Tập Ngoại

Lượt đọc: 134 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chiếc Ống Nhổ Của Ngưu Lão Gia

❊ ❊ ❊

Ngưu tiến sĩ, lão gia, đại nhân, ủy viên cái gì gì đó, trưởng nọ trưởng kia, là một nhân vật gớm ghiếp. Thời niên thiếu từng đậu tú tài, hai mươi tám tuổi đỗ tiến sĩ ở Mỹ, sau ba mươi tuổi từng làm đủ loại quan lớn, sau bốn mươi tuổi có năm bà vợ lẽ, hút rất nhiều thuốc phiện, cho đến nay vẫn chưa chết, phúc đức lớn thật.

Học vấn của Ngưu tiến sĩ không sâu, nhưng rộng, rộng lắm. Vì uyên bác, nên đối với vặt vãnh cũng để tâm, việc gì cũng tỉ mỉ; tuy làm quan lớn nhưng tâm tư vẫn tinh tế như tơ, không sót chút gì; lúc nằm trên giường hút thuốc phiện vẫn còn nghĩ đến việc nhà việc nước việc thiên hạ. Kiểu quan như thế chính là nhân tài làm việc, cho nên rất khó hầu hạ. Ngưu tiến sĩ đi làm quan ở đâu, cũng nổi trận lôi đình lớn nhất, khiến cho cấp dưới nơm nớp lo sợ, đến cái thời tiết mặc áo dài vải thô cũng phải run lẩy bẩy. Mọi người càng run, Ngưu lão gia càng ra oai, ông ta hiểu rằng mình là nhân vật ghê gớm, còn mọi người chỉ là hạng tầm thường. Dù mọi người có khép nép nịnh hót thế nào đi nữa, thì cũng đừng hòng lấy được lòng tốt, bởi vì tư tưởng của Ngưu đại nhân quá cao minh phức tạp, người bình thường dù thế nào cũng không thể đoán ra được điều hay. Người bình thường, hiểu việc cũ thì không hiểu việc mới; hiểu việc mới lại không hiểu việc cũ; còn Ngưu lão gia thì thông kim bác cổ, học rộng tài cao, mỗi một chủ trương đều dẫn kinh chứng sử, việc quan việc tư đều tiện, lại còn phải hợp với vật lý hóa học và kinh tế xã hội!

Ngưu lão gia lúc làm quan thuế quan, từng tận tay tát Trưởng khoa vụ tổng hợp hai cái bạt tai nổ đom đóm mắt, không những trưởng khoa phải đến bệnh viện kiểm tra răng, mà Ngưu giám đốc cũng phải đến bệnh viện tiêm thuốc trợ tim — ông ta đã dùng toàn lực để tát hai cái bạt tai đó, bằng không thì đã không kêu đến thế! Dù đã tiêm thuốc trợ tim, Ngưu lão gia vẫn rất sảng khoái, bởi vì trận đòn này thực sự đã phá vỡ kỷ lục. Hơn nữa đơn thuốc của bệnh viện theo lệ đều gửi đến khoa vụ tổng hợp, Ngưu lão gia hoàn toàn không vì đi khám bệnh mà tổn thất chút nào. Nguyên nhân của trận đòn là do mua ô tô.

Trưởng khoa vụ tổng hợp là một nhân vật tân thời, rất am hiểu về kiểu dáng, cấu trúc, độ thoải mái, tốc độ của ô tô, và cả cách ăn chặn hoa hồng. Lần này thì đụng phải sắt đá rồi. Chiếc xe, nếu nhìn nhận hoàn toàn theo góc độ của những người tân thời thông thường, quả thực là một chiếc xe tốt, kiểu dáng mới, ghế ngồi thoải mái, chạy đầm và nhanh. Chỉ có điều anh ta không uyên bác kim cổ như giám đốc; anh ta chỉ lo chuộng mốt, mà quên mất vị giám đốc thời niên thiếu từng đậu tú tài.

Trưởng khoa áp tải chiếc xe mới, vô cùng đắc ý lái đến ngoài phủ giám đốc. Giám đốc đang nằm đọc sách trong thư phòng. Cái gọi là đọc sách, chính là nằm trên giường hút thuốc, mà bên gối lại đặt một cuốn sách; cuốn sách này là sách Trung Quốc nhưng được đóng bìa theo kiểu Tây, hễ có khách đến, giám đốc liền rít một hơi thuốc, lật lật sách, hệt như người ta vừa hút thuốc lá vừa xem sách vậy. Nếu là khách theo phái cũ, ông ta sẽ bàn chuyện sách Tây; ngược lại, nếu là khách tân thời, ông ta sẽ bàn học vấn cũ; cuốn sách Trung Quốc bìa Tây này của ông ta gần như là một cuốn thiên thư, bao la vạn tượng, mà tùy thời biến hóa.

