Tập Ngoại

Lượt đọc: 127 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Thế Giới Dân Chủ

❊ ❊ ❊

Một

Cái gọi là "thế giới" mà chúng ta nói ở đây, thực ra chẳng qua chỉ là một trấn nhỏ bé. Trước chiến tranh, trong trấn cũng chỉ có vỏn vẹn vài chục hộ gia đình; "vùng trời" của nó, ngay cả loài quạ cũng chẳng màng bay qua, bởi vì ở đây ít người, trên mặt đất tự nhiên cũng không có rác thải dư thừa nào để cho lũ quạ hưởng thụ.

Thế nhưng từ năm kháng chiến thứ hai cho đến nay, trấn nhỏ này ngày nào cũng mở rộng, giống như bột được ủ men cứ thế phình to ra bên ngoài. Trạm ủy lưu của nó đã đổi thành bưu cục, đền thổ thần nhỏ đã biến thành trường trung học, các hàng mì gánh và quán lẩu cay đã đổi thành quán cơm với xoong chảo khua vang hỗn loạn, nó đã có những con phố mới và những tòa lầu Tây trát bùn che bằng nan tre. Trên những tán cây cổ thụ của nó đã có quạ về đậu. Cư dân của nó phần lớn không còn quấn khăn trắng trên đầu, đi chân đất mang giày cỏ nữa, mà đã đổi sang đội mũ phớt và đi giày da, bởi vì những cư dân mới đến đã mang lại cho nó văn hóa từ Hồng Kông và Thượng Hải. Trong số cư dân mới, có người là giám đốc công ty lớn, có người là ủy viên Lập pháp viện hoặc Giám sát viện, có người nghề nghiệp dẫu không mấy đàng hoàng nhưng lại rất phát tài, mùa đông mùa hè lúc nào cũng mặc âu phục thùng thình.

Chúng ta cứ gọi trấn này là trấn Kim Quang đi. Vị trí của nó nằm ở ngoại ô Trùng Khánh. Tuy nhiên, nếu đặt nó ở gần Thành Đô, Lạc Sơn hay Hợp Xuyên thì cũng chẳng có gì là không được. Chúng ta không cần phải tra cứu bản đồ hay sách cổ cho nó, bởi vì nó không phải là nơi trọng yếu về quân sự, cũng chẳng có gạch Tần ngói Hán hay bất kỳ di tích cổ nào. Sự thú vị của nó dường như nằm ở chữ "mới" chứ không nằm ở chữ "cũ". Nếu nhắc đến chữ "cũ", ngôi đền thổ thần nhỏ kia có lẽ là di tích cổ duy nhất, thế nhưng chẳng phải nó đã bị đổi thành trường trung học, thậm chí xung quanh và phía sau thần vị đều dán đầy tường báo rồi sao?

Do đó, chúng ta dường như nên chú ý hơn đến nhân sự của nó. Còn việc rốt cuộc nó cách Trùng Khánh hai mươi hay năm mươi dặm, nằm ở bờ bắc hay bờ nam sông Dương Tử, thì cũng không mấy quan trọng nữa.

Thôi nào, chúng ta hãy thong thả vừa kể chuyện phiếm vừa bàn về nhân sự của nó nhé. Nhắc đến nhân sự, điều đầu tiên chúng ta phải chú ý đến chính là tinh thần dân chủ của con người ở đây. Thế giới trong tương lai, nghe nói, sẽ là một thế giới dân chủ. Thế thì, những con người ở trấn Kim Quang, vừa là những công dân tốt, vừa ẩn mình ở đây tham gia vào cuộc chiến đấu giữa dân chủ và phát xít, lại còn là cột trụ hòa bình của thế giới, chúng ta tự nhiên không thể không xem xét kỹ lưỡng tinh thần dân chủ của họ.

Trước tiên, chúng ta hãy kể một câu chuyện nhỏ về Thủy Tiên quán nhé.

Thủy Tiên quán là một cơ quan được thành lập vào năm kháng chiến thứ tư. Đây là một cơ quan vừa nghiên cứu học thuật, lại vừa kiêm cả tính thực tiễn thực nghiệm. Quán có chánh quán trưởng, phó quán trưởng, và bốn khoa, mỗi khoa có một khoa trưởng và một số nhân viên; ngoài ra còn có rất nhiều cán sự, thư ký và nhân viên tạp vụ. Bốn khoa là Tổng vụ khoa, Nhân sự khoa, Nghiên cứu khoa và Quảng bá khoa. Công việc của Tổng vụ khoa và Nhân sự khoa không cần phải nói nhiều, bởi vì cơ quan nào cũng có hai khoa này. Nghiên cứu khoa chuyên nghiên cứu làm thế nào để một bao một thân hoa thủy tiên sản xuất ở Tứ Xuyên biến thành hoa thủy tiên nhiều bao nhiều thân sản xuất ở Phúc Kiến, đồng thời thu thập các ghi chép trong sách vở Trung Quốc và nước ngoài có liên quan đến hoa thủy tiên, để biên soạn thành một bộ "Đại từ điển thủy tiên". Nhân viên, cán sự, thư ký và tạp vụ của khoa này nhiều hơn các khoa khác gấp hai, ba lần, bởi vì công việc vô cùng bận rộn và quan trọng. Các nhân viên cho đến cán sự trong khoa này đều là học giả. Mục đích công việc của họ mang tính kép. Thứ nhất, là nghiên cứu vì mục đích nghiên cứu; nghiên cứu hoa thủy tiên cũng giống như nghiên cứu táo, lúa mì và sao chổi trên trời; nghiên cứu là để phát huy chân lý, mà chân lý thì ở đâu cũng có. Thứ hai, là để cải tạo giống hoa thủy tiên, có thể tiêu thụ đến các tỉnh, thậm chí ra nước ngoài, nhằm làm giàu cho đất nước và nhân dân. Giả sử trong bao thủy tiên mà họ có thể phát hiện ra một loại vitamin nào đó, hoặc nó có thể sánh ngang với khoai tây và bách hợp, góp phần làm tăng sản lượng nông nghiệp.

