Lưỡng Tống Phong Vân

Lượt đọc: 115 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bài Thứ Sáu: Khang Vương Triệu Cấu

❊ ❊ ❊

Vào năm Bắc Tống diệt vong, người con thứ chín của Tống Huy Tông là Khang vương Triệu Cấu lên ngôi hoàng đế, đổi niên hiệu thành Kiến Viêm, đây là mốc đánh dấu sự khởi đầu của Nam Tống. Triệu Cấu chính là Tống Cao Tông. Nhắc đến Tống Cao Tông, có lẽ hình ảnh hiện lên trong tâm trí mọi người là sự ích kỷ hèn nhát, không phân biệt được trung gian, sủng ái gian thần, hãm hại Nhạc Phi, không màng đến việc phụ hoàng và huynh trưởng đang chịu khổ ở phương Bắc, chỉ biết yên vị ở một góc non sông, không có ý chí khôi phục Trung Nguyên. Tại sao ông lại như vậy? Lẽ nào ông không biết phụ hoàng và huynh trưởng đang chịu khổ ở phương Bắc, không biết việc khôi phục cơ nghiệp tổ tông ở Trung Nguyên là trách nhiệm mà một vị vua phải làm tròn hay sao? Truy nguyên nguồn gốc, tất cả những điều này đều liên quan đến trải nghiệm của ông.

Mẫu thân của Triệu Cấu là Vi Hiền phi, phong hiệu này mãi đến khi Triệu Cấu 19 tuổi mới có được. Tống Huy Tông là vị hoàng đế thi họa, thiên tử phong lưu, có rất nhiều phi tần. Trong đó Đại Lưu phi và Tiểu Lưu phi sắc đẹp lấn át muôn hoa, Trịnh Quý phi và Kiều Quý phi cũng dung mạo như hoa, dịu dàng đa tình, cầm kỳ thi họa không món nào không tinh thông. Còn Vi Hiền phi xuất thân từ cung nữ, địa danh thấp kém đã đành, dung mạo cũng rất bình thường, chẳng có tài nghệ gì, nếu thực sự phải tìm ra điểm hơn người, có lẽ là tính tình khá ôn hòa, biết điều. Thế nhưng, các phi tần ở bên hoàng đế, không ai là không ôn hòa, không biết điều. Thế nên trong mắt Huy Tông, đây cũng chẳng phải là điểm mạnh gì lớn.

Vi Hiền phi có thể sinh ra Triệu Cấu, hoàn toàn chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Vi Hiền phi có quan hệ rất tốt với Kiều Quý phi, hồi đó cả hai đều làm cung nữ trong cung, tình cảm thắm thiết như chị em ruột. Khi chưa hiển vinh, hai người từng hẹn ước "ai giàu sang trước thì không quên người kia", ai đắc chí rồi thì đừng quên nâng đỡ đối phương, có chút ý nghĩa giống như kết nghĩa kim lan. Kiều Quý phi nhanh chóng được hoàng thượng sủng ái, thế là nàng bèn đề cử Vi Hiền phi, nói rằng hoàng thượng có thể sủng hạnh nàng ấy một chút hay không. Hoàng thượng nhìn Vi Hiền phi, không có hứng thú gì, nhưng không lại được Kiều Quý phi, cho nên đã sủng hạnh nàng. Kết quả là Vi Hiền phi, theo cách nói của người dân thường, cái bụng rất có chí khí, một phát sinh ngay long chủng, hơn nữa lại còn là con trai, chính là Triệu Cấu.

Khi Triệu Cấu còn rất nhỏ, có một khung cảnh đã hằn sâu vào tâm trí ông: Cứ mỗi khi chiều tà đến giờ thắp đèn, mẫu thân luôn đứng ở sân cung điện ngắm hoa, ánh mắt thoạt nhìn thì chăm chú nhìn hoa, nhưng thực chất là đang ngắm nhìn phía bên kia bức tường cung điện, khuôn mặt u sầu, thần sắc ủ rũ, cho đến khi nhan sắc tàn phế, đôi mày sầu muộn cũng chưa từng giãn ra. Khi lớn lên, Triệu Cấu dần hiểu ra rằng, mẫu thân năm này qua năm khác chờ đợi phụ hoàng, thế nhưng rốt cuộc vẫn không đợi được.

Hậu cung của Tống Huy Tông mỹ nhân nhiều như mây, hoàng tử công chúa có mấy chục người, cho nên Vi Hiền phi mặc dù sinh hạ hoàng tử Triệu Cấu, cũng không vì thế mà có được sự sủng ái của Tống Huy Tông. Trong số các phi tần trong cung, địa vị mẫu thân của Triệu Cấu rất thấp. Việc mẫu thân thất sủng và địa vị thấp kém đã mang lại ảnh hưởng gì cho Triệu Cấu thời thơ ấu?

