Cha thu khẩu súng lục Xà Bài Lỗ Tử đang giơ lên vào bao súng. Ánh mắt nghiêm nghị quét qua đội ngũ: "Binh không chán ghét mưu mô, đừng bị hắn ảnh hưởng."

“Thế nhưng, chính ủy, vì đám tiểu nhân nhát gan này, vì những kẻ ích kỷ lạc hậu này mà đổ máu, có đáng không?” Có người trong đội ngũ nhỏ giọng nói.

“Chúng ta không nhát gan? Chúng ta đã buông súng.” Giọng cha trầm trọng, “Tại sao? Bởi vì xung quanh súng máy chĩa thẳng vào đầu, bởi vì có 20 cô gái bị bọn chúng bắt làm con tin. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể ôm súng mà chết. Chúng ta đã không làm thế. Chúng ta mất mặt rồi. Chúng ta còn có tư cách gì để mắng mỏ bà con nữa? Họ không có súng, cũng không hiểu đạo lý cách mạng. Họ chỉ có cha mẹ vợ con, họ phải chịu trách nhiệm với người nhà. Chúng ta phải suy nghĩ cho họ. Ta tin rằng, một khi chúng ta bắt đầu tiêu diệt đám thổ phỉ này, bà con nhất định sẽ đứng về phía chúng ta!”

“Chính ủy nói rất đúng. Trước khi tham gia cách mạng, chúng ta chẳng phải cũng là nông dân sao? Chẳng phải cũng ích kỷ lạc hậu giống vậy sao?”

“Đánh ngược lại! Thổ phỉ không tiêu diệt, căn cứ của chúng ta đừng hòng xây dựng được!”

Trên mặt cha nở nụ cười.

Khúc “Hạo Lai Bảo” kia tôi từng nghe qua. Được lưu truyền thế này: Cứ tối đến là chạy ra ngoài, không để cho heo mẹ rồng được yên giấc; thâu đêm suốt sáng hút máu ngươi, không để cho heo mẹ rồng được ngủ ngon; cướp lương thực giật lấy cừu, ức hiếp nam nữ là heo mẹ rồng... Tất cả những thứ luật pháp "anh minh" ấy, đều không trói buộc nổi heo mẹ rồng! Khúc nói vẫy đến đoạn câu chuyện ở thôn Sa Đà, được lưu truyền thế này: Nói dối lừa gạt sáu mươi dũng sĩ, kẻ chơi trò mưu mô quỷ quyệt là heo mẹ rồng; đem dòng máu nhát gan pha vào bát rượu, kẻ sợ hãi Đảng Cộng sản là heo mẹ rồng; tiễn người đi rồi lại trả súng về, kẻ ảo tưởng cầu xin một con đường sống là heo mẹ rồng! Còn về việc cha tôi quay mã thương giết ngược lại, được ca ngợi là "tỏa ra thần quang của Ma Đạt Lạp[i]", "nhấp nháy hào quang của Tông Khách Ba[ii]", "bừng sáng ánh hào quang của Á Cự Ba Ni[iii]". Không hề hát việc cha tôi thất hứa, mà hát rằng: "Không nhận bát rượu không hứa hẹn, vị chính ủy họ Quyền hồn hậu thành thật"; "Lấy lại vũ khí rồi chiến đấu, vị chính ủy họ Quyền trừ hại vì dân,..."

Bà con thôn Sa Đà đến thành phố Xích Phong để tặng biển, người nói vẫy cưỡi một chiếc ghế dài, kéo đàn bốn dây, lắc đầu nhún vai, nói vẫy đến mức khóe miệng sùi bọt mép. Đến đoạn cao trào, hai chân liều mạng dập xuống đất, đôi chân vòng kiềng kẹp chặt lấy chiếc ghế dài nhảy nhót tung tăng như tuấn mã, đàn bốn dây giống như khẩu súng giơ trước ngực, lại giống như mã đao vung qua đầu: Sáu mươi dũng sĩ giơ súng thép, sa mạc thảo nguyên đồng loạt run rẩy; sáu mươi dũng sĩ vung mã đao, núi cao đỉnh nhọn đều phải cúi đầu... Đến đoạn nhắc đến mười bốn liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch tiễu phỉ, anh ta đã biến thành tiếng khóc rống, ngã lăn từ trên ghế dài xuống, hai quỳ sụp xuống đất, vứt bỏ đàn bốn dây, dập đầu gõ nhịp, vừa nói vừa hát vừa gào khóc, kêu gào Trường Sinh Thiên phù hộ anh linh các liệt sĩ, gào đến mức trời đất tối sầm, người vây xem quỳ rạp cả một vùng.

