Đúng như Cagliostro đã tiên đoán và Mirabeau suy đoán, Nhà vua đã làm hỏng kế hoạch.

Hoàng hậu chẳng mấy tiếc nuối khi thấy cái nền tảng hiến pháp, thứ đã làm tổn thương lòng kiêu hãnh của bà, sụp đổ. Chính sách của Nhà vua là câu giờ và tận dụng thời cơ; hơn nữa, ông còn hai cơ hội để trốn thoát đến một thành trì nào đó, vốn là kế hoạch yêu thích của ông. Chúng ta đều biết hai kế hoạch đó là: một do em trai ông là Provence vạch ra, với Favras là người thực hiện; và một là kế hoạch của chính ông, do Charny đảm trách.

Charny tới Metz chỉ trong vài ngày. Tại đó, Bouille, một người bảo hoàng trung thành, dù không nghi ngờ gì Charny, vẫn quyết định cử con trai là Louis tới Paris để xác minh vụ việc một cách chính xác hơn. Charny ở lại đó như một dạng con tin.

Bá tước Louis Bouille đến nơi vào khoảng giữa tháng Mười Một. Vào thời điểm này, Nhà vua đang bị Lafayette canh giữ nghiêm ngặt, mà vị bá tước trẻ tuổi này lại là anh em họ của Lafayette.

Để giấu kín chuyện đàm phán của Charny, anh tìm mọi cách để được người anh họ giới thiệu với Nhà vua.

Thượng đế đã đáp lời cầu nguyện của sứ giả dành cho Lafayette. Dù đã được báo trước về việc Louis đến, Lafayette vẫn bỏ qua lời nói dối của anh rằng anh đến Paris chỉ để thăm người yêu, và đồng ý đưa anh đi cùng trong buổi ghé thăm Nhà vua vào buổi sáng hôm đó.

Mọi cánh cửa cung điện đều mở rộng trước vị tướng quân. Đội lính gác bồng súng chào và đám gia nhân cúi rạp người, khiến Bá tước Louis nhận ra rằng người anh họ của mình mới thực sự là Vua của Paris.

Nhà vua lúc ấy đang ở trong lò rèn, vì vậy những vị khách phải gặp Hoàng hậu trước.

Đã ba năm rồi Bouille chưa gặp bà. Hình ảnh bà lúc ba mươi bốn tuổi, một tù nhân đang bị vu khống, đe dọa và căm ghét, đã để lại ấn tượng sâu sắc trong trái tim hào hiệp của vị quý tộc trẻ.

Bà nhận ra anh ngay lập tức và cũng cảm thấy chắc chắn rằng đây là một gương mặt thân thiện. Chẳng màng đến sự hiện diện của Tướng Lafayette, bà chìa tay cho chàng trai trẻ hôn. Đó là một sai lầm mà bà thường xuyên mắc phải; nếu không vì cử chỉ ưu ái này, bà đã chinh phục được Louis Bouille, còn việc thực hiện nó ngay trước mặt vị tướng quân đã khiến bà xúc phạm chính người mà bà đang rất cần làm đồng minh.

Vì thế, với giọng nói run rẩy nhưng vẫn giữ thái độ lịch thiệp vốn có, Lafayette nói:

“Chà, người anh em họ thân mến của tôi, anh muốn tôi giới thiệu anh với Hoàng hậu ư: nhưng tôi thấy anh có vẻ hợp với việc giới thiệu tôi hơn đấy.”

Hoàng hậu vô cùng sung sướng khi gặp được một người bạn mà bà có thể tin cậy, và với tư cách là một phụ nữ, bà cũng rất tự hào trước sự ảnh hưởng của mình đối với vị quý tộc trẻ. Bà quay lại phía vị tướng quân với một tia sáng của tuổi trẻ mà bà tưởng rằng đã tắt lịm mãi mãi.

“Tướng quân,” bà nói với một trong những nụ cười của những ngày tươi đẹp hơn, “Bá tước Bouille không phải là một người cộng hòa nghiêm khắc như ông: anh ấy đến từ Metz, không phải từ Mỹ; anh ấy không đến để bận tâm về Hiến pháp mà chỉ đến để bày tỏ lòng tôn kính. Xin đừng ngạc nhiên về sự ưu ái mà một vị Hoàng hậu gần như đã bị phế truất dành cho anh ấy, điều mà vị bá tước thôn quê này có thể coi là một ân huệ——”

Bà kết thúc câu nói bằng một nụ cười tinh nghịch như muốn bảo: “Ông là một Scipio và chẳng coi những chuyện vặt vãnh này ra gì cả.”