Có một chuyện đã kích thích Triệu Cấu khi còn nhỏ tuổi vô cùng lớn, để lại một bóng đen sâu sắc trong tâm hồn thơ bé của ông. Năm Triệu Cấu lên 6 tuổi, Vi Hiền phi sinh nhật, vì không được sủng ái, cho nên kể cả bản thân Vi Hiền phi, chẳng ai nghĩ đến việc chúc mừng một tiếng, thế nên cũng chẳng chuẩn bị gì, trong cung vẫn lạnh lẽo vắng vẻ như mọi khi. Nào ngờ ngày hôm đó Huy Tông hoàng đế đột nhiên giá lâm, điều này khiến cho trên dưới trong cung rối tung lên, mọi người hoảng hốt tay chân, không biết phải làm sao. Khi hoàng đế bước vào, Vi Hiền phi không đi nghênh giá, mà chết trân tại chỗ, ngẩn người ngây dại. Vẫn là hoàng thượng nói một câu đùa, nói Vi nương tử, nàng không nhận ra trẫm nữa sao? Lúc này Vi Hiền phi mới như tỉnh mộng, vội vàng ra lệnh cho cung nhân nghênh giá chuẩn bị yến tiệc. Mọi người đều vô cùng vui mừng, trong cung thay đổi hẳn vẻ ủ dột ngày thường, ngập tràn không khí vui tươi. Triệu Cấu cũng vô cùng vui mừng, mẫu thân ngày nào cũng đứng đó ngắm hoa, cuối cùng cũng ngắm ra được "kết quả".

Nào ngờ, sau khi mâm cao cỗ đầy được dọn lên, một câu nói của Tống Huy Tông đã khiến trái tim của hai mẹ con Triệu Cấu từ điểm sôi tụt xuống điểm băng. Ông ta nói nếu không có Kiều nương tử nhắc nhở, ta đã quên mất hôm nay là sinh nhật nàng rồi. Hai mẹ con nhìn nhau không nói nên lời, chẳng còn những tiếng cười nói, chỉ lủi thủi lặng lẽ ăn cơm. Ăn được nửa bữa, cung nhân đến bẩm báo, nói Vương Quý phi sắp sinh. Huy Tông vừa nghe thấy, đứng phắt dậy định đi luôn. Triệu Cấu tiến lên tóm lấy long bào của phụ hoàng, nói hôm nay là sinh nhật của mẫu thân, lẽ nào phụ hoàng không thể ở lại bên mẫu thân lâu hơn một chút sao? Lúc này một chân của Huy Tông đã bước qua ngưỡng cửa, ông ta quay đầu xoa đầu Triệu Cấu, nói ta đi rồi sẽ về ngay, hai mẹ con các người cứ chờ ta. Ngày hôm đó Vương Quý phi sinh ra là một vị công chúa, vốn không phải hoàng tử, thế nhưng Huy Tông đi rồi là một đi không trở lại.

Hai mẹ con Triệu Cấu có địa vị rất thấp trong cung, trong hoàng tộc cũng chẳng có sức ảnh hưởng gì. Triệu Cấu lớn lên từ nhỏ trong một môi trường như vậy, chắc chắn sẽ có ảnh hưởng đến trải nghiệm cuộc đời sau này của ông. Ít nhất chúng ta có thể phân tích ra rằng, về mặt tình cảm, ông khá xa cách với phụ hoàng và hoàng huynh của mình.

Tống Cao Tông Triệu Cấu trong rất nhiều tác phẩm bình thư dân gian và dã sử, thường được miêu tả là một vị hoàng đế nhát gan hèn nhát, sợ chết ham sống, chỉ biết chạy trốn. Trong ghi chép lịch sử chân thực, Triệu Cấu rốt cuộc là một người như thế nào?