Kết quả nghiên cứu sẽ do Quảng bá khoa tuyên truyền, tiêu thụ, đồng thời trao đổi giống tốt với các chuyên gia hoa thủy tiên trên toàn thế giới.

Kể từ khi thành lập cho đến nay, Thủy Tiên quán vẫn chưa tìm được một củ thủy tiên nào. Quán trưởng là người Mông Cổ, chưa từng nhìn thấy hoa thủy tiên bao giờ, còn các nhà nghiên cứu sau khi tìm được mẫu vật và trình lên, liền bị quán trưởng phê bác: "Hình thù như củ tỏi, chắc chắn không phải thủy tiên, cần phải tiếp tục tập trung tìm kiếm và giám định."

Còn phó quán trưởng thì sao? Ông là người Sơn Đông, tuy biết hoa thủy tiên, nhưng câu nói "hình thù như củ tỏi" đã làm tổn thương lòng tự trọng của ông. Người Sơn Đông rất thích ăn tỏi, cho nên ông cho rằng việc nghiên cứu những thứ giống với tỏi là có ý châm chọc mình. Vì vậy, ông không hay đến quán, mà chỉ lãnh gạo bình ổn giá mang về nhà, rồi lén lút trong lúc nhặt hạt lép để ăn mấy tép tỏi lớn.

Trong quán đến nay ngay cả một mẫu vật cũng chưa có, công việc của mọi người tự nhiên là ngày điểm danh hai lần, ngoài việc lĩnh lương lĩnh gạo vào ngày mùng một hàng tháng ra, thì đành phải rảnh rỗi. Khi đã chán ngấy vì rảnh rỗi, mọi người lại tổ chức một cuộc họp; họp xong, ai nấy đều cảm thấy vừa hưng phấn vừa mệt mỏi, đồng thời cảm thấy gạo bình ổn giá quả thực rất thiếu vitamin.

Dù thế nào đi nữa, cơ quan này so với các cơ quan khác ở trấn Kim Quang, thì xem như là giàu tinh thần dân chủ nhất. Bởi vì thứ nhất, ở đây có rất nhiều học giả, mà học giả thì luôn ủng hộ tự do và bình đẳng; thứ hai, quán trưởng và phó quán trưởng trong ba bốn năm nay, chỉ dùng gậy đánh vào đầu mấy người tạp vụ khi nổi giận, chứ chưa từng đánh các vị khoa trưởng hay nhân viên, điểm tinh thần này quả là rất đáng khâm phục.

Trong hai cuộc họp gần đây nhất, tinh thần dân chủ của mọi người được thể hiện một cách vô cùng rõ rệt. Cuộc họp thứ nhất do khoa trưởng Nghiên cứu khoa đề xuất: "Sau này công nhân viên khi đối với chức sắc phải đổi gọi là lão gia để phân biệt tôn ti, đồng thời chính danh vị." Đề xuất vừa mới được nêu ra liền nhận được sự ủng hộ nhiệt liệt của toàn thể những người tham dự. Mọi người vỗ tay, đồng thời hoan hô nhiệt liệt trong vòng một phút. Đề án được thông qua.

Cuộc họp thứ hai do quán trưởng đề xuất: bên ngoài cửa lớn tăng cường thêm lính gác. Lý do của ông rất đầy đủ, từ ngữ trong đề án cũng vô cùng hoa mỹ và đúng mực: "Thưa các vị tiểu quan, vị đại quan đây đã sống ở trấn Kim Quang này mấy năm nay rồi, xét về thân phận, cấp bậc, học vấn, vị đại quan này hoàn toàn không thấp hơn bất kỳ ai; thế nhưng, các vị nhìn xem, phân đội trưởng cảnh sát, phân đội trưởng hiến binh, trạm trưởng trạm kiểm tra, lúc ra vào đều có người chào hỏi họ. Chào hỏi là thế này, hai gót giày đập mạnh vào nhau, thân người thẳng đuột, mắt nhìn trân trân, đặt bàn tay phải bên cạnh lông mày. (Đây là một loại học vấn, sợ các vị không biết nên vị đại quan đây xin giải thích thêm một chút). Ngay đến cả bảo trưởng giáp trưởng, khi ra ngoài cũng có tùy tùng. Vị đại quan đây," giọng quán trưởng cao lên, nói đầy cảm xúc: "Vị đại quan đây vì để tranh thủ thể diện cho bổn quán, không thể không bổ sung thêm cảnh vệ của quán; có cảnh vệ rồi, khi vị đại quan đây ra vào cũng sẽ có khí thế gót giày đập vào nhau, tay che lông mày. Vị đại quan đây vô cùng vô tận tin chắc rằng điều này là vô cùng cần thiết, cần thiết, rất cần thiết!" Trên đầu quán trưởng túa mồ hôi; ông ngồi xuống, dùng khăn tay liên tục lau trán.