“Thật đáng tiếc cho tôi, và là một bất hạnh lớn cho Bệ hạ,” Lafayette đáp, “khi sự tôn trọng và lòng tận tụy của tôi lại không được để mắt tới.”

Hoàng hậu nhìn ông bằng ánh mắt trong trẻo, dò xét. Đây không phải lần đầu ông nói giọng điệu này và khiến bà phải suy nghĩ: nhưng thật không may, như ông đã nói, bà vẫn nảy sinh ác cảm tự nhiên với ông.

“Thôi nào, tướng quân, hãy rộng lượng và tha thứ cho tôi, vì sự bộc phát tình cảm của tôi đối với gia đình Bouille tuyệt vời này, những người yêu mến tôi bằng cả trái tim, và chàng trai trẻ này chính là sợi dây kết nối. Tôi thấy cả gia đình anh ấy ở trong anh ấy, đang tới để hôn tay tôi. Hãy bắt tay nhau đi, như cách người Mỹ và người Anh vẫn làm, và trở thành bạn tốt của nhau nhé.”

Vị hầu tước chạm tay bà một cách lạnh lùng.

“Tôi lấy làm tiếc vì bà không nhớ rằng tôi là người Pháp. Đêm xảy ra cuộc tấn công vào Hoàng gia tại Versailles đáng lẽ nên nhắc nhở bà về điều đó.”

“Ông nói đúng, tướng quân,” vị phu nhân đáp, cố gắng gượng và bắt tay ông. “Tôi thật vô ơn. Có tin tức gì mới không?”

Lafayette có một chút trả đũa muốn thực hiện.

“Không; chỉ là một sự kiện tại Viện. Một cụ già một trăm hai mươi tuổi được năm thế hệ con cháu đưa đến trước nghị trường để cảm ơn các Đại biểu vì đã ban cho cụ sự tự do. Hãy nghĩ về một người sinh ra đã là nông nô dưới thời Louis XIV, vậy mà tám mươi năm sau vẫn còn đó.”

“Thật cảm động,” Hoàng hậu đáp trả; “nhưng tôi không thể có mặt ở đó vì bận giúp đỡ góa phụ và đứa con của người thợ làm bánh bị sát hại chỉ vì cung cấp bánh mì cho Quốc hội.”

“Thưa bà, chúng tôi không thể lường trước sự tàn bạo đó nhưng chúng tôi đã trừng phạt những kẻ phạm tội.”

“Điều đó chẳng giúp ích gì cho cô ấy, vì cô ấy đang phát điên và có thể sẽ sinh ra một đứa trẻ chết yểu; nếu nó còn sống, ông có thấy phiền nếu tôi làm mẹ đỡ đầu cho nó tại Nhà thờ Đức Bà không?”

“Không hề: và tôi nhân cơ hội này để đáp lại lời ám chỉ của bà trước mặt người anh em họ của tôi về sự giam cầm giả tạo mà bà luôn nhắc tới. Chẳng có gì ngăn cản bà đi nhà thờ hay bất cứ đâu, và Nhà vua cũng có thể đi săn hay cưỡi ngựa tùy thích.”

Hoàng hậu mỉm cười, vì sự cho phép này có thể hữu ích trong một chừng mực nào đó.

“Tạm biệt, bá tước,” bà nói với Bouille; “Công nương Lamballe sẽ tiếp khách thay tôi và anh sẽ luôn được chào đón vào bất cứ buổi tối nào cùng với người anh họ lẫy lừng của anh.”

“Tôi sẽ tận dụng lời mời này,” Lafayette nói, “chắc chắn rằng tôi sẽ còn xuất hiện ở đó và những nơi khác thường xuyên hơn nếu Bệ hạ không bỏ qua yêu cầu này trước đây.”

Hoàng hậu tiễn họ bằng một nụ cười và một cái gật đầu. Họ bước ra ngoài, một người thì thêm cay đắng vì cái gật đầu ấy, người kia thì thêm gắn kết vì nụ cười đó.