Khi ngươi cất lời bảo Tabaqui: “Hỡi Bác! Hỡi Anh!”, khi ngươi mời con Linh cẩu đến bữa tiệc thịt thà,

Hãy cất cao lời Hưu Chiến Toàn Diện cùng Jacala—Kẻ mang chiếc Bụng lướt đi trên bốn cẳng chân.

Luật Rừng Xanh

“Hãy kính trọng bậc cao niên!”

Đó là một giọng nói khàn đặc—một thứ âm thanh đục ngầu khiến người ta phải rợn tóc gáy—tựa như tiếng một vật gì đó mềm mại đang bị xé toạc làm đôi. Trong giọng nói ấy có sự run rẩy, có tiếng kêu ẹ ẹ và cả giọng rên rỉ lèo nhèo.

“Hãy kính trọng bậc cao niên! Hỡi những Cư dân của Dòng Sông—hãy kính trọng bậc cao niên!”

Trên khoảng sông rộng thênh thang, chẳng thấy gì ngoài một đoàn thuyền nhỏ giăng buồm vuông, dùng chốt gỗ, chở đầy đá xây dựng, vừa chui qua gầm cầu đường sắt và đang xuôi dòng nước. Chúng bẻ những chiếc lái vụng về để tránh bãi cát ngầm do dòng nước xoáy quanh những trụ cầu tạo ra; và khi chúng lướt qua, ba chiếc song song nhau, thứ âm thanh khủng khiếp ấy lại cất lên:

“Hỡi những bậc Bà-la-môn của Dòng Sông—hãy kính trọng người già yếu và tàn tật!”

Một người chèo thuyền quay phắt người lại khi đang ngồi trên mạn thuyền, giơ tay lên, lẩm bẩm một câu chẳng phải lời chúc phúc nào, và những chiếc thuyền tiếp tục kẽo kẹt trôi đi trong ánh chiều chạng vạng. Con sông lớn xứ Ấn Độ, trông giống một chuỗi hồ nước nhỏ hơn là một dòng chảy, phẳng lặng như tờ, phản chiếu bầu trời đỏ rực sắc cát ở giữa dòng, nhưng lại lốm đốm những vệt vàng và tím sẫm ở gần và dưới những bờ sông thấp. Những con lạch nhỏ thường đổ vào sông vào mùa mưa, nhưng giờ đây những cái miệng khô khốc của chúng nằm trơ trọi phía trên mực nước. Bên bờ trái, gần như ngay dưới chân cầu đường sắt, là một ngôi làng nhà tranh vách đất và nhà gạch bùn lộn xộn, có con đường chính tấp nập gia súc đang trên đường về chuồng, chạy thẳng ra bờ sông và kết thúc ở một thứ bến tàu bằng gạch thô sơ, nơi những ai muốn giặt giũ có thể lội xuống từng bước một. Đó chính là Bến nước (Ghaut) của làng Mugger-Ghaut.

Đêm đang buông xuống nhanh chóng trên những cánh đồng đậu lăng, lúa gạo và bông nằm vùng trũng năm nào cũng bị nước sông ngập lụt; trên những khóm sậy mọc ven khúc uốn của dòng sông, và trên khu rừng rậm rạp của bãi chăn thả gia súc nằm khuất phía sau những rặng sậy vẫn còn đứng im lìm. Lũ vẹt và quạ, vốn nãy giờ vẫn đang chí chóe, kêu la inh ỏi bên bữa nước chiều, đã bay sâu vào trong đất liền để trú ngụ, bay ngang qua những đàn dơi quạ đang nối đuôi nhau rời tổ; và từng đám mây chim nước bay tới, vừa kêu rít vừa ré lên để tìm chỗ ẩn náu trong các rặng sậy. Nào ngỗng đầu vằn và ngỗng lưng đen, mòng két, vịt mỏ cạp, vịt trời, và vịt mỏ nhọn, cùng với chim rẽ giò dài, và thỉnh thoảng lại xuất hiện vài con hồng hạc.

Một con cò Già đẫy (Adjutant-crane) nặng nề đi kèm ở đoạn cuối, bay với vẻ mệt mỏi như thể từng nhịp đập chậm chạp kia sẽ là nhịp đập cuối cùng trong đời nó.

“Hãy kính trọng bậc cao niên! Hỡi những vị Bà-la-môn của Dòng Sông—hãy kính trọng bậc cao niên!”

Con cò Già đẫy hơi quay đầu lại, lượn lệch sang một hướng theo tiếng gọi, rồi đáp xuống đầy cứng nhắc trên bãi cát ngầm ngay dưới chân cầu. Lúc đó, bạn mới nhận ra nó thực chất là một tên du côn trơ trẽn nhường nào. Nhìn từ phía sau, trông nó vô cùng đường hoàng và đáng kính, bởi nó cao gần sáu thước và trông giống như một vị mục sư hói đầu cực kỳ mực thước. Nhưng nhìn từ phía trước thì lại là chuyện khác, bởi cái đầu và chiếc cổ giống hệt tên côn đồ Ally Sloper của nó không có lấy một cọng lông, lại thêm một cái túi da đỏ hỏn, gớm ghiếc thủng lẳng lơ ngay trên cổ dưới cằm—đó là chiếc túi đựng tất cả những món đồ mà cái mỏ tựa chiếc cuốc nhọn của nó có thể chôm chỉa được. Đôi chân nó dài, gầy guộc và da bọc xương, nhưng nó bước đi rất uyển chuyển, ngắm nghía chúng đầy kiêu hãnh khi đang rỉa lại bộ lông đuôi màu xám tro, liếc qua bên vai mượt mà của mình, rồi đứng phắt lại ở tư thế “Nghiêm”.

Một con chó rừng ghẻ lở, nãy giờ vẫn đang sủa đói khát trên một mô đất thấp, liền vểnh tai, dựng đuôi, và lăng xăng chạy qua vùng nước nông để nhập bọn với con cò Già đẫy.

Nó là kẻ hèn hạ nhất trong giống loài của mình—không phải loài chó rừng nào cũng tốt đẹp gì cho cam, nhưng con này lại đặc biệt đê tiện, nửa ăn mày nửa tội phạm—một kẻ chuyên đi dọn dẹp những bãi rác của làng, lúc thì nhát gan đến độ tuyệt vọng, lúc lại cả gan đến liều lĩnh, lúc nào cũng đói rách ruột gan, và đầy rẫy sự khôn lỏi chẳng mang lại cho nó chút lợi ích nào.

“Ugh!” nó lên tiếng, rùng mình đầy thảm hại khi vừa đặt chân lên bờ. “Mong sao bệnh ghẻ lở tàn sát hết lũ chó của cái làng này! Ta phải chịu ba vết cắn cho mỗi con bọ chét trên người, và tất cả chỉ vì ta đã nhìn—hãy nhớ kỹ nhé, ta chỉ nhìn thôi đấy—vào một chiếc giày cũ trong chuồng bò. Chẳng lẽ ta ăn được bùn chắc?” Nó gãi sột sạt phía dưới tai trái.

“Ta nghe nói,” con cò Già đẫy cất lên bằng chất giọng tựa như chiếc cưa cùn đang nghiến qua một tấm ván dày—“TA NGHE NÓI có một con chó con mới đẻ nằm trong chính chiếc giày đó.”

“Nghe là một chuyện; còn biết hay không lại là chuyện khác,” con chó rừng đáp, vốn là kẻ rất am hiểu về các câu tục ngữ nhờ lân la nghe lỏm người ta trò chuyện quanh đống lửa trong làng mỗi độ chiều về.

“Quả thật là vậy. Thế nên, để chắc ăn, ta đã tiện tay chăm sóc con chó con ấy trong lúc lũ chó nhà đang bận rộn việc khác.”

“Chúng RẤT bận rộn ấy chứ,” con chó rừng tiếp lời. “Thôi, ta đành chưa thể vào làng săn mồi kiếm dăm mẩu vụn lúc này được. Vậy ra trong chiếc giày đó thực sự có một con chó con mù lòa sao?”

“Nó ở đây này,” con cò Già đẫy vừa nói vừa liếc xéo qua chiếc mỏ dài vào cái túi căng phồng trước cổ. “Một vật nhỏ bé, nhưng lại rất đáng quý vào lúc mà lòng bác ái trên thế gian này đã cạn kiệt.”

“Ahai! Thời buổi này lòng người lạnh như sắt nguội,” con chó rừng than vãn. Rồi ánh mắt láo liên của nó chợt bắt gặp gợn nước dù là nhỏ nhất, và nó nhanh nhảu nói tiếp: “Cuộc sống đối với tất cả chúng ta đều vô cùng gian khó, và ta chắc rằng ngay cả vị chủ nhân xuất chúng của chúng ta, tức Niềm Kiêu Hãnh của Bến nước và Sự Đố Kỵ của Dòng Sông——”

“Một kẻ nói dối, một tên nịnh hót và một con chó rừng đều nở ra từ cùng một quả trứng,” con cò Già đẫy lẩm bẩm như nói bâng quơ với trời đất; bởi bản thân nó cũng là một tay nói dối khá sừng sỏ mỗi khi nổi hứng.

“Vâng, vị Sự Đố Kỵ của Dòng Sông,” con chó rừng lặp lại, cố cất cao giọng hơn. “Ngay cả ngài ấy, ta dám chắc, cũng nhận ra rằng từ khi cây cầu được xây dựng, thức ăn ngon ngày càng trở nên khan hiếm. Nhưng mặt khác, dẫu ta có muôn vàn gan góc cũng không dám nói điều này trước tôn nhan của ngài, ngài ấy vô cùng thông thái và đức độ—điều mà ta, ôi chao, lại chẳng có lấy một phần——”

“Khi con chó rừng thừa nhận bộ lông mình xám xịt, thì bộ lông ấy phải đen đúa đến nhường nào!” con cò Già đẫy lầm bầm. Nó chẳng thể đoán trước được điều gì sắp xảy ra.