Theo lệ thường, sau khi quán trưởng phát biểu xong, người khác đều phải im lặng vài phút. Tinh thần dân chủ của Thủy Tiên quán (của trấn Kim Quang cũng vậy) chính là đại quan phát biểu ý kiến, các tiểu quan chỉ có thể cúi đầu không nói gì.

Phó quán trưởng từ từ đứng dậy: "Quán trưởng, xin hỏi: cảnh vệ của quán là chuyên hành lễ với một mình quán trưởng, hay là hành lễ với tất cả mọi người?"

Câu chất vấn này của phó quán trưởng khiến mọi người không khỏi ngẩng đầu lên. Ông vốn là người Sơn Đông, dám ăn nói, lại là đồng hương với đội trưởng hiến binh trong trấn, cho nên lý lẽ hùng hồn, ngay cả quán trưởng cũng phải kiêng nể ông ba phần.

"Cái này..." Quán trưởng ngẫm nghĩ một lúc. "Cái này dễ thôi! Khi bổn quán trưởng ra vào cửa lớn, cảnh sát phải đập gót giày hai lần, che lông mày hai lần. Còn khi phó quán trưởng ra vào thì chỉ đập một lần, che một lần, để có sự phân biệt."

Phó quán trưởng không nói gì thêm, tỏ ra vô cùng hài lòng với biện pháp này.

Mọi người lại cúi đầu im lặng.

“Đề án này xem như được thông qua!” Quán trưởng ra lệnh.

Mọi người vẫn cúi đầu im lặng, đề án được thông qua.

Điều này lại gây ra một trận phong ba. Sau buổi họp, các nhà học giả thuộc Nghiên cứu khoa do khoa trưởng dẫn đầu đồng loạt nộp đơn từ chức. Họ đều là học giả, đứng trước mặt quán trưởng, không ai chịu lên tiếng phát biểu, thế nhưng họ lại quyết định không chịu hy sinh sự tôn nghiêm được hưởng lễ chào mừng, vì vậy đồng loạt từ chức. Họ cũng hiểu rằng nếu việc từ chức thực sự được chấp thuận, họ sẽ lại nộp bản kiểm điểm.

Quán trưởng là người khá có năng lực, đã xử lý sự việc này rất khéo léo. Ông giữ chân mọi người lại, đồng thời giáng cho khoa trưởng một lỗi kỷ luật. Cùng lúc đó, ông bãi bỏ nghị quyết tăng cường cảnh vệ cửa lớn, mà ra lệnh cho nhân viên tạp vụ phòng quán trưởng: "Mỗi ngày trước khi ta chưa đến, ngươi phải đợi ở bên ngoài cửa lớn; vừa thấy kiệu của ta đến là ngươi phải hành lễ, sau đó hô lớn: Quán trưởng lão gia đến! Đến lúc ta muốn đi, ngươi nhất định phải chạy ra ngoài cửa lớn trước, ta vừa ra khỏi cửa là ngươi phải hành lễ, hô lớn: Quán trưởng lão gia đi! Tùy cơ ứng biến, giả sử bên ngoài có khá nhiều người qua lại, ngươi hãy hô thêm một hai tiếng nữa!"

Nhân viên tạp vụ liên tục gật đầu vâng dạ. "Thế nhưng, thưa quán trưởng lão gia, công việc của con chẳng phải sẽ quá nhiều sao?"

“Vậy thì, ta bảo Tổng vụ khoa cử thêm một nhân viên tạp vụ nữa đến giúp ngươi là được chứ gì!”

Cứ như vậy, một trận phong ba nhỏ bé đã được dẹp yên vô sự. Trong đó thể hiện đầy đủ tinh thần dân chủ, lại còn phảng phất chút chủ nghĩa nhân đạo nữa.

Hai

Trong thế giới dân chủ của chúng ta — trấn Kim Quang — Cừ ủy viên có thể coi là người giàu tinh thần dân chủ nhất. Ông là ủy viên trung ương, ủy viên giám sát, lại còn là ủy viên lập pháp, không ai nói rõ được. Chúng ta chỉ biết ông là ủy viên, hơn nữa hễ gặp mặt là phải cất cao giọng gọi lớn "Cừ ủy viên"; chúng ta biết rằng, có không ít kẻ vô tri từng phải ăn tát của ông, chỉ vì họ không cất cao giọng gọi "ủy viên".

Cừ ủy viên rất có học thức. Nghe nói ông từng đến các nước dân chủ Anh, Mỹ để khảo sát chính trị; hiện nay, cứ mỗi lần đến phiên chợ (trấn Kim Quang cứ vào các ngày mồng một, mồng bốn, mồng bảy có "phiên chợ"), mua một ít khoai lang và khoai tây, ông lại thường hay nói với người nhà quê một hai từ tiếng Anh khiến họ nghe mà chẳng hiểu gì sất.

