Trong suốt mùa hè, các nhà máy đóng gói lại hoạt động hết công suất, và Jurgis kiếm được nhiều tiền hơn. Tuy nhiên, anh không kiếm được nhiều như mùa hè năm ngoái, vì các chủ hãng đã tuyển thêm nhiều nhân công. Dường như mỗi tuần đều có người mới đến—đây là một hệ thống có quy củ; và số nhân công này họ sẽ giữ lại cho đến mùa ế ẩm tiếp theo, khiến cho ai nấy đều nhận được phần ít ỏi hơn bao giờ hết. Sớm hay muộn, theo kế hoạch này, họ sẽ có toàn bộ lực lượng lao động tự do tại Chicago được đào tạo để làm công việc của họ. Quả là một thủ đoạn tinh vi làm sao! Những người cũ phải dạy cho những người mới, để rồi một ngày nào đó những người này sẽ đến và phá vỡ cuộc đình công của họ; trong khi đó, bản thân họ bị giữ trong cảnh nghèo túng đến mức không thể chuẩn bị cho những thử thách sắp tới!

Nhưng đừng ai cho rằng sự dư thừa nhân công này đồng nghĩa với việc công việc trở nên nhẹ nhàng hơn cho bất kỳ ai! Ngược lại, tốc độ làm việc dường như ngày càng trở nên tàn bạo hơn; họ liên tục phát minh ra những mánh khóe mới để thúc ép công việc—nó chẳng khác nào chiếc ốc vặn cái trong phòng tra tấn thời trung cổ. Họ tuyển những người dẫn nhịp mới và trả lương cao hơn cho họ; họ thúc ép công nhân bằng những cỗ máy mới—người ta đồn rằng trong các phòng giết mổ lợn, tốc độ di chuyển của lợn được quyết định bởi đồng hồ và mỗi ngày lại tăng lên một chút. Với công việc tính theo sản phẩm, họ giảm thời gian, yêu cầu cùng khối lượng công việc đó trong thời gian ngắn hơn mà mức lương vẫn giữ nguyên; và rồi, sau khi công nhân đã quen với tốc độ mới này, họ lại giảm mức thù lao cho tương ứng với khoảng thời gian đã rút ngắn! Họ đã làm việc này quá nhiều lần trong các nhà máy đồ hộp đến nỗi các cô gái thực sự trở nên tuyệt vọng; tiền lương của họ đã giảm hẳn một phần ba trong hai năm qua, và một cơn bão bất mãn đang dần hình thành, có thể bùng nổ bất cứ ngày nào. Chỉ một tháng sau khi Marija trở thành thợ xẻ thịt bò, nhà máy đồ hộp nơi cô từng làm việc đã dán thông báo cắt giảm tiền lương, chia đôi thu nhập của các cô gái; và sự phẫn nộ lớn đến mức họ bỏ ra ngoài mà không cần thương lượng, rồi tổ chức biểu tình trên đường phố bên ngoài. Một trong các cô gái đã đọc ở đâu đó rằng cờ đỏ là biểu tượng thích hợp cho những công nhân bị áp bức, thế là họ giương cao một lá cờ và diễu hành khắp khu nhà, gào thét vì giận dữ. Kết quả của cơn bùng nổ này là một công đoàn mới được thành lập, nhưng cuộc đình công tự phát ấy đã tan rã chỉ trong ba ngày do dòng người lao động mới ùa vào thay thế. Kết thúc cuộc đình công, cô gái mang lá cờ đỏ đã đến khu trung tâm và xin được một công việc tại một cửa hàng bách hóa lớn, với mức lương hai đô la rưỡi một tuần.