“Rằng nguồn thức ăn của ngài ấy chưa bao giờ cạn, và nhờ đó——”

Có một âm thanh ma sát nhẹ nhàng, tựa như một chiếc thuyền vừa chạm vào vùng nước nông. Con chó rừng quay phắt lại và đối mặt (đối mặt luôn là thượng sách) với nhân vật mà nãy giờ nó đang nhắc tới. Đó là một con cá sấu dài tới hai mươi bốn thước, lớp da bọc ngoài trông giống như những tấm thép đóng tàu tán đinh ba lớp, đầy gai góc, có sống lưng và vảy nhọn; những chiếc răng màu vàng ở hàm trên vừa vặn trùm lên phần hàm dưới có những đường rãnh đẹp đẽ. Đó chính là con Quái ngư mõm tù của bến Mugger-Ghaut, kẻ sống thọ hơn bất kỳ ai trong làng, người đã ban danh xưng cho ngôi làng này; ác quỷ của vùng nước cạn trước cây cầu đường sắt, vừa là kẻ sát nhân, vừa là quái vật ăn thịt người và là vị thần linh địa phương gộp lại. Nó nằm phục với chiếc phần cằm áp xuống vùng nước nông, giữ nguyên vị trí nhờ những cử động uốn lượn gần như vô hình của chiếc đuôi, và con chó rừng thừa biết rằng chỉ cần một cú quẫy đuôi duy nhất của cỗ máy ấy cũng đủ đưa con Quái ngư chồm lên bờ với tốc độ hung hăng của một cỗ xe lửa.

“Hân hạnh gặp gỡ, hỡi Đấng Bảo Hộ Người Nghèo!” nó nịnh nọt, vừa lùi lại sau theo từng lời nói. “Chúng tôi vô tình nghe được một giọng ca tuyệt mỹ nên đã tới đây với hy vọng được trò chuyện đôi điều. Sự mạo hiểm cụt đuôi của kẻ tiểu nhân trong lúc chờ đợi nơi đây thực ra là để bàn về ngài. Mong rằng không có điều gì lọt vào tai ngỡi.”

Thực ra, con chó rừng cất tiếng chỉ để có người nghe ngóng, bởi nó biết nịnh bót là cách tốt nhất để kiếm chác đồ ăn; còn con Quái ngư thì thừa biết con chó rừng nịnh hót vì mục đích đó, và con chó rừng cũng biết rằng con Quái ngư đã biết điều ấy, và con Quái ngư lại biết rằng con chó rừng biết là nó đã biết—cứ thế, tất cả bọn chúng đều cảm thấy vô cùng mãn nguyện về nhau.

Lão quái vật trườn lên bờ, thở phì phò và gầm gừ, miệng lẩm bẩm: “Hãy kính trọng người già yếu và tàn tật!”; trong suốt lúc đó, đôi mắt nhỏ xíu của nó cháy rực lên như những viên than hồng nằm dưới lớp mí mắt dày, sần sùi trên đỉnh cái đầu hình tam giác, khi nó lê cái thân hình phì nhiêu sồ sề đi giữa đôi chân khập khiễng. Rồi nó ổn định vị trí nằm xuống, và dẫu con chó rừng đã quen với thói quen của nó, cậu ta vẫn không khỏi giật mình, dẫu cho đó là lần thứ một trăm, khi chứng kiến con Quái ngư ngụy trang hoàn hảo đến mức nào để trông giống hệt như một khúc gỗ trôi dạt trên bãi cát. Nó thậm chí còn cất công nằm theo đúng góc độ mà một khúc gỗ tự nhiên mắc cạn sẽ tạo ra với mặt nước, có tính toán đến dòng chảy theo mùa tại thời điểm và địa điểm đó. Tất nhiên, tất cả những điều này chỉ là vấn đề thói quen mà thôi, bởi con Quái ngư bò lên bờ cốt để giải khuây; nhưng một con cá sấu thì chẳng bao giờ thực sự no bụng, và nếu con chó rừng bị vẻ ngoài ấy đánh lừa thì nó đã chẳng còn sống mà triết lý về chuyện đó.

“Này con, ta chẳng nghe thấy gì sảng cả,” con Quái ngư vừa nói vừa nhắm nghiịt một bên mắt. “Nước ngập trong tai ta, với lại ta cũng đang lả đi vì đói. Kể từ khi cây cầu đường sắt được xây dựng, người dân ở ngôi làng của ta đã chẳng còn yêu thương ta nữa; và điều đó đang bóp nát trái tim ta.”

“Ôi, thật xấu hổ làm sao!” con chó rừng thốt lên. “Một trái tim nhân hậu nhường ấy cơ mà! Nhưng ngẫm lại, loài người ai cũng một giuộc cả thôi.”

“Không đâu, thực ra giữa họ có rất nhiều điểm khác biệt lớn,” con Quái ngư nhỏ nhẹ đáp. “Có kẻ gầy guộc như sào chống thuyền. Lại có kẻ béo tốt như những chú có—chó con. Ta chẳng bao giờ vô cớ nguyền rủa con người đâu. Họ có muôn hình vạn trạng, nhưng qua năm tháng dài đằng đẵng, ta nhận ra rằng suy cho cùng, họ đều rất tốt bụng. Dù là đàn ông, phụ nữ hay trẻ em—ta chẳng có điểm gì để phàn nàn về họ cả. Và hãy nhớ kỹ, hỡi con, kẻ nào dám quở trách Thế Gian ắt sẽ bị Thế Gian quở trách.”

“Nịnh hót còn tệ hơn cả một cái lon rỗng trong bụng. Nhưng những điều chúng ta vừa nghe quả là lời vàng ý ngọc,” con cò Già đẫy cất lời, đồng thời dậm một chân xuống đất.

“Tuy nhiên, hãy ngẫm lại sự vô ơn của họ đối với vị tôn kính này xem nào,” con chó rừng bắt đầu dò dẫm với giọng điệu đầy thương cảm.

“Không, không, không phải là vô ơn đâu!” con Quái ngư phản bác. “Họ chỉ là không biết nghĩ cho người khác mà thôi. Nhưng ta để ý thấy, khi nằm ở trạm của mình phía dưới khúc sông cạn, rằng những bậc thang của cây cầu mới thật nghiệt ngã và khó trèo làm sao, đối với cả người già lẫn trẻ nhỏ. Đám người già thì quả thật không đáng để bận tâm cho lắm, nhưng ta thấy buồn—thực sự thấy buồn—cho những đứa trẻ bụ bẫm. Dẫu vậy, ta nghĩ rằng chỉ ít lâu nữa thôi, khi sự mới mẻ của cây cầu phai nhạt dần, chúng ta sẽ lại thấy những đôi chân nâu trần trụi của người dân quê ta hiên ngang quẫy nước lội qua khúc cạn như xưa. Khi ấy, lão Quái ngư sẽ lại được tôn sùng.”

“Nhưng chẳng phải mới trưa nay thôi tôi còn nhìn thấy những vòng hoa cúc vạn thọ trôi bập bềnh sát mép bến nước đó sao?” con cò Già đẫy cất giọng hỏi.

Vòng hoa cúc vạn thọ vốn là biểu tượng của sự thành kính trên khắp đất nước Ấn Độ.

“Hiểu lầm—đó chỉ là hiểu lầm thôi. Đó là vợ của lão hàng bánh kẹo. Mắt thị ngày càng kém đi theo năm tháng, chẳng còn phân biệt nổi đâu là khúc gỗ đâu là ta—lão Quái ngư của bến nước này. Ta đã nhận ra sự nhầm lẫn ấy khi thị ném vòng hoa xuống, bởi lúc đó ta đang nằm ngay sát chân bến nước, và chỉ cần thị bước thêm một bước nữa thôi là ta đã có thể cho thị thấy vài điểm khác biệt nhỏ rồi. Dẫu sao thì lòng dạ thị cũng tốt, và chúng ta phải ghi nhận tấm lòng thành của người dâng lễ chứ.”

“Vòng hoa cúc vạn thọ có tích sự gì khi người ta đã nằm trên bãi rác chứ?” con chó rừng vừa nói vừa bắt bọ chét, nhưng vẫn liếc một bên mắt đầy cảnh giác về phía Đấng Bảo Hộ Người Nghèo.

“Đúng thế, nhưng bọn chúng vẫn chưa đời nào dựng nổi cái bãi rác nào đủ sức tiễn TA đi cả. Đã năm lần ta chứng kiến dòng sông rút nước khỏi làng và bồi đắp nên những mảnh đất mới ngay dưới chân con đường cái. Đã năm lần ta chứng kiến ngôi làng được xây dựng lại trên các bờ sông, và ta sẽ còn thấy nó được cất lên thêm năm lần nữa. Ta không phải là loài Cá sấu sông Hằng (Gavial) ăn cá bội bạc, nay ở Kasi mai ở Prayag như người ta vẫn thường nói, mà là kẻ canh gác trung thành và bền bỉ của khúc sông cạn này. Chẳng phải tự nhiên mà ngôi làng lại mang tên ta đâu con ạ, và ‘kẻ nào kiên nhẫn canh chừng,’ như người ta vẫn truyền tai nhau, ‘cuối cùng cũng sẽ gặt hái được phần thưởng xứng đáng.’”

“Ta đã canh chừng rất lâu—vô cùng lâu—gần như suốt cả cuộc đời, thế mà phần thưởng ta nhận được chỉ toàn là những cú đấm với vết cắn,” con chó rừng than thở.

“Ho! ho! ho!” con cò Già đẫy cất tiếng cười lớn.

“Tháng Tám chó rừng mới lọt lòng;

Tháng Chín trời đổ cơn mưa bóng.

‘Trận lụt kinh hoàng đến thế chăng?’

Lão thán: ‘Chưa từng thấy trong đời, không!’”