Thế nhưng, chêm những từ tây vào miệng chỉ là chuyện nhỏ. Học thức thực sự của Cừ ủy viên nằm ở chỗ ông rất hiểu luật pháp và pháp trị. "Không có tinh thần pháp trị thì Trung Quốc sẽ không bao giờ mạnh lên được!" Câu nói này hầu như lúc nào cũng treo ở bên miệng ông. Ông lúc nào cũng mở miệng là "pháp". Trong căn phòng của ông, ngoài chậu vại ra thì toàn là sách luật, chất đống cao chạm đến tận trần nhà. Những cuốn sách in đầy những điều khoản chi chít khiến người khác nhìn vào là nhức đầu, qua ánh mắt của Cừ ủy viên thì hình như còn thú vị hơn cả tiểu thuyết kiếm hiệp. Không những ông đọc những "thiên thư" ấy, mà ông còn luôn nỗ lực thực hành. Cách đối nhân xử thế của ông không có chỗ nào là không hợp pháp. Nhân khẩu trong nhà ông rất ít, có một vị chính thất, một vị thiếp và hai cậu con trai. Vợ cả của ông rất béo. Có lẽ vì phát triển cơ bắp lệch lạc nên bà không có tóc. Cừ ủy viên ra lệnh cho bà đội tóc giả — ở phương Tây, quan tòa đều cần đội mạng che tóc, ông nói. Theo luật pháp, ông không được lấy thiếp. Thế là ông bự tự mình đặt ra vài điều khoản luật pháp, viết bằng chữ khải trang trọng, dán lên tường để cho bà có một địa vị hợp pháp. Hai vị thiếu gia nhà ông đều cực kỳ nghịch ngợm, ông không dám quản giáo. Học thức của Cừ ủy viên giúp ông ứng phó vô cùng nhàn nhã, không chút khó khăn. Ông viện dẫn Đại Thanh luật, hễ bọn trẻ liếc xéo ông một cái là trói lại đánh hai mươi roi. Cứ thế, bọn trẻ ngày càng nghịch ngợm, hơn nữa còn khắp nơi dùng phấn viết ra khẩu hiệu "Đả đảo ủy viên ba ba". Vì chuyện này, Cừ ủy viên chuẩn bị sẵn một bộ gông kìm, thường hay ngâm nga: "Chờ đại hình hầu hạ!" để uy hiếp các con trai.

Tinh thần hiểu luật yêu luật này của Cừ ủy viên đã giành được sự khâm phục của toàn thể người dân trong trấn. Ai có ý định lấy thiếp, nhất định phải mời ông uống rượu, đồng thời chép lại một bản "Luật thê thiếp" do chính ông đặt ra dán ở bên ngoài cửa để lấy căn cứ hợp pháp. Nhà ai có con trẻ quá nghịch ngợm, cũng nhất định sẽ đến nhà ủy viên để lĩnh "Đại Thanh luật", hoặc thậm chí mượn cả bộ gông kìm của ông để đe dọa bọn trẻ.

Cứ như vậy, Cừ ủy viên trở thành người được lòng người nhất trong trấn. Giả sử có ai không nể mặt ông, ông sẽ viện dẫn mấy điều luật để tống cổ kẻ đó vào ngục. Kiến thức pháp luật và lòng nhiệt thành bảo vệ pháp luật của ông đã biến ông thành một vị quan tòa không hưởng lương. Những điều khoản luật pháp và các tiết khí trong lịch (lưu ý: chỉ 24 tiết khí trong lịch) của ông đã trở thành những thứ không thể thiếu trong trấn Kim Quang.

Mặc dù uy phong của Cừ ủy viên lớn là thế, nhưng trong thời kỳ kháng chiến, ông cũng chịu không ít uất ức. Nhìn xem! Cơm của Cừ ủy viên được nấu bằng gạo bình ổn giá, mà trong cơm canh thì thường xuyên bảy tám ngày mới thấy được một sợi thịt thối. Trứng gà đã được coi là hàng xa xỉ phẩm, chỉ có một mình ông mỗi buổi sáng ăn hai quả, những người khác thì chỉ có thể nhìn vỏ trứng rồi nuốt nước bọt mà thôi. Nhắc đến chuyện mặc y phục, dù đông hay hè, ông lúc nào cũng mặc bộ đồ Trung Sơn bằng vải xám; giả sử không có chiếc huy hiệu trước ngực, mười phần thì có tới tám chín phần ông sẽ bị nhìn thành nhân viên tạp vụ trong cơ quan. Điều này, ông cho là tất cả đều do chúng ta thiếu luật pháp hoàn thiện. Giả sử luật pháp quy định rõ ràng, ủy viên căn cứ vào huy hiệu mỗi tháng được lĩnh năm con gà, năm mươi cân thịt heo, ba súc lụa Tứ Xuyên, mấy đôi giày da, nhất định ông sẽ không làm mất thể diện của quốc gia này.

