“Thật tình, Baucis, hôm nay ngài lại vụng về lắm đấy!” Lucilia kêu lên, nửa bực bội nửa đùa cợt. “Bộ ngài muốn nhổ bật cả gốc chùm tóc đẹp đẽ, óng ả này – thứ tóc mà thi sĩ vĩ đại nhất cũng phải ngợi ca hết lời – lên hay sao? Ta đã chỉ cho ngài cả trăm lần cách giắt chiếc trâm vào rồi, thế mà ngài cứ vò đầu bứt tai ta chẳng khác nào lão Orbilius đối với lũ học trò nghịch ngợm!”
“Đúng là ơn đức trả bằng oán hờn, ở đời xưa nay vẫn thế!” Nô tì già lầm bầm, liếc nhìn những lọn tóc của Lucilia – tác phẩm tay nghề hoàn hảo của bà – lần cuối. “Chắc cô lại muốn đâm một nhát kim vào người tôi mới vừa lòng đây. Quả thật, giới trẻ ngày nay cứ như trẻ con hay búp bê ấy. Rằng đến lúc chiếc trâm vàng tuột ra và mớ bím tóc tuột xõa xuống, thì lại là lỗi của mụ già này và thể nào cũng rùm beng lên cho xem. Cha mẹ ơi, cô tiểu thư tinh quái ạ, rồi sau này khi lấy chồng, cái tính nóng nảy như cô thì sẽ xoay xở ra sao hở giời! Sẽ có khối lần cô phải thở dài khi ông chồng nổi trận lôi đình đấy! Sẽ có khối lần cô phải tự nhủ: ‘Ước gì khi còn trẻ mình chịu khó học lấy chút ít sự nhẫn nại!’”
“Ngài lầm to rồi,” Lucilia cất giọng ra vẻ hùng biện. “Thời đại mà người chồng nắm quyền cai quản mọi thứ trong nhà đã qua lâu rồi. Thời buổi này có người phụ nữ nào lại chịu đựng một đám cưới có lễ vật dâng hiến bằng lúa mì nữa chứ? Chúng ta đã khôn ngoan hơn rồi, và hiểu rõ những lễ vật ấy ngụ ý điều gì – rằng chúng ta phải dâng hiến trọn vẹn tự do của mình cho đến hạt cuối cùng! Tôi nghĩ thế đấy! Nếu có ngày tôi kết hôn.... Nhưng ngài đang làm cái quái gì thế? Ngài có thôi ngay cái trò táy máy với chiếc vòng cổ phiền phức này đi không? Này Claudia, hãy nhìn cách bà ấy đang hành hạ tôi kìa!”
Claudia đang ngồi trong bộ trang phục lễ hội trước một chiếc bàn gỗ sần sùi sang trọng bằng loại gỗ cam chanh, trên tay cầm cuộn ngà của một cuốn sách được chép tay tinh xảo. Khi Lucilia gọi, nàng ngẩn ngơ ngước đôi mắt dịu dàng như mắt nai, đặt cuộn giấy sang một bên rồi đứng dậy.
“Trông cậu chẳng khác nào nữ thần Melpomene,” Lucilia hào hứng kêu lên trong lúc Baucis đang khoác chiếc áo stola cho nàng. “Nếu tớ là Aurelius, chắc tớ đã say mê đến mức mất cả trí khôn khi nhìn thấy cậu rồi. Các nếp áo của cậu rủ xuống mới đẹp làm sao, và đường viền áo nằm sát mặt đất mới duyên dáng nhường nào, ôi! Cả mái tóc của cậu nữa! Cậu có biết là chính tớ cũng phải xiêu lòng trước mái tóc ấy không; nó hòa quyện tuyệt vời làm sao với sắc nâu dịu dàng trong đôi mắt cậu. Mái tóc sẫm màu mà óng ả ấy thật quá đỗi kiều diễm; mái tóc nâu bình thường ngốc nghếch của tớ đứng bên cạnh chẳng khác nào một bắp cải đứng cạnh đóa hồng. Mà dĩ nhiên rồi, Baucis cũng chăm chút cho cậu gấp ba lần tớ. Tự thú nhận xem nào, chẳng lẽ chiếc trâm này lại bị lệch nữa rồi sao?”