Con cò Già đẫy có một tật xấu vô cùng khó chịu. Cứ vào những thời điểm bất định, nó thường bị những cơn co giật cấp tính hoặc chuột rút ở chân, và mặc dù trông nó có vẻ đạo mạo hơn bất kỳ loài cò nào vốn nổi tiếng là vô cùng mực thước, nó lại hay cất cánh nhảy những điệu múa chiến trận kỳ dị như một kẻ thọt chân đi cà kheo, nửa hé cánh và cứ gật gù cái đầu hói lên xuống; trong khi đó, vì những lý do chỉ riêng nó biết, nó rất hay chọn đúng lúc đưa ra những lời cay độc nhất để thực hiện những cơn phát cuồng tồi tệ nhất của mình. Ngay khi dứt câu hát cuối cùng, nó lại trở về tư thế nghiêm trang, trông còn ra dáng cò Già đẫy hơn gấp mười lần lúc trước.

Con chó rừng co rúm người lại, dẫu nó đã trưởng thành được tròn ba mùa, nhưng bạn chẳng thể nào đi chấp nhặt một kẻ sở hữu chiếc mỏ dài cả thước cùng uy lực đâm phập như một ngọn lao. Con cò Già đẫy vốn là một tên hét ra lửa nhưng nhát gan khét tiếng, song con chó rừng còn tệ hại hơn thế.

“Chúng ta phải sống rồi mới học được,” con Quái ngư từ tốn cất giọng, “và có điều này: Những chú chó rừng nhỏ thì nhiều vô kể, hỡi con, nhưng một con quái ngư độc nhất vô nhị như ta đây thì không hề phổ biến chút nào. Dẫu vậy, ta chẳng hề kiêu ngạo, bởi kiêu ngạo chính là con đường dẫn đến diệt vong; nhưng hãy ghi nhớ lấy, đó là Định Mệnh, và không một kẻ nào biết bơi, biết đi hay biết chạy lại dám lên tiếng chống lại Định Mệnh của mình cả. Ta hoàn toàn mãn nguyện với Định Mệnh. Chỉ cần chút may mắn, một đôi mắt tinh anh và thói quen kiểm tra xem một con lạch hay dòng nước tụ có đường thoát ra ngoài hay không trước khi trượt chân bước xuống, ngươi sẽ làm được khối việc lớn.”

“Có lần tôi nghe nói ngay cả Đấng Bảo Hộ Người Nghèo cũng có lúc phạm sai lầm,” con chó rừng thâm độc lên tiếng.

“Đúng vậy; nhưng chính Định Mệnh đã cứu giúp ta lúc đó. Đó là khi ta chưa trưởng thành hoàn toàn—trước trận nạn đói thứ ba tính ngược lên (thề bởi đôi bờ sông Gunga, thuở ấy những dòng sông đầy ắp nước làm sao!). Phải, ta khi ấy hãy còn trẻ người non dạ, và khi trận lụt kéo đến, còn ai vui sướng hơn ta nữa chứ? Chỉ một chút ít thôi cũng đủ khiến ta hạnh phúc ngập tràn vào thời điểm đó. Nước lụt ngập sâu cả làng, ta bơi ngược lên phía trên bến nước rồi tiến sâu vào nội địa, đến tận những cánh đồng lúa, và đâu đâu cũng ngập ngụa lớp bùn non tuyệt hảo. Ta còn nhớ rõ cả một đôi vòng tay (bằng thủy tinh, khiến ta vướng víu không ít) mà ta tìm thấy vào buổi chiều hôm đó. Phải, vòng cả vòng thủy tinh; và nếu trí nhớ không đánh lừa ta, thì có cả một chiếc giày. Lẽ ra ta nên vứt cả hai chiếc giày đi, ngặt nỗi lúc đó ta đang đói. Sau này ta đã khôn ngoan hơn. Phải. Thế là ta ăn uống no nê rồi lăn ra ngủ nghỉ; nhưng khi ta sẵn sàng quay trở lại dòng sông thì nước lụt đã rút, và ta lững thững bước đi giữa lớp bùn lầy của con đường cái quan. Còn ai oai phong hơn ta nữa chứ? Từng đoàn người kéo ra, nào tư tế, nào phụ nữ và trẻ em, và ta nhìn họ với ánh mắt đầy từ bi bác ái. Bùn lầy quả không phải là nơi lý tưởng để chiến đấu. Một người chèo thuyền hét lên: ‘Mau lấy rìu đến giết nó đi, vì đó chính là con Quái ngư của khúc sông cạn!’ ‘Không được,’ vị Bà-la-môn ngăn lại. ‘Nhìn kìa, nó đang rẽ nước dẫn lối kìa! Nó là vị thần hộ mệnh của làng ta đấy.’ Thế là họ nung nảy ném rất nhiều hoa về phía ta, và để tỏ lòng chu đáo, có kẻ còn dắt theo cả một con dê đi cắt ngang qua đường.”

“Thật tuyệt vời—thịt dê mới tuyệt làm sao!” con chó rừng chép miệng.

“Nhiều lông—quá nhiều lông, và nếu vớt được dưới nước thì mười mươi bên trong ẩn giấu một chiếc lưỡi câu hình chữ thập. Nhưng con dê đó ta đã nhận, và xuôi về bến nước trong sự tôn vinh tột độ. Sau này, Định Mệnh lại đưa đẩy gã người chèo thuyền từng muốn dùng rìu chặt đứt đuôi ta đến gặp ta. Thuyền của hắn mắc cạn trên một bãi bồi cũ mà ngươi chẳng thể nào nhớ nổi đâu.”

“Chúng ta đâu phải AI CŨNG là chó rừng ở cái xứ này,” con cò Già đẫy chen vào. “Có phải cái bãi bồi hình thành nơi những chiếc thuyền chở đá bị đắm vào năm đại hạn—một bãi cát dài tồn tại qua ba mùa lũ không?”

“Có tới hai bãi,” con Quái ngư đáp; “một bãi trên và một bãi dưới.”

“Ờ phải, ta quên mất. Có một lạch nước chia cắt chúng, và sau này lại khô cạn đi,” con cò Già đẫy lên tiếng, tỏ vẻ tự hào về trí nhớ siêu phàm của mình.

“Thuyền của vị ân nhân thiện lành ấy đã mắc cạn ngay trên bãi bồi phía dưới. Hắn đang ngủ ở mũi thuyền, và trong cơn ngái ngủ, đã nhảyỏm xuống—chỉ ngập đến eo—không, lúc đó chẳng qua chỉ ngập đến đầu gối để đẩy thuyền ra. Chiếc thuyền trống không của hắn trôi đi và lại va vào một điểm phía dưới khúc uốn tiếp theo, theo dòng chảy của sông khi đó. Ta bời theo sau, bởi ta biết con người sẽ kéo nhau ra để kéo nó lên bờ.”

“Và họ đã làm thế chứ?” con chó rừng hỏi, có chút kinh ngạc. Đây mới là kiểu săn mồi quy mô khiến nó phải nể phục.

“Ngay ở đó và xa hơn xuống phía dưới, họ đã làm thế. Ta không bời đi xa hơn nữa, nhưng chuyến đó mang lại cho ta ba mạng trong một ngày—toàn những gã phu thuyền (manji) béo tốt, và ngoại trừ trường hợp cuối cùng (hơi bất cẩn một chút), chẳng có lấy một tiếng kêu cứu nào kịp lọt đến tai những kẻ ở trên bờ.”

“Ái chà, một môn thể thao thật cao thượng! Nhưng nó đòi hỏi sự khôn ngoan và phán đoán chuẩn xác nhường nào chứ!” con chó rừng xuýt xoa.

“Không phải sự khôn ngoan đâu con, mà chỉ là sự suy ngẫm thôi. Một chút trầm tư trong cuộc sống cũng giống như muối rắc lên cơm vậy, như lời những người chèo thuyền hay nói, và ta vẫn luôn suy ngẫm sâu sắc từ xưa đến nay. Loài Cá sấu sông Hằng (Gavial), người anh họ chuyên ăn cá của ta, từng kể cho ta nghe việc bám theo lũ cá khó khăn đến thế nào, rằng con cá này khác con cá kia ra sao, và hắn phải tường tận tất cả bọn chúng, từ lúc bơi chung cho đến khi tách đàn. Ta cho thế là sự khôn ngoan; nhưng mặt khác, người anh họ Cá sấu sông Hằng của ta lại sống bầy đàn giữa đồng loại của hắn. ĐỒNG LOÀI của ta không bơi thành từng nhóm, nhô cả mõm lên khỏi mặt nước như loài sông Rewa; chúng cũng chẳng liên tục ngoi lên mặt nước rồi lật nghiêng mình như Mohoo và bé Chapta; chúng lại càng không tụ tập thành từng đàn lớn sau trận lụt như Batchua và Chilwa.”

“Loài nào cũng ngon miệng cả,” con cò Già đẫy vừa nói vừa khua lách cách chiếc mỏ.

“Người anh họ của ta cũng bảo thế, và làm rùm beng cả lên khi săn đuổi chúng, ngặt nỗi lũ đó chẳng bao giờ chịu bò lên bờ để trốn tránh cái mũi thính của hắn. ĐỒNG LOÀI của ta thì khác. Cuộc sống của họ gắn liền với đất liền, trong những ngôi nhà, giữa bầy gia súc. Ta buộc phải nắm rõ họ đang làm gì, và sắp sửa làm những gì; rồi cứ cộng dồn cái đuôi vào thân cây, như người ta vẫn nói, ta sẽ hiểu thấu toàn bộ con voi. Có một cành cây xanh và một vòng sắt treo lủng lẳng trước khung cửa ra vào không? Lão Quái ngư lập tức biết rằng một bé trai vừa chào đời trong ngôi nhà ấy, và một ngày nào đó sẽ phải ra bến nước để nô đùa. Một thiếu nữ sắp sửa bước lên xe hoa ư? Lão Quái ngư thừa biết, bởi hắn tận mắt thấy đàn ông mang sính lễ qua lại; và rồi chính nàng ta cũng sẽ ra bến nước để tắm gội trước ngày thành hôn—và đương nhiên là hắn có mặt ở đó. Sông ngòi thay đổi dòng chảy, bồi đắp nên mảnh đất mới ở nơi trước kia chỉ toàn cát trắng ư? Quái ngư đều nắm rõ trong lòng bàn tay.”

