Lưỡng Tống Phong Vân

Lượt đọc: 125 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bài Giảng Thứ Tám: Thư Sinh Kháng Kim

❊ ❊ ❊

Khang vương Triệu Cấu thừa kế đại thống, trở thành vị hoàng đế đầu tiên của Nam Tống, tức là Tống Cao Tông. Vấn đề đầu tiên mà ông phải đối mặt sau khi lên ngôi, chính là làm thế nào để ổn định lòng người, ổn định cục diện, cho nên bắt buộc phải tìm một vị tể tướng có đủ sức nặng để giúp đỡ mình. Người đầu tiên mà ông nghĩ đến là Lý Cương, người từng đánh lui quân Kim trong sự kiện bảo vệ Đông Kinh. Lý Cương là một thư sinh trung lòng vì nước, để một người như vậy làm tể tướng, những kẻ gian xảo tiểu nhân bên cạnh Triệu Cấu liền không thể ngồi yên được nữa. Có một đại thần đã dâng biểu lên Triệu Cấu, vì số yêm muốn ép Lý Cương ra khỏi triều đình, nên đã liên tiếp dâng sáu bản tấu chương, hơn nữa không từ ngữ nào là không dùng, không thủ đoạn nào là không thèm tới. Hắn ta nói Trương Bang Xương được người Kim yêu thích, đã được phong làm Tam công quận vương, thì nên gia phong thêm chức Đồng bình chương sự sự, để Trương Bang Xương làm tể tướng. Còn Lý Cương lại bị người Kim căm ghét, tuy đã được bổ nhiệm làm tể tướng, nhưng nên bãi nhiệm trước khi ông ấy đến nơi, tuyệt đối không thể để ông ấy làm tể tướng.

Triệu Cấu vừa nghe xong liền nổi giận, nói rằng ta làm hoàng đế, e rằng cũng là người bị người Kim căm ghét đấy chứ, người Kim thích Trương Bang Xương làm hoàng đế hơn, theo quan điểm của ngươi, chẳng lẽ ta làm hoàng đế cũng là không nên hay sao? Câu nói khiến vị đại thần sợ hãi đến mức không dám hó hé nửa lời. Thế nhưng trong số các triều thần, ý kiến phản đối Lý Cương làm tể tướng vẫn rất lớn, bởi vì Lý Cương tính tình cương trực, đã đắc tội với không ít người.

Lý Cương đến Ứng Thiên, vừa gặp Triệu Cấu liền bật khóc lớn, quân thần hai người ôn lại chuyện cũ, thở dài cảm thán. Mãi mới nén được nỗi đau buồn, Triệu Cấu hỏi Lý Cương phải làm thế nào mới có thể chấn hưng triều cương, an ủi bách tính. Lý Cương bèn hiến cho Triệu Cấu mười điều kiến nghị, nói toạc móng heo ra thì mười điều này chỉ có hai cốt lõi. Thứ nhất là phải giết Trương Bang Xương. Bởi vì bách tính trong thiên hạ, các trung thần lương dân liều chết kháng chiến chống quân Kim, bảo vệ gia hương đất nước, đều chẳng có chút phong thưởng nào, trong khi Trương Bang Xương, kẻ ngụy hoàng đế ấy, cuối cùng lại được phong làm quận vương, Thái tể, đây chẳng phải là có công không thưởng, có tội không phạt hay sao? Cho nên bắt buộc phải giết Trương Bang Xương, không giết hắn thì không đủ để chấn hưng sĩ khí của người trong thiên hạ. Thứ hai là phải luyện binh. Sau khi luyện binh thì tiến hành bắc phạt, đón nhị đế Huy Tông, Khâm Tông trở về, rửa sạch nỗi nhục trước kia.

Chúng ta có thể tưởng tượng được, Triệu Cấu mang tâm trạng vô cùng vui mừng triệu tập Lý Cương đến, mục đích là muốn để Lý Cương giúp mình trấn áp cục diện, để toàn thể thần dân tướng sĩ trong thiên hạ đều nghe lời mình, đều coi mình là hoàng đế. Kết quả là mười điều kiến nghị của Lý Cương, cốt lõi suy cho cùng cũng chỉ là bắt mình xuất binh, đón nhị đế Huy Tông, Khâm Tông trở về. Phân tích theo tâm lý của một người bình thường, tâm trạng của Triệu Cấu lúc này chắc chắn đã tụt xuống tận đáy. Dùng lời của dân gian mà nói, là hối hận đến mức ruột gan đứt từng khúc: Sao mình lại rước cái loại người thế này vào triều cơ chứ?

