"Toàn là một lũ bạch nhãn lang nuôi không biết no!"

Tam gia đập bàn không ngừng, chấn động đến mức hai tai Lưu Thuần ong ong, "Kìa, cha, bớt nóng giận đi mà!"

"Hừ!" Tam gia bỗng đứng phắt dậy, vươn ngón tay, giận dữ gõ côm cốp xuống bàn: "Ta có thể không nóng sao? Đang làm yên làm lành, bọn chúng nhận được điền sản xong liền quay đầu bỏ chạy, vứt lại một đống chuyện ngổn ngang thế này, quân lương tính sao đây? Hỏa dược tính sao đây, còn cả mấy xưởng luyện sắt nữa... Con nói xem, còn làm tiếp hay thôi?"

"Đương nhiên phải làm, đây chính là đường làm ăn kiếm bạc của nhà ta mà!" Lưu Thuần quả quyết đáp.

Tam gia ngồi phịch xuống, chộp lấy ấm trà, ngửa cổ tu một ngụm lớn rồi dằn mạnh ấm xuống, tức tối nói: "Nói thì nhẹ nhàng lắm, giờ người chạy sạch rồi, ta xem con xoay xở thế nào? Chưa nói chuyện khác, bên Tống Quốc công và Yên vương còn phần quân lương kia kìa, nếu không nộp lên đúng hạn, người ta khép cho cái tội làm lỡ việc quân cơ, cái đầu của con đừng hòng giữ được!"

"Tất nhiên rồi, ta cũng chẳng thoát đâu, có chém đầu thì chém đầu ta trước!" Tam gia thấy nổi nóng với Lưu Thuần cũng vô lý, bèn thở dài thườn thượt, "Con bảo đám người này sao lại chẳng biết báo ân báo nghĩa gì cả, thật đáng ghét! Hay là... giờ ta dẫn binh mã đi trói sạch bọn chúng lại!"

Liễu Tam cuối cùng cũng nhớ ra mình vẫn là Bách hộ của Bạch Dương Khẩu, lại mang thân phận Cẩm y vệ, quyền hành vẫn nắm trong tay!

Lưu Thuần vội vàng ngăn cản: "Chớ có làm bậy, sai dịch quan lại nếu xuống thôn làng làm xằng làm bậy, bách tính có quyền bắt giữ rồi giải thẳng lên kinh thành đấy!"

Lão Chu quả thực có đặt ra quy củ này, Liễu Tam tức đến trợn trắng mắt, trong lòng thầm oán trách, Bệ hạ ơi là Bệ hạ, ngài làm vậy chẳng phải đang tìm phiền phức cho bọn thần sao?

Lão nhân gia ngài việc gì phải che chở cho cái đám chân lấm tay bùn kia đến thế?

Quả nhiên, chẳng ai thoát khỏi số phận "ngồi ở vị trí nào thì nghĩ theo cách đó".

Những ngày qua, Tam gia thế mà lại có được cái giác ngộ của tầng lớp tư bản.

Lưu Thuần hít sâu một hơi: "Oán trách cũng vô ích, mấu chốt là phải hiểu rõ, rốt cuộc vì sao đám thợ lại bỏ chạy hết?"

"Còn phải hỏi nữa sao? Chẳng phải vì đã lấy được ruộng đất rồi đấy ư, bảo bọn họ là bạch nhãn lang chẳng oan chút nào!"

Tam gia ngoài miệng mắng nhiếc, nhưng trong bụng cũng bắt đầu tính toán... Nói cho đúng ra, nhân công ở Bạch Dương Khẩu vốn là dân phu, được điều động dưới danh nghĩa việc quân.

Theo lệ định của triều đình, bọn họ chỉ phải gánh vác một tháng lao dịch là đủ, nhiều nhất cũng chỉ kéo dài tới bốn mươi ngày... Hơn nữa lại tính theo ngạch điền để điều đinh, một khoảnh ruộng chỉ phải xuất một đinh phu.

Hiển nhiên, những quy định này đều là sự che chở của Chu Nguyên Chương dành cho bách tính nghèo khổ.

Thế nhưng nếu theo đúng quy định của đồng chí Lão Chu, làm sao Lưu Thuần có thể gom đủ nhân công để nhanh chóng gia công quân lương?

Không còn cách nào khác, hắn đành phải phát tiền công cho dân phu, thế vẫn chưa đủ, lại phải đem ruộng đất ra ban phát, bấy giờ mới tụ tập đủ người làm trong thời gian ngắn... Ban đầu Lưu Thuần quy định, làm đủ ba tháng mới được nhận đất.

Đến khi bắt tay vào làm, kẻ thì bỏ sức lực, người lại có tay nghề, lũ lượt nhận trước phần ruộng đất xứng đáng được hưởng.

Có được đất đai rồi thì chẳng màng chuyện khác nữa, đám thợ bắt đầu toan tính.