Nói đoạn, nàng cầm một chiếc gương kim loại được đánh bóng từ trên bàn, ngắm nghía kiểu tóc của mình từ phải sang trái, trong khi một trong những nữ nô tì trẻ tuổi đang đứng quanh Baucis bước đến phụ giúp với chiếc gương thứ hai.
“Thật là khủng khiếp!” nàng bực dọc lên tiếng. “Tóm lại là hôm nay trên người tớ chẳng thiếu thứ gì có thể làm vừa lòng bất kỳ ai trên đời này. Chưa bao giờ chiếc mũi tẹt chết tiệt của tớ lại ngắn và bè ra đến thế, chưa bao giờ cái miệng của tớ lại rộng và thô thiển đến vậy. Và này Claudia, dù nó có đẹp đến đâu đi nữa, từ nay tớ cũng xin cạch cái cảnh đến Baiae. Tớ đã tăng liền hai mươi cân ở đó và rước về nhà đến ba mươi tá vết tàn nhang. Thật may mắn làm sao khi tớ có một tâm hồn triết gia! Nếu lúc này tớ mà đem lòng yêu một á thần nào đó, thì thề có chén thuốc độc hemlock của Socrates, tớ đã phát điên lên vì tức tối rồi!”
“Cậu chỉ đang vòi vĩnh những lời khen ngợi thôi,” Claudia nói, nhẹ nhàng vuốt má em gái. “Nhưng cậu biết đấy, tớ vốn rất vụ về trong nghệ thuật nịnh hót.”
“Cô bé ngốc nghếch!” Lucilia thốt lên. “Cứ như thể lời khen có thể chữa lành một thói hư tật xấu vậy. Cậu tưởng tớ muốn bắt chước đám sinh viên luật hay thuê mướn những kẻ nịnh hót để ca tụng mình chắc? Không đời nào, chẳng có sự đút lót nào là khả dĩ khi chúng ta đứng trước hội đồng Centumvirate – những vị quan tòa phán xét về nhan sắc cả. – Này Baucis nhân hậu của tôi, ngài còn đứng trân trân ra đó nhìn cái gì thế, hệt như một mụ nhà quê lần đầu ra thành thị xem xiếc vậy. Mau mau chuẩn bị trang phục đi, lão già tội lỗi kia, kẻo đầu bếp của Cinna làm cháy sém chiếc bánh nướng bây giờ.”
“Tôi xong ngay đây,” Baucis đáp. “Ở tuổi của tôi thì việc chải chuốt chẳng tốn mấy thời gian đâu. Đố ai thèm ngó ngàng đến hoa sơn trà khi những đóa hồng đang độ nở rộ cơ chứ?” rồi bà vội vã bước đi.
Lucilia và Claudia bước ra hành lang có hàng cột chống, nơi họ tay trong tay thong thả sải bước trên nền cẩm thạch sáng bóng. Khi rẽ qua góc khuất của khoảng sân trong, họ thấy mẹ mình đang thong thả tiến lại gần.
“Quintus đã sẵn sàng và đang đợi rồi,” bà dịu dàng nói.
“Còn mẹ thì sao, mẹ yêu quý?” Lucilia hỏi. “Mẹ thực sự định ở nhà ư?”
“Thật đáng tiếc làm sao,” Claudia tiếp lời. “Chúng con thật khổ sở vì đã quen với việc cha chẳng bao giờ đi cùng chúng con đến thăm Cornelia, nhưng còn mẹ – mẹ thì bận tâm chi đến những cuộc tranh luận tại viện nguyên lão chứ? Hơn nữa, Cornelius Cinna lại có họ hàng với gia đình mẹ. Quan điểm của mẹ về những điều góp phần mang lại sự thịnh vượng cho nhân dân La Mã chắc chắn cũng khác...”
“Nhân danh thần Jupiter, con bé này!” Octavia hoảng hốt kêu lên. “Claudia, con đang nói cái gì thế? Nếu cha con mà nghe thấy...”