Dựa theo ghi chép trong Tống sử, Triệu Cấu "tư tính lãng ngộ, bác học cường ký, đọc sách nhật tụng thiên dư ngôn, vãn cung chí nhất thạch ngũ đẩu". Ý là Triệu Cấu không chỉ học vấn rất cao, mà còn có thể giương được cây cung mạnh một thạch năm đẩu, hai cánh tay mỗi bên có thể nhấc được vật nặng 110 cân, đây chính là tiêu chuẩn cao nhất để triều Tống tuyển chọn quan võ cận vệ. Từ đây có thể thấy được, Triệu Cấu trời sinh thần lực, chiếu theo tiêu chuẩn đánh giá ngày nay, ông là nhân vật có trình độ cấp vận động viên. Đích thân là một nhân vật theo lời miêu tả của dân gian kiểu công tử bột, lớn lên trong thâm cung, được giáo dưỡng dưới tay phụ nữ, vậy mà lại có thể rèn luyện ra võ nghệ siêu quần, quả thực không phải chuyện dễ dàng. Thư pháp của Triệu Cấu cũng vô cùng tinh xảo, đặc biệt giỏi hành thư. Bởi vì ông có một người cha tự nhận mình là nghệ sĩ, muốn lấy lòng cha, thu hút sự chú ý của cha, thì cũng phải giỏi cái này. Triệu Cấu có thể nói là văn võ song toàn, không giống như những gì bình thư hay dã sử kể lại, ngoài sự hèn nhát, chạy trốn ra, thì chẳng tài cán gì cả. Năm 15 tuổi, Triệu Cấu được sắc phong làm Khang vương, nhưng ông vẫn kiên trì khổ luyện võ công, chăm chỉ học tập thi họa, chờ đợi cơ hội ngoi lên.

Bốn năm sau, cơ hội này cuối cùng cũng đã đến. Trước đó chúng ta đã kể, năm 1126 Công nguyên (năm Tĩnh Khang thứ nhất thời Tống Khâm Tông), quân Kim một mạch xuôi nam, áp sát thành Biện Kinh. Triều Tống đề nghị nghị hòa, cuối cùng đạt được các điều kiện bồi thường 5 triệu lạng vàng, 50 triệu lạng bạc, 10000 con trâu ngựa, cắt cống ba trấn Thái Nguyên, Hà Gian, Trung Sơn, sai tể tướng, thân vương đến đại doanh nhà Kim làm con tin. Đối mặt với những điều khoản nhục nhã như vậy, Tống Khâm Tông hoàn toàn tiếp nhận, lập tức tiến hành thu vén vàng bạc trâu ngựa, chuẩn bị đem dâng cho người Kim. Về phía con tin, tể tướng thì dễ nói, có thể cử Thiếu tể tướng Trương Bang Xương đi sứ, thế nhưng thân vương thì cử ai đi đây? Hoàng đế cũng khó lòng chỉ định vị thân vương nào đi. Thế nên, Khâm Tông bèn triệu tập hội nghị hoàng tộc, gọi hơn chục người em trai của mình đến, nói hiện tại nước Kim đưa ra điều kiện lấy thân vương làm con tin, các ngươi đều là vương gia, ai bằng lòng đi? Vừa nghe thấy lời này, cả hội trường im phăng phắc, không một ai bằng lòng đi. Tống Khâm Tông vô cùng thất vọng, nói các ngươi đều là tay chân cốt nhục của trẫm, mà nay đất nước lâm nguy, các hiền đệ vậy mà không một ai bằng lòng gánh vác mối lo thay trẫm hay sao? Lời còn chưa dứt, bên ngoài đại điện đã có người hô lớn, bệ hạ, thần xin đi. Chỉ thấy một người bước đi phăng phăng đi vào, Khâm Tông trừng mắt nhìn kỹ, hóa ra chính là Khang vương Triệu Cấu mới tròn 19 tuổi. Tống Khâm Tông vô cùng vui mừng, cũng vô cùng cảm động, ông ta bước xuống ngự tòa, nắm lấy tay Triệu Cấu nói, Kim là quốc gia hổ lang, bọn chúng không giữ chữ tín, không giống như nước Liêu lâu đời được thấm nhuần vương hóa, chuyến đi này là cửu tử nhất sinh, đệ hãy suy nghĩ lại cho kỹ thật kỹ, thực sự bằng lòng đi sao? Nói xong tràn đầy kỳ vọng nhìn Triệu Cấu. Triệu Cấu nói, thần thân là hoàng tộc, đất nước gặp nạn, đương nhiên nên đứng ra gánh vác, vì giang sơn xã tắc thì tiếc gì một cái chết? Tống Khâm Tông nghe xong càng thêm cảm động, nói vậy được rồi, đệ hãy về vương phủ từ biệt người nhà, ngày mai lên đường.

Đến nước Kim làm con tin là việc nguy hiểm đến tính mạng, rất có thể đi mà không có ngày về. Tống Huy Tông có tới 31 người con trai, nhưng lại chỉ có duy nhất Triệu Cấu mới 19 tuổi đứng ra gánh vác. Mà chính vì Triệu Cấu dám vì quốc gia mà chịu nạn, không những thoát nạn trong biến cố Tĩnh Khang, mà còn thay đổi hoàn toàn vận mệnh cuộc đời ông. Vậy, Triệu Cấu sau khi đến nước Kim, đã phải trải qua những chuyện gì?