Con người Lý Cương, phẩm chất rất trung trực, nhưng trực quá mức hóa ra lại thành ra gàn dở. Ông ấy cứ nhất tâm muốn đánh bại quân Kim, đón nhị thánh trở về, ai phản đối ông ấy cũng không được. Gặp người có ý kiến trái chiều, nhất định phải tranh luận cho ra ngô ra khoai, đến khi nào người ta chịu phục theo ý mình mới thôi. Nhưng Lý Cương đã bỏ quên một vấn đề, làm những chuyện này là cần phải có tiền, cần phải có sự cung cấp về quân nhu vật chất. Lúc bấy giờ sơn hà đổ nát, sinh linh đồ thán, đánh giặc vốn dĩ không phải là chuyện cấp bách trước mắt, làm thế nào để thu phục lòng người, ổn định cục diện rối ren mới là điều quan trọng bậc nhất. Thêm vào đó, Lý Cương bè phái loại trừ người khác, chèn ép những đại thần có ý kiến bất đồng rất dữ dội. Cứ như vậy, trong triều đình số người phản đối ông ấy rất nhiều, ý kiến bất bình cũng rất lớn. Dưới sự kiên quyết của Lý Cương, Trương Bang Xương đã được ban cho cái chết. Về cái chết của Trương Bang Xương, kể cả các nhà sử học thời Nam Tống, cũng có người bất bình thay cho Trương Bang Xương, nói rằng Trương Bang Xương tuy vượt quá phận sự, làm kẻ nghịch tặc, nhưng thực ra là do bị ép buộc. Hắn ta không hề muốn sà vào làm cái ngụy hoàng đế này, hơn nữa, bằng chứng thực tế mà Lý Cương có thể đưa ra cũng chẳng qua chỉ là việc hắn dâm loạn hậu cung, từng có quan hệ mập mờ với các phi tần của triều trước, tuy nhiên chuyện đó cũng xảy ra trong lúc say rượu mà thôi. Quá mức cương trực thì không thể đoàn kết được các đại thần, thái độ xử thế quyết tuyệt kiểu này của Lý Cương đã vấp phải sự phản đối kịch liệt của các vị đại thần. Cuối cùng, vị tể tướng Lý Cương làm việc được 77 ngày thì bị bãi nhiệm.

Địa đứng của Triệu Cấu còn chưa vững vàng, quân Kim ở phương Bắc đã biết tin vị hoàng đế bù nhìn do họ sắc phong là Trương Bang Xương đã đem hoàng vị dâng hai tay cho hoàng tộc họ Triệu, lại còn lập nên chính quyền Nam Tống, thế nên quân Kim lại một lần nữa đại cử nam hạ xâm phạm. Đối mặt với đại quân nhà Kim đang ào ạt kéo tới, Triệu Cấu phải làm thế nào đây?

Nhìn thấy quân Kim nam hạ, phản ứng đầu tiên của Triệu Cấu chính là chạy. Nhưng hoàng đế thì không gọi là chạy, mà gọi là tuần hạnh. Hồi quân Kim nam hạ, chẳng phải Huy Tông đã tuần hạnh xuống vùng Đông Nam đấy thôi? Thế nên ông ta đi theo con đường mà phụ hoàng đã chỉ lối, cũng muốn tuần hạnh xuống Đông Nam. Kể từ thời nhà Tống, trung tâm kinh tế của Trung Quốc đã chuyển dịch về phương Nam, cộng thêm khu vực Giang Nam cũng chưa từng bị chiến tranh tàn phá, tương đối sung túc, lòng dân vẫn có thể thu phục được, thế là ông ta quyết định đi đến Dương Châu. Quân Kim sau khi phá vỡ thành Biện Kinh, vốn không hề để lại quân trú phòng ở Trung Nguyên, điều này còn phải kể công của Trương Bang Xương. Lúc ban đầu quân Kim rút lui từng hỏi Trương Bang Xương, có cần để lại một ít nhân mã giúp ngươi trông coi cửa ngõ hay không? Trương Bang Xương lập tức từ chối, nói rằng đại Sự của chúng ta có khả năng tự bảo vệ, thế nên quân Kim liền rút đi hết. Cứ như vậy, vùng đất Trung Nguyên rộng lớn trên thực tế vẫn nằm trong tay người Hán. Trước khi Cao Tông hoàng đế trốn chạy đến Dương Châu, đã bổ nhiệm Tông Trạch làm Đông Kinh lưu thủ, chịu trách nhiệm phòng thủ Biện Kinh. Quân dân bách tính triều Tống lấy Tông Trạch làm trung tâm, tiếp tục kháng cự quân Kim.