Jurgis và Ona nghe những câu chuyện này với nỗi hoang mang, bởi chẳng ai biết khi nào thì đến lượt mình. Đã một hai lần xuất hiện tin đồn rằng một trong những nhà máy lớn sắp cắt giảm lương của lao động phổ thông xuống còn mười lăm xu một giờ, và Jurgis biết nếu điều đó xảy ra, sớm muộn gì cũng đến lượt mình. Đến lúc này, anh đã hiểu rằng "Packingtown" thực chất không phải là tập hợp của nhiều công ty, mà là một công ty lớn duy nhất: Tập đoàn Thịt bò. Mỗi tuần, các quản lý của tập đoàn này đều họp lại và so sánh các ghi chép, và tất cả công nhân trong khu nhà máy đều có chung một thang lương và một tiêu chuẩn về hiệu suất. Jurgis được kể rằng họ cũng ấn định cả giá mua bò sống và giá các loại thịt đã sơ chế trên cả nước; nhưng đó là những điều anh không hiểu hoặc không bận tâm.

Người duy nhất không sợ bị cắt lương là Marija, cô tự chúc mừng bản thân, có phần ngây thơ, vì chỗ làm của cô vừa mới cắt giảm không lâu trước khi cô đến. Marija đang dần trở thành một thợ xẻ thịt lành nghề và lại đang vươn lên những tầm cao mới. Trong suốt mùa hè và mùa thu, Jurgis và Ona xoay xở trả hết từng xu nợ cho cô, nhờ đó mà cô bắt đầu có một khoản tiền tiết kiệm trong ngân hàng. Tamoszius cũng có một tài khoản ngân hàng, họ thi đua với nhau và bắt đầu tính toán lại chi tiêu trong gia đình một lần nữa.

Tuy nhiên, sở hữu khối tài sản lớn cũng đi kèm với những lo âu và trách nhiệm, điều mà Marija tội nghiệp đã sớm nhận ra. Cô đã nghe theo lời khuyên của một người bạn và gửi số tiền tiết kiệm của mình vào một ngân hàng trên Đại lộ Ashland. Tất nhiên cô chẳng biết gì về nó, ngoại trừ việc nó to lớn và đầy uy nghi—một nữ công nhân nhập cư nghèo khổ thì làm sao có cơ hội hiểu được nghiệp vụ ngân hàng, theo cách nó đang được vận hành trong cái xứ sở tài chính điên rồ này? Vậy nên, Marija sống trong nỗi sợ hãi thường trực rằng ngân hàng của mình sẽ xảy ra chuyện gì đó, và sáng nào cô cũng đi đường vòng để đảm bảo rằng nó vẫn còn ở đó. Nỗi lo chính của cô là hỏa hoạn, vì cô đã gửi tiền bằng tiền mặt, và cô sợ rằng nếu chúng bị cháy thì ngân hàng sẽ không đền lại cho cô đồng nào. Jurgis thường trêu chọc cô vì điều này, bởi anh là đàn ông và tự hào về kiến thức vượt trội của mình, bảo với cô rằng ngân hàng có những két sắt chống cháy, và tất cả hàng triệu đô la của họ đều được giấu an toàn trong đó.

Tuy nhiên, một buổi sáng nọ, Marija đi con đường vòng như thường lệ và kinh hoàng nhận thấy một đám đông đang tụ tập trước ngân hàng, chật kín cả đại lộ dài nửa dãy phố. Mặt cô tái mét vì sợ hãi. Cô chạy nhào tới, hét lên hỏi mọi người chuyện gì đã xảy ra, nhưng không đợi họ trả lời, cô chạy tiếp cho đến khi đám đông quá dày đặc khiến cô không thể tiến thêm được nữa. Lúc đó người ta mới bảo cô là đang có một "cuộc tháo chạy khỏi ngân hàng", nhưng cô không biết đó là gì, cô quay sang người này người nọ, cố gắng tìm hiểu trong sự hoảng loạn tột độ xem họ muốn nói gì. Ngân hàng có vấn đề gì sao? Không ai chắc chắn, nhưng họ nghĩ là có. Cô có thể rút tiền của mình không? Không ai nói trước được; mọi người đều sợ là không, và họ đang cố gắng rút tiền về. Vẫn còn quá sớm để biết được điều gì—ngân hàng phải gần ba tiếng nữa mới mở cửa. Vì vậy, trong cơn điên cuồng tuyệt vọng, Marija bắt đầu cào cấu chen lấn về phía cửa tòa nhà, xuyên qua đám đông đàn ông, đàn bà và trẻ em, tất cả đều đang hoảng loạn như cô. Đó là một cảnh tượng hỗn loạn kinh hoàng, phụ nữ gào thét, vò đầu bứt tai và ngất xỉu, còn đàn ông thì đánh nhau và giẫm đạp lên mọi thứ trên đường đi. Giữa cuộc hỗn chiến, Marija chợt nhớ ra cô không mang theo sổ tiết kiệm và dù thế nào cũng không thể rút được tiền, nên cô cố chen ra ngoài và chạy như bay về nhà. May mắn thay cho cô, vì vài phút sau thì lực lượng cảnh sát dự bị đã đến.