Trưởng khoa bước vào thư phòng, nhưng giám đốc chẳng thèm lật cuốn thiên thư ấy. Trưởng khoa không phải khách, giám đốc không cần khách khí. Rít liên tiếp mấy hơi thuốc, Ngưu lão gia cất lời: "Anh biết tại sao tôi mua chiếc xe này không?"

"Chiếc xe ở nha môn cũ quá rồi," Trưởng khoa rón rén nói, "Đó vẫn là—" Anh ta định nói, "Đó vẫn là mua năm ngoái mà," nhưng lại cảm thấy cái văn khí giữa chữ "năm ngoái" và chữ "vẫn" ấy không được suôn sẻ cho lắm.

Giám đốc lắc đầu: "Trật lất! Tôi là để xem năng lực làm việc của anh thế nào. Nói thẳng không khách sáo với anh, bản lý lịch của tôi là do sự tinh anh của tôi kiếm về đấy. Ở đâu, tôi làm việc cũng cực kỳ nghiêm túc! Vàng thật không sợ lửa, cấp dưới của tôi phải chịu được sự thử thách của tôi. Điều đầu tiên tôi muốn hỏi anh, anh biết nhà tôi là đi thuê mới, mà không có nhà để xe, đồng thời anh lại biết tôi phải đi ô tô, tại sao không cắt người đến xây nhà để xe trước?"

"Lập tức tôi cho người đến sửa ngay! Lập tức—" Miệng trưởng khoa bỗng hơi lắp bắp.

"Lập tức? Cậu sớm làm cái gì đi chứ? Đi xem xe trước đã!"

Trưởng khoa vội vã bước ra ngoài, trong lòng nhẹ nhõm đi đôi chút, cứ nghĩ rằng hễ nhìn thấy xe, giám đốc ắt sẽ chuyển giận thành vui.

Liếc nhìn vào trong xe một cái, giám đốc liền tặng cho trưởng khoa hai bạt tai. Ngưu giám đốc đã đúc rút từ học vấn kim cổ trong lẫn ngoài nước ra rằng: Làm quan lớn tuyệt đối không được mang tác phong quan liêu, mà đối với cấp dưới phải có kỷ luật thép.

"Tôi hỏi anh," giám đốc dùng ngón tay hãy còn nóng hổi, chỉ vào cái má hãy còn nóng hổi của trưởng khoa: "Anh có biết là người có tuổi như tôi thỉnh thoảng phải khạc đờm không? Đờm mà nhổ trong xe thì có hợp vệ sinh không? Vậy, tại sao không lắp một cái ống nhổ trong xe?"

"Lập tức đi lắp ngay!" Trưởng khoa che mặt nói.

"Lắp kiểu gì? Lắp cách nào? Tôi hỏi anh!" Khuôn mặt xanh mét của giám đốc giật giật đầy những gân xanh còn xanh hơn, trông giống như một quả bí ngô không được đẹp mắt cho lắm. "Mua một cái bằng đồng trắng nhỏ, đại khái—"

"Mua một cái, lại còn đại khái? Cái đồ nhà anh muôn đời không khá nổi, anh căn bản không coi việc công ra gì cả! Cậu vào đây!"

Trưởng khoa đi theo giám đốc lại bước vào thư phòng, trong phòng đang ngồi một người phụ nữ trẻ tuổi, bà ba của giám đốc. Thấy bà ba có mặt trong phòng, sắc mặt của giám đốc dịu đi rất nhiều, hình như là để biểu thị cho trưởng khoa thấy rằng ông ta rất tôn trọng phụ nữ.

"Tôi đã bảo cậu rồi, bảo cậu làm chút việc này là để xem năng lực làm việc của cậu thế nào." Giám đốc lại nằm lên giường, nhưng chưa bận hút thuốc. "Cậu phải biết rằng, sự suy vi của Trung Quốc, đều là vì mấy kẻ hậu sinh các cậu không chịu chịu đựng gian khổ để làm việc, không chịu dùng đầu óc để suy tính sự việc, các cậu chỉ biết lĩnh lương, yêu đương, ăn chơi trác táng!"

Trưởng khoa che mặt, liếc nhìn bà ba một cái, trong lòng bình tĩnh hơn đôi chút.