Tông Trạch sau khi làm Đông Kinh lưu thủ, đã vắt óc cạn kiệt tâm lực, rèn giáo mài gươm, chuẩn bị làm một mẻ lớn, ông từng dâng biểu lên hoàng đế rằng: "Từ khi người Kim quay lại, triều đình chưa từng phái một vị tướng, xuất một vạn quân, chỉ nghe thấy những kẻ gian xà, sáng dâng một lời bàn chuyện hòa, tối dâng một kế xin cầu minh, cuối cùng dẫn đến việc hai vị thánh giá bị đưa lên phương bắc, tông xã chịu nhục... Thần tuy ngu hèn nhút nhát, nhưng xin nguyện đương đầu với mưa tên lửa đạn làm tiên phong cho các tướng sĩ, có thể hiến dâng thân xác báo đền ơn nước là đủ rồi!" Ý là nói, người Kim vừa đến, các gian thần suốt ngày chỉ hô hào nghị hòa, chưa từng thấy triều đình phái một binh một tốt nào đi quyết chiến với người Kim, cho nên mới gây ra cảnh nhục nhã bị bắt làm tù binh của nhị thánh. Ta tuy hèn mus nhút nhát, nhưng sẵn sàng đội mưa tên hòn đá tảng, dẫn dắt các tướng sĩ chống lại quân Kim, hy sinh thân mình báo quốc. Điều này lại quay về chủ đề cũ, cho dù ngươi và các tướng sĩ dưới quyền đều sẵn sàng hy sinh vì nước, thế nhưng quân phí đánh giặc lấy từ đâu ra? Cho nên Tống Cao Tông sau khi xem bản tấu sương của Tông Trạch xong, liền nói ái khanh lòng trung đáng khen, nói xong thì không có đoạn sau nữa. Hơn nữa hễ nhìn thấy những từ ngữ kiểu như "nhị thánh", trong lòng Tống Cao Tông lại không khỏi thắt lại một cái — lại nhắc chuyện nhị thánh chưa về, vậy thì ngươi hãy cứ canh giữ ở Biện Kinh, thay ta làm tuyến phòng thủ chống đỡ đầu tiên đi!

Quân Kim đại cử nam hạ, Tống Cao Tông Triệu Cấu chuẩn bị trốn chạy, phái Tông Trạch ở lại trấn giữ Đông Kinh, làm tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại quân Kim. Vậy thì, đối mặt với kỵ binh thiết giáp nhà Kim đang ào ạt kéo tới, Tông Trạch làm thế nào để chống lại được đợt tấn công của quân Kim? Trong lịch sử, Tông Trạch rốt cuộc là một người như thế nào?

Tông Trạch là một nhân vật anh hùng vô cùng nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, ông là tiến sĩ dưới thời Tống Thần Tông, vốn dĩ không rành về việc binh đao, nhưng sử sách ghi chép lại rằng ông "sửa sang thành quách, nạo vét hào sâu, sửa chữa khí tài, chiêu mộ nghĩa dũng". Nói rằng ông sửa sang thành trì, gia cố tường thành, hoàn thiện các trang thiết bị thủ thành, lại còn chiêu mộ trai tráng địa phương, làm tốt công tác chuẩn bị thủ thành. Từ đó có thể thấy, Tông Trạch dựa vào lực lượng nghĩa dũng để chống lại nhà Kim, chứ không phải quân chính quy. Nghĩa dũng chính là những kẻ tương tự như các hảo hán ở Thủy Bạc Lương Sơn vậy. Bởi vì quân Tống và quân Kim liên tục giao tranh, bách tính liên miên bị chiến tranh tàn phá, cho nên đã tự phát tổ chức lại để bảo vệ quê hương, ai đến cướp thì đánh kẻ đó. Có những lực lượng nghĩa dũng dần dần lớn mạnh, liền bắt đầu trở thành họa cho một phương. Ngươi ta đồn rằng lúc bấy giờ đại khấu ở Hà Tây là Vương Thiện có trong tay bảy mươi vạn quân, lớn tiếng tuyên bố muốn đánh chiếm thành Biện Kinh. Bách tính Biện Kinh vô cùng hoảng sợ, người Kim còn chưa đánh tới, thì giặc cướp thổ phái của mình lại kéo đến trước, nhỡ đâu không thủ được thành Biện Kinh thì phải làm sao? Tông Trạch nói không sợ, ta đi chiêu an hắn. Thế là Tông Trạch một người một ngựa, một mình đơn thương độc mã ra khỏi thành đi đến sào huyệt của Vương Thiện. Tông Trạch nhìn thấy Vương Thiện, liền nói hiện nay người Kim xâm nhập biên giới, đất nước đang ở trong cảnh nguy nan, thứ nhất thiết cần đến nhất chính là những người như vương công ông. Bây giờ ông không cứu nước thì thôi, lại còn đâm sau lưng một dao, thế này là thế nào? Dưới trướng ông có bảy mươi vạn quân, lập công lập nghiệp cho đất nước chính là lúc này đây, tuyệt đối không được chỉ nhìn cái lợi trước mắt, mà còn phải nghĩ đến tiếng thơm về sau nữa chứ. Ông muốn lưu danh sử sách, hay là muốn để lại tiếng xấu muôn đời?