Nửa tiếng sau, Marija quay lại cùng Teta Elzbieta, cả hai đều thở không ra hơi vì chạy và mệt lử vì sợ hãi. Đám đông lúc này đã xếp thành một hàng dài kéo dài vài dãy nhà, với năm mươi cảnh sát canh gác, nên họ chẳng còn cách nào khác là vào xếp hàng ở cuối dòng người. Chín giờ sáng, ngân hàng mở cửa và bắt đầu trả tiền cho đám đông đang chờ đợi; nhưng điều đó có ích gì cho Marija, khi cô thấy ba ngàn người đang đứng trước mặt mình—chừng đó người đã đủ rút sạch đến đồng xu cuối cùng của hàng tá ngân hàng rồi?

Tệ hơn nữa, một trận mưa phùn ập đến, làm họ ướt sũng; vậy mà suốt cả buổi sáng họ vẫn đứng đó, chậm chạp bò dần về phía mục tiêu—họ đứng đó suốt cả buổi chiều, đau lòng khi thấy giờ đóng cửa đang đến gần, và rằng họ sắp sửa bị bỏ lại phía sau. Marija quyết định rằng dù thế nào đi nữa, cô cũng sẽ ở lại và giữ chỗ của mình; nhưng vì gần như tất cả mọi người đều làm như vậy, suốt cả đêm dài giá lạnh, cô chẳng tiến gần đến ngân hàng thêm được bao nhiêu. Tối đến Jurgis mới tới; anh đã nghe kể chuyện từ lũ trẻ, và mang theo ít thức ăn cùng quần áo khô, điều đó giúp họ dễ chịu hơn đôi chút.

Sáng hôm sau, trước bình minh, đám đông còn lớn hơn trước và cảnh sát từ trung tâm thành phố cũng đến đông hơn. Marija bám trụ như thể sắp chết đến nơi, và đến gần chiều thì cô vào được ngân hàng và lấy được tiền của mình—tất cả đều là những đồng đô la bạc lớn, đầy cả một chiếc khăn tay. Một khi đã cầm được tiền trong tay, nỗi sợ của cô tan biến, và cô lại muốn gửi trả lại vào ngân hàng; nhưng người đàn ông ở cửa sổ trả lời một cách tàn nhẫn rằng ngân hàng sẽ không nhận thêm tiền gửi từ những người đã tham gia vào vụ rút tiền ồ ạt này nữa. Thế là Marija buộc phải mang số đô la đó về nhà, mắt nhìn bên phải rồi bên trái, sợ rằng bất cứ lúc nào cũng có người định cướp của mình; và khi về đến nhà, tình cảnh của cô cũng chẳng khá hơn là bao. Cho đến khi tìm được ngân hàng khác, cô chẳng còn cách nào ngoài việc khâu số tiền đó vào quần áo của mình, thế là suốt cả tuần lễ sau đó, Marija đi lại với thân hình nặng trịch vì vàng bạc, và sợ không dám băng qua đường trước nhà, vì Jurgis bảo cô rằng cô sẽ lún xuống bùn mà mất hút. Với trọng lượng nặng nề đó, cô lại sợ hãi đi đến nhà máy, lần này là để xem liệu mình có bị mất việc hay không; nhưng may mắn thay, khoảng mười phần trăm công nhân của Packingtown đều là người gửi tiền ở ngân hàng đó, và không tiện để sa thải ngần ấy người cùng một lúc. Nguyên nhân của cơn hoảng loạn chỉ là việc một cảnh sát cố gắng bắt giữ một kẻ say rượu ở quán rượu bên cạnh, điều này đã thu hút đám đông vào đúng giờ mọi người đang đi làm, và thế là bắt đầu cuộc "tháo chạy".