“Thế thìớ những kiến thức đó có ích gì chứ?” con chó rừng thắc mắc. “Dòng sông thậm chí còn dịch chuyển cả trong quãng đời ngắn ngủi của tôi cơ mà.” Sông ngòi ở Ấn Độ hầu như lúc nào cũng đổi dòng, và đôi khi có thể dịch chuyển tới hai hoặc ba dặm chỉ trong một mùa, nhấn chìm những cánh đồng ở bờ này và bồi đắp lớp phù sa màu mỡ sang bờ bên kia.

“Chẳng có thứ kiến thức nào hữu ích bằng đâu,” con Quái ngư đáp, “vì đất mới đồng nghĩa với những trận tranh chấp mới. Quái ngư thừa biết rõ điều đó. Oho! Quái ngư thấu tỏ hết. Ngay khi nước vừa rút cạn, hắn liền trườn lên những con lạch nhỏ mà loài người tưởng rằng đến một con chó chui vào cũng chẳng nổi, rồi kiên nhẫn phục ở đó. Chẳng mấy chốc, sẽ có một lão nông xuất hiện, tuyên bố sẽ trồng dưa chuột ở chỗ này, dưa hấu ở chỗ kia trên mảnh đất mới mà dòng sông vừa ban tặng cho lão. Lão dùng những ngón chân trần cảm nhận lớp bùn non màu mỡ. Lát sau lại có kẻ khác bước đến, nói rằng sẽ trồng hành, cà rốt và mía ở vị trí này vị trí nọ. Họ chạm mặt nhau như những chiếc thuyền trôi dạt vô định, rồi mỗi kẻ đều liếc xéo đối phương từ dưới vành khăn turban xanh to tướng. Lão Quái ngư nằm đó vừa nghe vừa ngóng. Họ gọi nhau là ‘Bằng hữu’, rồi dắt nhau đi cắm mốc ranh giới cho mảnh đất mới. Quái ngư lững thững bám theo họ từ điểm này sang điểm khác, lê cái thân mình sát rạt qua lớp bùn lầy. Giờ thì họ bắt đầu cãi vã! Giờ thì họ tuôn ra những lời lẽ gay gắt! Giờ thì họ giật khăn đóng của nhau! Giờ thì họ vung những cây gậy lathi lên, và cuối cùng, một kẻ ngã ngửa xuống vũng bùn, kẻ còn lại cuống cuồng tẩu thoát. Khi hắn quay trở lại, vụ tranh chấp đã được an bài, minh chứng chính là cây gậy tre bọc sắt của kẻ bại trận. Thế mà họ chẳng hề biết ơn Quái ngư lấy một lời. Không, họ gào lên ‘Giết người!’, thế là gia tộc hai bên lao vào hỗn chiến bằng gậy gộc, mỗi bên ngót nghét hai mươi mạng. Đồng loại của ta là những con người tốt bụng—những người Jat ở vùng cao nguyên—những kẻ thuộc tộc Malwai ở lưu vực sông Bet. Họ không bao giờ vung gậy đánh nhau chỉ vì dăm trò tiêu khiển tào lao, và khi trận chiến ngã ngũ, lão Quái ngư lại lững thững chờ sẵn ở phía hạ lưu, khuất tầm mắt của ngôi làng, ngay sau bụi cây kikar đằng kia. Lúc ấy họ mới lũ lượt kéo xuống, những gã Jat vai u thịt bرا—tám hay chín kẻ sóng đôi dưới bầu trời sao, khiêng theo xác chết đặt trên một chiếc chõng tre. Họ đều là những lão già râu tóc bạc phơ, mang thứ giọng trầm đục chẳng kém gì ta. Họ nhóm lên một đống lửa nhỏ—ôi! ta quá đỗi quen thuộc với ánh lửa ấy!—rồi cùng nhau rít thuốc lào, cúi đầu chụm lại thành một vòng tròn, hoặc nghiêng đầu nhìn về phía cái xác đang nằm trên bờ. Họ bàn tán rằng Luật pháp Anh quốc rồi sẽ mang tròng lợn đến trừng phạt vụ này, rằng gia quyến của kẻ sát nhân sẽ phải ngẩng mặt không nổi, bởi kẻ đó chắc chắn sẽ bị treo cổ giữa quảng trường nhà tù. Đoạn, thân nhân của người chết lại cất lời: ‘Cho nó treo cổ đi!’, thế là câu chuyện cứ thế lặp đi lặp lại—một lần, hai lần, rồi hai mươi lần trong suốt đêm dài dằng dặc. Cuối cùng, một kẻ lên tiếng: ‘Trận chiến vừa rồi là một trận đấu sòng phẳng. Chúng ta hãy nhận tiền bồi thường mạng người, nhỉnh hơn một chút so với mức kẻ sát nhân đề nghị, rồi sẽ không nhắc đến chuyện này nữa.’ Thế là họ bắt đầu kì kèo ngã giá tiền đẻ mạng, bởi người đã khuất vốn là một tráng đinh để lại rất nhiều con trai. Song trước lúc ánh bình minh (amratvela) ló rạng, họ cũng châm lửa hỏa táng hắn đôi chút theo đúng tục lệ, và thế là xác chết được đưa đến chỗ ta, và HẮN chẳng bao giờ phàn nàn gì thêm về chuyện đó nữa. Chà! Hỡi các con của ta, Quái ngư thấu tỏ hết thảy—Quái ngư thấu tỏ hết—và đám Jat vùng Malwah của ta quả là những con người tốt bụng!”

“Bọn chúng quá keo kiệt—keo kiệt đến mức chẳng bén mảng nổi đến diều ta,” con cò Già đẫy càu nhàu. “Đến một chút sừng bò để chải chuốt bọn chúng cũng chẳng chịu lãng phí, như người ta vẫn nói, với lại, ai mà đi mót lại được thứ gì sau khi đám Malwai quét sạch chứ?”

“À, ta—chính là kẻ đi mót—BỌN CHÚNG,” con Quái ngư cười khà khà.

“Thuở xưa, ở vùng Calcutta phía Nam,” con cò Già đẫy tiếp lời, “mọi thứ đều vứt ra đường phố, và chúng ta tha hồ nhặt nhạnh lựa chọn. Đó quả là những mùa ăn uống thịnh soạn. Nhưng ngày nay họ giữ cho đường phố sạch sẽ chẳng khác gì lớp vỏ trứng, thế là đồng bào ta đành bay đi hết. Sạch sẽ thì cũng một vừa hai phải; chứ ngày nào cũng quét dọn, lau chùi rồi phun nước tới bảy bận thì đến cả các Vị Thần cũng phải phát ngấy.”

“Có một con chó rừng miền hạ nguồn từng nghe kể từ một người anh em, và người đó lại truyền tai tôi rằng, ở vùng Calcutta phía Nam, tất cả loài chó rừng đều béo múp míp như rái cá vào mùa mưa,” con chó rừng vừa nói vừa nuốt nước bọt ừng ực chỉ khi mới nghĩ đến cảnh tượng đó.

“Ừ, ngặt nỗi ở đó có bọn mặt trắng—người Anh, và chúng mang theo những con chó từ đâu đó dưới hạ lưu sông bằng thuyền—to lớn và béo tốt—chính là để kìm hãm không cho lũ chó rừng béo lên đấy,” con cò Già đẫy đáp.

“Thế ra chúng cũng nhẫn tâm chẳng kém gì đám người ở đây sao? Lẽ ra tôi phải đoán được mới phải. Chẳng có lấy một góc đất, bầu trời hay dòng sông nào mở lòng bác ái với loài chó rừng cả. Mùa mưa năm ngoái, tôi từng nhìn thấy lều trại của một gã mặt trắng, và tôi cũng tiện tay gặm một chiếc dây cương vàng mới tinh. Bọn mặt trắng chẳng thèm thuộc da đúng cách gì cả. Nó làm tôi đau bụng gần chết.”

“Thế hãy còn may chán so với ta,” con cò Già đẫy xen vào. “Vào mùa thứ ba trong đời, khi còn là một chú chim trẻ tuổi và gan dạ, ta đã bay xuống đoạn sông nơi những chiếc thuyền lớn cập bến. Thuyền của người Anh to gấp ba lần cái làng này cơ.”

“Chắc nó từng đi đến tận Delhi nên mới bịa ra chuyện tất cả người dân ở đó đều đi bằng đầu,” con chó rừng lẩm bẩm. Con Quái ngư liền liếc mắt trái sang, đăm đăm nhìn con cò Già đẫy đầy dò xét.

“Thật đấy chứ,” con chim lớn khăng khăng khẳng định. “Một kẻ nói dối chỉ thốt ra lời gian dối khi hắn hy vọng người ta tin sái cổ. Chẳng có ai chưa từng tận mắt nhìn thấy những chiếc thuyền đó MÀ dám tin vào sự thật hiển nhiên này.”

“NHƯ THẾ thì nghe còn có lý hơn,” con Quái ngư gật gù. “Rồi sao nữa?”

“Từ trong khoang của chiếc thuyền đó, họ lôi ra những khối màu trắng khổng lồ, chỉ một lát sau là tan chảy thành nước. Rất nhiều mảnh vỡ rơi vãi khắp bờ sông, số còn lại nhanh chóng được cất vào một ngôi nhà có những bức tường dày. Nhưng một gã chèo thuyền vừa cười vừa ném cho ta một mẩu to bằng con chó con. Bản tính muôn đời của ta—cũng như đồng loại ta—là nuốt trọn không cần suy nghĩ, thế là ta nuốtμπửn mẩu đó theo đúng thói quen. Ngay lập tức, ta bị tấn công bởi một cái lạnh thấu xương khởi phát từ diều rồi chạy dọc xuống tận kẽ móng chân, tước đoạt cả khả năng phát ra tiếng nói của ta, trong khi lũ phu thuyền thì cười ngặt nghẽo chế nhạo ta. Chưa bao giờ ta cảm thấy cái lạnh nào kinh khủng đến thế. Ta nhảy cẫng lên vì đau đớn và bàng hoàng cho đến khi lấy lại được hơi thở, rồi ta vừa nhảy vừa gào thét oán thán sự giả dối của thế gian này; còn đám phu thuyền thì cười nhạo ta cho đến khi ngã lăn ra đất. Điều kỳ lạ nhất trong câu chuyện đó, ngoài cái sự lạnh lẽo diệu kỳ kia, chính là việc diều của ta hoàn toàn trống rỗng sau khi ta dứt tiếng than khóc!”

