"Thế nhưng, đồng chí Bành Chân, anh hiểu tôi mà, tôi vốn dĩ không phải sợ gian khổ, không phải sợ nguy hiểm, tôi vốn dĩ từ tiền tuyến tới..." Cha tôi vòng vo tam quấc, cuối cùng cũng hạ quyết tâm nói thật: "Tôi, tôi thực sự sợ muỗi."

"Cái gì?" Vị Bộ trưởng Ban Tổ chức Trung ương vốn nổi tiếng là quan tâm và yêu thương cán bộ này trợn tròn mắt: "Sợ muỗi!" Khóe miệng ông thoáng hiện một nụ cười nhạt. "Danh sách cán bộ Chi đội Nam tiến là do Trung ương nghiên cứu quyết định. Cậu sợ muỗi, lý do này mà cũng nói ra được sao?"

"Cha tôi ngượng ngùng cúi đầu: "Muỗi đốt một cái là tôi lở loét ra ngay, muỗi phương Nam nhiều như vậy... Đây là sự hy sinh không cần thiết."

"Cậu còn có nguyên nhân nào khác không? Ví dụ như sức khỏe của cậu bây giờ thế nào?"

"Rất tốt ạ..." Cha tôi nhìn lướt qua Bành Chân, đầu óc bỗng chuyển ý, vội nói: "Nhưng mà, bác sĩ nói tôi bị viêm ruột thừa bán cấp, khuyên tôi đi phẫu thuật. Tôi không mổ, dùng liệu pháp bảo thủ, uống thuốc thôi... Lý do này, được không ạ?"

"Ừm, đến lúc cắt thì vẫn phải cắt đi. Khi đánh trận mà tái phát, không có điều kiện cắt thì sẽ mất mạng đấy." Bành Chân suy nghĩ rồi nói: "Cậu cứ đi đi, chờ thông báo."

Cha nhập viện cắt ruột thừa, danh sách cán bộ Chi đội Nam tiến của Bát lộ quân được công bố chính thức, bên trên không còn tên của cha nữa.

Không lâu sau khi cha xuất viện, Trung ương tổ chức Đoàn cán bộ Đông Bắc, do Lâm Phong, Trương Tú Sơn, Hoàng Vĩnh Thắng dẫn đầu, tên của cha và mẹ tôi đều có trong đó. 40 năm sau, cha từng hài hước nói: Bây giờ xuất hiện một từ mới gọi là "đi cửa sau". Nếu nói tôi tìm Bành Chân coi là "đi cửa sau", thì đời này của tôi cũng chỉ đi cái "cửa sau" này có một lần đó thôi.

Cuối tháng 8, Đoàn cán bộ Đông Bắc xuất phát từ Diên An, tôi đã có thể cử động trong bụng mẹ. Người Nhật tuyên bố đầu hàng, nhưng chỉ đầu hàng Quốc Dân Đảng chứ không đầu hàng Cộng sản Đảng, đi qua tuyến đường sắt Đồng - Phố vẫn phải đánh nhau. Đạn súng máy rít trên đầu, đội ngũ lập tức đại loạn. Vợ của Hàn Quang cưỡi một con la, nghe tiếng súng liền đứng khựng lại như cây cột đóng cọc, cha lao tới giúp dắt đi, Hoàng Vĩnh Thắng đã đứng một bên chửi mắng rồi. "Đây gọi là đội ngũ gì? Tao dẫn mẹ nó hai lữ đoàn chứ không thèm dẫn cái đám chết tiệt này một đoàn." Cha nói: "Xây dựng căn cứ địa Đông Bắc, anh dẫn hai lữ đoàn không được, dẫn một đoàn này chắc chắn xây dựng được."