Tông Trạch nói hợp tình hợp lý, Vương Thiện vô cùng cảm động, ngay lập tức biểu thị sẵn sàng dẫn dắt bảy mươi vạn quân giải giáp quy hàng, nghe theo sự điều động của Tông Trạch. Bảy mươi vạn quân nghĩa dũng do Tông Trạch chiêu mộ, nếu thực sự có thể đi đối đầu với nhà Kim, thì tình hình chiến sự ở vùng Trung Nguyên đáng lẽ ra phải có một sự thay đổi rõ rệt, nhưng trong sử sách lại không có ghi chép nào về mặt này. Tuy nhiên, không thể nghi ngờ rằng, Tông Trạch quả thực đã dẫn quân tiến hành một trận kháng cự vô cùng ác liệt ngay tại thành Biện Kinh, kéo chân bước tiến nam hạ của chủ lực quân Kim. Nghe nói Tông Trạch có uy rất cao ở khu vực Hà Bắc, người Hán ở địa phương thậm chí kể cả người Kim, đều tôn kính gọi Tông Trạch là Tông gia gia.

Tông Trạch tuy chỉ là một thư sinh, không hề am hiểu quân sự, nhưng ông lại dựa vào một tấm lòng son sắc son, chiêu mộ nghĩa dũng, kháng cự quân Kim, giành được uy danh lừng lẫy. Không những thế, dưới trướng Tông Trạch, còn có một số danh tướng anh hùng được hậu thế tôn sùng, trong đó bao gồm cả Nhạc Phi. Vậy thì Tông Trạch và Nhạc Phi, hai người họ quen biết nhau như thế nào?

Nhạc Phi ban đầu chỉ là một tên lính tiểu tốt hoặc quan lại cấp dưới, trong một lần vi phạm quân pháp sắp phải chịu hình phạt thì được Tông Trạch cứu sống. Về sau Tông Trạch phát hiện Nhạc Phi là một nhân tài, liền bắt đầu không ngừng trọng dụng và đề bạt anh ta.

Có một hôm, Tông Trạch gọi Nhạc Phi vào trong đại doanh của mình, bảo rằng, anh quả thực anh dũng thiện chiến, là một nhân tài có thể bồi dưỡng được, sau này nhất định sẽ làm nên đại sự. Nhưng anh đánh giặc quá tùy hứng, không theo quy củ, không theo bài bản, cứ đánh bừa đánh cẩu thả như thế mãi thì không ổn đâu. Ta ở đây có trận đồ do Thái Tông hoàng đế để lại, anh cầm lấy mà nghiên cứu cho kỹ, học tập cách đánh trận chính quy đi. Theo cách nói của chúng ta ngày nay, thì Tông Trạch là bảo Nhạc Phi đi học cái bộ kiến thức mà trường quân đội dạy ấy. Nhạc Phi cầm lấy trận đồ, lật qua lật lại mấy cái một cách qua loa ngay trước mặt Tông Trạch, rồi tiện tay đặt sang một bên. Tông Trạch vô cùng ngạc nhiên, hỏi anh ta tại sao không xem trận đồ. Nhạc Phi đáp rằng, binh không có thế cố định, nước không có hình thù nhất định, tình hình chiến tranh là muôn hình vạn trạng, không thể hoàn toàn rập khuôn theo trận đồ để đánh được, nếu không thì sao chúng ta cứ đánh bại hoài? Chỉ cần có thể giành chiến thắng, phương pháp nào cũng có thể dùng được cả. Tông Trạch vừa nghe, cảm thấy người thanh niên này nói có lý, nhưng nghĩ lại thì: Tính khí của Nhạc Phi cũng lớn quá đấy chứ, vừa lập được chút chiến công đã dám cãi lại cấp trên, mà lại còn là một cán bộ lớn như ta đây, anh ta quá mức coi trời bằng vung rồi! Thế là Tông Trạch liền giới thiệu Nhạc Phi sang dưới chướng của Đô thống chế Hà Bắc là Trương Sở để nhậm chức. Kết quả là Nhạc Phi ở chỗ Trương Sở cũng liên tiếp lập được chiến công, khiến người ta đố kỵ và bất mãn, quan hệ với đồng nghiệp trở nên vô cùng căng thẳng, thế là lại quay về dưới trướng của Tông Trạch.

Từ đây có thể thấy, Nhạc Phi là một vị danh tướng hiếm có trên đời, tương đối ngạo mạn khó thuần, không phải là người dễ quản lý cho lắm. Người có tài năng thường hay cậy tài khinh người, có lẽ phần lớn đều có chút tính khí, mặc dù đôi khi cấp trên bắt buộc phải dùng họ, nhưng nếu suốt đời cứ nói cấp trên không bằng mình thì trong lòng cấp trên ít nhiều gì cũng sẽ cảm thấy không thoải mái. Tính cách như thế của Nhạc Phi, đã chôn vò mầm mống cho bi kịch cuộc đời về sau của anh ta.