Con cò Già đẫy đã cố gắng hết sức để miêu tả cảm giác của nó sau khi nuốt chửng một tảng băng nặng bảy cân chở từ hồ Wenham của Mỹ tới, xuất phát từ một con tàu chở đá lạnh trong những năm tháng trước khi Calcutta tự sản xuất đá bằng máy móc; nhưng ngặt nỗi bản thân nó chẳng biết băng là gì, còn con Quái ngư và con chó rừng lại càng mù tịt hơn, nên câu chuyện chẳng đạt được hiệu quả chút nào.

“Bất cứ điều gì,” con Quái ngư nói, lại nhắm nghiịt mắt trái lại—“BẤT CỨ ĐIỀU GÌ xuất phát từ một chiếc thuyền lớn gấp ba lần Mugger-Ghaut đều có thể xảy ra. Làng của ta dẫu sao cũng chẳng phải là chốn nhỏ bé gì.”

Có tiếng còi vang lên chói lọi trên cây cầu phía trên, và chuyến tàu tốc hành Delhi lao vút qua, tất cả các toa tàu đều lấp lánh ánh đèn, cùng những cái bóng trung thành lướt theo sát gót dọc theo dòng sông. Nó ầm ầm khuất dạng vào màn đêm u tối; nhưng con Quái ngư và con chó rừng đã quá quen thuộc với cảnh tượng ấy đến mức chẳng thèm ngoảnh đầu nhìn lại.

“Liệu điều đó có kém kỳ diệu hơn một chiếc thuyền to gấp ba lần Mugger-Ghaut không?” con chim vừa nói vừa ngước nhìn lên.

“Ta đã tận mắt chứng kiến người ta xây dựng nó đấy, hỡi con. Từng viên đá một, ta nhìn những trụ cầu vươn lên, và khi có kẻ ngã xuống (hầu hết bọn họ đều có đôi chân cực kỳ vững chãi—nhưng CỨ MỖI KHI họ ngã), ta đều sẵn sàng túc trực. Sau khi trụ cầu đầu tiên hoàn thành, họ chẳng bao giờ thèm ngó xuống hạ lưu để tìm xác đem đi hỏa táng nữa. Lại một lần nữa, ta tiết kiệm cho họ khối phiền toái. Chẳng có gì là kỳ lạ trong việc xây cầu cả,” con Quái ngư thản nhiên đáp.

“Nhưng thứ lao vút qua đó, kéo theo những cỗ xe có mái che kìa! Thật quá đỗi kỳ lạ,” con cò Già đẫy lặp lại. “Không còn nghi ngờ gì nữa, đó chính là một giống trâu bò hoàn toàn mới. Sẽ có ngày nó trượt chân ngã nhào xuống khúc trên kia giống như đám công nhân năm xưa thôi. Khi ấy lão Quái ngư sẽ lại được dịp sẵn sàng.”

Con chó rừng nhìn con cò Già đẫy, rồi con cò Già đẫy lại nhìn con chó rừng. Nếu có một điều mà chúng quả quyết chắc chắn hơn bất cứ thứ gì trên đời, thì đó chính là việc cỗ máy lửa kia chẳng dính dáng gì đến loài trâu bò cả. Con chó rừng đã từng tận mắt quan sát nó hết lần này đến lần khác từ những rặng dứa dại bên lề đường ray, còn con cò Già đẫy thì đã chứng kiến sự hiện diện của những cỗ máy xe lửa kể từ khi đầu máy hơi nước đầu tiên lăn bánh tại Ấn Độ. Chỉ có điều con Quái ngư là chưa từng thấy, nó chỉ ngước nhìn vật thể đó từ phía dưới, nơi mái vòm bằng đồng trông chẳng khác nào cái u trên lưng một con bò.

“Ừ—chắc là một loại trâu bò mới rồi,” con Quái ngư chậm rãi lặp lại để tự trấn an tâm trí mình; và “Chắc chắn nó là trâu bò rồi,” con chó rừng hùa theo.

“Và mặt khác, biết đâu nó lại là——” con Quái ngư bực dọc bắt đầu.

“Chắc chắn—quá đỗi chắc chắn rồi,” con chó rừng nhanh nhảu tiếp lời mà chẳng buồn đợi đối phương nói hết câu.

“Cái gì cơ?” con Quái ngư tức giận gầm lên, bởi nó cảm nhận được đám kia đang biết nhiều điều hơn mình. “Nó có thể là cái gì chứ? Ta còn chưa dứt lời mà. Chính ngươi vừa bảo nó là trâu bò đấy thôi.”

“Nó là bất cứ thứ gì mà Đấng Bảo Hộ Người Nghèo muốn. Tôi là bề tôi của NgÀI—chứ không phải bề tôi của cái thứ đang băng qua sông kia.”

“Dù nó là cái thá gì đi nữa, đó cũng là sản phẩm của bọn mặt trắng,” con cò Già đẫy nhận xét; “và về phần mình, ta chẳng dại gì mà nằm phơi thây trên một bãi cát sát rạt với nó thế này.”

“Ngươi đâu có hiểu rõ người Anh như ta,” con Quái ngư nói. “Từng có một gã mặt trắng xuất hiện ở đây khi cây cầu đang được xây dựng, chiều nào hắn cũng chống thuyền ra giữa dòng, dùng chân khua lạo xạo trên những tấm ván sàn và thì thầm: ‘Nó ở đây à? Nó ở đằng kia phải không? Mang súng cho tao.’ Ta nghe thấy tiếng hắn từ trước khi kịp nhìn thấy bóng dáng—từng âm thanh hắn tạo ra—tiếng kẽo kẹt, tiếng thở phì phò và tiếng lách cách của khẩu súng, ngược xuôi dọc theo dòng sông. Cứ mỗi lần ta ngoạm được một tên công nhân của hắn, qua đó giúp họ tiết kiệm khối tiền mua củi hỏa táng, là thể nào hắn cũng lùng sục ra tận bến nước, gào thét lớn tiếng rằng hắn sẽ săn lùng ta, sẽ tẩy uế dòng sông cho bằng sạch—tẩy uế lão Quái ngư của Mugger-Ghaut! TA ĐÂY NÀY! Hỡi các con, ta từng bơi dưới đáy thuyền của hắn ròng rã suốt hàng giờ liền, nghe tiếng hắn nổ súng vào những khúc gỗ; và khi chắc mẩm hắn đã mệt phờ, ta liền ngoi lên sát bên cạnh hắn, ngoạm cho một cú vang trời ngay trước mặt. Khi cây cầu hoàn thành, hắn xách gói rời đi. Tất cả bọn người Anh đều săn lùng theo cái kiểu đó, trừ những lúc bọn chúng bị săn đuổi.”

“Ai lại đi săn lùng bọn mặt trắng cơ chứ?” con chó rừng hào hứng hỏi dồn.

“Bây giờ thì chẳng có ai, nhưng thuở trước ta từng săn lùng bọn chúng rồi.”

“Ta lờ mờ nhớ đến thời kỳ Săn lùng đó. Lúc ấy ta hãy còn trẻ lắm,” con cò Già đẫy vừa nói vừa khua chiếc mỏ đầy hàm ý.

“Lúc đó ta đã định cư vững chắc ở đây rồi. Ngôi làng của ta đang được xây dựng lại lần thứ ba, nếu ta nhớ không lầm, thì người anh họ Cá sấu sông Hằng của ta mang tin tức về những vùng nước trù phú ở phía trên thành phố Benares đến cho ta. Ban đầu ta chẳng buồn đi, bởi gã anh họ chuyên ăn cá của ta thỉnh thoảng chẳng phân biệt nổi đâu là khúc nước tốt đâu là chỗ tồi; nhưng rồi ta nghe người dân làng ta bàn tán vào những buổi chiều tà, và những gì họ nói đã thuyết phục hoàn toàn ta.”

“Thế họ đã nói gì vậy?” con chó rừng sốt sắng hỏi.

“Họ nói đủ để khiến ta, lão Quái ngư của Mugger-Ghaut, phải rời bỏ mặt nước và bước lên đôi chân của mình. Ta lên đường vào ban đêm, tận dụng những con lạch nhỏ nhất hễ chúng còn dòng chảy; ngặt nỗi lúc đó đang là đầu mùa nóng, dòng suối nào cũng cạn khô. Ta băng qua những con đường bụi bặm; ta lội qua những bãi cỏ cao; ta trèo qua những ngọn đồi dưới ánh trăng. Hỡi các con, ta thậm chí còn trèo qua cả những mỏm đá—hãy ngẫm cho kỹ điều này. Ta đã vượt qua vùng đất Sirhind khô cằn không một giọt nước, trước khi tìm được hướng chảy của những con suối nhỏ đổ về sông Gunga. Chuyến hành trình cách xa đồng loại và dòng sông quen thuộc của ta kéo dài trọn một tháng trời. Thật quá đỗi diệu kỳ!”

“Thế dọc đường ngài ăn món gì?” con chó rừng hỏi, vốn là kẻ luôn đặt cả tâm hồn vào cái dạ dày bé tí của mình nên chẳng mảy may ấn tượng trước những chuyến thám hiểm trên cạn của con Quái ngư.

“Những gì ta có thể kiếm được—HỠI NGƯỜI ANH EM,” con Quái ngư chậm rãi kéo dài từng tiếng.

