Nhìn từ mặt dương, con đập trên thảo nguyên thực chất là những ngọn núi cao chót vót, nhấp nhô liên tiếp. Không khí lạnh khô mang theo sức cắn xé kinh người, tuy đã đi đôi ủng Mông Cổ bằng lông dày, đôi chân của cha vẫn lạnh buốt đau nhức, tựa như có vô số độc trùng đang cắn xé. Khi lên tới đỉnh núi, những cơn gió thảo nguyên gào thét phả thẳng vào mặt, quả thực mang theo một sức mạnh tàn sát.

Con ngựa cái màu hạt dẻ hí lên thảm thiết, bước đi chần chừ, còn cha tôi thì suýt bị gió hất văng khỏi lưng ngựa.

Định thần lại, mới nhận ra ngọn núi cao đã biến thành cao nguyên – cát vàng do gió Tây Bắc mang theo bị ngọn núi chặn lại, qua hàng vạn năm gần như đã lấp đầy phía Bắc của ngọn núi. Thế là, ngọn núi đã biến thành con đập.

Cưỡi ngựa trong gió, cảm giác còn mất sức hơn cả lội nước. Cha cúi thật thấp tấm thân cao lớn của mình trên lưng ngựa. Thế nhưng, Thường Phát lại bất chợt ngẩng phắt dậy từ lưng ngựa, chăm chú lắng nghe như một con chó săn. Cha tôi chỉ nghe thấy tiếng gió, nhưng ông tin chắc Thường Phát nhất định đã nghe thấy những âm thanh khác lạ. Theo bản năng, cha sờ súng đưa mắt nhìn quanh, liền thấy một tốp người ngựa từ hướng Tây Bắc lao tới.

- Đừng rút súng! - Thường Phát hốt hoảng quát, - Chính ủy, anh dừng lại ở đây, đừng nhúc nhích! - Trong tiếng quát, Thường Phát khẽ thúc chân, con ngựa Mông Cổ đỏ rực như than hồng liền chồm lên xiên một góc, lao thẳng chặn đầu tốp người ngựa kia. Cha nhìn thấy rõ ràng, Thường Phát không hề rút súng, mà chỉ rút từ trên lưng ngựa xuống một cây roi mây lớn.

Roi mây không phải là khúc gỗ lớn như mọi người vẫn tưởng, thực ra nó làm bằng mây, to bằng bắp tay nhỏ, dẻo dai lắc lư, bên ngoài đan bện những dải da đỏ xanh tạo thành hoa văn, phần đầu còn gắn một vòng sắt. Đặt trong phòng sẽ khiến người ta hiểu lầm là đồ mỹ nghệ, nhưng vung lên đánh thẳng vào đầu khi cầm trong tay lại là một thứ vũ khí đáng sợ. Đến lúc này, cha mới lờ mờ nhận ra phía trước tốp người ngựa đó có ba con vật trông giống như chó đang lao tới, và nhanh chóng đoán rằng có lẽ là bầy sói.

Thường Phát đã chặn đầu ba con vật đó. Dù ba con vật đã đổi hướng, vẫn có một con bị con chiến mã của Thường Phát đuổi kịp. Vòng sắt lóe lên một tia hàn quang dưới ánh nắng, cây roi mây ấy sớm đã vung xuống, con vật lập tức lăn mấy chục vòng như quả bóng, nằm xoài ra không động đậy nữa. Ngựa của Thường Phát lại không dừng lại chút nào tiếp tục đuổi theo. Chắc là bị đuổi gấp quá, một con vật đột ngột quay đầu phản bác lại, chồm cao gần hai mét, thẳng hướng cổ họng Thường Phát lao tới, tư thế vừa đẹp đẽ lại vừa hung hãn. Thường Phát vậy mà không tránh không né mà lao tới, cây roi mây vẽ một đường cong tuyệt đẹp trên không trung, chớp mắt va chạm với cái đầu há hốc miệng của con vật, con thú liền lộn một vòng giữa không trung, rơi xuống làn bụi do chiến mã cuốn lên.