Triệu Cấu về nhà từ biệt phu nhân, vào cung yết kiến mẫu thân. Cung nhân bẩm báo rằng Vi phi đã đến tẩm cung của Thái thượng hoàng, Triệu Cấu vội vàng chạy theo sang đó. Cậu vừa bước vào cửa, liền nhìn thấy mẫu thân đang quỳ rạp dưới đất, ôm chặt lấy chân Thái thượng hoàng khóc nức nở, trâm cài trên đầu rơi lả tả khắp đất. Thái thượng hoàng thần sắc lúng túng, còn có vài phần mất kiên nhẫn. Huy Tông nói, Cửu ca có gan có trí, nàng nên cảm thấy tự hào vì sinh được một đứa con như thế này, nó bằng lòng tận trung vì quốc gia, sao nàng lại cứ không cho nó đi chứ? Vi phi nói, thần thiếp chỉ có mỗi một đứa con này, nếu nó mà chết, thì thần thiếp cũng chẳng thể sống nổi nữa. Ý ngoài lời là, bệ hạ ngài có tới 31 người con trai, nó đối với ngài mà nói chỉ là một phần ba mươi mốt mà thôi, cho dù có chết đi ngài cũng chẳng xót xa. Thái thượng hoàng nói, hay là thế này đi, trẫm bây giờ liền sách phong nàng làm Hiền phi, tẩm cung của nàng có thể đặt ở ngay cạnh tẩm cung của trẫm. Nếu như Triệu Cấu có thể bình an trở lại, sắc phong nó làm Thái phu, ban thêm chức Tiết độ sứ. Thế nhưng Vi phi vẫn ôm chặt lấy chân Thái thượng hoàng khóc lóc không thôi. Triệu Cấu bước tới, hành lễ với phụ thân, rồi đỡ mẫu thân đứng dậy, nói hài nhi là tự nguyện, có thể tận trung vì quốc gia con rất vui mừng, mẫu thân đừng khóc nữa, cũng đừng làm khó phụ thân nữa. Tống Huy Tông nghe thấy lời này, vô cùng vui mừng, cục diện lúng túng cuối cùng cũng được giải tỏa. Triệu Cấu lại hành lễ với Huy Tông, nói nhi tử chuyến đi này có lẽ sẽ không thể quay về được nữa, xin phụ thân hãy bảo trọng nhiều hơn, nói xong liền cáo từ.

Ngày hôm sau, Tống Khâm Tông dẫn theo văn võ bá quan tiễn đưa Triệu Cấu. Khi chia tay Triệu Cấu đã nói với Tống Khâm Tông rằng: "Triều đình nhược dụng binh chi cơ, vật dĩ nhất thân vương vi niệm." Nếu triều đình có cơ hội xuất binh, xin đừng bận tâm đến một vị thân vương là ta, cứ việc đánh đập thoải mái, có chết ta cũng cam tâm. Tể tướng Trương Bang Xương đi sứ cùng cậu vừa nghe thấy lời này, ngay tại chỗ liền sợ đến mức khóc thét lên. Triệu Cấu quay đầu lại, lạnh lùng liếc nhìn Trương Bang Xương một cái, nói tướng công ngài có ý gì vậy? Đại trượng phu báo quốc là điều đương nhiên, ta mới có 19 tuổi, tuổi trẻ như vậy mà còn không sợ, ngài lớn tuổi thế này rồi, tóc râu đều bạc trắng cả cả, ngài khóc cái nỗi gì chứ? Trương Bang Xương nghe vậy, trên mặt không giữ nổi nữa, đành ngượng ngùng cười trừ, bất đắc dĩ đi theo Triệu Cấu đến đại doanh quân Kim.

Người Kim biết triều Tống trọng văn khinh võ, lại đánh nhau với quân Tống mấy trận, rất rõ tình hình của các đại tướng thống lĩnh quân đội triều Tống là như thế nào. Tể tướng chắc chắn là văn quan, thân vương lại mới có 19 tuổi, một đứa nhóc con lớn lên trong cung, chắc chắn chưa từng thấy qua sóng to gió lớn gì, thầm nghĩ nhất định phải dọa cho bọn chúng một vố. Thế nên các võ sĩ nước Kim xếp thành hai hàng ở cửa đại doanh, đao tuốt vỏ, tên lên cung, trừng mắt trợn trừng, sát khí đằng đằng.

Nước Kim cùng Tống liên minh diệt Liêu xong, phát hiện quan lại triều Tống ai nấy đều sợ chết, quân Tống hoàn toàn không có chút sức chiến đấu nào. Cho nên đại quân nước Kim có ý định xuôi nam diệt Tống. Bây giờ triều Tống cử thân vương trẻ tuổi đến làm con tin, quân Kim đương nhiên phải thể hiện oai phong một phen. Đối mặt với "nghi thức chào đón" đằng đằng sát khí của quân Kim, Triệu Cấu đã thể hiện như thế nào?