Khoảng thời gian này, Jurgis và Ona cũng bắt đầu mở một tài khoản ngân hàng. Ngoài việc đã trả hết nợ cho Jonas và Marija, họ cũng gần như đã trả xong tiền mua đồ đạc, và có thể trông cậy vào số tiền nhỏ đó. Chừng nào mỗi người còn có thể mang về chín hoặc mười đô la một tuần, họ vẫn có thể sống ổn thỏa. Ngoài ra, ngày bầu cử lại đến, và Jurgis kiếm được một nửa tuần lương từ việc đó, toàn bộ đều là lợi nhuận ròng. Đó là một kỳ bầu cử rất sít sao năm đó, và dư âm của cuộc chiến lan đến tận Packingtown. Hai nhóm gian lận đối thủ thuê hội trường, bắn pháo hoa và diễn thuyết để cố gắng thu hút sự quan tâm của người dân vào vấn đề này. Dù Jurgis không hiểu hết mọi chuyện, nhưng đến lúc này anh cũng đủ hiểu rằng việc bán phiếu bầu của mình là điều không nên. Tuy nhiên, vì ai cũng làm thế, và việc anh từ chối tham gia cũng chẳng thay đổi được kết quả gì, nên ý nghĩ từ chối xem ra thật ngớ ngẩn, nếu như nó từng xuất hiện trong đầu anh.

Giờ đây, những cơn gió lạnh và ngày ngắn dần bắt đầu cảnh báo họ rằng mùa đông lại sắp đến. Dường như quãng thời gian nghỉ ngơi quá ngắn ngủi—họ chưa kịp chuẩn bị gì cho mùa đông thì nó đã ập đến, không thể tránh khỏi, và vẻ mặt bị săn đuổi lại bắt đầu xuất hiện trong đôi mắt của cậu bé Stanislovas. Viễn cảnh này cũng gieo nỗi sợ hãi vào lòng Jurgis, vì anh biết rằng Ona không đủ sức đối mặt với cái lạnh và những đống tuyết dày năm nay. Và giả sử vào một ngày nào đó khi trận bão tuyết ập đến và xe điện ngừng chạy, Ona phải bỏ cuộc, để rồi ngày hôm sau quay lại và thấy vị trí của mình đã được trao cho một người sống gần đó và đáng tin cậy hơn thì sao?