Thường Phát thúc nhà tôi xem đến ngẩn ngơ, nghe đến ngốc người, cuối cùng cúi đầu lau khóe mắt. Trong miệng vẫn lầm bầm: "Sao lại thế này? Không ngờ tới, không ngờ tới..."

Từ Thừa Đức đến một phóng viên, phỏng vấn sự việc này, bình luận về khúc “Hạo Lai Bảo” này rằng: "Lịch sử mãi mãi do người chiến thắng viết nên."

Cha tôi chớp chớp mắt, sửa lại rằng: "Lịch sử do nhân dân viết nên."

Cha tiễn phóng viên đi, gọi Thường Phát tới, vỗ lên lưng chú ấy hỏi: "Thế nào?"

Thường Phát vẫn ra vẻ thẫn thờ: "Chẳng ra thế nào cả."

“Đá được chuyển đi rồi.” Cha tôi trút ra một hơi sảng khoái, “Cậu đi cùng tôi lên phía bắc, giải quyết cái Sư đoàn 4 kia.”

Thường Phát lầm bầm từ trong mũi: "Anh làm anh hùng khiến tôi thất tín, tôi không thèm mất mặt cái kiểu này nữa."

“Yên tâm, sẽ không để cậu mất mặt nữa đâu.” Cha cười tủm tỉm nháy mắt. Tâm trạng ông rất tốt, lòng bàn tay vỗ bộp bộp lên tấm lưng lực lưỡng của Thường Phát thúc: “Bộ chiêu trò của cậu ấy hả, lần này dùng đến đấy.”

[i] Văn Thù Bồ Tát

[ii] Người sáng lập phái Hoàng giáo

[iii] Kim Cương

Trong bộ tư lệnh phòng thủ thành phố đang sưởi ấm sực nức của Hồng quân Liên Xô, Martinov khuyên cha tôi: "Anh đừng đi lên phía bắc."

Cha nói: "Nơi đó cũng là một phần của Trung Quốc."

Martinov cảnh cáo: "Họ là thổ phỉ, sẽ giết anh đấy!"

Cha nói: "Họ không phải thổ phỉ, là vũ trang nhân dân. Cũng từng tàn hại bách tính, cũng từng giết người Nhật, họ vẫn là những người yêu nước. Bát Lộ Quân xây dựng căn cứ địa, không giải quyết những lực lượng vũ trang này thì không được." Cha đặt mấy chiếc bát men xanh đậu bên cạnh ấm trà lớn: "Phía đông, nam, tây của Xích Phong đều là quân đội Quốc Dân Đảng và các lực lượng thổ phỉ, chỉ có phía bắc là Sư đoàn 4 Quân đội Tự trị Nội Mông Cổ của Đặc Tử Chương. Bọn họ theo Quốc Dân Đảng, chúng ta sẽ bị bóp nghẹt đến chết, bọn họ theo chúng ta, ván cờ này sẽ sống lại toàn bộ."

“Anh dẫn theo bao nhiêu đội ngũ đi?”

“Tôi dẫn Thường Phát đi là được.”

“Hồ đồ!” Martinov hét lên, “Họ vừa mới tiêu diệt một đại đội của các anh đấy!”

“Tôi có dẫn thêm hai đại đội nữa thì vẫn bị tiêu diệt thôi. Bọn họ có năm trung đoàn, đều là kỵ binh.” Cha vơ lấy chiếc bát men xanh ở phía bắc ấm trà, thong thả uống nước trà, “Đánh thì không được, tôi là đi uống trà. Người đàm phán càng ít càng tốt.”