Bình quân mỗi người có thêm hơn một mẫu điền sản, có nhà xuất nhiều đinh, nhận được tới tận năm mẫu!

Mắt thấy sắp sang thu, giờ trở về vẫn kịp gieo một vụ rau thu, để dành mùa đông ăn, khéo chừng còn đem bán được một ít, cộng với số tiền công kiếm được, dẫu không nhiều nhưng cũng đủ qua một cái Tết ấm no.

Huống chi chỉ một tháng nữa là tới vụ gặt mùa thu, đất đai nhà mình vẫn đang chờ bọn họ kia kìa!

Chính vì thế, bọn họ mới rủ nhau trốn sạch.

"Ta đã bảo với bọn họ, sẽ tăng thêm ba văn tiền công, bọn họ cũng không chịu làm! Cái lũ đầu gỗ này, đáng kiếp ôm lấy mấy miếng đất đó mà nghèo đến chết!" Tam gia vẫn chưa nguôi cơn giận.

Lưu Thuần lại tỏ ra khá thản nhiên, hắn quá quen thuộc với tình cảnh này rồi, nói trắng ra, những người này chính là nông dân làm thuê thời vụ!

Hơn nữa còn là bị ép buộc ra ngoài làm việc.

Vì sao kinh tế tiểu nông lại ổn định?

Ba mươi mẫu ruộng một con trâu, vợ con ấm êm trên giường sưởi.

Nông dân tự làm tự ăn, tự cung tự cấp.

Muốn họ rời khỏi lũy tre làng, nghe theo sự sai bảo của người khác, ngoan ngoãn làm một người thợ, quả thực khó hơn lên trời.

Ngay cả tới đời sau, thanh niên từ nông thôn đi ra cũng thích mở quán ăn nhỏ, tiệm cắt tóc nhỏ, sạp hoa quả nhỏ... tự làm chủ bản thân, chỉ khi chẳng còn lựa chọn nào khác mới đành chạy vào dây chuyền sản xuất làm công nhân.

Căn bệnh này, đặt lên người bách tính Đại Minh lại càng trầm trọng hơn gấp bội!

Lão Chu chia ruộng mới được hai mươi năm, phương bắc đất rộng người thưa, chỉ dựa vào việc làm ruộng cũng đủ sống, nếu không nhờ Lưu Thuần dùng đất đai dụ dỗ, bọn họ làm sao kiên trì được tới hôm nay!

Giờ phải làm sao?

Sản nghiệp vừa mới gầy dựng, lẽ nào sắp sụp đổ rồi sao?

Tam gia sốt ruột như lửa đốt, ông còn trông mong kiếm tiền để cưới Phùng tiểu thư kia mà! Nhìn tình cảnh hiện tại, đừng nói đến chuyện kiếm bạc, e rằng ngay cả đơn hàng cũng chẳng thể hoàn thành đúng hẹn!

Lưu Thuần cẩn thận suy nghĩ một lát, nói: "Thực ra cũng chưa đến mức tồi tệ như vậy!"

Hắn phân tích tình hình cho Tam gia nghe... Quả thật công nhân bỏ đi không ít, nhưng thợ thủ công vẫn còn!

Những người thợ này là tượng hộ ở Bắc Bình, sinh ra vốn dĩ để làm nghề này, bọn họ không trốn đi đâu được.

Lưu Thuần có thể nhanh chóng dựng lên các xưởng tác, chẳng phải dựa vào bàn tay vàng vẫy một cái là có tất cả. Thực tế Yên vương Chu Đệ đã bỏ ra rất nhiều công sức.

Đóng thùng gỗ cần thợ mộc, thợ sơn; vận hành cối đá cần thợ đá; lại cần cả thợ rèn, phu xe... Toàn bộ số nhân lực này đều do Chu Đệ sắp xếp đưa tới.

Lưu Thuần chỉ chịu trách nhiệm phân bổ cho hợp lý, để bọn họ ai vào việc nấy, dẫn dắt đám thợ ở Bạch Dương Khẩu làm việc mà thôi.

Những người thợ thủ công sống ở Bạch Dương Khẩu rất mực thoải mái, tiền công Lưu Thuần trả cao hơn triều đình, lại còn sắp xếp cho bọn họ ở trong đại trạch viện của Lữ gia, ăn uống đủ đầy, lại có người hầu hạ, so với lúc ở Bắc Bình thì sung sướng hơn nhiều.

Bây giờ bọn họ thà làm việc cho Lưu Thuần còn hơn là trở về Bắc Bình.

"Hiện tại chúng ta chỉ thiếu một số nhân công bốc vác bỏ sức lực thôi, túi đeo và quân phục đã tạm thời hoàn thành rồi, chỉ cần điều động một số phụ nữ sang đây, chắc hẳn có thể lấp vào chỗ trống!"

"Phụ nữ?"