Điều khiến ông cảm thấy khó chịu nhất chính là chỗ ở. Chúng ta đã nói rồi: trấn Kim Quang vốn là một trấn rất nhỏ, trong chiến tranh bỗng nhiên phình to ra. Nhà cửa trong trấn quá không đủ dùng. Theo ý nguyện của Cừ ủy viên, bất kể đất nước nghèo khó thế nào, bất kể binh lính ở tiền tuyến có giày cỏ để mang hay không, cũng nên trích ra một khoản kinh phí khổng lồ để xây cho các vị ủy viên một số biệt thự nhỏ mang vẻ tươm tẤm nhất định, hơn nữa còn không thu tiền thuê nhà. Thế nhưng, chính phủ lại không làm như vậy, ông đành phải thuê nhà ở giống như những người khác.

Dựa vào thế lực và các mối quan hệ của mình, ông mới tìm được hai gian nhà trong một cái sân lớn chung đụng với tường làm bằng tre nứa, mái lợp cỏ tranh, mùa đông lạnh mùa hè nóng, hễ trời mưa là dột, gặp gió là rung. Bất bình thì phải kêu lên, với một vị ủy viên đường đường mà lại ở căn phòng tồi tàn giống như chuồng lợn thế này, Cừ ủy viên sau khi dọn đến đã gào thét suốt ba ngày. Gào thét cho vơi bớt cơn giận, ông bắt đầu bày biện mọi thứ trong phòng. Ông bắt mọi người phải chen chúc ở một gian, để gian còn lại làm phòng khách và phòng làm việc. Ông là ủy viên, bắt buộc phải tiếp khách, cho nên bắt buộc phải có phòng khách. Sau đó, ở bên ngoài cửa phòng khách, ông treo một tấm biển gỗ nhỏ, viết dòng chữ "Trực nhật quan mỗ mỗ". Trực nhật quan chính là hai người vợ và hai cậu con trai của ông. Họ luân phiên làm trực nhật, nhận thư từ và truyền đạt tin tức. Hễ có khách đến thăm, ông nhất định phải trốn vào phòng ngủ, đợi trực nhật quan mang danh thiếp vào, ông mới cất cao giọng nói "Truyền", hoặc "Mời"; lại đợi khách bước vào phòng khách, ông mới từ phòng ngủ ra tiếp khách với phong thái vô cùng đĩnh đạc. Điều này gọi là "thể thống", mà thể thống chính là nền tảng của pháp trị.

Ông quyết định không đóng tiền thuê nhà. Ông lại tự mình đặt ra vài điều luật, điều quan trọng nhất là: "Ủy viên ở nhà chung được miễn đóng tiền thuê nhà".

Cừ ủy viên vừa dọn đến là đã kết giao thân thiết với bọn lưu manh nhỏ tuổi. Ông tỉ mỉ tìm kiếm căn cứ pháp luật cho hành động của bọn chúng. Ông cũng dạy bọn chúng không đóng tiền thuê nhà, để có đông người thế lực lớn ép chủ nhà phải phục tùng số đông. Đây chính là tinh thần dân chủ.

Chủ nhà là người mở cửa hàng tạp hóa nhỏ trong trấn, bản chất rất thật thà. Ông có một người vợ lớn tuổi hơn mình một chút, một đứa con trai mười ba tuổi, cũng đều rất thật thà. Họ là người chạy nạn từ Hà Bắc đến. Hà Bắc là nơi bị kẻ thù giày vò sớm nhất, cho nên họ cũng là những người chạy nạn đến sớm nhất. Hồi đó, trấn Kim Quang vẫn chưa phởi phới phát đạt, nhà cửa đất đai đều rất rẻ, cho nên họ gom góp lại rồi mở một cửa hàng nhỏ, đồng thời mua lại căn nhà rách nát xiêu vẹo này. Trấn Kim Quang từ từ phát triển, việc làm ăn của ông ngày một tốt hơn, còn ngôi nhà dù rách nát như vậy thì cũng đã có giá trị. Điều này khiến Cừ ủy viên nổi giận. Ông gọi chủ nhà là gian thương, mở miệng ra là nhất định phải tố cáo ông ta. Chủ nhà vốn là người thật thà, lại thấy khách trọ là ủy viên, cho nên đành cúi đầu ngậm bồ hòn làm ngọt, không dám đòi tiền thuê nhà. Cho đến khi những vị khách trọ khác cũng không đóng tiền thuê nhà nữa, ông ta vẫn không dám lên tiếng. Trong lòng ông ta nghĩ rằng một nhà ba người đã trúng mạng sống thoát nạn, lại còn cách nhà vạn dặm mà vẫn chưa chết đói, thì phải tạ ơn trời xanh, chịu thiệt một chút thì có xá gì.