Martinov đi đi lại lại, ngắm nghía cha tôi từ đủ mọi góc độ, thở dài một hơi: "Hửm, một tên điên dẫn theo một thằng ngốc!"

Thế là, trên hoang mạc phủ đầy tuyết xuất hiện hai con tuấn mã xanh và đỏ với lớp sương giá bám đầy bẹn, những kỵ mã mặc đồ phồng cộm xóc nảy trên lưng ngựa. Đám quạ trên đường hoảng hốt bay vụt lên, cha tôi mở đôi mắt cay xè do gió tuyết, xuyên qua những giọt nước mắt lấp lánh sắc cầu vồng, nhìn thấy vầng thái dương nhợt nhạt lạnh lẽo kia.

Con ngựa thiết thanh của cha bị đàn quạ từ dưới chân chồm vụt lên làm cho sợ hãi, cổ ngựa giật mạnh một cái, thân mình chao đảo theo, bàn chân phải của cha liền tuột khỏi bàn đạp. Cha đi một đôi bốt nỉ đen to xù, mũi bốt thô kệch, trong lúc vội vàng xỏ mãi không vào được bàn đạp, con ngựa ấy đã tung vó phi đi rồi.

Cưỡi ngựa có ba cái mạng: Cương ngựa, dây nịt bụng, bàn đạp. Cương ngựa giống như tay lái và phanh của xe đạp, tầm quan trọng của nó khỏi cần phải nói. Nếu dây nịt bụng đứt, yên ngựa sẽ bị xoắn lệch trượt nghiêng, khiến người ngã ngựa. Đây đều là những chuyện mất mạng. Bàn đạp là để đứng chân. Cưỡi ngựa thực sự không thể ngồi chính diện được, ngồi chính diện một lát là mông sẽ bị mài rách! Nhất định phải nhấc mông lên, đùi trái và đùi phải luân phiên hạ xuống yên để chịu lực. Có bàn đạp thì hai đầu gối mới kẹp được sườn ngựa, kiểm soát nhịp thở của ngựa, bàn đạp khẽ gõ một cái là ngựa chạy. Nó còn có tác dụng như gậy chỉ huy. Kỵ thủ giỏi đều là chân vòng kiềng, khoảng giữa hai háng có thể có sức mạnh ngàn cân!

Cha không được tính là kỵ thủ giỏi, chân phải tuột bàn đạp xỏ mãi không vào nên có hơi hoảng loạn. Hai háng lại kẹp không chặt ngựa, bị con ngựa tung vó xóc nảy lên một cái, kêu "ối" một tiếng, bị hất văng khỏi lưng ngựa. Chiếc bốt nỉ đen to xù ở chân trái vẫn tròng trong bàn đạp. Con ngựa không hoảng sợ mà gặp tình huống này cũng thành hoảng sợ, huống chi là con ngựa đã sớm hoảng sợ rồi? Con ngựa thiết thanh hí lên một tiếng, bốn vó chồm lên không trung, phóng chéo sang một bên rồi cuồng ngập phi đi. Người cha đã kéo dài vóc dáng tôi lớn lên, giống như kéo theo một chiếc xe trượt tuyết, cuốn lên từng đám bụi tuyết mịt mù, bay lả tả khắp chốn theo gió.

Thường Phát vốn đi trước cha nửa thân ngựa, sự việc xảy ra đột ngột, với tay không tóm được cương ngựa của cha, vội vàng quay đầu ngựa của mình lại, con ngựa hoảng sợ đã kéo theo cha phóng đi xa mấy chục thước. Thường Phát nóng ruột, hú lên một tiếng, hai chân thúc mạnh vào bàn đạp, con ngựa tía liền phóng vút đi như một tia chớp, lao thẳng đuổi theo con ngựa thiết thanh.

Ngựa của Thường Phát chạy rất nhanh, ở trên thảo nguyên cũng là loại ngàn dặm mới tìm được một. Đuổi theo ra một dặm, sớm đã tóm được dây cương của con ngựa thiết thanh, giật ngược vòng lại trước ngực. Thần lực thật đấy! Con ngựa thiết thanh lập tức dựng đứng phần thân trước, đứng sững như cái cọc gỗ mất mấy giây. Khi hạ móng trước xuống thì chỉ còn lại sức mà thở dốc.