Cha tôi nghe thấy một tiếng súng vang lên, con vật thứ ba đột ngột chồm dậy, giống như bị ai đó ném đi, khi bay lên điểm cao nhất thì bất ngờ rơi xuống, đập xuống đất giãy giụa tứ chi, dần dần cứng đờ.

Tiếng súng phát ra từ tốp người ngựa kia. Cha đã nhìn rõ, trong số họ có người mặc áo bào Mông Cổ, có người mặc áo khoác da, cũng có người chỉ mặc áo bông quân phục màu xám pha vàng. Cha nhận ra loại áo bông quân phục này, đó là quân phục do Sư đoàn 4 Quân đội tự trị Nội Mông tự sản xuất.

Cha không khỏi lo lắng khi thấy Thường Phát bị tốp người ngựa kia vây quanh, hai bên ra hiệu tay nói gì đó, rồi có người đi nhặt những con vật dưới đất lên, càng nhiều người hơn nữa lần lượt quay đầu nhìn ngóng về phía cha tôi.

Cuối cùng, Thường Phát vung tay gọi lớn:

- Chính ủy, qua đây đi! Họ là anh em của Sư đoàn 4!

Cha thúc ngựa đi tới. Thường Phát giới thiệu người khoảng 30 tuổi mặc áo bào Mông Cổ màu xanh trước mặt mình:

- Anh ấy tên là Menghe Wuliji, là tham mưu của Sư đoàn 4.

- A-ri-mộc, sa-in, bái-nu! - Cha xòe rộng hai tay trên lưng ngựa, dùng lễ tục của người Mông Cổ để chào hỏi.

- A-ri-mộc, sa-in, bái-nu! - Menghe đặt tay phải lên ngực, cúi người hành lễ. Sau đó chỉ vào con vật mà người dưới tay xách tới, giơ ngón cái lên: - Vệ binh của anh giỏi võ nghệ thật đấy!

Cha nhìn kỹ, con vật đó quả thực là sói.

Menghe không giống như những hảo hán lục lâm, anh hùng thảo khấu trong tưởng tượng của cha. Anh tao nhã lịch sự lại nhiệt tình hiếu khách, đưa cha vào một khu A-li, lại còn theo phong tục cổ xưa đưa hộp đựng thuốc hít cho cha tôi. Anh chú ý lắng nghe cha kể lại mục đích và nguyện vọng, cuối cùng lấy từ trong ngực áo ra một bọc đồ, tháo lớp vải vàng ra, bên trong hóa ra là một cuốn "Vấn đề chủ nghĩa Lênin" đóng bìa cứng bằng tiếng Nhật. Anh giật mở chương "Vấn đề dân tộc", bên trong chi chít những vòng tròn và dấu chấm được vẽ bằng bút chì đỏ và xanh:

- Quyền chính ủy, các anh làm việc theo lời dạy của Lênin và Xتا-lin phải không?

- Tôi không biết tiếng Nhật. - Cha nghi ngờ tính xác thực của cuốn sách này, - Sách của anh...

- Tôi mang từ Mông Cổ sang. - Menghe cười, - Anh chỉ cần nối các chữ Hán bên trong lại với nhau để đọc, là có thể hiểu được ý nghĩa.

Cha đọc kỹ hai trang, gật đầu:

- Chúng tôi muốn làm như vậy.

– Tốt quá, tôi có thể giúp các anh. - Menghe ân cần vỗ nhẹ lên mu bàn tay cha. Anh lớn hơn cha tôi hai tuổi, trông giống như một người anh cả. Đêm đó ngủ chung trên một chiếc giường kang. Anh nói anh xuất thân từ nhà nghèo, từng làm Lạt ma cũng từng làm giáo viên tiếng Mông. Anh giới thiệu tình hình của Sư đoàn 4 Quân đội tự trị Nội Mông, khi đang trò chuyện rất hứng thú, những binh sĩ ngủ dưới đất trên chiếc chiếu liền phát ra tiếng cười ồ. Cha chồm người nhìn, không biết Thường Phát đang giở trò quỷ gì. Giữa những tiếng hô hoán của các binh sĩ, Thường Phát nhấc chiếc yên ngựa gối dưới đầu lên, kẹp giữa hai chân, bước ba bước, đứng vững, hai bắp tay kẹp chặt hai bên sườn, trong lồng ngực phát ra một tiếng gầm trầm thấp như rồng ngâm, khuôn mặt dần dần phồng đỏ và phồng to lên. Cha đang định lên tiếng, chợt nghe thấy một loạt tiếng nứt rắc rắc, chiếc yên ngựa giữa hai chân anh vậy mà bị kẹp cho gãy lìa ra!