Ngoài Nhạc Phi ra, dưới trướng Tông Trạch còn có một nhân vật vô cùng lợi hại nữa chính là Vương Ngạn. Vương Ngạn vốn dĩ cũng là nghĩa dũng, được cất nhắc từ trong lực lượng nghĩa dũng ra, đã làm đến chức Thống chế quan, lãnh đạo bộ hạ tiến hành chiến tranh du kích với quân Kim ở Thái Hàng Sơn. Đại quân nhà Kim liên tục tiến vào núi vây quét, đội quân của Vương Ngạn đánh rất gian khổ, cho nên Vương Ngạn sợ bộ hạ của mình sẽ không kiên định, lo lắng có một ngày nào đó sẽ bị họ bán đứng, trói gô lại đem dâng cho quân Kim. Thế nên ông ta vô cùng cẩn trọng cẩn thận, có thể không gặp bộ hạ thì cố gắng không gặp, gặp phải chuyện gì cũng đều sai truyền lệnh bằng tín hiệu riêng của mình, thậm chí hận không thể một đêm đổi mấy chỗ để ngủ. Bộ hạ nhìn không thấy Vương Ngạn, ai nấy đều cảm thấy vô cùng khó hiểu. Có một hôm, một người bộ hạ tình cờ gặp được Vương Ngạn, liền hỏi Vương Ngạn tại sao mãi mà không gặp được ông ta. Vương Ngạn vô cùng uyển chuyển nói ra sự lo lắng của mình, bộ hạ nghe xong vô cùng căm phẫn: Hóa ra Thống chế quan không tin tưởng chúng tôi! Làm thế nào để Thống chế quan tin tưởng đây? Cuối cùng mọi người quyết định, mỗi người xăm lên mặt tám chữ "Xích tâm báo quốc, thệ sát kim tặc", thế nên đội quân của Vương Ngạn được gọi là "Bát tự quân". Thời cổ đại Trung Quốc chỉ có phạm nhân mới xăm chữ lên mặt, bởi vì trong sách "Hiếu kinh" có giảng rằng, "thân thể da tóc,thụ chi phụ mẫu", không được phép có chút tổn thương nào. Bộ hạ của Vương Ngạn chủ động xăm chữ lên mặt, chính là muốn bày tỏ quyết tâm báo quốc: Nhất định phải kháng cự quân Kim, quyết không để bách tính Trung Nguyên chịu cảnh đau khổ lầm than nữa.

Tông Trạch một mặt chiêu hàng giặc cướp quy hàng, mặt khác cất nhắc Nhạc Phi, trọng dụng Vương Ngạn, cho nên tình hình Trung Nguyên lúc bấy giờ một mảnh tốt đẹp.

Tông Trạch chiêu mộ nghĩa dũng, phát huy triệt để sức mạnh của dân gian, ở một mức độ nhất định đã kiềm chế được quân Kim, khiến cho tình hình Trung Nguyên có chuyển biến tốt hơn. Thế là Tông Trạch liền dâng biểu lên Tống Cao Tông, hy vọng ông ta có thể hạ giá hồi kinh. Vậy thì, Tống Cao Tông nhìn thấy bản tấu sương của Tông Trạch sẽ có phản ứng gì đây?

Tống Cao Tông từ đầu đến cuối vẫn không chịu tin tưởng Tông Trạch, bởi vì những người mà Tông Trạch dùng không phải là nhân sự lý tưởng trong lòng ông ta, ông ta sợ lại xuất hiện tình huống tương tự như vụ việc Vương Vân bị đánh đến chết. Trong mắt Tông Trạch, con người này có chút coi thường phép nước, trong đầu chỉ nghĩ đến việc đánh nhau với quân Kim thế nào, thậm chí còn không thèm nghe sự điều động của triều đình. Hơn nữa hành động phát động quần chúng, tổ chức nghĩa dũng của Tông Trạch, cũng đi ngược lại với mục đích thiết lập quân đội của nhà Tống. Sở dĩ sức chiến đấu của quân đội nhà Tống yếu kém, một trong những nguyên nhân quan trọng, đó là quân đội chủ yếu không dùng để chống giặc ngoại xâm, mà là để phòng chống giặc cướp trong nước. Bây giờ Tông Trạch lại đem đại khấu thu nạp vào dưới trướng, đối với Cao Tông mà nói điều này quá mức đáng sợ, cho nên Tống Cao Tông từ đầu đến cuối đều phớt lờ Tông Trạch. Bản tấu sương thứ nhất của Tông Trạch chìm đáy biển, không có hồi âm, nhưng ông không chịu từ bỏ ý định, lại dâng lên một bản tấu sương nữa. Tống Cao Tông chỉ khen ngợi Tông Trạch lòng trung dũng đáng khen, thế là hết chuyện.