Thường Phát quăng bàn đạp xuống ngựa, chạy tới tháo chiếc chân trái đang kẹt trong bàn đạp ra cho cha, đỡ người cha mình đầy bụi và tuyết ngồi dậy, áp sát người hỏi: "Chính ủy, chính ủy, không sao chứ?"

Cha hừ một tiếng, mở đôi mắt dính đầy tuyết, trân trân nhìn chằm chằm Thường Phát không nói năng gì. Thường Phát thấy cha bị kéo cho ngốc người đi, khóe miệng nhếch lên, lộ ra chiếc răng khểnh nổi bật. Đây là dấu hiệu sắp nổi giận.

“Con mẹ kiếp nó chứ!” Thường Phát quả nhiên gầm lên, buông cha ra lao thẳng về phía con ngựa thiết thanh. Con ngựa thiết thanh quay đầu lại, cảnh giác dựng tai lên nghe tiếng mắng chửi, vừa phát hiện có điều chẳng lành định chạy, thì sao có thể trốn thoát được thủ pháp nhanh như chớp của Thường Phát? Hai chiếc tai đã sớm bị Thường Phát tóm gọn trong tay, cái đầu ngựa to lớn bị ấn cho cúi rạp xuống. Con ngựa thiết thanh không cam lòng, khụt khịt phun phì phì, rê bốn vó, muốn lắc cổ hất Thường Phát văng ra. Thường Phát lại nhân đà đó tiến lên, chân phải khom về trước, vặn mình hất hông, kết hợp với sức mạnh ngàn cân ở hai bắp tay, tung ra một cú ngoắc chân cực đẹp. Chỉ nghe "ầm" một tiếng, con tuấn mã hùng dũng ấy vậy mà bị vật cho bốn chân chổng lên trời! Thường Phát nhân tiện đè chặt đầu ngựa lại, con ngựa liền toàn thân không cựa quậy được nữa. Ngựa chỉ có ngẩng đầu lên thì mới phát huy được sức mạnh trên cơ thể.

“Thường Phát, cậu muốn làm gì?” Tiếng cha từ phía sau truyền đến. Nắm đấm đang giơ lên của Thường Phát liền khựng lại giữa không trung, rồi buông xuống ngay lập tức. Quay người lại hỏi: "Chính ủy, anh không sao chứ?"

“Không sao rồi.” Chaồm dậy thử vận động chân tay.

“Anh có mệnh hệ gì thì tôi bắn chết con ngựa này!”

“Nói nhảm cái gì thế. Bắn chết rồi tôi đi kiểu gì?”

“Không bắn chết thì hôm nay cũng không đi nữa.”

“Tôi không sao rồi. Hôm nay vẫn phải đi.”

“Không sao cũng không được đi. Hôm nay không may mắn.”

“Lại mê tín nữa rồi phải không?”

“Ban sáng tôi nói không may mắn, anh không tin, còn nổi giận không cho tôi nói hết câu. Thấy thế nào chưa? Đổi người khác đi cùng anh, lần này anh cũng tiêu đời rồi. Còn may là có tôi đi cùng anh đấy!”

“Đây là tình cờ thôi.” Cha kiên trì nói, “Nó đi theo tôi từ Tấn Sát Ký đến Diên An, lại đi theo tôi đến đây...”

“Đúng thế, chính ủy, ở nội địa thì được, đến thảo nguyên là không xong đâu, nó là con ngựa xóc.” Thường Phát đắc ý nói, “Chuyện trên thảo nguyên anh không hiểu, anh phải nghe ngay tôi. Ngựa xóc, tiết kiệm được một đôi giày, xóc nát một chiếc mũ.”