“Nhưng thưa mẹ kính yêu,” cô con gái đáp, “con chỉ nói sự thật thôi mà. Có rất nhiều người đáng kính...”
“Câm miệng ngay – từ khi nào và ở đâu mà con lại nhiễm những ý nghĩ đó hả? Hãy chú tâm vào âm nhạc và thơ ca của con, dồn tâm trí vào những đóa hoa con bện lên mái tóc ấy, nhưng tuyệt đối đừng bao giờ nhúng tay vào những bí ẩn chính trị.”
Cô thiếu nữ cúi gằm mặt đầy vẻ bối rối.
“Mẹ yêu ơi, xin mẹ đừng để tâm làm gì!” Lucilia lên tiếng. “Em ấy chỉ nói nhảm mà không suy nghĩ thôi. Nhưng mà, một lần nữa – xin mẹ hãy cùng đi với chúng con đi. Cornelius Cinna rất có thể sẽ không ra mặt đâu; mẹ biết rõ ông cụ cư xử kỳ quặc thế nào mà. Đi đi mẹ – và hãy nhớ rằng, mẹ yêu nhỏ bé của con ạ, hôm nay là sinh nhật của Cornelia. Chắc chắn cô ấy sẽ thấy chạnh lòng nếu mẹ của người chồng tương lai lại để trôi qua ngày này mà không đến ôm chầm lấy cô ấy đấy.”
“Chẳng ích gì đâu; ý nguyện của cha con từ trước đến nay vẫn luôn là luật lệ đối với mẹ. Hãy tin mẹ đi, con yêu của mẹ ạ, điều tối đa mẹ có thể làm là cho phép các con đến thăm ngôi nhà đó...”
“Thôi nào, thế thì tệ quá đi mất, thưa mẹ! Con thực sự tin rằng, nếu ngài không chính thức giải phóng Quintus khỏi quyền phụ quyền, thì ngài đã có thể cấm tiệt cuộc hôn nhân này rồi ấy chứ.”
“Rất có thể là như vậy,” Octavia đáp. “Tâm hồn cao quý ấy luôn đặt nền cộng hòa lên trên mọi cân nhắc khác. Các con khó mà tưởng tượng được ông ấy kiên định thế nào trên con đường mà ông cho là đúng đắn.”
“Ồ vâng! Con thừa biết tính khí cương quyết của ngài,” Claudia nói, “và con vô cùng kính trọng cũng như ngưỡng mộ điều đó. Thôi đừng nói nữa, Lucilia; mẹ nói đúng. Một người đàn ông không bao giờ được phép nhượng bộ dẫu chỉ một tấc, và sự im lặng vâng lời là bổn phận hàng đầu của người vợ.”
“Con là đứa con ngoan ngoãn đáng yêu của mẹ,” Octavia xúc động nói. “Và hãy tin mẹ, khi mẹ nói rằng việc làm tròn bổn phận này, dẫu có vẻ gian khổ, nhưng lại là một niềm vui hoan hỉ từ tận đáy lòng khi người chồng của mình lại là một người như cha các con. Ông ấy nghiêm khắc và cứng rắn, nhưng không phải là kẻ độc tài; ông luôn sẵn sàng lắng nghe lẽ phải và bàn bạc cùng người bạn đời tri kỷ của mình. Thậm chí, ông chẳng hề cao ngạo mà sẵn sàng học hỏi từ cả những người thấp kém nhất. Chỉ có một điều duy nhất mà ông đứng vững như bức vách đá sừng sững khiến những con sóng xô vào chỉ biết vô ích, và điều đó chính là Bổn phận.”
“Baucis đến kìa!” Lucilia bật cười tinh nghịch kêu lên. “Hoan hô, ôi cô dâu xinh đẹp nhất, khoác trên mình xiêm y mừng vui! Baucis trong bộ cánh màu xanh da trời! Nếu điều này mà không kiếm nổi cho bà ấy một Philemon, chắc tớ phải tuyệt vọng về vận mệnh nhân loại mất thôi.”