Không những Tống Cao Tông không thèm nghe lời Tông Trạch, mà các đại thần bên cạnh cũng thổi tai Tống Cao Tông nói xấu Tông Trạch, nói rằng ông ấy chỉ là một tên thư sinh, ban đầu chẳng qua chỉ là tri châu Từ Châu, bây giờ ủy nhiệm ông ấy làm lưu thủ ở Đông Kinh Biện Kinh, ông ta trong một thời gian ngắn như vậy mà đã nắm trong tay hàng triệu quân, nhỡ đâu có một ngày mưu phản thì phải làm sao? Câu nói này gãi đúng chỗ ngứa trong lòng Tống Cao Tông. Kể cả bi kịch của các vị danh tướng nhà Tống sau này, cũng đều xuất phát từ cái tâm bệnh này của hoàng đế mà mở rộng ra. Chúng ta đều biết, nhà Tống trọng văn khinh võ, điều mà hoàng đế lo lắng nhất chính là võ tướng bất trung, mưu phản, sợ võ tướng có một ngày giống như Thái Tông đạt được thiên hạ mà được ủng lập làm hoàng đế. Triều trước có quá nhiều chuyện kiểu này rồi, thế nên nhà Tống tìm trăm phương nghìn kế thu gom binh quyền về tay triều đình, tập trung vào tay hoàng đế. Các vị danh tướng không một ngoại lệ nào không bị tước đoạt binh quyền, thậm chí bị sát hại. Đất nước lâm nguy, nghĩa quân khắp nơi nổi lên như ong. Tông Trạch chiêu mộ nghĩa dũng kháng cự người Kim, một mình đơn thương độc mã mà chiêu hàng được bảy mươi vạn người, hơn nữa hoàn toàn tuân lệnh phục tùng ông ta. Trong hoàn cảnh như vậy, trong lòng Tống Cao Tông e rằng sớm đã bắt đầu trống đánh xuôi kèn thổi ngược rồi: Nhỡ Tông Trạch mưu phản thì làm sao? Ông ta muốn cát cứ Trung Nguyên thì phải làm sao? Cho dù ông ta không phản, nhưng trong đầu lúc nào cũng chỉ nghĩ đến việc đón nhị thánh trở về, bắt ta cứu cha và anh trai về, loại người này ta có thể trọng dụng được sao? Tống Cao Tông cảm thấy thế lực của Tông Trạch cấu thành mối đe dọa đối với bản thân mình, thái độ đối với Tông Trạch ngày càng trở nên lạnh nhạt.

Tông Trạch một lòng vì nước, nhưng hoàng đế lại ngày càng xa lánh ông, ông không hiểu nguyên nhân vì sao, vừa sốt ruột vừa sầu lo, thế là lâm bệnh nặng. Lúc bấy giờ Tông Trạch đã hơn sáu mươi tuổi rồi, sớm đã là một vị tướng tóc bạc trắng, ông lờ mờ cảm thấy ngày tháng của mình chẳng còn được bao nhiêu. Các tướng sĩ đến thăm hỏi, ông gượng lấy lại tinh thần, nói với các tướng sĩ mấy câu thế này: "Ta vì nhị đế lâm nạn mà phẫn uất đến mức này. Các ngươi nếu như có thể tiêu diệt được giặc, thì ta chết cũng không còn vương vấn gì nữa!" Tông Trạch cho đến chết vẫn vì chuyện nhị đế Huy Tông, Khâm Tông lâm nạn mà phẫn uất không nguôi, hy vọng các tướng sĩ có thể dũng mãnh giết giặc, như vậy thì ông có chết cũng nhắm mắt. Các tướng sĩ nghe xong, vô cùng cảm động, khóc ròng, biểu thị nhất định sẽ dốc hết sức mình hoàn thành di nguyện của ông. Các tướng sĩ lui xuống rồi, Tông Trạch không còn lời nào khác, chỉ liên tục ngâm nga hai câu thơ mà Đỗ Phủ viết về Gia Cát Lượng rằng: "Xuất sư mị tiệt thân tiên tử, trường sử anh hùng lệ mãnâm." Cuối cùng, vị danh tướng thư sinh ấy hô vang ba tiếng "Qua sông" rồi trút hơi thở cuối cùng. Điều mà ông cho đến chết vẫn niệm niệm bất vong, vẫn là muốn vượt qua Hoàng Hà, đánh bại quân Kim.