Đó là tuần trước lễ Giáng sinh thì trận bão đầu tiên ập đến, và lúc đó tâm hồn Jurgis trỗi dậy như một con sư tử đang ngủ say. Có bốn ngày xe điện trên Đại lộ Ashland bị đình trệ, và trong những ngày đó, lần đầu tiên trong đời, Jurgis mới biết thế nào là bị thực sự chống đối. Trước đây anh đã từng đối mặt với khó khăn, nhưng đó chỉ là trò trẻ con; giờ đây là một cuộc chiến sinh tử, và mọi cơn thịnh nộ đều bị xích lại bên trong anh. Buổi sáng đầu tiên, họ lên đường trước bình minh hai tiếng, Ona được quấn kín trong chăn và vắt lên vai anh như một bao bột, còn cậu bé thì bị quấn kín mít, chỉ còn lộ ra một chút, bám chặt vào vạt áo khoác của anh. Một cơn gió dữ dội đập vào mặt anh, nhiệt độ xuống dưới mức không; tuyết chưa bao giờ thấp dưới đầu gối anh, và có những đống tuyết cao gần đến tận nách. Nó níu lấy chân anh và cố làm anh vấp ngã; nó dựng lên thành một bức tường chắn trước mặt để đánh bật anh lại; và anh lao mình vào đó, bước tới như một con trâu bị thương, thở hổn hển và khịt mũi trong cơn giận dữ. Cứ thế, từng bước một, anh rẽ đường tiến lên, và khi cuối cùng đến được xưởng Durham, anh đã loạng choạng, mắt gần như mù lòa, và dựa vào một cột trụ, thở hổn hển, cảm tạ Chúa rằng hôm đó gia súc đến khu giết mổ muộn. Buổi tối, công việc tương tự lại phải làm một lần nữa; và vì Jurgis không biết đêm đó anh sẽ tan làm vào giờ nào, nên anh đã nhờ một chủ quán rượu cho phép Ona ngồi chờ mình trong một góc. Có lần đã là mười một giờ đêm, tối đen như mực, nhưng họ vẫn về được đến nhà.

Trận bão tuyết đó đã đánh gục biết bao người, vì đám đông bên ngoài van nài xin việc chưa bao giờ lớn hơn thế, và các chủ lò mổ sẽ chẳng đợi ai lâu đâu. Khi nó kết thúc, tâm hồn Jurgis như cất tiếng hát, vì anh đã đối mặt với kẻ thù và chiến thắng, cảm thấy mình làm chủ được số phận.—Có lẽ cũng giống như một vị vua của rừng già, kẻ đã đánh bại đối thủ trong một trận đấu sướng tay, để rồi sau đó lại rơi vào một cái bẫy hèn hạ trong đêm tối.

Một thời điểm nguy hiểm trên sàn giết mổ là khi một con bò tót xổng chuồng. Đôi khi, trong sự vội vã thúc ép công việc, họ đổ ụp một trong những con vật xuống sàn trước khi nó hoàn toàn bị làm choáng, và nó sẽ đứng dậy rồi chạy loạn lên. Sau đó sẽ là một tiếng hét cảnh báo—công nhân vứt bỏ mọi thứ và lao về phía cột trụ gần nhất, trượt chân ở đây, vấp ngã ở kia, đè lên nhau. Chuyện này vào mùa hè đã đủ tệ rồi, khi người ta còn nhìn rõ mọi thứ; còn vào mùa đông thì nó đủ khiến tóc gáy bạn dựng đứng cả lên, vì căn phòng đầy hơi nước đến mức bạn không thể nhìn ra bất cứ thứ gì cách xa năm bước chân. Tất nhiên, con bò tót thường bị mù và điên cuồng, không đặc biệt nhắm vào việc làm hại ai; nhưng hãy thử nghĩ về khả năng va phải một con dao trong khi hầu như ai cũng cầm một con trong tay! Và rồi, để làm tăng thêm sự kinh hoàng, gã giám sát sàn làm việc sẽ xông tới với một khẩu súng trường và bắt đầu nổ súng!