Đến đại doanh quân Kim, Triệu Cấu ngẩng cao đầu ưỡn ngực bước về phía trước, Trương Bang Xương run lẩy bẩy đi theo phía sau, chỉ hận không thể trốn sao cho các tướng soái nước Kim không nhìn thấy. Sách sử ghi chép lại, nói rằng "Kim soái Ô Li Bất lưu chi quân trung tuần nhật, đế ý khí nhàn hạ", trong đó dùng bốn chữ "ý khí nhàn hạ" để hình dung về Triệu Cấu. Tống soái của nước Kim là Hoàn Nhan Ô Li Bất có tên Hán là Hoàn Nhan Tông Vọng, Ô Li Bất là tiếng Nữ Chân. Ô Li Bất giữ Triệu Cấu lại trong quân mấy chục ngày, Triệu Cấu ngày nào cũng đọc sách cần đọc, luyện võ cần luyện, mọi chuyện đều như không có chuyện gì xảy ra. Còn Trương Bang Xương thì ngày nào cũng khóc lóc, cơm cũng không nuốt trôi, ngủ cũng không ngon giấc.

Nhìn thấy Triệu Cấu suốt ngày nhàn nhã đọc sách, Ô Li Bất cảm thấy vô cùng kinh ngạc, giả vờ như rất thản nhiên đi bách bộ vào trong lều trướng, liếc xéo nhìn Triệu Cấu, hỏi cậu đọc sách gì, Triệu Cửa đáp xem Tôn Tử binh pháp, Ô Li Bất vừa nghe liền ngửa cổ cười lớn, nói người triều Tống các người học binh pháp gì cũng vô ích cả, với cái đám binh tướng như các người, có đọc cái gì thì cũng chỉ là quỷ dưới đao của bọn ta mà thôi. Triệu Cấu vặn hỏi lại rằng, vậy sao? Sau đó chỉ tay vào một cây bảo cung đằng sau Ô Li Bất nói, cây cung này là của ông à? Ô Li Bất nói, của ta đấy, đây là một cây thiết thai bảo cung, trong Đại Kim quốc ngoài ta ra không ai có thể giương nổi nó cả. Triệu Cấu nói muốn thử một lần, Ô Li Bất tiện tay đưa cung cho Triệu Cấu, nói ngươi cẩn thận đấy, đừng để đứt tay. Triệu Cấu thần sắc điềm nhiên cài tên, giương căng cung, đột nhiên chĩa thẳng vào Ô Li Bất, dọa cho Ô Li Bất hốt hoảng vọt thẳng ra ngoài lều trướng. Triệu Cấu sắc mặt không đổi, dựng ngược cây cung lại, một mũi tên xuyên thủng lều trướng bắn ra ngoài.

Ô Li Bất nhìn thấy vậy, một đứa nhóc 19 tuổi như thế này vậy mà có thể giương nổi thiết thai bảo cung, hắn vô cùng kinh ngạc, lại có chút không phục, bèn nói ngươi có dám tỉ thí bắn cung với ta không? Triệu Cấu vui vẻ nhận lời. Ô Li Bất dựng một tấm bia bắn cung, nói hai chúng ta mỗi người bắn ba mũi tên, xem ai bắn chuẩn hơn. Ô Li Bất bắn trước, mũi tên đầu tiên của hắn cao hơn hồng tâm một tấc, mũi tên thứ hai trúng phóc hồng tâm, mũi tên thứ ba thấp hơn hồng tâm một tấc, ba mũi tên nằm trên cùng một đường thẳng. Bắn xong, hắn đưa cung cho Triệu Cấu, mang theo vẻ mặt nắm chắc phần thắng, đắc ý vênh váo. Triệu Cấu mỉm cười nhạt, giương cung cài dây, liên tiếp bắn ba mũi tên, xếp thành hình chữ "Phẩm" vây quanh hồng tâm.