“Các người nghe thấy chưa, thưa tiểu thư, con bé ấy dám mỉa mai bà già hầu hạ các cô tệ đến mức nào kìa,” Baucis cất giọng ai oán nói. “Tôi chẳng bao giờ làm được việc gì vừa ý cả. Nếu tôi mặc đồ xám, nó lại ám chỉ tôi là con lứa; nếu tôi diện một bộ cánh đẹp, nó lại cười vào tận mặt tôi. Dù sao đi nữa, điều tôi muốn nói là những chiếc kiệu đã đợi sẵn ở cửa và cậu chủ đã hỏi đến ba lần xem các tiểu thư đã xuống chưa kìa.”
“Chúng tôi chuẩn bị xong xuôi cả rồi,” Claudia nói.
Một đám đông đông nghịt đã tụ tập bên ngoài tiền sảnh. Quintus, chỉ đi cùng ba người nô tì, đang kiên nhẫn đợi ở lối vào. Mười hai phu khiêng kiệu mặc đồng phục đỏ đứng bên những đòn khiêng, và tám tên nô lệ da đen – đội tiền quân và hậu quân của đoàn rước – đang ngẩn ngơ ngước mắt nhìn lên trời. Rất nhiều kẻ rỗi hơi đã vây quanh họ – những kẻ tò mò hay hóng chuyện vẫn thường bu kín bất cứ nơi nào có thứ để xem, dù là nhỏ nhặt nhất. Đây là tầng lớp không chịu làm việc, sống nhờ vào hạt ngô được nhà nước ban phát; đám đông náo động chiếm những hàng ghế trên cao ở các rạp hát và đấu trường; quần chúng mà không vị Caesar nào lại quá kiêu ngạo để không lấy lòng, bởi chính nơi đây là thành trì vững chắc nhất của nền chuyên chế độc tài trong cuộc chiến chống lại những tàn dư cuối cùng của một tầng lớp quý tộc tự do và ái mộ tự do.
“Ồ! Nàng mới đẹp làm sao!” những lời xì xào chuyền từ miệng người này sang người khác giữa đám đông nhàn rỗi, khi Claudia bước lên chiếc kiệu đi đầu; Lucilia liền bước vào chỗ ngồi bên cạnh người chị nuôi của mình. Chiếc kiệu thứ hai sẽ chở Baucis và một nữ nô tì trẻ.
“Tránh đường ra!” tên lính dẫn đường hô lớn, bước vào giữa đám đông đang lùi dần, và đoàn rước bắt đầu chuyển động. Quintus đi theo phía sau ở một khoảng cách ngắn.
Con đường dẫn họ xuyên qua Quảng trường La Mã và đi ngang qua ngôi đền cổ kính của thần Saturn, nơi lưu giữ kho bạc nhà nước La Mã. Phía bên phải, trên đồi Palatine, trải dài những cung điện đồ sộ của các hoàng gia Caesar, và nổi bật trong số đó là điện Capitol cùng dinh thự lộng lẫy nhưng hầu như chưa hoàn thiện của Domitian. Đi với tốc độ thong thả, họ tới Khải hoàn rồi Tước Titus, sau đó bỏ lại đài phun nước Meta Sudans và đại đấu trường Flavian khổng lồ ở phía bên phải, họ rẽ vào con đường dẫn đến cổng Caelimontana. Dòng người đông đúc vốn không thể tả xiết ở khu vực gần Quảng trường La Mã, đến đây đã thưa bớt phần nào; và những phu khiêng kiệu liền sải bước nhanh hơn. Chỉ khoảng mười phút sau, họ dừng lại trước một ngôi nhà có vẻ tráng lệ chẳng kém gì dinh thự của Flamen Titus Claudius Mucianus. Ở tiền sảnh, bên cạnh người gác cửa, có một người phụ nữ lùn đậm người đang đứng đó, nở nụ cười tươi rói chào đón những vị khách từ đằng xa và vô cùng sốt sắng muốn giúp đỡ các tiểu thư khi họ bước xuống kiệu. Người phụ nữ nhỏ bé ấy chính là Chloe, nữ tì của Cornelia; bà chủ của cô lúc này đã xuất hiện, một thiếu nữ cao ráo và duyên dáng với mái tóc đen như màn đêm, mặc toàn trang phục trắng và không đeo bất kỳ đồ trang sức nào ngoại trừ một chuỗi hạt ngọc trai lớn óng ánh dịu dàng. Các thiếu nữ ôm chầm lấy nhau thắm thiết.