Chính trong một trong những cuộc hỗn loạn như thế mà Jurgis rơi vào cái bẫy của mình. Đó là từ ngữ duy nhất để mô tả nó; nó quá tàn nhẫn và hoàn toàn không thể lường trước được. Lúc đầu anh hầu như không để ý, đó chỉ là một tai nạn nhẹ—đơn giản là khi nhảy tránh sang một bên, anh đã bị trẹo mắt cá chân. Có một cơn đau nhói, nhưng Jurgis đã quen với đau đớn, và không chiều chuộng bản thân. Tuy nhiên, khi đi bộ về nhà, anh nhận ra nó đau hơn rất nhiều; và đến sáng, mắt cá chân anh sưng to gần gấp đôi, và anh không thể xỏ chân vào giày. Dẫu vậy, ngay lúc đó, anh cũng chẳng làm gì hơn là chửi thề vài tiếng, lấy giẻ cũ quấn chân lại, và tập tễnh đi ra bến xe. Tình cờ hôm đó là ngày làm việc cao điểm ở xưởng Durham, và suốt cả buổi sáng dài đằng đẵng, anh khập khiễng đi lại với cái chân đau nhức; đến giữa trưa, cơn đau dữ dội đến mức khiến anh choáng váng, và sau vài giờ làm việc vào buổi chiều, anh thực sự bị quật ngã và phải báo với cấp trên. Họ gọi bác sĩ của công ty đến, ông ta kiểm tra bàn chân rồi bảo Jurgis về nhà nằm nghỉ, nói thêm rằng anh có lẽ đã tự làm mình tàn phế hàng tháng trời vì sự ngu ngốc đó. Chấn thương này không thuộc phạm vi trách nhiệm của Durham và Công ty, nên đối với vị bác sĩ thì mọi chuyện chỉ có thế.

Jurgis bằng cách nào đó đã về được đến nhà, mắt gần như không nhìn thấy gì vì đau đớn, và trong lòng dấy lên một nỗi kinh hoàng khủng khiếp. Elzbieta đỡ anh lên giường, băng bó bàn chân bị thương bằng nước lạnh và cố gắng không để anh nhìn thấy vẻ lo âu của mình; khi những người còn lại đi làm về vào buổi tối, bà gặp họ ở ngoài và kể lại chuyện, và họ cũng cố tỏ ra lạc quan, nói rằng chỉ vài tuần là khỏi thôi, và họ sẽ giúp anh vượt qua.

Tuy nhiên, khi đã đưa anh vào giấc ngủ, họ ngồi bên lò sưởi trong bếp và bàn bạc với nhau bằng những lời thì thầm đầy sợ hãi. Rõ ràng là họ đang đứng trước một cuộc vây hãm. Jurgis chỉ có khoảng sáu mươi đô la trong ngân hàng, và mùa ế ẩm đang ập đến. Cả Jonas và Marija có lẽ sớm chẳng kiếm được bao nhiêu ngoài số tiền đủ trả tiền ăn, và ngoài ra chỉ còn tiền lương của Ona và khoản tiền ít ỏi của cậu bé. Còn phải trả tiền thuê nhà, tiền trả góp đồ đạc; tiền bảo hiểm vừa đến hạn, và mỗi tháng lại tốn bao nhiêu là than. Giờ là tháng Giêng, giữa mùa đông, thật là thời điểm tồi tệ để phải đối mặt với cảnh túng thiếu. Tuyết sẽ lại rơi dày, và giờ thì ai sẽ cõng Ona đi làm đây? Cô ấy có thể mất việc—gần như chắc chắn là mất. Và rồi cậu bé Stanislovas bắt đầu thút thít—ai sẽ chăm sóc nó đây?