Các trung thần trong lịch sử Trung Quốc, đặc biệt là từ sau triều Tống, đều có một quan niệm như thế này: Ngày thường khoanh tay bàn chuyện gió trăng, khi gặp việc thì lấy cái chết để báo đền quân vương. Ngày thường không luyện võ nghệ, mà chìm đắm trong thơ ca rượu chè ca vũ, phong hoa tuyết nguyệt; một khi quốc gia lâm vào cảnh khốn cùng, thì sẵn sàng chết để báo quân vương. Hành động này quả thực khí tiết đáng khen, nhưng kết quả thì sao chứ? Điểm lại những vị trung thần lưu danh sử sách mà chúng ta sùng bái, tuyệt đại đa số đều là những kẻ thất bại. Uống thuốc độc chịu chết, hiên ngang ra chiến trường chịu chết, hô vài câu khẩu hiệu, thoạt nhìn thì có vẻ oai phong lắm, nhưng cái chết như thế có ích gì chứ? Xét nét kỹ càng một cách thực tế, kết quả thường rất tàn khốc — hành động kiểu này chẳng ích gì cho việc nước. Tông Trạch ngoài cái khí tiết lấy cái chết báo quốc ra, còn dùng hành động để chèo lái tình hình Trung Nguyên một mảnh tốt đẹp, điều này quả thực là vô cùng không dễ dàng.

Tống Cao Tông không tiếp nhận kiến nghị của Tông Trạch, ngoài việc đề phòng Tông Trạch ra, tâm bệnh thầm kín nhất của ông ta nằm ở vấn đề của cha và anh trai mình, nằm ở tính chính thống và thân phận của ông ta, nằm ở cảm giác từ nhỏ hai mẹ con ông ta luôn phải khép nép, thậm chí có thể nói là cảm giác sống nhờ vào kẻ khác. Ngày thường mẹ ông ta không được sủng ái, bản thân ông ta cũng chịu sự lạnh nhạt của phụ hoàng, hoàng huynh. Một khi gặp phải nguy nan, phụ hoàng và anh trai lại nhớ đến ông ta, nguy nan vừa được giải trừ, vầng hào quang bao phủ lấy người ông ta lập tức phai nhạt, ông ta lại trở về với sự tầm thường và thấp kém như trước đây. Tống Cao Tông lúc này đây, tâm lý đã không thể so sánh với sự hào khí ngút trời khi đi sứ doanh trại quân Kim của những năm nào nữa rồi, mặc dù thời gian trôi qua thực ra chỉ mới hơn một năm chút xíu. Hơn nữa Tống Cao Tông có lẽ cũng đã nếm trải được niềm vui khi làm hoàng đế, nếm trải được những lợi ích mà hoàng quyền mang lại, lại càng không muốn giao ra hoàng vị, cho nên Tông Trạch đành phải ôm hận mà qua đời.

Sau khi Tông Trạch chết, tình hình tốt đẹp ở Trung Nguyên sụp đổ toàn diện. Quân Kim càng đẩy mạnh tiến công hơn nữa, một lòng muốn tiêu diệt chính quyền Nam Tống mới được thành lập. Mà Tống Cao Tông lúc này, lại chỉ biết cắm đầu cắm cổ trốn chạy, lúc này lại có người dâng sương khuyên can, vậy thì kẻ dâng sương táo bạo này là ai? Cuối cùng kết cục của hắn ta ra sao?

Quan học trung ương của triều Tống gọi là Thái học, lúc bấy giờ có một thái sinh tên là Trần Đông dâng sương lên Tống Cao Tông, khuyên can Cao Tông phải lấy tông miếu xã tắc, bách tính làm trọng, không thể cứ mãi trốn chạy được. Ngoài Trần Đông ra, còn có một bình dân tên là Âu Dương Triệt cũng dâng sương lên Tống Cao Tông. Từ điểm này chúng ta có thể thấy, môi trường chính trị của triều Tống tương đối cởi mở, bởi vì Thái tổ hoàng đế có để lại di huấn: Không giết sĩ đại phu, không giết kẻ dâng sương bàn chuyện chính sự. Bất cứ ai dâng tấu chương lên hoàng đế, bất kể là đối với đại kế chiến thủ của đất nước, hay là đưa ra cái nhìn của mình về phương châm đại chính của triều đình, thì đều không đến mức tội chết. Cho nên ngay cả một thái sinh không có phẩm cấp, một người dân thường bình thường cũng có thể khuyên can hoàng đế đừng chạy.