Cừ ủy viên nhìn thấu tâm can của chủ nhà, lập tức gọi một tên lưu manh nhỏ đến: "Ngươi đi nói với chủ nhà: nhà cửa đều phải mau chóng sửa sang lại, vách tre nứa phải đổi thành gạch đặc, đất nền đổi thành ván gỗ. Ta là ủy viên, không thể ở chuồng chó! Nếu như vì ở đây mà tổn hại đến sức khỏe của ta, hắn nhất định sẽ bị trừng phạt! Những điều này đều có căn cứ pháp luật! Ngoài ra, hắn còn phải mỗi tháng gửi qua hai bao thuốc lá Hoa Phúc. Hắn kiếm được tiền, đương nhiên phải cung cấp thuốc lá cho ta. Hơn nữa, điều này trong luật thư cũng có văn bản rõ ràng! Nếu hắn không đồng ý, xin hãy nói cho hắn biết, những kẻ có thế lực ở đây không phải là đồng sự của ta thì cũng là bạn bè của ta, dù là công lý hay tư khúc, hắn cũng chẳng có lợi lộc gì đâu. Chúng ta đây là thời đại dân chủ, ta không thể không dạy mà đã giết, cho nên xin ngươi hãy đi nói cho hắn hiểu rõ trước đã."

Chủ nhà nhận được thông báo, quyết định bán nhà đi để khỏi phải bực mình từ sáng đến tối.

Cừ ủy viên mời mấy tên "thường phục" đến. Cái gọi là "thường phục" không phải là hiến binh, không phải là cảnh sát, cũng không phải là đặc vụ, mà là một nhân vật đặc hữu trong thế giới dân chủ nhỏ bé của chúng ta. Bọn chúng chuyên thay mặt Cừ ủy viên và những kẻ có thế lực khác chấp hành những thứ luật pháp do cá nhân tự đặt ra đó.

Chủ nhà sống trong cửa hàng tạp hóa nhỏ, trong nhà chỉ còn lại vợ và đứa con trai mười ba tuổi. Bọn thường phục đánh vợ chủ nhà một trận — đàn ông đánh phụ nữ là chuyện hợp lý nhất trong thế giới dân chủ nhỏ bé của chúng ta. Bọn chúng đánh, còn Cừ ủy viên thì đứng bên cạnh gào thét: "Đồ khốn! Ngươi đi nghe ngóng xem thiên hạ có mấy vị ủy viên! Ngươi dám bán nhà? Có hiểu luật hay không? Đồ khốn!"

Đánh xong vợ chủ nhà, bọn thường phục bắt đứa con trai mười ba tuổi của ông ta đi.

“Đưa nó đi làm tráng đinh!” Cừ ủy viên quát tháo. "Đồ khốn!" Chủ nhà vội vàng chạy về. Ông ta là người thật thà, cho nên không dám lý sự với ủy viên, vừa bước vào cửa là đã quỳ sụp xuống trước mặt ủy viên.

“Ngươi có biết ta là ủy viên hay không?” Cừ ủy viên giận dữ hỏi. "Dạ biết!" Chủ nhà rơm rớm nước mắt đáp.

“Ủy viên là gì? Nói!”

“Ủy viên là đại quan! Là đại quan lớn hơn cả huyện thái gia!”

“Ngươi còn dám bán nhà nữa hay không?”

“Tiểu nhân đáng chết! Không dám nữa ạ!”

“Được rồi, đưa vợ ngươi đến bệnh viện, tốn bao nhiêu tiền thuốc men thì đưa y như vậy cho ta, cô ta chỉ bị thương ngoài da, còn ta thì bị tổn thương tâm lý, ta cũng cần tiền thuốc men!” "Nhất định sẽ gửi đủ! Cừ ủy viên xin hãy thả con trai tôi ra, nó mới mười ba tuổi, chưa đủ tuổi đi lính đâu!" Chủ nhà tha thiết nài nỉ.

“Ngươi không hiểu luật nghĩa vụ quân sự, đồ khốn nạn nhà ngươi!”

“Tôi không hiểu! Chỉ xin ủy viên rủ lòng thương!”

“Cầm danh thiếp của ta, đón nó về đi! — Chờ đã!”

Chủ nhà lại quỳ xuống.

“Từ nay không được phép bán nhà, không được đòi tiền thuê nhà, còn phải mau chóng sửa sang lại nhà cửa cho ta, thay ván sàn!”

“Nhất định làm được ạ!”

“Ngươi phải ký tên; nói miệng không có bằng chứng, lấy giấy tờ làm bằng chứng!”

“Tôi ký tên!”

Ba

Trong thế giới dân chủ nhỏ bé của chúng ta, cục diện tuy nhỏ nhưng khí thế lại rất lớn. Hễ có cơ hội, bất kể là một gia đình hay một cơ quan, cũng đều phải bày ra khí thế và bài cục lớn nhất của mình. Và cũng chỉ có như vậy, gia đình hoặc cơ quan đó mới có thể khơi gợi sự khâm phục của toàn thể người dân trong trấn. Khí thế lớn nhỏ chính là thế lực lớn nhỏ, mà thế lực lớn nhất thì luôn luôn là kẻ có lý nhất. Đây là tinh thần đặc hữu của thế giới dân chủ chúng ta, có người gọi đó là quốc túy.

Các vị sĩ phu có máu mặt và bảo giáp trưởng trong trấn của chúng ta thường xuyên "làm việc". Đại sự hỷ sự tang ma thì tất nhiên không cần phải nói rồi, ngay cả khi sinh thêm một đứa con, hay con cái đính hôn, cũng phải làm một trận kinh thiên động địa. Giả sử không may, họ vừa không có hỷ sự tang ma, lại vừa không sinh con đẻ cái, thì họ cũng sẽ tìm được đề tài để mở tiệc rượu. Họ sẽ mừng thọ cha mẹ và mừng thọ chính mình. Nếu cha mẹ đã qua đời, họ sẽ làm giỗ âm. Giỗ âm mà vẫn chưa đã ghiền, họ sẽ mừng thọ năm tuổi hoặc mười tuổi cho cậu con trai nhỏ hoặc cô con gái nhỏ.