Thật kinh khủng khi một tai nạn kiểu này, điều mà chẳng ai có thể tránh được, lại mang đến sự đau khổ như vậy. Sự cay đắng của nó là món ăn và thức uống hàng ngày của Jurgis. Họ có cố lừa dối anh cũng chẳng ích gì; anh biết rõ tình hình cũng như họ, và biết rằng gia đình có thể chết đói theo đúng nghĩa đen. Nỗi lo lắng ăn mòn tâm trí anh—chỉ trong hai ba ngày đầu, anh đã bắt đầu trông hốc hác đi. Thực lòng mà nói, thật là phát điên cho một người đàn ông khỏe mạnh như anh, một chiến binh, khi phải nằm đó bất lực trên giường. Nó hoàn toàn giống như câu chuyện cũ về Prometheus bị xiềng xích. Khi Jurgis nằm trên giường, từng giờ từng giờ trôi qua, những cảm xúc mà anh chưa từng biết đến trước đây ập đến với anh. Trước đây anh đã đón nhận cuộc sống với sự chào đón—nó có những thử thách, nhưng không có gì mà một người đàn ông không thể đối mặt. Nhưng giờ đây, trong đêm tối, khi anh nằm trằn trọc, một bóng ma rùng rợn sẽ rình rập bước vào phòng anh, hình ảnh đó khiến da thịt anh co rúm và tóc gáy dựng đứng. Nó giống như nhìn thấy thế giới sụp đổ ngay dưới chân mình; giống như lao xuống một vực thẳm không đáy vào những hang động sâu hoắm của sự tuyệt vọng. Vậy ra có thể là sự thật, điều mà những người khác đã nói với anh về cuộc đời, rằng những sức mạnh tốt nhất của một người đàn ông cũng không thể sánh nổi với nó! Có thể là sự thật rằng, dù cố gắng đến đâu, làm việc cật lực đến đâu, anh vẫn có thể thất bại, gục ngã và bị hủy diệt! Ý nghĩ đó như một bàn tay lạnh giá bóp nghẹt trái tim anh; ý nghĩ rằng ngay tại đây, trong ngôi nhà kinh hoàng này, anh và tất cả những người thân yêu có thể nằm đó và chết vì đói và rét, mà chẳng có một đôi tai nào nghe thấy tiếng kêu cứu, chẳng có một bàn tay nào giúp đỡ họ! Sự thật là vậy, đúng là như vậy,—rằng ở đây, trong cái thành phố khổng lồ với những kho của cải chất đống này, những sinh vật con người có thể bị săn đuổi và tiêu diệt bởi những thế lực hoang dã của tự nhiên, đúng y như những ngày tháng của người thời tiền sử!

Ona hiện kiếm được khoảng ba mươi đô la một tháng, và Stanislovas khoảng mười ba đô la. Cộng thêm số tiền ăn của Jonas và Marija, khoảng bốn mươi lăm đô la. Trừ đi tiền thuê nhà, tiền lãi và các khoản trả góp đồ đạc, họ còn lại sáu mươi đô la, và trừ đi tiền than, họ còn năm mươi. Họ cắt giảm mọi thứ mà con người có thể cắt giảm; họ mặc quần áo cũ kỹ rách rưới, khiến họ không chống chọi nổi với cái lạnh, và khi giày của lũ trẻ bị hỏng, họ dùng dây buộc lại. Dù sức khỏe không tốt, Ona vẫn tự làm hại bản thân bằng cách đi bộ dưới mưa và trời lạnh thay vì phải đi xe; họ thực sự chẳng mua gì ngoài thức ăn—vậy mà vẫn không thể sống sót với năm mươi đô la một tháng. Họ có lẽ đã làm được, nếu chỉ cần họ có thể mua được thực phẩm sạch, với giá cả hợp lý; hoặc nếu chỉ cần họ biết mua cái gì—nếu họ không đáng thương đến mức thiếu hiểu biết như vậy! Nhưng họ đã đến một đất nước mới, nơi mọi thứ đều khác biệt, bao gồm cả thực phẩm. Họ luôn quen ăn rất nhiều xúc xích xông khói, và làm sao họ biết được rằng những gì họ mua ở Mỹ không giống vậy—rằng màu sắc của nó được tạo ra bởi hóa chất, hương vị khói cũng bởi nhiều hóa chất hơn nữa, và rằng nó còn chứa đầy "bột khoai tây"? Bột khoai tây là phần phế phẩm của khoai tây sau khi tinh bột và cồn đã được chiết xuất; nó chẳng có giá trị dinh dưỡng gì hơn gỗ, và vì việc sử dụng nó như một chất phụ gia thực phẩm là hành vi phạm pháp ở Châu Âu, nên hàng ngàn tấn bột này được vận chuyển đến Mỹ mỗi năm. Thật đáng kinh ngạc là số lượng thực phẩm như thế này cần thiết mỗi ngày cho mười một con người đang đói khát. Một đô la sáu mươi lăm xu một ngày đơn giản là không đủ để nuôi họ, và cố gắng cũng vô ích; thế nên mỗi tuần họ lại rút một khoản từ tài khoản tiết kiệm ít ỏi đáng thương mà Ona đã bắt đầu. Vì tài khoản đứng tên cô, nên cô có thể giữ bí mật này với chồng mình, và giữ nỗi đau lòng đó cho riêng mình.