Chỉ là Tống Cao Tông đã quyết tâm trốn chạy, bản tấu sương của hai người này đã chọc giận ông ta. Những kẻ gian thần vốn từ trước đến nay luôn phản đối đánh giặc, chủ trương nghị hòa bên cạnh Tống Cao Tông, nhìn thấy long nhan không vui, liền thừa gió bẻ buồm nịnh nọt hoàng đế rằng, dăm ba cái tên đọc sách, dăm ba gã dân thường, mà cũng muốn bàn luận phán xét về đại chính của quốc gia, chỉ trích tùy tiện, thói quen này không thể để tiếp diễn được. Tống Cao Tông hỏi nên làm thế nào, đám gian thần nét mặt đằng đằng sát khí, dùng tay làm động tác chém giết. Tống Cao Tông trầm ngâm hồi lâu, cân nhắc đi cân nhắc lại lợi hại: Bọn chúng chẳng qua chỉ khuyên ta đừng chạy, giết bọn chúng là trái với phép cũ của tổ tông, sợ sẽ chuốc lấy sự chê trách của người đời; chỉ có điều nếu mở cái tiền lệ này ra, ai cũng có thể tùy tiện chỉ trích phương châm đại chính, thì sau này ắt sẽ dẫn đến việc chiếu lệnh của hoàng đế, ý chỉ của triều đình dù ban ra nhưng không được thi hành. Lúc này, cảnh tượng Vương Vân thảm thiết bỏ mạng dưới nắm đấm gậy gộc của bách tính lại hiện lên trong tâm trí Tống Cao Tông, một luồng khí lạnh xộc lên từ đáy lòng Tống Cao Tông, thế là ông ta hạ lệnh giết chết hai người bọn họ.

Khi nha lại phủ Ứng Thiên đến nhà Trần Đông để bắt giữ ông ấy, Trần Đông đang đọc sách, vừa nhìn thấy người tới, ông ấy liền biết chuyện gì đang xảy ra. Trần Đông nói, các anh đừng vội, tôi chắc chắn sẽ đi theo các anh, nhưng tôi phải ăn no một bữa đã. Ông ấy dặn người nhà xào rau húp rượu, rồi tự rót tự uống một mình. Dùng xong rượu cơm, Trần Đông nói muốn đi vệ sinh, tên nha lại lộ vẻ khó xử, lo lắng ông ấy nhân cơ hội trốn mất. Trần Đông ngửa cổ cười lớn, nói một trang hảo hán làm việc một trang hảo hán chịu, đã nói đi cùng các anh thì nhất định sẽ đi, không cần phải lo lắng nhiều. Cuối cùng, Trần Đông bị áp giải đến phủ Ứng Thiên, chẳng bao lâu sau thì bị xử trảm. Sau đó, Âu Dương Triệt cũng vướng phải số phận bị xử lý tương tự.

Triều Tống vốn dĩ là một vương triều tự do ngôn luận, tư tưởng cởi mở, hơn nữa lại không giết sĩ đại phu, không giết người dâng sương bàn chuyện chính sự. Thế nhưng việc Trần Đông và người kia bị giết, lại mở ra một tiền lệ xấu. Sau này sở dĩ phái chủ hòa có thể nắm quyền thao túng phát ngôn, có thể bóp nghẹt ngôn luận, đều có liên quan đến sự việc này. Người thời cổ đại Trung Quốc chia làm bốn bậc, tức là sĩ, nông, công, thương. Tống Cao Tông quên mất một điều, Trần Đông là thái sinh, đại diện cho tầng lớp sĩ lâm; Âu Dương Triệt là dân thường, đại diện cho nông dân, việc xử trảm hai người bọn họ, chính là đắc tội với cả tầng lớp sĩ lâm và nông dân rồi. Hơn nữa Tống Cao Tông chần chừ không chịu đón nhị thánh trở về, không có ý định khôi phục Trung Nguyên, đã làm lạnh giá trái tim của những chí sĩ Trung Nguyên như Vương Ngạn, Vương Thiện; Tông Trạch hô vang ba tiếng "Qua sông" mà chết, triều đình không có bất kỳ biểu thị nào, đã làm lạnh giá trái tim của các vị tướng thủ thành; phái chủ chiến liên tục dâng sương yêu cầu Cao Tông quay về, Cao Tông đều không về, đã làm lạnh giá trái tim của phái kháng chiến. Xung quanh Tống Cao Tông, chỉ còn lại một lũ phái chủ hòa và hoạn quan, ông ta rơi vào trạng thái cô lập chưa từng có, thực sự đã trở thành kẻ cô gia quả nhân, một vị tư lệnh đầu gối tay ấp cô độc. Trong hoàn cảnh đất nước lâm nguy, Tống Cao Tông đã đắc tội sạch sành sanh những người không nên đắc tội, quả thực không phải là một nước đi minh trí. Tống Cao Tông rơi vào trạng thái không có chút cảm giác an toàn nào, ôm tâm lý đề phòng với bất kỳ ai, hơn nữa cái bóng khổng lồ của cha và anh trai lại bao trùm lấy ông ta, ông ta đã sống qua từng ngày từng ngày trong một môi trường như thế, cho nên chúng ta hoàn toàn có thể hiểu được tại sao ông ta lại có những hành động sau này.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.