Khi Triệu Cấu làm con tin ở đại doanh quân Kim, các cánh quân cần vương của triều Tống tụ tập đông đúc ở kinh sư. Có người đề xuất nhân lúc chân ướt chân ráo người Kim chưa đứng vững, đánh úp đại doanh quân Kim vào ban đêm, cho bọn chúng đại bại một trận thua tơi tả, đồng thời ấn định để tướng Tống là Diêu Bình Trọng suất quân đi đánh úp đại doanh. Đánh úp đại doanh vốn dĩ là càng che giấu kỹ càng tốt, thế nhưng các binh sĩ đi đánh úp lại cho rằng chuyến đi này cửu tử nhất sinh, khả năng quay về gần như bằng không, cho nên lần lượt từ biệt người nhà. Cứ như vậy, chuyện đánh úp đại doanh lan truyền trong thành Khai Phong không ai là không biết. Nước Kim bố trí không ít gián điệp trong thành Khai Phong, dò la được tin tức này, sớm đã chuẩn bị sẵn sách lược ứng phó. Quả nhiên, quân Tống cướp doanh trại thảm bại, gần như toàn quân bị tiêu thụ, thống soái cũng không biết tung tích đi về đâu.

Sau trận cướp doanh trại này, người Kim vô cùng tức giận, liền đến chất vấn Triệu Cấu và Trương Bang Xương. Sử sách Nam Tống ghi chép lại rằng: "Bang Xương khủng cụ đề khấp, đế bất vi động, Ô Li Bất dị chi, canh thỉnh Túc vương." Nói là Trương Bang Xương sợ hãi đến mức khóc lớn, mà Triệu Cấu thì mang theo vẻ mặt coi như không có chuyện gì xảy ra. Ô Li Bất cảm thấy kinh ngạc, hỏi Triệu Cấu rốt cuộc có phải là vương gia thật hay không, Triệu Cấu đáp đương nhiên là thật. Ô Li Bất cảm thấy triều Tống đang lừa hắn, cho rằng Triệu Cấu chắc chắn là hổ tử nhà tướng giả mạo vương gia. Cho nên hắn nói với triều Tống rằng, người này ta không cần, các người hãy đưa đứa con thứ năm của Huy Tông là Túc vương Triệu Xu sang đây làm con tin. Triệu Cấu vì không sợ chết nên mới được miễn chết, trở về được đại doanh quân Tống. Túc vương trở thành con tin, ở lại đại doanh quân Kim, cuối cùng cùng với phụ vương và huynh trưởng chết ở phương Bắc.

Biểu hiện thản nhiên bình tĩnh của Triệu Cấu trong đại doanh quân Kim, không những giúp bản thân thoát chết, mà còn giành được sự kính nể của thống soái quân Kim, chính là Hoàn Nhan Tông Vọng. Triệu Cấu có gan dạ hơn người như vậy, vì sao sau đó lại mang tiếng xấu là "vị hoàng đế chạy trốn"? Triệu Cấu sau khi trở về triều Tống, lại trải qua những chuyện gì?

Triệu Cấu vừa trở về, Thái thượng hoàng và hoàng huynh của cậu đều vô cùng vui mừng, sắc phong Triệu Cấu làm Thái phu, ban thêm chức Tiết độ sứ. Tiết độ sứ tuy rằng là một chức danh hữu danh vô thực, nhưng cấp bậc lại vô cùng cao, tương đương với thượng tướng ngày nay, hưởng đãi ngộ cấp chính đại quân khu. Triệu Cấu mới tròn 19 tuổi đã làm quan giữ chức cao, văn phong Thái phu, võ phong Tiết độ, một bước thành ngôi sao mới trong hoàng tộc.

Quân Kim bắt sống Túc vương, thu binh rút lui. Sau đó, triều Tống không cắt đất ba trấn. Nước Kim vô cùng tức giận, trách mắng triều Tống nói lời không giữ lời, định cho triều Tống một bài học, thế nên lại một lần nữa kéo đại quân xuôi nam. Tài chính địa phương triều Tống kiệt quệ, sức chiến đấu của quân đội rất kém, vừa không có năng lực phản công, lại vừa không có năng lực phòng thủ. Quân Kim đột phá biên giới triều Tống, lại thẳng tiến về Đông Kinh. Tống Khâm Tông hết cách, đành phải nghị hòa. Triều Tống cứ như thế đấy, hễ cứ người Kim rút quân là sống lưng lập tức cứng cáp ngay, không cắt ba trấn, tiền nong thì không có; hễ người Kim đến là lại hèn nhát rụt cổ, vội vàng cầu hòa. Để thể hiện sự long trọng, kiểu gì cũng phải phái một vị thân vương đi nghị hòa chứ, phái ai đi đây? Chỉ có thể là Triệu Cấu, bởi vì những người khác đều không dám đi. Thế nên Tống Khâm Tông lại triệu Triệu Cấu đến, nói đệ xem quân Kim lại đánh đến đây rồi, đất nước lại một lần nữa lâm vào cảnh nguy nan, hiền đệ có bằng lòng vất vả thêm một chuyến nữa không? Triệu Cấu thầm nghĩ, đằng nào thì ta cũng trải qua một lần rồi, người Kim như thế nào ta cũng đã thấy qua rồi, thế là lại đồng ý.