Giá như Jurgis thực sự ốm nặng thì còn đỡ; nếu anh không thể suy nghĩ được thì tốt hơn. Vì anh không có những nguồn lực như hầu hết những người ốm yếu khác; tất cả những gì anh có thể làm là nằm đó và trằn trọc từ bên này sang bên kia. Thỉnh thoảng anh lại buông lời chửi rủa, bất chấp tất cả; và thỉnh thoảng sự nóng nảy lấn át lý trí, anh lại cố đứng dậy, và Teta Elzbieta tội nghiệp phải van xin anh trong cơn điên cuồng. Elzbieta ở một mình với anh phần lớn thời gian. Bà sẽ ngồi vuốt ve trán anh hàng giờ, trò chuyện và cố gắng làm anh quên đi. Đôi khi trời quá lạnh để lũ trẻ đến trường, và chúng phải chơi trong bếp, nơi Jurgis đang nằm, vì đó là căn phòng duy nhất tạm ấm áp. Đó là những khoảng thời gian kinh khủng, vì Jurgis sẽ trở nên cáu bẳn như một con gấu; anh khó mà bị trách cứ, vì anh đã có đủ thứ lo lắng, và thật khó chịu khi đang cố chợp mắt mà lại bị lũ trẻ ồn ào và cáu kỉnh làm cho thức giấc.

Nguồn an ủi duy nhất của Elzbieta trong những lúc đó là bé Antanas; thực ra, thật khó để nói họ đã xoay xở ra sao nếu không có bé Antanas. Niềm an ủi duy nhất trong chuỗi ngày dài tù túng của Jurgis là giờ đây anh có thời gian để ngắm nhìn đứa con của mình. Teta Elzbieta đặt chiếc giỏ đựng đồ nơi em bé ngủ bên cạnh đệm của anh, và Jurgis sẽ nằm chống một khuỷu tay để ngắm nhìn con hàng giờ, mơ mộng đủ điều. Rồi bé Antanas sẽ mở mắt—giờ đây thằng bé đã bắt đầu để ý đến mọi thứ—và nó sẽ cười—nụ cười ấy mới ngọt ngào làm sao! Thế là Jurgis bắt đầu quên đi và thấy hạnh phúc vì anh đang ở trong một thế giới có điều kỳ diệu như nụ cười của bé Antanas, và vì một thế giới như vậy không thể nào không tốt đẹp ở tận sâu thẳm bên trong. Thằng bé trông ngày càng giống cha, Elzbieta thường nói như vậy, và bà nói điều đó nhiều lần trong ngày, bởi bà thấy điều đó làm Jurgis hài lòng; người đàn bà tội nghiệp đầy sợ hãi này đang lập kế hoạch suốt ngày đêm để xoa dịu gã khổng lồ đang bị giam cầm mà bà được giao chăm sóc. Jurgis, người không biết gì về sự giả tạo muôn đời và dai dẳng của đàn bà, sẽ cắn câu và cười khoái trá; rồi anh sẽ giơ ngón tay trước mắt bé Antanas, di chuyển sang trái rồi sang phải, và cười thích thú khi thấy thằng bé dõi theo. Không có thú cưng nào hấp dẫn bằng một đứa trẻ; nó sẽ nhìn vào mặt Jurgis với vẻ nghiêm túc đến lạ lùng, và Jurgis sẽ giật mình và kêu lên: "Palauk! Nhìn kìa, Muma, nó nhận ra bố nó đấy! Đúng rồi, đúng rồi! Tu mano szirdele, thằng nhóc quỷ nhỏ!"