Hoàng Vĩnh Thắng mím môi mút răng, suy nghĩ một chút, gật đầu. Song mã đi cùng cha vừa đi vừa trò chuyện phiếm. "Thằng cao kều, anh đi Xích Phong à?" Cha nói: "Không sai." Hoàng Vĩnh Thắng nói: "Đó là Nhiệt Hà, không tính là Đông Bắc." Trương Tú Sơn ở phía trước quay ngoắt đầu lại: "Nhiệt Hà cũng là Đông Bắc." Hoàng Vĩnh Thắng dùng giọng điệu áp đảo đối phương nói: "Nhiệt Hà không phải Đông Bắc! Đông Bắc ba tỉnh mới là Đông Bắc!" Trương Tú Sơn không muốn cãi nhau, đổi hướng nói: "Đó là một vùng chiến lược quan trọng." Hoàng Vĩnh Thắng nhìn chằm chằm cha tôi. "Giới thiệu cho anh một người, gọi cậu ta làm bí thư chi bộ." Trương Tú Sơn lại quay đầu chen lời vào: "Ở đó còn chưa có đảng viên cơ mà, đã muốn làm bí thư chi bộ rồi à?" Hoàng Vĩnh Thắng quát lớn: "Không ai coi anh là kẻ câm đâu!" Trương Tú Sơn từ đó không thèm quay đầu lại nữa.

Hoàng Vĩnh Thắng làm gì cũng muốn chiếm thế thượng phong. Thấy Trương Tú Sơn không quay đầu lại nữa, liền mãn nguyện nói tiếp: "Thằng cao kều, nơi đó phải chiếm lấy, kiếm cho tao một hậu phương, tao mới dễ đánh trận chứ." Cha nói: "Công việc khai phá chỉ có ngần ấy thứ: Phát động quần chúng, xây dựng đảng, xây dựng chính quyền, xây dựng vũ trang." Hoàng Vĩnh Thắng nói: "Chỉ sợ quần chúng không đứng lên nổi." Cha nói: "Đứng lên được chứ. Tuyên truyền chính trị cộng với lợi ích kinh tế, có lật thân, có thành quả, quần chúng khắc sẽ đứng lên." Hoàng Vĩnh Thắng vung roi quất ngang một dải lớn: "Ý tao là đám phế vật trong này không ít đâu." Cha nói: "Thực ra người tài cũng không ít."

Roi ngựa của Hoàng Vĩnh Thắng đã hạ xuống, hai mắt lại chợt mở trừng trừng, hướng về phía sau chửi: "Đồ con chó Thường Phát, là cậu đấy à?"

Cha nghe tiếng thì giật mình, vội nhìn sang, con ngựa Mông Cổ đỏ rực như lửa từ một bên đội ngũ phi nước đại tới, khiến cả dọc đường người ta phải dừng chân ngắm nhìn. Hán tử trên lưng ngựa mặc áo bông quân y, mặc quần đáy chéo màu đen, chiếc mũ bông trên đầu lật vành mũ lên nhưng lại buông thõng một cách bất tuân bất nghĩa chẳng thèm buộc dây, mặc cho nó lắc lư trong gió như cánh quạ. Hán tử đó không phải Thường Phát thì là ai!

"Sư trưởng Hoàng," Thường Phát lăn xuống ngựa, chạy hai bước, chào Hoàng Vĩnh Thắng, tiếp đó lại chào cha tôi: "Phó chính ủy, làm tôi đuổi theo khổ quá."

"Cậu không phải đi Ninh Hạ rồi sao?" Hoàng Vĩnh Thắng hỏi.

"Tôi không muốn đi phương Nam. Nghe nói Phó chính ủy đổi sang đi Nhiệt Hà, tôi liền một mạch đuổi theo."

"Sao cậu biết tôi đi Nhiệt Hà?" Cha hỏi, "Cậu đang ở Ninh Hạ cơ mà."

"Thì dò la thôi, tôi vẫn luôn dò la tin tức về ngài mà."

Không biết vì sao, trong lòng cha chợt nóng lên, sống mũi cay cay ngấn lệ.

"Thường Phát không quên chủ cũ." Hoàng Vĩnh Thắng hài lòng nói, "Thằng cao kều, người tôi cho anh không sai đâu. Hai người tự tình cảm với nhau đi."

Hoàng Vĩnh Thắng đi rồi. Thường Phát chào hỏi Trần Phát Hải cùng vài cảnh vệ viên, liền song mã đi cùng cha tôi.

"Bộ đội cho cậu đi à?" Cha nhìn gương mặt đầm đìa mồ hôi của Thường Phát hỏi.