Ở Ấn Độ, người ta sẽ chẳng bao giờ gọi ai là anh em họ trừ khi muốn vơ quàng vơ quẩm một thứ quan hệ họ hàng nào đó; và vì chỉ trong những câu chuyện cổ tích hoang đường mới có chuyện Quái ngư kết hôn với chó rừng, nên con chó rừng thừa hiểu lý do vì sao bỗng nhiên nó lại được cất nhắc vào vòng tay gia quyến của lão Quái ngư. Nếu chỉ có hai kẻ ở đó thì nó đã chẳng bận tâm, ngặt nỗi đôi mắt con cò Già đẫy lại đang lấp lánh ý cười trước trò đùa ác ý này.

“Chắc chắn rồi, thưa Phụ thân, lẽ ra tôi phải đoán ra mới phải,” con chó rừng đáp. Một con quái ngư nào lại thích bị gọi là cha của loài chó rừng cơ chứ, thế nên lão Quái ngư của Mugger-Ghaut đã gầm lên những lời lẽ tương tự—kèm theo vô số từ ngữ khó nghe khác mà ta chẳng cần phải nhắc lại ở đây.

“Đấng Bảo Hộ Người Nghèo vừa nhận họ hàng xong cơ mà. Làm sao tiểu nhân đây dám nhớ chuẩn xác bậc vai vế được chứ? Hơn nữa, chúng ta lại cùng chung một gu ẩm thực cơ mà. Chính ngài ấy vừa nói thế còn gì,” con chó rừng láu cá cãi lại.

Câu trả lời ấy chỉ càng làm tình hình tệ hơn, bởi điều mà con chó rừng ngầm ám chỉ chính là việc con Quái ngư chắc hẳn đã ngấu nghiến phần thức ăn trong chuyến hành trình trên cạn ấy khi chúng vẫn còn tươi roi rói mỗi ngày, thay vì cất giấu đi cho đến khi chúng đạt độ nhừ và trạng thái thích hợp như mọi con quái ngư tự trọng và phần lớn dã thú vẫn làm mỗi khi có cơ hội. Quả thực, một trong những từ ngữ khinh miệt nặng nề nhất dọc theo dải lòng sông chính là “kẻ ăn thịt tươi”. Nó tồi tệ chẳng khác nào gọi một kẻ là ăn thịt đồng loại.

“Bữa ăn đó đã diễn ra từ ba mươi mùa trước rồi,” con cò Già đẫy điềm tĩnh cắt ngang. “Nếu chúng ta có ngồi đôi co thêm ba mươi mùa nữa thì nó cũng chẳng quay trở lại đâu. Giờ hãy kể cho chúng ta nghe, điều gì đã xảy ra khi ngươi đặt chân đến vùng nước trù phú sau chuyến hành trình trên cạn kỳ diệu ấy. Nếu cứ ngồi nghe tiếng tru tréo của mọi con chó rừng trên đời thì công việc của cả cái thị trấn này sớm muộn gì cũng đình trệ hết, như người ta vẫn nói.”

Chắc hẳn con Quái ngư đang thầm cảm ơn vì được giải vây, nên nó vội vã tuôn một mạch:

“Thề bởi đôi bờ sông Gunga! Khi đến đó, chưa bao giờ ta được chứng kiến những vùng nước nào vĩ đại đến thế!”

“Chúng còn tuyệt hơn cả trận lụt lớn mùa năm ngoái không?” con chó rừng tò mò.

“Tuyệt ư! Trận lụt đó chẳng thấm tháp gì so với con nước năm năm mới có một lần—chỉ dăm ba kẻ tha hương chết đuối, vài con gà và một xác bò đực nổi lềnh bềnh trong dòng nước đục ngầu với những luồng xoáy ngược. Nhưng vào mùa mà ta đang nhớ đến, dòng sông phẳng lặng, êm đềm, và đúng như lời vị Cá sấu sông Hằng cảnh báo, những xác người Anh trôi dạt xuống, tấp sát vào nhau. Chính vào mùa đó ta đã phát triển trọn vẹn bề ngang lẫn chiều sâu của mình—cả bề hoành lẫn bề sâu. Bắt đầu từ Agra, qua Etawah cho đến vùng nước mênh mông ở Allahabad——”

“Ồ, cái vũng nước xoáy nằm dưới chân tường pháo đài ở Allahabad ấy hả!” con cò Già đẫy tiếp lời. “Bọn chúng dạt vào đó đông như mòng két đậu vào rặng sậy, cứ xoay tít vòng tròn—cứ thế này này!”

Nó lại bắt đầu bài múa rợn người của mình, trong khi con chó rừng đứng ngẩn ngơ nhìn với ánh mắt đầy ghen tị. Dĩ nhiên là nó chẳng thể nào nhớ nổi năm Cuộc nổi dậy đẫm máu mà bọn chúng đang nhắc tới. Con Quái ngư tiếp tục câu chuyện:

“Phải, ngay tại Allahabad, người ta chỉ cần nằm im lìm trong vùng nước lặng và để hai mươi cái xác trôi qua rồi chọn lấy một; và trên hết, người Anh thuở ấy không hề vướng víu trang sức, khuyên mũi hay vòng chân như đám phụ nữ làng ta ngày nay. Mê đắm xiêm y trang sức ắt sẽ kết thúc bằng một sợi thòng lọng quanh cổ, như người ta vẫn thường nói. Tất cả loài quái ngư ở mọi dòng sông đều béo múp míp vào thời điểm đó, nhưng Định Mệnh đã định đoạt để ta trở thành kẻ béo tốt nhất trong số chúng. Tin tức lan truyền rằng người Anh đang bị săn đuổi và dồn xuống các dòng sông, và thề bởi đôi bờ sông Gunga! chúng ta đã tin đó là sự thật. Càng xuôi về phía nam ta càng đinh ninh điều đó là thật; và ta đã bơi xuống hạ lưu vượt qua cả Monghyr cùng những ngôi lăng mộ hướng ra dòng sông.”

“Ta biết địa danh đó,” con cò Già đẫy nói. “Kể từ những năm tháng ấy, Monghyr đã trở thành một thành phố lụi tàn. Bây giờ chẳng còn mấy ai sinh sống ở đó nữa.”

“Sau đó ta lững thững bơi ngược dòng vô cùng chậm rãi và uể oải, và cách Monghyr một đoạn không xa về phía trên, một chiếc thuyền chở đầy người mặt trắng trôi dạt xuống—vẫn còn sống! Theo ta nhớ, đó toàn là phụ nữ, nằm dưới một tấm vải căng trên những thanh gỗ, và khóc lóc thảm thiết. Thuở ấy, chẳng có lấy một phát súng nào nhắm vào chúng ta, những kẻ canh gác khúc sông cạn. Tất cả súng ống đều bận rộn ở những chiến trường khác. Chúng ta có thể nghe thấy tiếng súng ngày lẫn đêm từ trong nội địa vọng ra, lúc gần lúc xa tùy theo hướng gió đổi chiều. Ta ngoi lên ngay trước mũi thuyền, bởi ta chưa từng nhìn thấy người mặt trắng nào còn sống bao giờ, dù ta rất am hiểu về họ qua những hình thái khác. Một đứa trẻ da trắng trần truồng quỳ gối bên mạn thuyền, rướn người định nhúng những ngón tay xuống dòng sông. Thật là một cảnh tượng đẹp đẽ khi ngắm nhìn trẻ con say mê dòng nước chảy đến nhường nào. Ngày hôm đó ta đã ăn no, nhưng đâu đó trong cơ thể ta vẫn còn một khoảng trống nhỏ chưa được lấp đầy. Dù vậy, ta ngoi lên vì sự hiếu kỳ và muốn thưởng ngoạn trò vui chứ không phải vì cái ăn. Đôi bàn tay chúng nổi bật rõ đến mức ta thậm chí chẳng thèm nhắm mắt khi ngoạm xuống; nhưng chúng lại quá nhỏ bé, dẫu hàm răng ta đã khập đúng mục tiêu—ta dám chắc điều đó—đứa trẻ vẫn rụt tay lên nhanh như cắt, hoàn toàn vô sự. Chúng chắc hẳn đã lọt qua kẽ giữa các răng ta—những bàn tay trắng trẻo nhỏ xíu ấy. Lẽ ra ta phải chộp lấy ngang khuỷu tay nó; nhưng như ta đã nói, ta ngoi lên hoàn toàn chỉ vì trò vui và khát vọng khám phá những điều mới lạ. Bọn họ lần lượt thét lên trên thuyền, rồi lát sau ta lại ngoi lên để ngắm nhìn chúng. Chiếc thuyền quá nặng để có thể lật úp. Bọn họ suy cho cùng chỉ là đàn bà, nhưng kẻ nào tin lời đàn bà chẳng khác nào giẫm chân lên đám bèo tấm giữa đầm, như câu cửa miệng vẫn nói; và thề bởi đôi bờ sông Gunga, đó hoàn toàn là sự thật!”

“Có lần một người phụ nữ từng cho tôi dăm miếng da cá phơi khô,” con chó rừng lên tiếng. “Tôi từng hy vọng sẽ chớp được đứa con nhỏ của ả, nhưng thức ăn cho ngựa dẫu sao vẫn ngon hơn cú đá hậu của con ngựa, như người ta vẫn nói. Thế còn mụ đàn bà của ngài đã xử trí thế nào?”

“Ả ta ném về phía ta một thứ súng ngắn, loại mà ta chưa từng thấy bao giờ trước hay sau đó cả” (chắc hẳn con Quái ngư đã đụng độ một khẩu súng lục ổ quay cổ điển); “và ta cứ thế há hốc mồm đứng ngây ra, đầu chìm ngập trong làn khói súng. Chưa bao giờ ta chứng kiến cảnh tượng nào kỳ lạ đến thế. Năm phát liền, nhanh như lúc ta quẫy đuôi—thế này này!”

Con chó rừng, nãy giờ càng lúc càng bị cuốn vào câu chuyện, chỉ vừa kịp nhảy lùi lại phía sau khi chiếc đuôi khổng lồ quét qua vù vù như một lưỡi hái.

