Sau khi nhiều công nhân bỏ trốn, Lưu Thuần tập hợp những người còn lại, cùng mọi người trò chuyện một phen thật cởi mở.

"Ta biết, trong nhà các vị ai nấy đều có ruộng đất. Đến đây làm công, một là do triều đình trưng triệu, vạn bất đắc dĩ; hai là điều kiện tại hạ đưa ra cũng coi như hậu hĩnh." Lưu Thuần khẽ cười một tiếng, "Chư vị, tục ngữ có câu người không lo xa ắt có họa gần, các vị nghĩ rằng chỉ dựa vào mấy mẫu ruộng ở nhà là có thể sống những ngày tháng yên ổn, no đủ sao?"

"Theo ta thấy, rất khó!"

"Cứ nhìn tình cảnh hiện tại mà xem, cùng lắm cũng chỉ đủ ấm no, còn lâu mới tới mức sung túc. Thiên hạ thái bình hai mươi năm, bệ hạ hưng binh bắc phạt, tàn Duyên diệt vong chỉ còn là chuyện sớm muộn. Chẳng bao lâu nữa, phương bắc sẽ đón chào một thời thái bình thịnh thế."

"Ai ai cũng mong mỏi thái bình an ninh, cái gọi là thà làm chó thời bình, chẳng làm người thời loạn. Nhưng mọi người đã từng nghĩ qua chưa, thái bình đồng nghĩa với việc nhân khẩu sinh sôi, thương nhân phương nam, man di Liêu Đông, thảy đều sẽ đổ dồn về Bắc Bình. Nơi tiền tuyến chiến tranh năm xưa sẽ biến thành một thương trường phồn hoa tấp nập! Việc thôn tính ruộng đất là điều không thể tránh khỏi, nếu các vị không thể nhân cơ hội này mà phát gia làm giàu, một khi bỏ lỡ thời cơ, hậu quả sẽ vô cùng đáng sợ!"

"Ruộng đất của các vị có thể bị mua mất, con cái các vị không có đất cày cấy, buộc phải vào thành làm học đồ, thê nữ các vị phải đi hầu hạ người khác..."

"Ta không phải kẻ bủn xỉn, càng không bao giờ bạc đãi người của mình. Hiện tại chúng ta mới chỉ bắt đầu dựng nghiệp, thu nhập có lẽ chưa cao hơn làm ruộng là bao, công việc lại thêm phần vất vả! Nhưng xin mọi người hãy yên tâm, tiếp sau đây chúng ta sẽ cho ra nhiều hàng hóa hơn, nhất là đợi đến khi đồ sắt được tung ra thị trường, sẽ kiếm được từng nắm bạc lớn, đến lúc đó bà con đi tới đâu cũng sẽ khiến người ta phải đỏ mắt ghen tị..."

Lưu Thuần nói rất nhiều, hiệu quả không thể bảo là không có, nhưng cũng chẳng được lớn như dự tính, càng chưa đạt đến mức khiến người người tâm phục khẩu phục... Bọn họ căn bản không thể tưởng tượng nổi, thương nghiệp phát triển sẽ mang lại sự xung kích khủng khiếp đến dường nào đối với nông thôn.

Trong mắt bọn họ, cùng lắm thì bám lấy ruộng đất, tự cung tự cấp!

Bắt một đám nông dân chất phác chẳng hiểu sự đời đi mường tượng về tương lai, thật sự là quá làm khó bọn họ.

Sở dĩ còn có người chịu ở lại, chính là vì trong nhà nhiều miệng ăn mà ít ruộng đất, ở chốn này kiếm được tiền công, lại có cơm ăn miễn phí, chỉ có vậy mà thôi!

Lứa công nhân đầu tiên thường là những nông dân phá sản, hoặc chí ít cũng là những kẻ sống chẳng mấy khấm khá!

Nếu có đường lui, ai lại cam tâm làm lụng như trâu như ngựa!

Lưu Thuần đành phải một mặt tăng tiền công để ổn định lòng người, một mặt chiêu mộ thêm nữ công nhân bù đắp vào chỗ trống, miễn cưỡng chống đỡ cục diện.

Bởi vì quá bận rộn, Lưu Thuần đã quẳng Từ Diệu Cẩm ra sau đầu. Đợi nàng du sơn ngoạn thủy chán chê, nguôi cơn giận rồi thì tự về Bắc Bình, hoặc trở lại Ứng Thiên, dù sao cũng chẳng còn liên quan gì đến hắn nữa.

Lưu Thuần nghĩ như vậy, nhưng hắn đâu hay biết, Từ Diệu Cẩm căn bản chẳng có tâm trí đâu mà ngao du sơn thủy, nàng đang làm thầy giáo, dạy chữ cho mấy người phụ nữ!

Ngoài Trương tẩu tử ra còn có hai người khác, một người họ Ngưu, người ta gọi là Ngưu đại má, người kia tên Hàn Nhị Tỷ, là một cô nương mười tám tuổi.

Ba người này ngoan ngoãn tì người lên bàn, cầm bút than, nắn nót từng nét từng chữ một.