Giám đốc rất muốn đuổi bà ba ra ngoài để thỏa chí bình sinh, cuối cùng lại bị tinh thần tôn trọng phụ nữ ngăn lại. Uống một ngụm trà đậm, thở hắt ra một hơi, ông ta tiếp tục huấn thị:

"Cứ lấy việc lắp một cái ống nhổ mà nói đi, trong đó có bao nhiêu học vấn và tư tưởng! Mua một cái, lại còn đại khái? Hừ! Lấy thái độ khoa học mà nói, phàm là việc gì không cho phép nói đại khái! Nói cho cậu biết, trước tiên xét từ quan điểm nghệ thuật, chiếc ống nhổ này nhất định phải làm cực kỳ đẹp, tuyệt đối không được tiện tay mua đại một cái. Chất liệu của nó, hình dáng của nó, đều phải nghiên cứu cho kỹ. Theo tôi thấy, bằng đồng thì quá chói, bằng sắt thì quá thô kệch, mạ bạc thì quá tầm thường, tốt nhất là bằng ngọc. Đồ ngọc do Trung Quốc chế tác vốn nổi tiếng thiên hạ, có lẽ cậu cũng biết chứ? Còn về hình dáng, có hai loại mô phỏng cổ đại và sáng tạo mới. Nếu là mô phỏng cổ đại, chi bằng phỏng chế các loại bình hồ hoặc bầu rượu đời cổ, trên khắc chữ chuông đỉnh; nếu là sáng tạo mới, thì nên vẽ bản vẽ trước, xem bản vẽ rồi mới quyết định trên đó chạm khắc cái gì. Thế nhưng, ngoài chất liệu và hình dáng ra, còn phải tính đến điều kiện vệ sinh. Phía dưới nó nhất định phải có một ống da hoặc ống thép không vướng víu, thông thẳng ra ngoài xe, để đờm trượt ra ngoài xe, rơi xuống đường phố, chứ không thể tích tụ lâu ngày trong ống nhổ. Cái này cần kiến thức cơ học. Liên quan đến cái này, còn phải nghiên cứu vị trí và cách lắp đặt ống nhổ; vị trí, khỏi phải nói, nhất định phải cực kỳ thuận tiện; cách lắp đặt, khỏi phải nói nhất định phải tận dụng kiến thức cơ học, nắp tự động đóng mở, bản thân ống nhổ cũng có thể xoay tròn, để đề phòng trong xe có từ hai người trở lên đều không tốn sức mà vẫn có thể khạc đờm. Tôi đây chẳng qua chỉ gợi ý sơ lược, nhưng đã bao hàm biết bao nhiêu loại học vấn trong đó rồi; nếu thực lòng muốn suy nghĩ tỉ mỉ, vấn đề còn nhiều lắm! Cậu đấy, người trẻ tuổi, chính là thiệt thòi ở chỗ không biết dùng cái này," giám đốc chỉ chỉ vào đầu.

Bà ba tự giác đi ra ngoài. Trưởng khoa hình như không nghe thấy giám đốc nói những gì, liền "hừm" một tiếng.

"Hừm cái gì?" Giám đốc thấy bà ba đi ra, lại đanh mặt trở lại: "Tôi nói cậu không có não!"

Trưởng khoa chẳng hiểu ra sao cả, một tay che mặt, một tay gãi đầu.

Giám đốc thở dài. "Cậu về đi, trước tiên phái bốn thợ mộc, bốn thợ hồ, hai thợ sơn, hai thợ máy đến đây. Tôi không cần cậu nữa, tự tôi sẽ bảo họ phải làm thế nào. Nhà để xe, ống nhổ, sàn nhà, phòng tắm, đồ chơi của trẻ con, đều phải dọn dẹp và xây cất, hoàn toàn không cần cậu phải phân tâm, tự tôi sẽ lo! Về đi, mau chóng phái thợ thuyền đến trước đi. Mấy người thợ này đều phải làm việc thường trực ở đây, cho bớt việc của các cậu!"

Giám đốc quyết định không nói gì thêm nữa, bởi vì đã vô cùng mệt mỏi. Trưởng khoa phái thợ mộc đến trước, rồi mới đến bệnh viện khám răng. Dù đã bị ăn đòn, nhưng anh ta ngược lại không hề ôm hận Ngưu giám đốc. Trái lại, buổi chiều anh ta lại đến dinh thự giám đốc xem còn việc gì chưa làm không. Ngày hôm sau, ngày thứ ba, hầu như ngày nào anh ta cũng đến dinh thự giám đốc nghía qua một chút, hệt như anh ta rất quý Ngưu giám đốc vậy.