Các binh sĩ bùng lên một tràng hò reo như sấm dậy. Menghe không kìm được giơ ngón tay cái lên nói với cha tôi:

- Có anh ta đi cùng anh đến Trung đoàn 35, tôi thấy vấn đề không lớn đâu.

[i] Tiếng Mông Cổ: Xin chào.

Chiếc ghế đẩu nhỏ

Cha tôi nhìn rõ lá cờ màu xanh đang phần phật bay phấp phới trước gió, trên cờ thêu hình chiếc gậy bắt ngựa và cái cuốc màu vàng. Đây là quân kỳ của Quân đội tự trị Nội Mông. Bóng người trong thôn chớp động, đầu thôn có mấy con ngựa quân đang gặm cỏ dại, trên lưng một con ngựa xám đậu mấy con quạ mỏ trắng, nghiêng người nhảy nhót trong gió, chốc chốc lại mổ xẻ thứ gì đó trên lưng ngựa.

Cha khẽ chạm gót ủng vào mạn sườn con ngựa cái màu hạt dẻ, con ngựa liền bước những bước ngắn tiến vào thôn.

Hai người lính mặc quân phục bông màu xám vàng bưng khay tiến lên. Cha vội vàng buông bàn đạp xuống ngựa, liền nghe Thường Phát thì thầm:

- Đây là rượu tiễn chân, Tham mưu Meng chắc chắn đã đến rồi.

Hai người lính đã đến trước mặt cha, người lính đi trước cúi người hành lễ:

- A-ri-mộc, sa-in, bái-nu!

Cha một tay dắt ngựa, một tay đặt trước ngực:

- A-ri-mộc, sa-in, bái-nu!

Người lính đi trước liền quay người nhấc một chiếc bát sứ trắng từ chiếc khay do người lính phía sau bưng, giơ hai tay ngang mày, kính rượu cha tôi. Nhìn bát rượu đầy hơn nửa trong suốt sáng long lanh, cha hơi do dự, Thường Phát đã bước lên nửa bước, cầm lấy bát sứ trắng, ngửa cổ uống cạn ừng ực mấy ngụm, rồi đưa trả cái bát không lại.

Người lính nhìn Thường Phát một cái, không nói gì, lại kính chén rượu thứ hai.

Chớp mắt, Thường Phát uống liền ba bát rượu tiễn chân. Thế là, trên mặt người lính nở nụ cười, vung tay cung kính mời:

- Đoàn trưởng của chúng tôi đã đợi sẵn rồi, mời vào.

Cha đi trước, Thường Phát theo sát phía sau, bước vào một cái sân lớn. Ngựa đã được buộc ở cột gỗ ngoài cửa, nhưng cha lại quên treo roi ngựa. Ông không hiểu mang roi ngựa vào nhà là mất lịch sự. Roi ngựa của ông có cán bằng mây, lõi bằng da bò ở giữa, xung quanh bện bằng da cừu, roi chia nhánh, trên đầu nhánh có tua rua lông đỏ, nhuộm bằng máu đọa điểu, không phai màu, còn gọi là Nhị long thổ tu. Cha vung vẩy roi ngựa bước vào sân, ngẩng lên nhìn thấy một đại hán đen sì đứng trên bậc thềm sảnh, ánh mắt lộ vẻ hung quang. Trong lòng cha thầm cả kinh, bước chân chậm lại một chút, đại hán kia đã vung tay lên. Pằng một tiếng súng nổ, cha đột ngột dừng bước, cây roi ngựa đẹp đẽ quý giá trong tay đã bị bắn đứt lìa ngay sát gốc tay cầm.