Bất kể là làm loại việc gì, cũng đều phải chú ý đến việc giết bao nhiêu con heo, mấy trăm hoặc mấy ngàn con gà vịt, mở bao nhiêu vò rượu ngon. Gà vịt heo dê bị giết càng nhiều, hình như càng có thể thỉnh cầu sự phù hộ của trời cao, để trời tăng năm tháng người tăng tuổi thọ. Giả sử không liên quan đến trời cao, thì sự cạnh tranh giữa mọi người với nhau hoặc là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến gà vịt gặp vận hạn. Nhà họ Trương nếu có năm mươi bàn khách, nhà họ Lý nhất định phải nhiều hơn năm mươi bàn; dù chỉ nhiều hơn một bàn thôi, thì đó cũng là thể diện. Do đó, mỗi nhà làm việc, tiệc rượu đều phải bày ra tận ngoài đường phố, một là vì khách quá nhiều, trong nhà không chứa nổi, hai là cũng để uy hiếp các nhà khác. Cứ như vậy, một nhà làm việc, cả trấn liền phải cắt đứt giao thông. Tinh thần dân chủ của chúng ta là chỉ quan tâm đến khí thế hoành tráng của bản thân, không quan tâm người khác có tiện lợi hay không. Cho nên, theo kết quả nghiên cứu của các nhà học giả, đây là một loại tinh thần dân chủ tốt nhất trên thế giới, bởi vì bên trong nó chứa đựng các nhân tố văn hóa cực kỳ cao. Nếu bắt gặp làm đám tang, thì không những giao thông bị cắt đứt, mà còn khua chiêng gõ trống inh ỏi suốt ba ngày ba đêm, ồn ào đến mức người chết cũng không được ngủ yên, mà người sống thì đều phải thức trắng đêm cùng. Ngoài chiêng trống ra còn có pháo nổ nữa. Uy lực của pháo nổ tuy kém xa bom nguyên tử, nhưng khiến cho trẻ sơ sinh bị kinh phong là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Vấn đề không chỉ đơn giản như vậy. Họ chuộng hình thức, nhưng lại làm khổ người nghèo. Bất kể là sĩ phu hay gia đình bảo giáp trưởng làm việc, người nghèo nếu không đến tặng quà, thì chắc chắn sẽ đắc tội với tầng lớp trên; mà đã đắc tội với tầng lớp trên, trong thế giới dân chủ nhỏ bé này chẳng khác nào tự chuốc lấy diệt vong. Người nghèo, dù khó khăn thế nào, cũng phải mang quà hoặc tiền mừng đến. Đối với họ, đây không phải là quà cáp tiền mừng gì cả, mà là những thứ thuế má nặng nề. Thế nhưng, họ không dám không đưa; những loại thuế má nặng nề này rốt cuộc cũng lấy danh nghĩa hỷ sự tang ma, trong đó hình như ít nhiều gì cũng có chút tình người, mà tình người hình như lại có thể thông suốt với tinh thần dân chủ. Người nghèo tặng quà, người giàu nhận quà, thế là người giàu không vì bày trăm bàn tiệc mà bị lỗ vốn — mục đích của việc đó, nghe nói là để kiếm tiền — thế nhưng người nghèo lại vì thế mà ngay cả một bộ áo dài vải xanh mới cũng không mặc nổi.

Sĩ phu bản địa là thế, những người từ nơi khác đến cũng không chịu thua kém. Các buổi lễ hoan nghênh và tiễn đưa ở trấn chúng ta nhiều vô kể. Trong thế giới dân chủ của Anh và Mỹ, nếu một vị cảnh sát trưởng hay cục trưởng bưu điện đến nhậm chức tại một thị trấn nhỏ, hoặc bị điều chuyển khỏi một thị trấn nhỏ, có lẽ họ chỉ lo tiếp nhận công việc hoặc bàn giao công việc, chẳng có gì khác để nói cả. Đồng thời, người dân ở trấn đó, đối với họ có lẽ cũng không có nghĩa vụ chào mừng hay tiễn đưa. Họ làm việc tốt, đó là điều hiển nhiên; họ nhận lương, đương nhiên phải nỗ lực phục vụ. Họ làm việc không tốt, họ sẽ bị trừng phạt, không cần người dân phải tạo thế phô trương cho họ. Trấn Kim Quang của chúng ta thì không như vậy, hễ có một vị tiểu quan đến, công dân trong trấn liền phải đi chào mừng, giống như các quan lại đến trấn Kim Quang đều là bậc đại thánh đại hiền. Đợi đến khi họ rời nhiệm chức, công dân lại phải đi tiễn đưa, bất kể người rời nhiệm mang lại phúc hay nghiệt cho địa phương. Không những quan lại đến đi là thế, mà ngay cả ông chủ của các ngân hàng tiệm cầm đồ đến nhậm chức cũng phải như vậy, bởi vì nhìn từ tiêu chuẩn của trấn Kim Quang, những kẻ ngày đêm vùi đầu trong đống tiền giấy thì có tầm quan trọng tương đương với quan lại. Đây lại là một tinh thần đặc hữu trong thế giới dân chủ của chúng ta, e rằng cũng là tinh thần tốt nhất trên thế giới.