“Chính xác là cho đến phát súng thứ năm,” con Quái ngư điềm nhiên tiếp lời như thể nó chưa từng mảy may có ý định đánh ngất một thính giả nào—“chính xác là cho đến phát súng thứ năm ta mới chịu chìm xuống, và ta đã ngoi lên kịp lúc để nghe gã chèo thuyền thông báo với đám đàn bà da trắng rằng ta chắc chắn đã chầu diêm vương. Có một viên đạn đã xuyên qua dưới lớp giáp cổ của ta. Ta chẳng rõ nó còn nằm ở đó hay không, đơn giản vì ta không thể quay đầu lại được. Hãy ngước nhìn và kiểm tra xem, hỡi con. Nó sẽ chứng minh câu chuyện của ta là hoàn toàn xác thực.”

“Tôi ư?” con chó rừng hoảng hốt. “Há một kẻ chuyên ăn giày rách, một tên chuyên gặm xương cốt lại dám cả gan hoài nghi lời của bậc Niềm Kiêu Hãnh của Dòng Sông hay sao? Nguyện mong chiếc đuôi này bị lũ chó con mù lòa cắn đứt nếu có bất kỳ bóng hình nào của ý nghĩ đó dám vắt ngang qua tâm trí hèn mọn của tiểu nhân! Đấng Bảo Hộ Người Nghèo vừa hạ cố thông báo cho bề tôi này biết rằng có lần trong đời ngài đã từng bị thương bởi một người phụ nữ. Thế là quá đủ rồi, và tôi sẽ kể lại câu chuyện đó cho tất cả đám con cháu của mình mà chẳng mòi xin thêm bất kỳ bằng chứng nào nữa.”

“Sự lịch thiệp quá mức đôi khi chẳng khác nào sự bất lịch sự, bởi như người ta vẫn nói, ta có thể nghẹn thở vì ăn quá nhiều sữa chua đông đặc. Ta KHÔNG HỀ muốn bất kỳ đứa con nào của ngươi biết rằng lão Quái ngư của Mugger-Ghaut lại nhận vết thương duy nhất trong đời từ tay một người phụ nữ. Bọn chúng còn mải bận tâm đến khối chuyện khác nếu chúng kiếm được miếng ăn thảm hại hệt như người cha của chúng.”

“Chuyện đó đã bị chìm vào quên lãng từ lâu rồi! Chưa từng có câu chuyện nào như thế cả! Chẳng có mụ đàn bà da trắng nào hết! Cũng chẳng có chiếc thuyền nào sất! Hoàn toàn chẳng có chuyện gì xảy ra cả.”

Con chó rừng nguầy nguậy chiếc đuôi để minh chứng cho việc mọi thứ đã hoàn toàn bị xóa sạch khỏi ký ức của nó, rồi ra dáng ngồi phịch xuống.

“Quả thực, rất nhiều chuyện đã xảy ra,” con Quái ngư nói, tỏ ra thất bại trong nỗ lực lần thứ hai trong đêm nhằm chiếm ưu thế trước người bạn đồng hành của mình (dẫu vậy chẳng ai mang lòng thù hằn ai. Ăn và bị ăn vốn là thứ luật lệ sòng phẳng dọc theo dòng sông, và con chó rừng luôn nhận được phần phế thải của nó sau khi con Quái ngư kết thúc bữa ăn). “Ta rời chiếc thuyền đó và tiếp tục bơi ngược dòng, và khi ta đến Arrah cùng những vùng nước tụ phía sau nó, chẳng còn bóng dáng xác người Anh nào trôi dạt nữa. Dòng sông vắng lặng suốt một thời gian. Rồi bắt đầu xuất hiện một hoặc hai cái xác mặc áo khoác đỏ, không phải người Anh, nhưng đều cùng một loại—người Hindu và người Purbeeah—rồi năm sáu xác trôi song song nhau, và cuối cùng, từ Arrah ngược lên phía Bắc vượt qua cả Agra, cảnh tượng trông hệt như thể toàn bộ các ngôi làng đã lũ lượt dắt díu nhau bước xuống dòng nước. Bọn chúng nối đuôi nhau trôi dạt ra từ những con lạch nhỏ, giống như những khúc gỗ trôi xuống trong mùa mưa. Khi nước sông dâng cao, chúng cũng nổi lên thành từng đoàn từ những bãi cát mà chúng từng mắc cạn; và dòng nước lũ rút đi đã kéo lê chúng băng qua các cánh đồng và xuyên qua khu rừng rậm bằng mái tóc dài. Suốt cả đêm hôm đó, khi hướng về phía Bắc, ta liên tục nghe thấy tiếng súng nổ, và vào ban ngày là tiếng những bước chân nện trên giày của binh lính vượt qua các khúc sông cạn, cùng với thứ âm thanh mà bánh xe bò nặng trĩu tạo ra trên lớp cát dưới làn nước; và cứ mỗi đợt sóng cuộn lại mang theo thêm nhiều xác chết. Cuối cùng, ngay cả ta cũng cảm thấy hoảng sợ, bởi ta tự nhủ: ‘Nếu tai họa này giáng xuống đầu loài người, thì lão Quái ngư của Mugger-Ghaut làm sao mà trốn tránh được?’ Lại có cả những chiếc thuyền trôi dạt phía sau ta không buồm, bốc cháy ngùn ngụt liên tục, hệt như những chiếc thuyền chở bông đôi khi bị cháy, nhưng chúng chẳng bao giờ chìm.”

“A!” con cò Già đẫy thốt lên. “Những chiếc thuyền kiểu đó cũng từng trôi dạt đến Calcutta ở miền Nam. Chúng cao và có màu đen, chúng quẫy nước phía sau bằng một chiếc đuôi, và chúng——”

“To gấp ba lần ngôi làng của ta. Thuyền của TA thấp và có màu trắng; chúng quẫy nước ở cả hai bên mạn và chẳng lớn hơn thuyền của một kẻ nói thật là bao. Chúng khiến ta vô cùng sợ hãi, thế nên ta đã rời bỏ dòng nước để quay trở lại dòng sông quen thuộc này, ẩn nấp vào ban ngày và đi bộ vào ban đêm khi không tìm được những con lạch nhỏ để nương thân. Ta đã trở về làng cũ của mình, dẫu chẳng mảy mong chờ sẽ được nhìn thấy bóng dáng đồng bào nào ở đó. Thế nhưng họ vẫn đang cày bừa, gieo hạt, gặt hái và ngược xuôi trên cánh đồng của mình, bình yên chẳng khác gì đàn gia súc của chính họ.”

“Liệu lúc đó trong sông còn nguồn thức ăn ngon lành nào không?” con chó rừng hỏi.

“Nhiều hơn cả mức ta mong muốn. Ngay cả ta—dẫu ta không bao giờ ăn bùn—thậm chí ta còn cảm thấy mệt mỏi, và nếu ta nhớ không lầm, có chút sợ hãi trước sự trôi dạt liên tục của những kẻ câm lặng ấy. Ta nghe đồng bào ở làng ta bàn tán rằng toàn bộ người Anh đều đã chết sạch; nhưng những kẻ trôi dạt với tư thế úp mặt theo dòng nước LẠI KHÔNG PHẢI là người Anh, như đồng bào ta đã tận mắt nhìn thấy. Thế rồi người làng ta bảo rằng tốt nhất là không nên bàn tán gì thêm, cứ đóng thuế rồi cày cấy mà sống. Bẵm đi một thời gian dài, dòng sông trở nên quang đảng, và những kẻ trôi dạt xuống đó rõ ràng đã chết đuối vì lũ lụt, như ta có thể dễ dàng nhận thấy; và dẫu việc kiếm ăn lúc đó không còn dễ dàng nữa, ta vẫn cảm thấy vô cùng thỏa mãn. Sát sinh dăm ba mạng ở chỗ này chỗ kia chẳng phải là chuyện tồi tệ gì—nhưng ngay cả Quái ngư cũng có lúc cảm thấy đủ đầy, như người ta vẫn thường nói.”

“Thật kỳ diệu! Quả thực vô cùng kỳ diệu!” con chó rừng xuýt xoa. “Ta cảm thấy béo tốt lên chỉ nhờ việc lắng nghe những câu chuyện ăn uống thịnh soạn nhường ấy. Và sau đó, nếu mạn phép được hỏi, Đấng Bảo Hộ Người Nghèo đã làm gì tiếp theo?”

“Ta tự nhủ với bản thân—và thề bởi đôi bờ sông Gunga! ta đã khóa chặt lời thề đó bằng hàm răng của mình—ta tự nhủ sẽ không bao giờ đi lang thang đây đó nữa. Thế là ta sinh sống ngay tại bến nước, sát rạt với đồng bào của mình, và ta canh chừng họ qua năm tháng hết năm này đến năm khác; và họ yêu mến ta đến mức cứ hễ nhìn thấy cái đầu ta ngoi lên là họ lại ném vòng hoa cúc vạn thọ vào mặt ta. Phải, và Định Mệnh đã vô cùng nhân hậu với ta, dòng sông cũng đủ rộng lượng để tôn trọng sự hiện diện bé mọn nghèo nàn và già cỗi này; chỉ có điều……”

“Chẳng có ai hoàn toàn hạnh phúc từ cái mỏ cho đến tận chiếc đuôi đâu,” con cò Già đẫy đầy cảm thông lên tiếng. “Thế lão Quái ngư của Mugger-Ghaut còn mong mỏi điều gì hơn nữa chứ?”

