thủ cho con bé nguồn lực lớn nhất.

Điều này giống như một lá thư giới thiệu của người nổi tiếng vậy.

Họ của con bé, bản thân nó đã là một lá thư giới thiệu vô cùng vô cùng ngầu rồi, hơn nữa còn là loại thông dụng trong giới học thuật, không cần chủ động chìa ra.

Trong hoàn cảnh như vậy, cho dù không nỗ lực cũng sẽ không sống quá tệ, huống chi bản thân con bé lại là một cô gái không hề thua kém anh trai mình về mặt chăm chỉ...

“Mô hình kinh tế học tương lai là một hướng đi có tiềm năng lớn, so với các lĩnh vực khác, nghiên cứu của chúng ta đối với lĩnh vực này là cực kỳ ít. Mà hiện tại lại vừa vặn đang ở trong một thời đại phát triển tốc độ cao, lý thuyết cũ đã rất khó thích ứng với những thay đổi mới, cho dù lúc đó nó có vẻ rất tiên phong... giống như ‘Lý thuyết mậu dịch liên hành tinh’ mà tôi nói lúc trước vậy.”

Đoạn, Giáo sư Krugman nói tiếp.

“Tôi đã tìm hiểu về chủ đề luận văn gần đây của con bé, vừa vặn liên quan đến ‘Quỹ thuộc địa ngoại tinh hệ’ đang rất hot gần đây. Dù là về mặt kinh tế học ứng dụng hay kinh tế học lý luận, đối với con bé mà nói, đây đều là một cơ hội.”

Giáo sư Albert: “Cơ hội?”

Krugman gật đầu.

“Một cơ hội kết hợp lý thuyết và ứng dụng lại với nhau, đồng thời tìm ra một loại điểm cân bằng nào đó trong đó.”

“Toàn bộ giới kinh tế học đều đang coi ‘Quỹ thuộc địa ngoại tinh hệ Thiên Xương Năm’ đó như một mẫu vật để nghiên cứu các hoạt động xã hội, kinh tế trong tương lai của văn minh loài người, mà với tư cách là người quản lý mẫu vật này. Tôi tin rằng với sự nhạy bén của con bé, hẳn là không khó để phát hiện ra điều gì đó từ trong đó... dù sao thì con bé cũng là người đến gần ‘sự thật’ nhất, cho dù là tài liệu tôi có thể hiểu được cũng chưa chắc đã nhiều hơn con bé.”

“Nếu như... ý tôi là nếu như, con bé có thể đúc kết ra quy luật trong đó, phát hiện ra một số thứ khác biệt nhắm vào các hoạt động kinh tế xã hội của loài người sau lý thuyết siêu không gian.”

Đối mặt với biểu cảm dần trở nên kinh ngạc của Giáo sư Albert, Krugman dùng giọng điệu không giống như đang nói đùa mà nói.

“Có lẽ trong quãng đời còn lại, con bé thực sự có hy vọng chạm tới giải Nobel...”