Dựa trên tinh thần này, hoàn toàn có thể tưởng tượng được trấn chúng ta đối đãi thế nào với một vị khách tình cờ hoặc cố ý đi ngang qua đây. Lẽ ra, có một vị khách đến, thực ra không nên có gì phải kinh ngạc cả. Giả sử anh ta tình cờ đi ngang qua con đường này, thì cứ để anh ta đi con đường của mình. Giả sử anh ta cố ý đến, ví dụ như anh ta đến điều tra giáo dục, thì cứ mời anh ta đến trường học xem xét là được rồi; nếu anh ta là thanh tra của tổng cục cảnh sát, thì cứ để anh ta điều tra cảnh chính; có liên quan gì đến người khác chứ?

Không, không, trấn Kim Quang của chúng ta có biện pháp của trấn Kim Quang. Hễ là một kẻ có tiền, bất kể hắn đến vì chuyện gì, chúng ta đều phải dùng toàn bộ nhân lực vật lực của cả trấn, náo loạn trời đất để hoan nghênh hắn. Chuyện này rất căng thẳng: khắp nơi trong trấn đều phải xé bỏ các khẩu hiệu cũ đi, xé không sạch thì phải dùng nước rửa, sau đó dán lên những khẩu hiệu mới bằng giấy đủ màu sắc. Đường phố trong trấn (có lẽ hơn một tháng nay chưa quét dọn) lập tức phải quét dọn sạch sẽ. Chó hoang không được đi lại trên đường nữa, đều bắt lại thả đến nơi xa. Trẻ con, thậm chí ngay cả gà vịt, cũng không cho phép chạy ra khỏi cửa nhà. Người bán đậu phộng quýt cam không được bày quầy hàng bên vệ đường. Trong trường học phải dùng gạch nhúng nước mài đi những vết mực trên bàn học, làm cho mỗi học sinh tiểu học đều lấm lem bùn đất trên người. Quần quật như vậy hai ba ngày, đại nhân vật cuối cùng cũng đến. Hắn có lẽ có chút việc, cũng có lẽ chẳng có việc gì cả. Hắn có lẽ đi bộ mấy bước trên đường, có lẽ ngồi ô tô phóng qua. Hắn có lẽ chú ý thấy đường phố rất sạch sẽ, có lẽ hoàn toàn chẳng màng tới, bất kể hắn thế nào đi nữa, dù sao thì chúng ta cũng phải bận rộn đến mức tâm thần bất định, tối tăm mặt mày. Sau khi chúng ta thu dọn xong xuôi hết rồi, còn phải xếp hàng ra ngoài phố để đón tiếp hắn nữa chứ! Học sinh trung học học sinh tiểu học, bất kể thời tiết lạnh giá hay oi bức thế nào, cũng đều phải đứng ở ngoài phố từ sớm để chờ đợi. Nếu hắn đến tận ngọ chưa tới, bọn trẻ lại càng phải đứng qua ngọ; nếu qua ngọ rồi mà hắn vẫn chưa đến, bọn trẻ lại phải đứng đến buổi chiều. Bọn chúng khát, đói, lạnh hay nóng, đều không thành vấn đề. Bọn chúng không thể tùy tiện rời hàng để uống ngụm nước hay mua cái bánh nướng ăn; ôi chao, nhỡ đâu vào lúc đội hình không chỉnh tề mà quý nhân lại đến thì phải làm sao đây! Tinh thần dân chủ của trấn chúng ta là cho quý nhân điểm tối đa, mà cho học sinh điểm không. Trẻ con là thế, người lớn chúng ta cũng vậy. Chúng ta cũng phải do bảo giáp trưởng dẫn dắt đi đứng trực ban. Dù chúng ta không có áo dài vải xanh mới, cũng phải thức thâu đêm giặt giủi chiếc áo dài cũ, ủi cho phẳng phiu ngay ngắn. Chúng ta không được đi giày cỏ, cũng không được mang điếu cày. Chúng ta bị mặt trời chiếu cho choáng váng đầu óc, cũng vẫn phải đứng ở đó.

Học sinh lỡ mất việc học một hoặc hai ngày, chúng ta cũng mệt mỏi rã rời, kết quả là quý nhân hoặc là ngồi ô tô phóng vút qua, hoặc là hoàn toàn không đến. Mặc dù vậy, tất cả chúng ta cũng không dám oán trách một câu, "xả thân cùng quân tử" chính là tinh thần đặc hữu của chúng ta mà. Tinh thần này khiến chúng ta không sợ lạnh, không sợ nóng, không sợ đói khát, mà chỉ "sợ đại nhân". (Chưa hết)

Đăng trên "Dân tâm bán nguyệt san" từ số 1 đến số 5, tập 1, tháng 9 đến tháng 12 năm 1945

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.