"Vừa nghe thấy tin là tôi chuồn luôn, chẳng thèm chào hỏi bọn họ."

"Đồ hồ đồ. Thế không phải là đào ngũ à?"

"Đi thế nào thì về thế ấy, không mang theo một thứ gì của họ, cũng chẳng chạy sang phía Quốc Dân Đảng, tôi quản nhiều thế làm gì."

"Cậu đấy, cái tật... chẳng bao giờ sửa được." Cha không nỡ trách mắng thêm.

"Phó chính ủy, Nhiệt Hà tôi quen thuộc lắm. Công việc khai phá của ngài không thể thiếu tôi đâu." Thường Phát gạt những giọt nước đọng lại trên bộ râu, trên mặt lóe lên nụ cười đầy bí hiểm: "Đến đó rồi, tôi sẽ biến thành rồng vùng vẫy trong nước cho xem."

"Có thuyết pháp gì à?"

Thường Phát thò đầu về phía cha: "Ở đó chỉ công nhận rượu chứ không công nhận người đâu..."

Cha lắc đầu: "Lại nói năng không có nguyên tắc rồi!"

Đi ngang qua Trương Gia Khẩu, cha đến thăm Diêu Y Lâm. Diêu Y Lâm nhắc đến việc ở Đông Bắc có Hồng quân Liên Xô duy trì trật tự, chúng ta có thể nhận được sự viện trợ quốc tế.

Diêu Y Lâm dùng Kvass đãi khách, cha uống thấy rất ngon, bèn mang về cho Thường Phát một chai. Thường Phát chỉ uống một ngụm, liền cắn răng khẳng định Kvass là thứ khó uống chết đi được.

Cha không thể ngờ rằng, Thường Phát uống một ngụm Kvass lại đạo diễn ra một vở kịch sống lưu truyền đến tận ngày nay...

Ngày thứ hai sau khi đến thành phố Xích Phong, cha với tư cách là Bí thư Thành ủy Xích Phong kiêm Chính ủy Phân khu quân sự 20 đã phát biểu trong đại hội quần chúng. Sau đại hội, Chính ủy Bộ Tư lệnh Phòng thủ thành phố Hồng quân, Thiếu tá Martinov nói: "Đồng chí Phó chính ủy Quyền, chúng ta phải nói chuyện một chút."

Cha giao thiệp với người Xô Viết, phiên dịch là Tạ Văn Thanh - người sau này đảm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ Phát thanh Điện ảnh Truyền hình Trung ương. Nhưng Martinov đã sống ở Cáp Nhĩ Binh 14 năm, có thể nói lưu loát tiếng Trung, nói chuyện với ông ta thì không cần phiên dịch.

Cha chỉ dẫn theo một mình cảnh vệ viên Thường Phát bước vào Bộ Tư lệnh Phòng thủ thành phố Hồng quân. Trong phòng có một chiếc bàn dài, cha ngồi phía đông, Martinov ngồi phía tây. Cửa ra vào có hai vệ binh Xô Viết canh gác. Đứng sau lưng cha là chú Thường Phát của tôi (từ khi tôi đến thế giới này, người nhà tôi đều gọi Thường Phát là chú Thường Phát). Sau lưng Martinov không có binh lính, bên cạnh ngồi một nữ binh xinh đẹp, là thư ký kiêm đánh máy của ông ta.

"Đồng chí Phó chính ủy Quyền, sau này anh không được chửi Tưởng Giới Thạch." Martinov khua khoay điệu bộ, nghiêm túc nói.

"Tại sao?" Cha hỏi.

"Ông ấy là Tổng thống của các anh."

"Ông ấy không phải Tổng thống của chúng tôi. Chúng tôi chỉ có Chủ tịch Mao."

"Tưởng Giới Thạch là Tổng thống, chúng tôi có ký hiệp ước với ông ta. Các anh chửi Quốc Dân Đảng thì được, chửi Tưởng Giới Thạch thì không."

"Tưởng Giới Thạch chính là tên cầm đầu của Quốc Dân Đảng!"

"Vậy thì anh hãy nói là tên cầm đầu của phái phản động Quốc Dân Đảng."