Lúc này Quintus đã nhập hội cùng họ; với ánh mắt đong đầy dịu dàng, chàng tiến thẳng đến bên vị hôn thê và trang nghiêm đặt lên trán nàng một nụ hôn. “Chúc em vạn phúc, bình an và muôn vàn ơn phước nhân ngày sinh nhật, Cornelia dịu dàng của anh!” chàng âu yếm nói; đoạn nắm lấy tay nàng dẫn vào sảnh đường atrium. Nơi này được trang hoàng rực rỡ hoa tươi; ở giữa đặt một ngọn lò sưởi theo lối cổ truyền, nhưng hoàn toàn không có tượng của các vị thần Lares và Penates. Cornelius Cinna mang những quan điểm và góc nhìn mang tính thời đại được truyền dạy bởi Lucretius và Pliny Trưởng; ông cho rằng thật là ngớ ngẩn khi cứ tò mò dò hỏi về hình dáng và diện mạo của đấng Tối Cao, hay thậm chí của bất kỳ vị thần thánh cụ thể nào; bởi lẽ, nếu thực sự tồn tại một Sức Mạnh ở bên ngoài và đằng sau Tự Nhiên, thì Sức Mạnh đó ắt hẳn phải là Sức Mạnh và Trí Tuệ thuần túy nhất. Chính vì thế, ông khinh miệt tất cả các vị thần hộ mệnh gia đình thông thường khác.
Tám hoặc mười vị khách đã tề tựu đông đủ trong sảnh đường atrium, trong đó có Caius Aurelius cùng người hầu trung thành Herodianus của ngài.
Ban đầu, chàng trai người Batavian có vẻ như không chú ý đến những người vừa tới. Chàng đang đứng trao đổi nghiêm túc với gia chủ, người có gương mặt u ám và gần như hiểm độc hoàn toàn không chút hòa hợp với những đồ trang trí tươi vui của lò sưởi và những cột trụ theo thức Corinth.
“Ta cảm ơn cậu,” Cinna nói, đưa tay về phía chàng thanh niên. “Những lời của cậu đã làm ta khuây khỏa phần nào. Nhưng giờ thì, xin đừng gặng hỏi thêm nữa...”
“Tùy ý ngài...”
“Còn một điều nữa, Caius thân mến – cả Quintus Claudius cũng phải biết ta cảm thấy mãnh liệt thế nào về vấn đề này. Sau bữa tối, hãy đưa cậu ta vào phòng làm việc của ta, cứ làm như tình cờ ấy...”
“Xin cứ tin ở tôi.”
“Rất tốt; và giờ thì trong vài giờ tới ta sẽ cố gắng xua đuổi những ký ức này khỏi tâm trí. Như cậu đang thấy đấy, Caius ạ, có lẽ cậu sẽ lấy làm kỳ diệu vì ta vẫn chưa bị nghẹn thở bởi sự sỉ nhục ấy! Lại chẳng có lấy một linh hồn nào có thể đồng cảm với ta! Nerva, người bạn già của ta, thì vắng mặt. Thậm chí Trajan thì lại ở tận Antium xa xôi...”
“Còn Caius Aurelius thì lại quá trẻ và quá bỡ ngỡ chăng?” chàng trai người Batavian mỉm cười nói.
“Đúng vậy, ta phải thú nhận là thế. Quả thực, ngay từ đầu ta đã nhận ra cậu là một thanh niên xuất sắc, và ta rất biết ơn người bạn ở Gades đã cử cậu đến gặp ta mang theo thư giới thiệu; nhưng ta không thể đoán trước được rằng bản chất toàn vẹn của cậu lại sớm chín muồi và cao quý đến nhường nào, lòng yêu nước của cậu sục sôi ra sao và niềm kiêu hãnh của cậu lại bất khuất đến thế nào. – Nhưng thực lòng mà nói, Aurelius ạ, từ ngày hôm nay trở đi – kìa Quintus và các em gái của cậu ấy tới rồi; chúng ta tạm biệt nhau một lát, nhưng đừng quên nhé!”