Trong lúc cha đang ngẩn người, thúc thúc Thường Phát của tôi đã lao lên trước hai bước, chắn trước mặt cha, hai khẩu súng ngắn không biết từ lúc nào đã được rút ra trên tay, đánh trái đánh phải, trong sân lập tức vang lên một chuỗi tiếng nổ giòn giã như rang đậu. Trên mái hiên bụi đất rơi lả tả.

Sự im lặng cực kỳ ngắn ngủi, những người lính đứng rải rác trong sân bỗng hò reo vang dội.

Đại hán đen sì vẫn mang vẻ mặt hung hãn, trân trân nhìn chằm chằm Thường Phát, tay trái nhẹ nhàng phủi lớp bụi bám trên người, bước xuống bậc thềm, sau đó quay người nhìn lên mái hiên.

Hàm trên và hàm dưới của hắn bỗng nhiên cách xa nhau: hơn hai mươi thanh rui nhà, gốc r nào cũng có một lỗ đạn chính giữa!

Hắn không nói hai lời, quay đầu chạy vào trong sảnh đường. Cha vừa định trách mắng Thường Phát thô lỗ, đại hán đen sì đó đã cùng một đại hán mặt vàng có vẻ thô kệch hung hãn không kém sải bước từ trong sảnh đi ra. Bọn họ hoàn toàn không thèm để ý đến cha tôi, vừa ra khỏi sảnh liền quay người ngẩng đầu nhìn. Đại hán mặt vàng ngẩn người há hốc miệng một lúc lâu, đột nhiên quát lớn:

- Mang thang tới, bút chu sa!

Cha vẫn luôn cảm thấy đại hán mặt vàng này rất quen mặt, chỉ là không nhớ nổi đã từng giao du ở đâu.

Binh lính khiêng thang tới, mang bút chu sa tới, đại hán mặt vàng tự mình trèo lên thang gỗ, bôi một vệt đỏ thắm vào mỗi lỗ đạn, một hàng thẳng tắp! Sau đó, lắc lư thân hình như một con gấu trèo xuống thang. Chiếc thang gỗ kêu cót két vì chịu tải quá nặng.

- Hảo hán! - Đại hán mặt vàng giáng một đấm vào ngực phải của thúc thúc Thường Phát, - Quả thực giống như tứ cẩu dưới trướng Thánh tổ Thành Cát Tư Hãn của ta!

Mãi về sau cha mới hiểu rõ, tứ cẩu là bốn vị tướng tài mãnh nhất dưới chướng Thành Cát Tư Hãn: Triết Bi, Hốt Tất Lai, Triết Lặc Mi và Tốc Bất Đài. Người Mông Cổ tôn sùng sự trung thành dũng cảm của loài chó, "Tứ cẩu" cũng giống như "Tứ đại kim cương" quen thuộc của người Hán, là vinh dự trao cho dũng sĩ.

- Quyền chính ủy, Menghe Wuliji đã đến nói qua rồi. - Đại hán mặt vàng cuối cùng cũng đứng trước mặt cha tôi, - Chúng tôi đồng ý đàm phán với anh, mời vào.

Vào sảnh đường ngồi xuống, uống hai bát trà sữa, cha tôi mới nghĩ thông suốt, đại hán mặt vàng này sở dĩ trông quen mắt như vậy, là bởi vì hắn trông quá giống mấy con sư tử thường thấy ở cửa miếu và cửa nha môn.

Đại hán mặt vàng là Đoàn trưởng Trung đoàn 35 Aldenge, đứng sau hắn là Liên trưởng Liên đội 2 Uerta.

Thế nhưng, Aldenge rõ ràng không phải là người có thể đàm phán với cha, ngoài việc khuyên cha hút thuốc uống trà, hắn cứ liên tục nhìn ngóng ra ngoài cửa, thỉnh thoảng lại dùng tiếng Mông Cổ hỏi người bên cạnh vài câu. Những gì cha nói, hắn gần như không lọt tai chữ nào.

Cha hình như nhận ra điều gì, không đàm phán nữa, tùy tiện trò chuyện vài câu phiếm, thăm dò được đoàn trưởng này chính là em trai của Lạt ma Talaba nổi tiếng lừng lẫy đất Mông Cổ. Talaba lại là một đại mục chủ, miếu của ông ta nằm bên bờ sông Xila Mulun phía nam Thiên Sơn, cho đến nay vẫn vô cùng nổi tiếng.