Thế là, Thường Phát thúc đã cho cha tôi một bài học: Trên thảo nguyên, ngựa chia làm ba loại. Ngựa xóc là loại không thể cưỡi nổi nhất. Lại có một loại ngựa gọi là ngựa nhún. Sức bật mạnh, giỏi nhảy nhót, giỏi chạy. Kỵ binh phần lớn chọn loại ngựa này, có thể vượt qua chướng ngại vật, có thể xung phong. Nhưng chạy đường dài thì không được, chạy đường dài sẽ kiệt sức mà chết. Ngựa tốt là ngựa chạy nước kiệu. Một ngày đi được năm trăm dặm đã được coi là ngựa nhanh. Loại tốt nhất có thể đi được một nghìn dặm. Thiên hạ đồn đại ngựa thiên lý đều là ngựa chạy nước kiệu, thả bốn vó càng đi càng nhanh, phần bụng sát mặt đất, hai chân trước cứ như bước ra từ gốc tai, nhìn từ bên ngang sang, chỉ thấy chân không thấy đầu.

Thường Phát thúc giảng đến đây, liền biểu diễn cho cha tôi xem hai tiết mục. Cậu ấy huýt sáo một tiếng, con ngựa đỏ như than ấy lập tức chạy về phía cậu ta. Thường Phát hai tay vừa chạm vào yên trước, con ngựa đã dạng bốn vó phóng vút đi một dặm. Lúc này Thường Phát mới hoàn thành động tác lừa người văng chân lên ngựa. "Cái này là huấn luyện ra đấy." Thường Phát quay ngựa lại nói: "Làm thổ phỉ mà không huấn luyện được cách phi thân lên yên trước thì đừng có bén mảng ra thảo nguyên hỗn. Một chân xỏ vào bàn đạp là một roi, tay bám yên trước, một roi thúc phía sau là văng chân lên ngựa, ngựa đã vút đi một dặm rồi. Tất cả là vì sự nhanh gọn. Huấn luyện lâu rồi, chỉ cần tay vừa bám vào yên trước là ngựa sẽ chốc cẳng phóng đi. Đợi anh văng chân lên được ngựa, chắc chắn đã vút đi một dặm rồi!" Thường Phát nói đến đây, trút ra nửa bát rượu từ trong túi da, đặt lên mông ngựa, phi ngựa vòng quanh cha tôi một vòng, chiếc bát vậy mà không hề rơi khỏi mông ngựa.

“Có vững hay không? Đây mới là ngựa chạy nước kiệu!” Khuôn mặt Thường Phát rạng rỡ hẳn lên, “Đừng thấy ngựa ở trường đua, chạy mấy chục dặm tranh hạng nhất thì được, ở thảo nguyên hai ngày là kiệt sức chết tươi ngay. Ngựa của tôi đây ngày đi tám trăm dặm rất thoải mái. Anh có giỏi thì lác ngựa của đoàn xiếc ra thảo nguyên thử xem! Mấy ả đàn bà đó còn cưỡi ngựa lưng trần kìa, đi trên thảo nguyên một ngày là mông thối rữa ngay, thối đến mức không tài nào ngồi được nữa!” Thường Phát vì câu nói thô tục cuối cùng này của mình mà phát ra một tràng cười ha hả đầy đắc ý và sung sướng.

14

Cha tôi liền tin tưởng nghe theo Thường Phát thúc, để cậu ấy tự chọn "ngày lành tháng tốt" để xuất phát. Thường Phát chọn ngày lành không xem lịch hoàng đạo, ngày lành của cậu ấy chính là hai ngày sau. Hai ngày sau, cậu ấy giúp cha tôi trang bị lại từ đầu đến chân.