Gương mặt ông, vốn vừa giãn ra đôi chút khi nói chuyện, bỗng chốc lại chùng xuống với vẻ quyết đoán nghiêm nghị và gần như hiểm độc vốn là đặc điểm trên những đường nét sắc sảo của ông. Ông băng qua sảnh đường atrium ra lối ra vào, nơi đám thanh niên đang vây quanh các vị khách trò chuyện rôm rả. Cinna siết chặt tay người tình của cháu gái mình – ân cần nhưng vẫn mang một khoảng cách nhất định – rồi thốt lên vài lời nửa đùa nửa thật với các tiểu thư; nhưng khi Claudia ngỏ lời xin lỗi thay cho người mẹ vắng mặt của mình hết sức có thể, ông liền quay mặt đi như thể không hề nghe thấy.
Vào khoảnh khắc đó, bóng dáng cao quý của một cụ ông xuất hiện nơi ngưỡng cửa; với tấm áo toga trắng ngần vắt trên vai cùng mái tóc bạc phơ bồng bềnh, dáng người cao lêu ngêu mang lại cho ông một uy nghi đường bệ.
“Cocceius Nerva,” người Batavian thì thầm với Herodianus khi anh vừa bước đến để gặng hỏi.
“Thề có thần Castor!” người giải phóng nô lệ thốt lên, “nếu tôi gặp người này khi vừa đặt chân đến đây, tôi chắc chắn sẽ quả quyết rằng chính ông ấy chứ không phải ai khác mới là kẻ cai trị thế giới.”
“Hãy nhớ rằng chúng ta đang ở Roma, và cậu nên giữ những suy nghĩ ấy cho riêng mình thì hơn.”
Cornelius Cinna dẫn vị nguyên lão lừng lẫy đến một chiếc ghế cẩm thạch sang trọng được trải thảm, và một vòng tròn gồm những người bạn đầy thành kính lập tức quây quần xung quanh ông.
“Xin các vị thần chứng giám,” Herodianus lầm bầm, “nếu chiếc ghế cẩm thạch kia trông không y hệt một ngai vàng thì tôi xin nguyền rủa! Và họ đứng vây quanh ông ấy chẳng khác nào ngự lâm quân hộ giá Caesar. – Kìa, khi ông ấy giơ tay phải lên kìa! Nếu ông ấy trẻ hơn độ ba mươi tuổi, trông ông ấy sẽ hệt như bức tượng thần Zeus mà chúng ta vừa mua dạo trước ở Gades; chỉ thiếu mỗi tia chớp trong tay nữa mà thôi.”
“Câm miệng!” Aurelius giận dữ nhắc lại. “Hôm nay anh chưa hề uống giọt rượu nào cả – thế mà lúc tham gia bữa tiệc tối anh sẽ còn thốt ra những lời gì nữa, nếu anh vẫn cứ khát nước như thường lệ cơ chứ?”
“Tôi sẽ không thốt thêm một lời nào nữa đâu,” người giải phóng nô lệ đáp.
Claudia – người từ nãy đến giờ vẫn đang say sưa trò chuyện với Ulpius Trajanus, một người bạn gốc Hispania của Cinna, về Cocceius Nerva (quá mức nhiệt tình theo như Aurelius nghĩ) – lúc này liền cùng Cornelia bước đi dưới hàng hiên để ngắm nhìn những món quà sinh nhật đã được gửi đến cho Cornelia từ sáng sớm theo phong tục lâu đời của người La Mã. Chúng được trưng bày rất có gu trên những chiếc bàn bằng đồng thau đặt dọc theo hành lang; những chiếc trâm cài và vòng cổ bằng vàng nằm giữa những đóa hoa tinh khiết; loại vải dệt pha lụa; những cuốn sách đẹp đẽ có mép tờ giấy nhuộm tím, cuộn tròn trên những trục làm bằng hổ phách và gỗ mun; những đôi giày vải thêu ngọc trai; những chiếc bình bạc gò thủ công từ đôi tay của Mentor, người thợ bạc trứ danh; nước hoa Ả Rập và Ấn Độ từ tiệm của Niceros, vị dược sĩ nổi tiếng; ruy băng và viền trang trí màu tím thạch anh; những chú chim nhồi bông, trái cây đến từ Tiểu Á, và hàng trăm món quà nhỏ đắt đỏ khác từ khắp bốn phương trời hợp thành cống phẩm gửi đến cô tiểu thư được chiều chuộng của một gia đình quý tộc nguyên lão.