Lần này, Triệu Cấu cùng Hình bộ thượng thư Vương Vân cùng nhau đi sứ. Đi đến Từ Châu, thủ tướng kiêm tri châu địa phương là Tông Trạch nghe tin vội vã chạy đến, bái kiến hai người ở cửa một ngôi miếu nhỏ bên ngoài thành. Tông Trạch nói, giặc Kim xảo trá, điện hạ chuyến đi này, thực sự là không ổn chút nào. Túc vương đi là bị giữ chân lại luôn, từ đó biệt tăm biệt tích. Ý đồ của giặc Kim khó lường, rõ ràng là muốn giam giữ cả điện hạ ngài ở lại đó. Lúc này Triệu Cấu cũng đã hiểu ra: Đã có một vị thân vương làm con tin, hơn nữa còn bị đưa qua sông Hoàng Hà, hoàn toàn không thể nào quay về được nữa, bản thân mình có đi thì quả thực là chịu chết vô ích. Lần này không giống như lần trước, đi có lẽ cũng chẳng ích gì, Triệu Cấu rơi vào trầm tư.

Ngay lúc Triệu Cấu đang trầm ngâm không nói, rất nhiều bách tính dần dần vây lại xung quanh, muốn nghe xem đại nhân tri châu và vương gia đã nói những gì, vây kín mít đoàn người của Triệu Cấu và Vương Vân không lọt lấy một giọt nước. Vương Vân có lẽ đang sốt ruột hoàn thành sứ mệnh, muốn mau chóng truyền đạt ý của hoàng đế, rồi có thể trở về triều phục mệnh, đoàn tụ với người nhà. Cho nên, Vương Vân quát mắng bách tính, nói triều đình tự có phép tắc của nó, các người dám chặn kiệu quan đi sứ, thể thống là cái gì, mau dạt hết ra cho ta. Vương Vân từng chủ trương áp dụng biện pháp bế thành thanh dã để chống lại quân Kim, phá hủy toàn bộ nhà cửa dân chúng ngoài thành, rất nhiều bá tánh vì thế mà bị cưỡng chế giải tỏa. Lúc này có người nhận ra Vương Vân, liền phẫn nộ la ó lên rằng, ban đầu lão ta dỡ nhà bọn ta nói là để chống lại quân Kim, ta cũng là bá tánh Đại Tống, hy sinh vì đất nước một chút cũng là điều nên làm, kết quả là bây giờ lại đi đến đại doanh nước Kim nghị hòa, đây là cái thói quái quỷ gì thế này? Bách tính trải qua chiến tranh khói lửa quấy rầy, mệt mỏi vì bôn ba, từ lâu đã nén lại một bụng oán hận. Sự quát mắng của Vương Vân đã châm ngòi cho ngọn lửa oán hận tích tụ trong lòng bách tính bùng nổ ngay tức khắc, mọi người thi nhau chửi rủa Vương Vân. Bách tính vừa chửi vừa ào lên một tiếng, lôi Vương Vân từ trên ngựa xuống rồi đánh túi bụi. Tông Trạch rất khinh thường nhân cách của Vương Vân, đứng bên cạnh nhìn mà không nói câu nào, Triệu Cấu biết chúng nộ khó phạm, cũng không nói năng gì. Kết quả là chẳng mấy chốc, Vương Vân đã bị bách tính đánh sống chết tươi. Triệu Cấu nhìn thấy cảnh này, thầm nghĩ nếu như bản thân mình mà còn cố chấp đi nghị hòa nữa, thì e rằng sẽ trở thành Vương Vân thứ hai, chi bằng cứ nán lại đây mấy ngày, tĩnh quan kỳ biến.

Cái chết của Vương Vân đã kích thích sâu sắc đến Triệu Cấu. Chưa bàn đến chuyện Vương Vân có đáng chết hay không, lão đường đường là Hình bộ thượng thư, cho dù có đáng chết thì cũng không nên chết theo cái cách này. Triều đình tự có phép tắc của nó, lão làm không đúng thì triều đình tự khắc sẽ xử lý theo luật pháp. Đằng này hay rồi, một đám bách tính lao lên, đấm đá túi bụi, quan viên triều mệnh nói đánh chết là đánh chết ngay được sao. Điều này lại để lại một bóng đen trong tâm hồn 19 tuổi của Triệu Cấu: Bách tính quá đáng sợ. Điều này cũng ảnh hưởng đến rất nhiều hành vi sau này của ông, ví dụ như ông không tin tưởng nghĩa quân ở khu vực Hà Bắc, không tin tưởng đội ngũ do bách tính tự phát tổ chức.