Trong đó người tiến bộ nhanh nhất là Trương tẩu tử, nàng không chỉ học nhận mặt chữ, mà còn học cả số thuật, chẳng những có phép cộng trừ mà còn cả bảng cửu chương... Thật khó tưởng tượng một người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi lại có thể học nhanh đến thế!

Đến cả Từ Diệu Cẩm cũng cảm thấy kinh ngạc... Trương tẩu tử chỉ cười nhạt. Trước kia nàng nhận được chừng một hai trăm chữ, đều là lúc đi mua đồ sắm sửa, nhờ chưởng quầy viết hóa đơn giúp, rồi nàng cứ nhìn chữ trên giấy mà dùng cành cây vạch xuống đất tập theo... Về sau Lưu Thuần biết nàng không biết nhiều chữ, không quen dùng bút lông, bèn bảo dùng bút than viết chữ.

Dù có mệt mỏi đến đâu, Trương tẩu tử cũng phải dành ra một canh giờ, cầm bút than luyện đi luyện lại trên ván gỗ, cố sức ghi nhớ.

Nay có Từ Diệu Cẩm chỉ bảo, lại có bàn ghế đàng hoàng, có giấy có bút, thật sự là quá đỗi hạnh phúc!

So ra thì Ngưu đại má còn lớn hơn Trương tẩu tử vài tuổi, cũng chậm chạp vụng về hơn, nhưng bà lại là người kiên trì nhất, cứ lặp đi lặp lại từng nét, từng lần một. Từng ấy tuổi rồi mà mỗi đêm chỉ chợp mắt hai canh giờ. Mỗi ngày ngoài việc học chữ, chuyện dọn dẹp phòng ốc, nấu nướng, tất thảy việc vặt bà đều ôm trọn vào mình.

Món bánh bao bà làm lại là một tuyệt kỹ, e rằng ngay cả đầu bếp trong vương phủ cũng chưa chắc đã bì kịp.

Còn về Hàn Nhị Tỷ, nàng ít tuổi nhất, linh tính mười phần, tuy khởi đầu muộn nhưng lại có chiều hướng đuổi kịp Trương tẩu tử. Hằng ngày nàng học tập như đói như khát, không chỉ học chữ và số thuật, mà còn năn nỉ Từ Diệu Cẩm dạy nàng học thuộc "Tam Tự Kinh" và "Bách Gia Tính".

Từ Diệu Cẩm lúc rảnh rỗi không có việc gì làm bèn đồng ý.

Nào ngờ Hàn Nhị Tỷ lại kích động quỳ sụp xuống đất, dập đầu tạ đại ân đại đức của cô nương!

Từ Diệu Cẩm càng thêm hiếu kỳ, một cô gái thôn quê muốn học những thứ này để làm gì, chẳng lẽ muốn đi thi tú tài sao?

Từ Diệu Cẩm ngại không tiện hỏi thẳng, Trương tẩu tử nhân lúc rảnh rỗi mới đem ngọn ngành kể lại: "Từ cô nương à, người không biết đó thôi, con bé Nhị Tỷ mệnh khổ lắm!"

"Ồ? Rốt cuộc là có chuyện gì?"

"Cha mẹ con bé Nhị Tỷ là phường hám lợi! Năm năm trước, trong làng có một chàng trai trẻ, tướng mạo tuấn tú, tính tình lại hiền lành, hai nhà tính chuyện kết thân. Mẹ của Nhị Tỷ khăng khăng ép người ta phải nộp sính lễ mười lượng bạc, bên kia không lo nổi, thế là hôn sự đứt gánh."

Từ Diệu Cẩm khẽ nhíu mày, mười lượng bạc, đâu có nhiều!

Trong nhà nàng tùy tiện ăn một bữa cơm, sợ rằng cũng đã vượt quá mười lượng rồi.

Chỉ vì một bữa cơm của nhà quyền quý mà làm tan vỡ một đôi uyên ương, cha mẹ như thế thật khiến người ta cạn lời.

"Nhưng ai mà ngờ được, từ dạo ấy, chàng trai kia dốc lòng dùi mài kinh sử, thế mà lại thi đỗ tú tài. Thân phận lập tức cao giá lên, bao nhiêu bà mối đạp rách cả ngạch cửa đến cầu thân, cha mẹ Nhị Tỷ cũng sốt vó lên, muốn nối lại mối duyên xưa, nhưng người ta đời nào chịu đồng ý! Bên ấy bảo rằng, ngày trước các người chê chúng ta nghèo, nay chúng ta chê các người thô thiển! Muốn bước chân vào cửa nhà tú tài, phải là người thông hiểu kinh thư, biết lễ nghĩa mới được!"

Từ Diệu Cẩm trầm ngâm nói: "Trương tẩu tử, chẳng lẽ vì cớ sự này mà Nhị Tỷ mới muốn học chữ đọc sách sao?"

"Than ôi!"