Aurelius chớp lấy cơ hội này liền bước đến nhập bọn cùng các thiếu nữ. Claudia tỏ vẻ vô cùng kinh ngạc khi nhìn thấy chàng, nhưng ngay sau đó liền đưa tay ra với vẻ nồng nhiệt cồng khai, như thể thực sự hổ thẹn trước bất kỳ sự làm hàng giả dối nào trước một người đàn ông như Aurelius. Mặc dầu vậy, cuộc trò chuyện họ bắt đầu cũng không mấy sôi nổi cho lắm; họ đứng trước những chiếc bàn và đưa ra những nhận xét quen thuộc – món quà này thật mê hồn, lễ vật kia mới tráng lệ làm sao. Cornelia tuyên bố rằng điều tuyệt vời nhất trong tất cả chính là những đóa hoa hồng tinh tế mà Quintus đã tặng nàng – và Claudia thở dài, rất khẽ, nhưng nàng vẫn thở dài.
Đúng lúc ấy, một khuôn mặt nhăn nhở xuất hiện ngay khung cửa ngay gần đó. Đó chính là Chloe, nữ tì của Cornelia.
“Xin phép cho tôi được thưa,” cô ta nói với vẻ quan trọng hài hước. “Nhưng nếu tôi có làm phiền các vị, thì đó hoàn toàn là do tình thế bức bách. Viên quản lý bàn tiệc không tài nào sắp xếp chỗ ngồi cho các vị khách được.”
“Thật thế sao, sao lại thế được?” Cornelia nghiêm khắc hỏi. “Chẳng phải ta đã đưa ra những chỉ thị đầy đủ và chính xác cho ông ta rồi cơ mà? Hình như hắn ta có trí nhớ của một con cá vàng thì phải.”
“Xin thưa tiểu thư – nhưng ông ta đã không tính đến sự hiện diện của Cocceius Nerva. Xin ngài hãy đến giúp chúng tôi một tay với.”
Cornelia chau mày, nhưng vẫn làm theo lời yêu cầu; gương mặt tái nhợt của nàng bỗng đỏ bừng lên như gấc; một câu hỏi như thế đối với nàng thật quá tầm thường và thô tục, và nàng cảm thấy một sự tổn thương gu thẩm mỹ – thứ vốn làm nhức nhối một tâm hồn siêu việt – khi những chi tiết đời thường vụn vặt lại xâm nhập vào một khoảnh khắc cảm xúc thăng hoa. Những đóa hoa hồng từ Paestum ấy, suy nghĩ ấy của Quintus! Chúng tượng trưng cho một dòng thác cảm xúc hạnh phúc ngọt ngào làm sao! Và sự xuất hiện của Chloe ngay giữa chốn đẹp đẽ và hạnh phúc ấy đã đâm vào nàng như một trò hề trống rỗng nhạt nhẽo của gã hề kịch Atellana.
Aurelius và Claudia đành bị bỏ lại để ngắm nhìn dãy quà sinh nhật với sự tập trung cao độ hơn gấp bội; người ngoài nhìn vào hẳn sẽ tưởng rằng họ chưa bao giờ nhìn thấy những thứ như hoa tươi hay vòng tay bao giờ trong đời.
“Thật ngát hương làm sao!” Claudia lên tiếng khi hít hà hương thơm từ một khóm hồng lộng lẫy.
“Thật ngát hương!” Aurelius lặp lại, áp sát khuôn mặt vào những đóa hoa. “Và hãy nhìn chú chim lạ kỳ này xem! Trông nó đậu tự nhiên làm sao với đôi cánh dang rộng – y hệt như đang sống vậy.”