Cha đổi sang một chiếc mũ quân đội hai lớp da, lớp vỏ ngoài bằng da ngựa vàng óng ánh ánh đỏ, bên trong là da cừu non trắng muốt, vành mũ và tai mũ bằng da cáo. "Cứ thế này đi, đến đập chắn đất rồi mà vẫn sợ anh bị cóng đấy, ở đây phải bôi dầu mỡ vàng mới được." Thường Phát sờ sờ vào gò má để lộ phần thịt của cha, tiện tay quàng một chiếc khăn lông cáo nguyên con vào cổ cha. Cậu ấy đổi cho cha một chiếc áo bông da cừu và chiếc áo bào Mông Cổ cắt trụi lông hai phân. Ném chiếc áo bành tô da của cha sang một bên rồi nói: "Áo bành tô xẻ tà ở giữa, cưỡi ngựa lên đập, gió sẽ lùa vào háng, có mà cóng hỏng cả buồi ấy chứ." Cha liền nhíu mày: "Cậu cứ không học nổi chút văn minh nào, không biết nói là cóng hỏng cơ quan sinh dục à?" Thường Phát tự mình đeo đôi găng tay hai lớp da cho cha, ống găng tay kéo dài tuốt xuống dưới khớp khuỷu tay. Miệng vẫn lầm bầm: "Nổi giận thì cũng là con cu nhà anh nổi giận, gió lạnh lùa vào háng thì nó nổi giận." Cha vừa mặc quần da vừa chửi: "Tôi xé rách cái mồm cậu ra bây giờ. Không phải nổi giận, là cơ quan sinh dục! Sinh trong sinh đẻ, dục trong phồn dục, quan trong cơ quan..." Thường Phát ngồi xổm dưới đất giúp cha đi đôi tất nỉ không phân biệt trái phải: "Chính ủy, anh đừng giảng nữa. Chuyện đơn giản thế nào vào tay mấy ông tú tài các anh cũng đều biến thành phức tạp hết." Đối với câu nói này của Thường Phát, cho đến tận bây giờ cha vẫn cho là chân lý không thể lay chuyển.

Cuối cùng, Thường Phát vứt đôi bốt nỉ đen của cha sang một bên, như làm phép biến hóa từ trong tay nải lấy ra một đôi bốt Mông Cổ: "Ba bà cụ thức đêm khâu cho anh hai ngày đấy, xỏ đôi bốt này vào là anh xuất môn đại cát đại lợi ngay."

Cha nhìn ra manh mối rồi. Đó là đôi bốt Mông Cổ được dán đế ngàn tầng, có ba đường viền, mũi móc câu, mặt vải xanh, bọc da ở phần đầu và đuôi. Mũi bốt theo đường khí động học, phía trước có chóp nhọn nhưng không hếch lên, mặt bốt hẹp, xỏ chân vào hay rút chân ra đều tiện hơn bốt nỉ đầu to rất nhiều; chỉ cần đá một cái là xỏ vào được, rút một cái là tuột ra ngay; ống bốt cao làm bằng vải, đi đứng nhẹ nhàng; phía trong ống bốt được nạm da, để tránh bị dây bàn đạp cọ mòn ống bốt. Cha đi thử hai bước, không nhịn được thốt lên một câu tiếng Nga vừa mới học: "ХОРОШО!"

Khi Thường Phát dắt ra con ngựa cái màu hạt dẻ, cậu ấy vỗ vào mông ngựa rồi nói: "Không có cô nương nào có cái mông đẹp bằng nó đâu. Tôi chọn đấy, một ngày đi năm trăm dặm không thành vấn đề, chỉ là đừng để súng dọa cho sợ là được." Cha đã chú ý thấy, dưới cổ ngựa được buộc một chiếc chuông đồng, có thể xua đuổi trước chim chóc ẩn nấp trong bụi cỏ, ngựa sẽ không bị hoảng sợ.

Cha do dự: "Ngựa cái không ra trận được đâu."

Thường Phát nói: "Không phải đi đàm phán sao?"

Cha nói: "Cũng phải đề phòng vạn nhất chứ."

Thường Phát nói: "Nghe tôi không sai đâu. Giao du với người thảo nguyên, sợ cưỡi ngựa không giỏi, sợ uống rượu không nhiều, sợ bắn súng không chuẩn, duy chỉ không cần sợ vạn nhất."

“Được rồi, tôi tin cậu một lần.” Cha lên con ngựa cái màu hạt dẻ, dặn dò Thường Phát thúc nhà tôi: “Đến đó đàm phán, đạo lý để tôi giảng, rượu trắng cậu uống. Trên bàn rượu không được phép sợ hãi, sợ hãi một bát là về giam cấm túc một ngày.”