Liễu Tam dường như không dám tin vào tai mình, con trai ông phát điên rồi sao? Để một đám đàn bà làm việc như đàn ông? Ai mà chịu làm chứ?

Tam gia lắc đầu nguầy nguậy: "Đây là tối kiến, tuyệt đối không xong đâu!"

Lưu Thuần khẽ cười: "Khoan vội phủ nhận đã! Chẳng lẽ cha chưa từng nghe qua một câu, gọi là 'đem đàn bà dùng như đàn ông, đem đàn ông dùng như súc vật' sao? Con tính rồi, làm được đấy!"

---❊ ❖ ❊---

Trương tẩu nhận lệnh của Lưu Thuần, chịu trách nhiệm chăm sóc Từ Diệu Cẩm. Cùng ở với nhau hai ngày, bà nhận thấy Từ Diệu Cẩm tính tình rất tốt, không kiêu kỳ, cũng chẳng hề cáu gắt. Rất nhiều việc nàng đều tự tay làm lấy, cố gắng hết mức không làm phiền người khác.

Chỉ là đôi khi nàng lại ngồi thẫn thờ ở đó, một lần ngồi liền hơn cả canh giờ, chẳng biết nàng đang nghĩ ngợi điều gì. Trương tẩu nhìn ra được, trong lòng Từ Diệu Cẩm có tâm sự u uất không muốn nói ra.

Bà cũng không tiện mở lời gặng hỏi, nhiều lúc hai người chỉ im lặng ngồi cùng nhau... Trương tẩu thật sự không chịu nổi sự buồn tẻ, bà lén lút lấy ra một cuốn sổ nhỏ, lại rút một mẩu than củi, bắt đầu viết viết vẽ vẽ lên đó.

"Bác đang làm gì thế?"

Từ Diệu Cẩm chẳng biết từ lúc nào đã đứng phía sau Trương tẩu đang chuyên chú.

Trương tẩu vội vàng giấu cuốn sổ đi, bất an nói: "Cô nương, mụ già này hồ đồ quá, xin cô nương thứ lỗi, lần sau tôi không dám nữa đâu."

Từ Diệu Cẩm mỉm cười nhạt: "Không sao đâu, ta thấy bác vẽ không ít vòng tròn, có ý nghĩa gì vậy?"

Trương tẩu ngượng ngùng mở cuốn sổ ra, gương mặt già nua đỏ bừng, nói: "Cô nương, cô đừng nói ra ngoài nhé, tôi đã nói dối Liễu tiểu gia đấy!"

Ánh mắt Từ Diệu Cẩm sáng lên, càng thêm hiếu kỳ.

Trương tẩu đành phải kể lại, lúc trước Lưu Thuần hỏi ai biết chữ để phụ trách ghi sổ sách, mỗi ngày sẽ được nhận thêm ba văn tiền.

Thế là Trương tẩu liền xung phong nhận việc, trời đất chứng giám, tính cả tên của chính mình, bà chỉ biết viết vỏn vẹn năm chữ! Làm sao mà ghi sổ? Nhưng sự thật chứng minh, Trương tẩu không những hoàn thành việc ghi chép, mà còn chẳng xảy ra nửa điểm sai sót!

"Cô nương xem này, tôi vẽ một vòng tròn nhỏ thì là trứng gà, to hơn một chút là trứng vịt, to nhất là trứng ngỗng..." Trương tẩu ban đầu chính là nhờ vẽ hình mà hoàn thành việc ghi chép sổ sách! Trải qua mấy tháng trời, bà vậy mà đã học lỏm nhận biết được hơn hai trăm chữ.

Trên cuốn sổ nhỏ, hình vẽ ngày càng ít đi, chữ viết ngày càng nhiều lên, dẫu nét chữ có thiếu nét thừa gạch, nhưng chẳng ai có thể phủ nhận, đó chính là chữ viết!

"Cô nương à, tôi ôm lấy cái việc ghi sổ này, cũng chỉ mong kiếm thêm mấy đồng... Thằng con trai của tôi đã chín tuổi rồi, chớp mắt vài năm nữa là phải cưới vợ." Trương tẩu nhíu chặt mày, áp lực đè nặng trên vai thật chẳng nhỏ chút nào!

Từ Diệu Cẩm khó hiểu hỏi: "Tướng công của bác đâu? Ông ấy làm việc gì?"

"Ông ấy làm ma rồi!" Trương tẩu tự giễu cười một tiếng, "Số mạng của tôi không tốt, khắc chết ba đời chồng, chỉ còn trơ trọi một mụn con trai, dù thế nào đi nữa, tôi cũng phải cắn răng nuôi nó khôn lớn!"

Từ Diệu Cẩm nhìn lại cuốn sổ nhỏ ken dày những vòng tròn, trong lòng bỗng dâng lên một cảm xúc kỳ lạ, khiến nàng buột miệng nói ra.

"Để ta dạy bác viết chữ nhé!"