Ở dinh thự giám đốc, anh ta đã gặp Trưởng khoa kế toán. Anh ta vừa đoán là đoán ra ngay, giám đốc là muốn xem năng lực làm việc của trưởng khoa kế toán ra sao. Đối với trưởng khoa kế toán anh ta vô cùng khâm phục, bởi vì trưởng khoa kế toán không những không bị ăn bạt tai, mà còn được giám đốc chuẩn y cho cả tiền công của đầu bếp và gia nhân nam nữ trong nhà giám đốc đều do nha môn chi trả thay; về phần tiền công của chục người thợ kia thì tất nhiên lại càng không thành vấn đề.

Mười mấy người thợ ấy làm việc hầu như không kể ngày đêm, ngay cả chiếc ghế đẩu nhỏ cho trẻ con nhà giám đốc ngồi chơi cũng do giám đốc tự lên ý tưởng, mặt làm bằng gỗ thích, khảm tinh xảo hoa văn vỏ trai.

Thế nhưng anh ta lại chẳng hề thấy họ làm cái ống nhổ mang tính nghệ thuật, tính khoa học và tính vệ sinh kia. Mãi sau mới dò la ra được, hóa ra giám đốc đã quyết định đặt làm năm mươi chiếc sơn mài Phúc Kiến khảm bạc ở Phúc Kiến. Trưởng khoa thở phào nhẹ nhõm, anh ta hiểu rằng làm như thế có thể bớt cho anh ta rất nhiều việc, chỉ cần hàng đặt đến nơi, anh ta đem trình vật phẩm lên rồi giao hóa đơn cho khoa kế toán là được.

Sau khi những chiếc ống nhổ sơn mài Phúc Kiến tới nơi, Ngưu giám đốc — dù tính khí lớn đến đâu — cũng cảm thấy hài lòng đôi chút; giữ lại năm cái ống nhổ, số còn lại đều đem tặng bạn bè. Thế là toàn thành phố những ai có ô tô đều có được một chiếc ống nhổ tinh xảo, đẹp mắt, dễ dùng, lại còn rất vẻ vang, bởi vì đó là do giám đốc tặng mà. Chẳng bao lâu sau, truyền từ thành phố này sang thành phố khác, trong ô tô mà không có một chiếc "ống nhổ giám đốc" thì kém đi phần uy phong. Theo tính toán của thư ký giám đốc, trong vòng một tháng, giám đốc nhận được hơn năm trăm bức thư, trong đó có một trăm hai mươi lăm bức thư khẩn khoản cầu xin giám đốc ban ơn cho một chiếc ống nhổ. Ngưu giám đốc đành phải đặt làm thêm hai trăm chiếc nữa, tinh xảo hơn đợt đầu rất nhiều, giá tiền cũng đắt hơn một phần ba; trưởng khoa cũng y như cũ đem hóa đơn nộp cho khoa kế toán.

Ngoài ống nhổ ra, Ngưu giám đốc còn có rất nhiều phát minh khác, đều là sự pha trộn giữa nghệ thuật, khoa học và vệ sinh, là những tác phẩm sáng tạo kết nối văn hóa Trung Tây. Giám đốc đi làm quan ở đâu, cũng sẽ tùy cơ ứng biến phát minh ra một vài thứ, hơn nữa còn mượn việc giám chế và thanh toán tiền nong của những món đồ này để xem xét năng lực làm việc của cấp dưới.

Trong số những phát minh ấy, "ống nhổ giám đốc" rốt cuộc vẫn được tính là một tác phẩm đắc ý. Thế nhưng, hiện nay Ngưu lão gia tuyệt đối không cho bất kỳ ai nhắc lại chuyện này nữa. Điều này hoànNhiên không phải vì ông ta đã không còn làm giám đốc, chê cái danh "ống nhổ giám đốc" đã trở thành quá khứ, mà là vì vào lúc đợt ống nhổ thứ hai chuyển đến, ông ta đang bận rộn phân phát cho bạn bè, thì bà ba chẳng biết vì sao lại lén lút bỏ trốn mất tăm, từ đầu đến cuối không hề quay trở lại nữa. Do đó ông ta cấm người ta nhắc lại những chiếc ống nhổ ấy, đi làm quan ở đâu cũng không còn tát Trưởng khoa vụ tổng hợp nữa, mặc dù tính khí vẫn rất lớn.

Đăng trên Nhật báo Dân Chúng Thanh Đảo ngày 13 tháng 3 năm 1937

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.