"Tên cầm đầu này tên là Tưởng Giới Thạch thì tôi nói là Tưởng Giới Thạch."

"Không cho phép anh nói Tưởng Giới Thạch, chỉ cho phép anh nói tên cầm đầu của phái phản động Quốc Dân Đảng."

Chú Thường Phát hét lên một tiếng sau lưng cha: "Cứ phải nói đấy!" Hét xong cậu ấy còn cười, có vẻ rất vui mừng trước một khung cảnh như thế này.

"Xích Phong ở đây là do chúng tôi phụ trách cảnh vệ, phải nghe chúng tôi!"

Chú Thường Phát mang theo giọng mũi ù ù nói: "Đây là đất Trung Quốc, không cho phép mày đánh rắm ngoại bang." Câu nói này trong mấy chục năm sau, thường khiến thế hệ của cha coi là câu chuyện cười sau bữa cơm trà nước. Lúc đó thì không phải vậy, Martinov biến sắc giận dữ, nổi giận đùng đùng: "Mày nói lại xem nào? Mày nói lại tao bắt giam mày đấy!"

"Đây là đất Trung Quốc, không cho phép mày đánh rắm ngoại bang." Biểu cảm của chú Thường Phát quả thực có chút du côn. Cha tức giận quát lớn: "Thường Phát, cậu cút ra ngoài cho tôi!"

Không kịp nữa rồi. Martinov đã đập bàn quát lớn: "Bắt giam hắn lại cho tao!"

Chú Thường Phát sợ Hoàng Vĩnh Thắng, sợ Tiêu doanh trưởng, nhưng lại không sợ Martinov. Cậu ấy cũng đập bàn một tiếng kêu điếng người: "Mày dám!"

Cha còn chưa kịp phản ứng, tên vệ binh Xô Viết cao lớn lực lưỡng ở cửa đã nhào tới. Thường Phát vốn là nghênh đón bước lên, trong khoảnh khắc giao thủ lại lướt qua một cái, ra tay nhanh như điện, tay phải tóm ngực, tay trái vặn eo, hét lên một tiếng "Hây", mượn đà nhào tới của tên vệ binh, vậy mà nhấc bổng tên lính Hồng quân Xô Viết nặng gần hai trăm cân đó lên, thuận đà ném ra ngoài.

Một tên vệ binh Xô Viết khác nhào tới sững lại, liền sinh lòng sợ hãi. Thế nhưng nữ binh xinh đẹp bên cạnh Martinov lại hét lên, đại khái là mắng đồ nhát gan chăng? Vệ binh Xô Viết liền đỏ mặt lao tới lần nữa. Nhưng không đánh tay đôi, mà định dùng súng tiểu liên. Thường Phát lại gầm lên một tiếng, quyền cước vung vẩy, chân đã tung ra, tên vệ binh kia lập tức ôm hạ bộ khom lưng xuống. Thường Phát không đánh hắn nữa, một tay túm cổ áo, một tay xách thắt lưng, hét hây một tiếng, nhấc không lên, miễn cưỡng xách được lên bàn, liền thuận đà đẩy một cái: "Cút mẹ mày đi!" Vị lính Hồng quân Xô Viết này liền từ trên bàn lăn xuống gầm bàn bên kia.

Martinov chết sững, nữ thư ký của ông ta chết sững, cha tôi cũng ngẩn người không biết phải làm sao.

"Đừng có vượt quá giới hạn." Chú Thường Phát gõ gõ bàn dài, thở hổn hển nói tiếp, "Các người cứ ở bên đó mà bàn, chúng tôi cứ ở bên này mà bàn."

Martinov cứ ngẩn người đánh giá chú Thường Phát, quên mất là còn phải đàm phán cái gì nữa.

Cha vừa giận vừa vội, trừng mắt lườm Thường Phát một cái, áy náy nói: "Đồng chí Martinov, rất xin lỗi. Chuyện này lát nữa tôi sẽ nghiêm túc xử lý."

Hai tên vệ binh Xô Viết lần lượt bò dậy, định động đconfigured súng, liền bị Martinov và nữ thư ký quát lớn ngăn lại.