Cái chết của Vương Vân khiến Triệu Cấu sinh ra sự sợ hãi sâu sắc đối với bách tính, sau này dù ở trong bất kỳ hoàn cảnh nào, ông cũng không dám tin tưởng bách tính. Cũng chính vì cái chết của Vương Vân, Triệu Cấu đã không đến đại doanh quân Kim nữa. Khi Triệu Cấu đang lưu lại ở Từ Châu, quân Kim lần thứ hai vượt sông Hoàng Hà, tiến thẳng đánh chiếm Đông Kinh Biện Kinh, một mẻ hốt gọn tiêu diệt Bắc Tống. Bi kịch quốc phá nhà tan này, lại mang đến ảnh hưởng gì cho Triệu Cấu?

Như chúng ta đã nhắc đến trước đó, vạn quân Kim lần thứ hai tấn công vào lãnh thổ nhà Tống, đóng cọc dựng trại bên bờ sông Hoàng Hà. Ban đêm, quân Kim trói cừu vào cọc gỗ, mượn chân cừu gõ trống suốt cả đêm. Ngày hôm sau nhìn lại, mười bốn vạn quân Tống thủ sông không đánh mà lui, quân Kim thong thả dùng thuyền nhỏ vượt qua sông Hoàng Hà, đánh thẳng đến tận chân thành Khai Phong. Cảnh tượng này tuy rằng Triệu Cấu không tận mắt chứng kiến, nhưng đã nghe người ta kể lại. Mười mấy vạn quân đội vậy mà đến cản một cái cũng không cản nổi đã tan rã tản mát mỗi người một ngả, có thể thấy quân đội là thứ không thể dựa dẫm vào được. Dựa vào bách tính? Bách tính đánh sống chết Hình bộ thượng thư, cho nên bách tính cũng không thể dựa dẫm vào được. Dựa vào triều đình? Quan lại triều đình hễ thấy quân Kim đến xâm phạm, tự thân mỗi người đã tót chân chạy trước rồi, đâu còn dám trông mong bọn chúng lãnh đạo quân đội chống cự. Trong mắt Triệu Cấu, việc chống lại nước Kim là một chuyện vô cùng mạo hiểm, vô cùng không có chút chắc chắn nào, chẳng có thế lực nào có thể dùng làm chỗ dựa cả. Ngoài ra, Triệu Cấu ở đại doanh quân Kim bao nhiêu ngày như vậy, bắn mấy phát tên là đã dọa cho người Kim sợ mất vía rồi, lại còn bình an vô sự trở về. Cho nên ông cảm thấy người Hán mang thành kiến với người Kim, lúc nào cũng cảm thấy người Kim toàn là những kẻ dã man, nói chuyện với bọn chúng không thông; thực chất không phải vậy, người Kim cũng là những kẻ rất biết lý lẽ, hoàn toàn có thể đối đãi với người Kim bằng lễ nghĩa, chứ không nhất thiết phải dùng bạo lực trị bạo lực. Vào lúc này, quan điểm này có lẽ đã hình thành trong lòng Triệu Cấu.

Cùng với sự áp sát của quân Kim, Từ Châu cũng ngày càng trở nên nguy hiểm. Triệu Cấu rời khỏi Từ Châu, nhưng ông lại không biết mình nên đi đâu, có cảm giác giống như kẻ lang thang. Vào lúc nguy nan nhất này, Tương châu thứ sử Ung Bá Ngạn mang theo binh mã ra nghênh đón ông đến Tương châu, điều này tương đương với việc chìa tay kéo Triệu Cấu lại một cái. Triệu Cấu vô cùng cảm kích, từ đó về sau răm rắp nghe theo lời Ung Bá Ngạn. Ung Bá Ngạn cũng trở thành người đầu tiên ảnh hưởng đến Tống Cao Tông, được coi là đại gian tướng đầu tiên của Nam Tống.

Các nhà sử học đánh giá hai thời Tống, nói rằng "Bắc Tống khuyết tướng, Nam Tống khuyết tướng". Bắc Tống có rất nhiều danh tướng, có Phạm Trọng Yêm, Vương An Thạch, Âu Dương Tu, Khấu Thôn,... thế nhưng lại thiếu danh tướng, người duy nhất có thể lôi ra bàn đến có lẽ chỉ có một mình Địch Thanh xuất thân từ binh lính. Nam Tống vì chiến sự liên miên, danh tướng không ít, thế nhưng lại thiếu hiền tướng, ngược lại gian tướng hết lớp này đến lớp khác, trong đó nổi tiếng nhất đương nhiên chính là Tần Cối. Những tên gian tướng hại nước hại dân này, đoạn sau sẽ được điểm mặt chỉ tên từng đứa một.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.