“Đó là một con vẹt đến từ lưu vực sông Indus.”
“Hoặc là một con phượng hoàng...”
“Phượng hoàng ư? Tớ cứ tưởng câu chuyện của Tacitus chỉ là một thứ huyền thoại bịa đặt thôi chứ.”
“Không hẳn thế đâu. Con chim kỳ diệu tự thiêu đốt cha nó hoặc chính nó rồi trỗi dậy từ tro tàn với tuổi trẻ tái sinh, đó chắc chắn là thần thoại. Nhưng chẳng phải Pliny đã kể cho chúng ta nghe về một con phượng hoàng có thật, loài chim làm tổ tại thượng nguồn sông Nile và tỏa sáng rực rỡ như vàng ròng hay sao?”
“Ơ, thật thế á?” và nàng nhẹ nhàng dùng đầu ngón tay vuốt ve chiếc cổ của chú chim nhồi bông.
“Nó mềm mại làm sao!” nàng thốt lên.
“Y như vải lụa mỏng tang từ xứ Cos vậy,” Aurelius nói, cũng làm động tác tương tự. Bàn tay chàng chạm vào tay nàng, và Claudia đỏ mặt. Nàng vội vã cúi mình xuống một cuốn sách đang đặt sát đó – tác phẩm “Thebais” của Statius – và đọc phần tựa đề được đề bằng chữ vàng ở mặt ngoài của cuộn giấy.
“Một tác phẩm tuyệt đỉnh,” chàng trai người Batavian nhận xét, “tớ đã đọc nó cách đây ít lâu ở Trajectum.”
“Còn với tớ, một người mang dòng máu La Mã, nó vẫn là một ẩn số.”
“Nếu cậu thực sự muốn, sáng mai tớ sẽ đến chỗ hiệu sách ở khu Argiletum và mang về cho cậu bản thảo đẹp nhất mà tớ có thể tìm thấy.”
“Ồ! Cậu thật quá tốt!” Claudia đáp lại.
Rồi khoảng lặng bao trùm, trong khi Aurelius vô cùng chăm chú xem xét chất lượng của một loại vải lanh đến từ Cordova. Cuối cùng, chàng ngập ngừng lên tiếng:
“Nếu cậu không cho là quá mạo muội, xin phép cho tớ được đề nghị...”
“Cứ nói đi,” Claudia vừa nói vừa tiếp tục cúi đầu ngắm nghía cuốn “Thebais”.
“Tớ sẽ vô cùng hạnh phúc nếu được phép đọc to kiệt tác này của Statius cho cậu nghe. Không phải khoe khoang chứ tớ có khá nhiều kinh nghiệm trong việc ngâm thơ và đọc diễn cảm, và – như cậu biết đấy, thơ sử thi vốn dĩ được sinh ra là để dành cho việc ngâm vịnh.”
“Dĩ nhiên rồi; chính vì lý do đó mà nó mới được gọi là thơ sử thi. Tớ cũng xin thú nhận rằng, chẳng có gì làm tớ thích thú hơn việc được lắng nghe một giọng đọc hay. Quintus đọc rất truyền cảm, nhưng cậu ấy hiếm khi có thời gian hay có hứng thú.”
“Vậy cậu sẽ cho phép tớ chứ?”
“Tớ xin cúi đầu cảm ơn sự nhã ý của cậu.”
“Và khi nào thì bắt đầu?”
“Chuyện đó chúng ta sẽ tính sau; ngay lúc này đây, tớ thấy họ đang chuẩn bị vào bàn ăn rồi kìa.”
“Hai người trốn đi đâu mất tiêu rồi thế?” Lucilia reo lên, nhanh nhẹn như một chú hoẵng phi thẳng vào đại sảnh. “Tớ tìm hai người khắp nơi. Nào, mau lên thôi; tớ đói ngấu nghiến cả người rồi đây.”
“Con bé này đúng là đói thật!” Claudia thầm nghĩ, ngước đôi mắt lên bầu trời. “Tớ thực sự chẳng biết nên ghen tị hay nên thương hại nó nữa cơ chứ!”
