Lúc về tới tu viện, phó chủ giáo gặp chú em Jehan Cối Xay đứng trước cửa phòng, hắn đang đợi ông và để đỡ sốt ruột trong khi chờ đợi, hắn dùng than vẽ lên tường khuôn mặt trông nghiêng của ông anh, được bổ sung chiếc mũi quá khổ.
Đức cha Claude chỉ liếc qua cậu em. Ông đang mải lo nghĩ chuyện khác. Bộ mặt tươi cười của thằng em ăn hại, mà vẻ niềm đó đã bao lần làm tươi tỉnh khuôn mặt u ám của linh mục, nay không còn đủ sức xua tan đám sương mù mỗi ngày càng phủ dày đặc trên linh hồn sa đọa, đầy xú khí và váng đọng. Jehan rụt rè nói:
- Thưa anh, em tới thăm anh.
Phó chủ giáo cũng không thèm ngước mắt nhìn hắn hỏi:
- Rồi sau thì sao?
- Anh ơi, - gã vờ vĩnh nói, - anh rất tốt với em, anh lại thường xuyên răn em rất phải, cho nên em luôn tìm đến anh.
- Rồi sao nữa?
- Chao ôi, anh ạ, anh rất có lý khi bảo em: - Jehan! Jehan! cessat doctorum doctrina, discipulorum disciplina* - Jehan, hãy ngoan ngoãn, Jehan, hãy học hành cho giỏi, Jehan, không được trốn ra khỏi trường nếu không có lý do chính đáng và chưa được phép của thầy giáo. Đừng đánh bọn người xứ Picard noli, Joannes, verberare picardos. Đừng chết mòn như con lửa vô học, quasi asinus illitteratus trên đống rơm ở nhà trường. Jehan, hãy để mặc cho thầy giáo trừng phạt. Jehan, tối tối hãy đến nhà nguyện và hát một bài thánh ca đủ cả câu xướng lẫn câu tụng dâng lên Đức Bà vinh hiển, Marie Đồng Trinh. Chao ơi! Toàn lời răn dạy khôn ngoan!
Cessat doctorum doctrina, discipulorum disciplina: Học thuyết của các nhà bác học, kỷ luật của các quy phạm đang bị lỏng lẻo.
- Rồi sao nữa?
- Anh ơi, trước mắt anh là một kẻ tội lỗi, một can phạm, một tên khốn nạn, một thằng phóng đãng, một người quái gở! Anh thân yêu của em, Jehan đã xéo đạp lên mọi lời khuyên nhủ quý hóa đó như rơm như rác. Em đã bị trừng phạt nặng nề, và Chúa ơn phước thực hết sức công bằng. Chừng nào có tiền là em rượu chè, vung phí, sống cuộc đời đàng điếm. Ôi! Chơi bời trác táng, nhìn trước thì dễ chịu nhưng ngó phía sau lại quá xấu xa nhăn nhó! Nay em chẳng còn một xu dính túi, em đã bán cả khăn trải bàn, áo lót lẫn khăn tay, hết thời ăn chơi rồi! Ngọn đèn chói sáng đã tắt, giờ em chỉ còn lại cái bấc tẩm mỡ bò xông khói lên mũi. Em uống nước lã. Em chồng chất hối hận và nợ nần.
- Còn gì nữa? - Phó chủ giáo hỏi.
- Chao ôi! Anh rất thương yêu của em, em muốn từ nay sống đúng đắn hơn. Em đến gặp anh, lòng đầy ăn năn. Em muốn chuộc lỗi. Em xin thú tội. Em tự đấm vào ngực thình thịch. Anh rất có lý khi muốn em trở nên cử nhân và phụ giáo tại trường Torchi. Bây giờ là lúc em cảm thấy đang hết sức sẵn sàng để làm việc đó. Nhưng em hết cả mực, cần mua thêm mực; hết cả bút, cũng phải mua thêm bút nữa, hết cả giấy, hết cả sách, đều cần mua cả. Em rất cần ít tiền để mua sắm mọi thứ đó. Nên em đến xin anh, anh ơi, lòng đầy ăn năn.
- Đã hết chưa?
- Thưa hết, - gã học trò nói. - Em xin anh ít tiền.
- Tao không có.
Gã học trò liền nói, vừa nghiêm trang vừa kiên quyết:
- Nếu vậy, thưa anh, em rất tiếc phải thưa với anh có nơi người ta đang đề nghị với em rất nhiều công việc tốt đẹp. Anh không muốn cho em tiền ư? - Không chứ gì? - Nếu vậy, em sẽ đi làm ăn mày.
Lúc nói câu quái gở này, hắn mang vẻ mặt thần Ajax đang chờ sấm sét giáng xuống đầu.
Phó chủ giáo lạnh lùng bảo:
- Thì đi mà làm ăn mày.
Jehan cúi gập người xuống chào anh rồi huýt sáo, đi xuống cầu thang tu viện.
Lúc đi qua sân tu viện, dưới cửa sổ buồng ông anh, hắn bỗng nghe tiếng cửa sổ mở, liền ngẩng đầu và bộ mặt nghiêm nghị của phó chủ giáo thò qua khung cửa. Đức cha Claude bảo:
- Xéo ngay lập tức! Đây là món tiền cuối cùng tao cho mày.
Cùng lúc, linh mục vứt xuống cho Jehan một túi tiền, làm trán cậu học trò sưng vù và Jehan ra về, vừa bực tức vừa bằng lòng, như con chó bị người ta ném cho cục xương lớn để đuổi đi.