Trong sân có tiếng động xôn sao, tiếng ủng da vang lên ở cửa sảnh, Aldenge chồm người đứng dậy ra nghèo đón, cha tôi cũng đứng dậy theo.

Một nhân vật khoảng 40 tuổi bước vào, mặc quần cưỡi ngựa, đi ủng da và áo khoác vest, mặt vàng trắng, người gầy cao, gầy đến mức đáng sợ, trông giống như một tên mọt sách mắc bệnh lao. Aldenge giới thiệu:

- Sagelazhabu, Chủ tịch Sag của chúng tôi.

- Quyền chính ủy, hoan nghênh hoan nghênh. - Sagelazhabu bước lên trước một bước, chủ động nắm lấy tay cha. Cha cảm thấy lực nắm của ông ta rất mạnh, là để nhấn mạnh sự thân thiết đấy mà.

- Lần trước quân đội hai bên hiểu lầm, tôi đã nói chuyện với sư trưởng rồi, chúng tôi sẵn sàng đàm phán, sẵn sàng hợp tác với Đảng Cộng sản.

Sagelazhabu không dùng lễ tiết dân tộc để đón khách, mà dùng cách bắt tay, khiến cha hơi ngạc nhiên. Càng ngạc nhiên hơn là ông ta lại có thái độ thành khẩn nhiệt tình như vậy. Đối với vị Chủ tịch Sag này, trước khi đến Xích Phong cha đã có tìm hiểu qua.

Sagelazhabu là người kỳ Hữu Bát Lâm, xuất thân bần hàn, từng làm Lạt ma. Vì có đầu óc có học thức, nên được người Nhật coi trọng. Người Nhật muốn phá vỡ chế độ thống trị vương công phong kiến vùng Mông Cổ, chú trọng thu nạp thanh niên tri thức, liền cử Sagelazhabu sang Nhật Bản du học, sau khi tốt nghiệp thì đưa trở về Nội Mông. Sagelazhabu tinh thông ba thứ tiếng và chữ viết Nhật, Hán, Mông, được người Nhật trọng dụng làm Tham sự quan tương đương chức tỉnh trưởng. Sau khi Nhật Bản đầu hàng, ông ta đi theo Tham sự quan Tổng tỉnh Hưng An của ngụy Mãn Châu là Ha Feng'e khôi phục lại "Đảng Nhân dân Nội Mông", lại còn có một cương lĩnh dân chủ dân tộc, điều này vào thời điểm đó có ý nghĩa tiến bộ nhất định. Ha Feng'e liền cử Sagelazhabu đến làm Chủ tịch tỉnh Hạ A Đạt, thế nên mọi người đều gọi ông ta là Chủ tịch Sag (tỉnh và minh trong tiếng Mông Cổ là cùng một chữ).

Vị Chủ tịch Sag này khoanh chân ngồi bệt giống như người Nhật, hút hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác, ho khạc liên tục, lúc đứng dậy cũng quỳ gối kiểu Nhật. Xem ra thời gian ông ta sinh sống ở Nhật Bản không ngắn.

- Quyền chính ủy, chúng tôi đồng ý hợp tác với Đảng Cộng sản các anh, các anh giao cương lĩnh, chính sách của Đảng Cộng sản cho chúng tôi, - Sagelazhabu lấy tay che ngực, tỏ ý thành khẩn, - Để chúng tôi đi thực hiện.

- Tôi đến đây, là để mời các anh chấp nhận sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, chứ không chỉ đơn thuần là hợp tác. - Cha nói năng thẳng thắn, nắm ngay trọng tâm.

- Lãnh đạo thế nào đây? - Sagelazhabu rít mạnh một hơi thuốc lá, tự bao bọc mình trong làn khói mù mịt, - Chúng tôi thực hiện chính sách của Đảng Cộng sản, đó chính là thể hiện sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Các anh đừng bước chân vào nơi này, cũng không cần đến đây để xây dựng tổ chức đảng, nơi này không thể xây dựng được.

- Tại sao?