Trương tẩu tử lắc đầu: "Nào có đơn giản như vậy. Cha mẹ Nhị Tỷ chạm phải vách sắt, mà tuổi của Nhị Tỷ thì ngày một lớn, họ lại còn một mụn con trai... Hai vợ chồng già bèn nghĩ ra một kế, bảo con trai cưới em gái nhà người ta, còn Nhị Tỷ thì gả cho người anh trai!"

Chuyện anh em đổi dâu đổi rể cho nhau ở chốn thôn quê chẳng phải chuyện hiếm. Làm vậy ít nhất có một cái lợi là tiết kiệm được tiền sính lễ, vả lại sau khi thành thân, vì thân lại càng thêm thân nên cũng tránh được cảnh xích mích qua lại.

Nghe qua thì cũng không đến nỗi nào!

"Nhưng ngặt nỗi mấu chốt lại nằm ở người anh trai kia, hắn bẩm sinh đã mù lòa, một bên chân lại còn bị ngã gãy!"

Từ Diệu Cẩm nghe vậy giật nảy mình: "Đây... đây chẳng phải là đẩy Nhị Tỷ vào hố lửa sao?"

Trương tẩu tử cười khổ: "Cô nương nói chí phải, nhưng người ta vì đại sự hôn nhân của con trai, đâu còn đoái hoài gì đến con gái nữa! Hai vợ chồng già ấy còn rêu rao rằng, Nhị Tỷ là thứ bị tú tài tướng công vứt bỏ, thanh danh đã hoen ố, gả không ai thèm lấy, nay có người rước cho là có phúc ba đời rồi."

"Hoang đường, trần đời làm gì có thứ phụ mẫu như thế!" Từ Diệu Cẩm giận dữ: "Rõ ràng là bọn họ phá hỏng hôn sự của Nhị Tỷ, sao lại quay ngược lại trách cứ nàng ấy?"

Từ Diệu Cẩm càng nghe càng không xuôi tai, bậc cha mẹ như thế quả thực là hạng kỳ quặc hiếm thấy!

"Cô nương là bậc tôn quý, đâu biết được nỗi khổ của kẻ làm nông... Người xem, cớ sao Ngưu đại tỷ cũng tới học chữ?"

Từ Diệu Cẩm dĩ nhiên là không biết, Trương tẩu tử lại buông một tiếng thở dài... Ngưu đại má bên trên có cha mẹ chồng, từ ngày bước chân về nhà chồng đã bị mẹ chồng quản thúc đến nghẹt thở, bao nhiêu năm ròng rã, Ngưu đại má đến một đồng tiền đồng cũng chưa từng được chạm tay vào.

Quanh năm suốt tháng mặc áo quần cũ rách, ăn cơm thừa canh cặn, đúng như cái họ của bà, sống chẳng khác nào một con trâu một con bò!

"Cắn răng chịu đựng hơn hai mươi năm, trượng phu mất trước, rồi cha mẹ chồng cũng qua đời, ngỡ đâu đã đến ngày mở mày mở mặt, nào ngờ hai đứa con trai lại bất hiếu. Mẹ chồng trước khi lâm chung đã đem toàn bộ ruộng đất trong nhà giao hết cho hai đứa cháu nội, chẳng để lại cho Ngưu đại tỷ lấy một mảnh vụn. Hai năm nay, bà ấy chỉ dựa vào việc giặt giũ vá may cho người ta để sống qua ngày. Chen chúc trong gian sương phòng cũ kỹ, thế mà hai ả con dâu lớn và con dâu thứ còn xúi giục chồng muốn đuổi bà ấy ra khỏi nhà, để trống gian phòng đó cho con cái chúng nó ở!"

Từ Diệu Cẩm thực sự là lần đầu tiên nghe thấy những chuyện trớ trêu đến bực này, nàng tức đến mức môi xanh tái lại.

"Hai đứa con trai ấy cứ thế đối xử với mẹ ruột của mình sao? Chẳng lẽ không có ai đứng ra chủ trì công đạo?"

Trương tẩu tử lắc lắc đầu: "Cô nương à, ngỗ nghịch bất hiếu là đại tội, nhưng cũng phải có người đứng ra đi thưa kiện mới được!"

"Sao cơ? Ngưu đại má không muốn kiện?"

Trương tẩu tử khẽ lắc đầu: "Lòng dạ người làm mẹ, ai nỡ dồn hai đứa con trai của mình vào đường cùng. Huống hồ hai anh em nhà ấy cũng chẳng phải hạng vừa, phàm việc gì cũng để đàn bà con gái ra mặt, lũ dâu con nhảy choắt lên quấy phá, quan thanh liêm cũng khó xử việc nhà, ai đứng ra phán xử cho vụ kiện này đây?"

Những lời của Trương tẩu tử quả thực đã mở rộng tầm mắt cho Từ Diệu Cẩm. Người ta thường bảo mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh, Từ Diệu Cẩm xưa nay vẫn luôn cho rằng mồ côi cha từ thuở ấu thơ dù chưa phải là thảm nhất thì cũng chẳng kém ai, nhưng nghe xong câu chuyện của hai con người này, Từ Diệu Cẩm không kìm được mà lẩm bẩm tự hỏi: Chút chuyện của nàng thì đã tính là gì cơ chứ?