“Chính là đứa trẻ da trắng nhỏ bé mà ta đã để tuột mất,” con Quái ngư thở dài thườn thượt. “Nó rất nhỏ, nhưng ta chưa bao giờ quên. Giờ ta đã già rồi, nhưng trước khi nhắm mắt xuôi tay, ta vẫn ấp ủ mong ước được thử một điều mới mẻ lần nữa. Dẫu biết rằng bọn chúng là một lũ người bước đi nặng nề, ồn ào và ngốc nghếch, trò vui mang lại chẳng đáng là bao, nhưng ta vẫn nhớ về những ngày tháng xưa cũ ở phía trên Benares, và nếu đứa trẻ đó còn sống, chắc chắn nó vẫn sẽ khắc ghi trong lòng. Biết đâu nó vẫn đang lang thang dọc theo bờ của một dòng sông nào đó, kể lể về việc thuở nhỏ nó từng thò tay qua kẽ răng của lão Quái ngư Mugger-Ghaut như thế nào và vẫn sống sót để dệt nên câu chuyện ấy. Định Mệnh đã quá đỗi nhân hậu với ta, nhưng điều đó đôi khi vẫn cứ dằn vặt ta trong những giấc mơ—hình ảnh về đứa trẻ da trắng nhỏ bé ngồi ở mũi chiếc thuyền ấy.” Nó ngáp dài, rồi khép chặt hàm răng lại. “Và giờ ta sẽ nghỉ ngơi và suy ngẫm. Hãy giữ im lặng, hỡi các con của ta, và kính trọng bậc cao niên.”

Nó cứng nhắc xoay người, lững thững trườn lên đỉnh bãi cát, trong khi con chó rừng lùi lại cùng con cò Già đẫy về phía bóng râm của một thân cây mắc cạn ở đầu mút gần cây cầu đường sắt nhất.

“Đó quả là một cuộc đời sung sướng và lắm bổng lộc làm sao,” nó cười toe toét, ngước lên đầy dò xét nhìn con bóng dáng to lớn vượt trội của con chim đang đứng sừng sững phía trên. “Thế mà ngài ấy chưa từng có lấy một bận thấy hứng thú để chỉ cho ta biết mẩu mồi nào có thể vương vãi dọc theo bờ sông. Trong khi ta đã mách cho HẮN hàng trăm lần về những bữa tiệc ngon lành đang trôi dạt xuống hạ lưu. Mới hay câu nói ‘Thiên hạ đều quên sạch chó rừng và bác thợ cạo ngay khi tin tức đã được loan truyền’ quả không sai chút nào! Giờ thì lão ta đi ngủ mất tiêu rồi! Arrh!”

“Chó rừng thì săn mồi kiểu gì với Quái ngư được chứ?” con cò Già đẫy lạnh lùng đáp. “Kẻ trộm lớn với kẻ trộm bé; dễ gì phân định được ai mới là kẻ húp trọn phần phế thải.”

Con chó rừng quay phắt đi, vừa lầm bầm càu nhàu vừa toan cuộn tròn người lại dưới gốc cây, thì đột nhiên nó co rúm người lại, ngước đôi mắt qua những cành cây xơ xác nhìn lên cây cầu nằm sừng sững gần như ngay trên đỉnh đầu.

“Lại chuyện gì nữa đây?” con cò Già đẫy lo lắng lên tiếng, khẽ khua đôi cánh.

“Chờ xem đã nào. Gió đang thổi từ phía chúng ta sang bên đó, nhưng bọn chúng không hề lùng sục chúng ta đâu—hai gã đàn ông kia kìa.”

“Đàn ông ư? Chức vị của ta sẽ bảo vệ ta. Cả cõi Ấn Độ này đều biết ta là linh vật thần thánh.” Con cò Già đẫy, vốn đóng vai trò là một tay dọn rác hạng sang, được phép tự do đi lại bất cứ đâu nó muốn, thế nên nó chẳng mảy man run sợ trước điều gì.

“Tôi thì chẳng đáng để nhận một cú đấm từ bất cứ thứ gì xịn xò hơn một chiếc giày cũ,” con chó rừng lẩm bẩm rồi tiếp tục vểnh tai nghe ngóng. “Hãy lắng nghe tiếng bước chân kìa!” nó nói tiếp. “Đó tuyệt nhiên không phải loại giày da của dân quê, mà là giày đinh của bọn mặt trắng đấy. Nghe kìa! Kim loại va vào kim loại ở phía trên kia! Súng kìa! Này bạn, đám người Anh ngốc nghếch bước chân nặng nề ấy đang kéo đến để nói chuyện phải quấy với lão Quái ngư đấy.”

“Thế thì mau đi cảnh báo hắn đi. Hắn vừa được ai đó không khác mấy một con chó rừng đói khát tôn vinh là Đấng Bảo Hộ Người Nghèo cách đây chưa lâu mà.”

“Cứ để người anh họ của tôi tự bảo vệ tấm thân của hắn đi. Hắn đã nói đi nói lại với tôi hết lần này đến lần khác rằng chẳng có gì phải sợ bọn mặt trắng cả. Chắc chắn bọn chúng là người mặt trắng rồi. Chẳng có một dân làng Mugger-Ghaut nào dám cả gan bén mảng đến gây sự với hắn đâu. Thấy chưa, tôi đã bảo đó là súng mà! Giờ thì với chút may mắn, chúng ta sẽ được một bữa no nê trước khi trời hửng sáng. Hắn không thể nghe rõ khi ở dưới nước, và—lần này thì không phải đàn bà đâu nhé!”

Một nòng súng sáng loáng lóe lên trong tích tắc dưới ánh trăng trên các thanh dầm cầu. Con Quái ngư đang nằm phục trên bãi cát im lìm như chính cái bóng của nó, đôi chân trước hơi dang rộng, chiếc đầu gục xuống giữa hai chân, ngáy khò khò hệt như một—con quái ngư.

Một giọng nói trên cầu thì thầm: “Cú bắn này hơi kỳ cục—gần như bắn thẳng xuống—nhưng an toàn như chẻ tre. Tốt hơn hết nên nhắm vào phần sau cổ đi. Chúa ơi! Đúng là một con quái vật! Dù vậy, dân làng sẽ phát rồ lên cho xem nếu hắn bị bắn chết. Hắn chính là vị thần linh (deota) của vùng này đấy.”

“Tôi chẳng thèm bận tâm đâu,” một giọng khác đáp lời; “hắn đã ngốn khoảng mười lăm phu khuân vác cừ khôi của tôi trong lúc xây cầu rồi, và đã đến lúc phải chấm dứt thói đó của hắn. Tôi đã rình rập hắn trên thuyền cả mấy tuần nay. Cứ sẵn sàng khẩu Martini ngay khi tôi tọng cho hắn cả hai nòng này nhé.”

“Cẩn thận cái cú giật đấy. Súng săn cỡ nòng bốn li đúp chẳng phải chuyện đùa đâu.”

“Chuyện đó để hắn tự quyết định. Đi đây!”

Có một tiếng gầm vang dội tựa tiếng pháo cỡ nhỏ (loại súng trường săn voi bự nhất cũng chẳng khác gì mấy cỗ pháo binh là bao), cùng một vệt lửa kép xé toạc màn đêm, tiếp nối bởi tiếng nổ đanh chói tai của khẩu Martini, với viên đạn dài xuyên thủng mọi lớp giáp của cá sấu một cách dễ dàng. Nhưng những viên đạn nổ chậm mới là thứ quyết định kết quả. Một viên găm trúng ngay phía sau cổ con Quái ngư, lệch về bên trái xương sống đúng bằng một bề ngang bàn tay, trong khi viên còn lại phát nổ thấp hơn một chút, ngay khúc khởi đầu của chiếc đuôi. Trong chín mươi chín trường hợp, một con cá sấu bị thương nặng vẫn có thể quẫy mình bò xuống vùng nước sâu để tẩu thoát; nhưng lão Quái ngư của Mugger-Ghaut đã bị thổi tung ra thành ba khúc đúng nghĩa đen. Nó thậm chí chưa kịp ngoảnh đầu lại thì sự sống đã vụt tắt, và nó nằm bẹp dí chẳng khác nào con chó rừng.

“Sấm chớp! Sấm chớp đùng đùng!” con sinh vật khốn khổ thốt lên. “Phải chăng cái thứ kéo những cỗ xe có mái che qua cầu vừa bị sụp đổ rồi sao?”

“Chẳng qua chỉ là tiếng súng thôi,” con cò Già đẫy đáp, dẫu cho từng chiếc lông đuôi của nó đang run lên bần bật. “Chẳng có gì ngoài súng cả. Hắn chắc chắn đã chết rồi. Đám mặt trắng đang kéo xuống kìa.”

Hai người đàn ông Anh quốc vội vã túa xuống từ trên cầu và băng qua bãi cát, nơi họ đứng trầm trồ ngắm nghía chiều dài của con Quái ngư. Ngay sau đó, một người bản địa mang theo chiếc rìu đã chặt đứt cái đầu to lớn, và bốn gã đàn ông cùng nhau kéo nó băng qua bãi cát.

“Lần cuối cùng tôi thò tay vào miệng một con quái ngư,” một trong hai người Anh lên tiếng, cúi người xuống (hính là gã kỹ sư từng xây cầu), “đó là khi tôi mới khoảng năm tuổi—đang xuôi thuyền đi Monghyr. Tôi là một đứa trẻ sống sót qua Cuộc nổi dậy, theo cách gọi của họ. Mẹ tội nghiệp cũng ở trên thuyền lúc đó, và bà thường hay kể cho tôi nghe việc bà đã chĩa khẩu súng lục cũ của bố vào đầu con quái vật ấy như thế nào.”

“Chà, thế là anh đã thực sự trả được thù tên trùm sỏ của cả cái tộc này rồi đấy—dù cho khẩu súng có làm mũi anh chảy máu đi chăng nữa. Này mấy người chèo thuyền! Kéo cái đầu đó lên bờ đi, chúng ta sẽ đem luộc để lấy bộ hộp sọ. Tấm da bị bầm dập quá nhiều chẳng giữ lại được đâu. Giờ thì về giường ngủ thôi nào. Thức trắng cả đêm vì chuyện này cũng đáng giá phết chứ nhỉ, phải không?”

Thật kỳ lạ làm sao, con chó rừng và con cò Già đẫy cũng thốt lên đúng y nguyên một câu nói như vậy chưa đầy ba phút sau khi đám người rời đi.