Không khí trên biển quá cứng, Đinh ngồi trên cát, các ngón chân vẫn được những con sóng nhỏ mơn man. Apollo đang mệt mỏi——vải vóc, đúng thế, mang chút phong vị Hy Lạp, nam nữ già trẻ đều cởi trần, đáng tiếc là lồng ngực——của chính mình, và của rất nhiều người khác——lại hơi hẹp; không khỏa thân hoàn toàn cũng là một thiếu sót. "Hy Lạp Trung Quốc", Apollo có lồng ngực hẹp đến mức thở không ra hơi!
Dù thế nào đi nữa, Trung Quốc rốt cuộc cũng có tiến bộ. Đinh——nước Apollo của Trung Quốc——từ từ đặt đầu lên lớp cát ẩm mềm, vô cùng lười biếng, đầu óc vẫn tỉnh táo, có cái đẹp, có tư duy. Nhắm mắt lại, rất nhiều nữ thần vừa nãy nhìn thấy lại hiện về trong đầu, đã có tiến bộ! Nữ sinh cấp ba trông như chưa tốt nghiệp ấy! Mẹ cô ấy có lẽ vẫn đang bó chân. Vẻ đẹp khỏe mạnh, đôi chân! Tiến bộ! Chân nhỏ xuống biển, ối chao, quốc nhục!
Sau lưng quá ẩm. Chiếc áo tắm mới dán chặt vào người, lười đứng dậy, mà vẫn phải đứng dậy thôi, không khí biển sẽ nhanh chóng thổi khô lưng. Mặt trời rất gắt, dù không đến nỗi quá nóng. Phải mua kính đen——ở hiệu thuốc trên đường Trung Sơn, loại tròn, loại bầu dục, đặt trên hộp thuốc Aspirin. Vốc mắt khô khốc, trong nước biển có muối, uống thêm hai ngụm nước biển, lúc ăn cơm có thể không cần ăn dưa muối; không được, uống nước biển sẽ phát điên mất, nghe nói thế: uống đầy bụng, chà, trên báo——nơi nào chẳng có tờ "Dân báo"? Có phải cùng một hãng không?——chẳng phải đang đăng đấy sao, thiếu niên hai mươi hai tuổi chết đuối; uống đầy bụng, nguy hiểm, cái chết màu xanh của biển!
Pháo đài, một mảng xanh ngắt, không nhìn thấy pháo, xanh một cách đẹp đẽ như thơ; đúng vậy, lúc giết người thì có màu đỏ, lúc rảnh rỗi thì có màu xanh, giống như một bãi đàm. Đấm mạnh vào ngực một cú, lồng ngực quá hẹp, có phải bệnh lao phổi không? Không có chuyện đó đâu. Thuyền buồm trông hay phết, kiếm một cô nàng, cứ thế mặc đồ bơi, ngồi lên một chiếc thuyền buồm nhỏ, trôi, trôi, trôi đến bên kia đảo; hòn đảo kia, giống như con ruồi trên tờ giấy xanh; so sánh thế có vẻ hơi bẩn! Ngồi trên thuyền nhỏ, chạm vào... Lãng mạn! Không, vẫn là lên Lao Sơn, có nhà hàng kiểu Tây. Kiểu Tây, cái gì cũng kiểu Tây cả, Trung Quốc đã có tiến bộ!
Một đôi lính thủy đánh bộ Mỹ ôm chặt hai cô gái điếm nhảy múa trên bờ biển. Phía sau đi ngang qua một người phụ nữ, nước nào thế nhỉ? Chân to bằng cột đại điện. Một đám trẻ con dùng cát vùi lấp một bé gái, chỉ chừa lại cái đầu, "Đừng! Đừng!" thét lên lanh lảnh. Biển vỗ oàm oạp mấy cái, âm nhạc, ối chao, khiêu vũ uống trà. Hừ, đám lính thủy Mỹ đã bơi ra xa. Trên cầu tàu có người đang nhảy xuống, ở đằng xa, vươn thẳng tay ra trước tiên, giống như Chúa Giê-su trên cây thánh giá; nước vắn tung tóe, chỗ đó nhất định rất sâu, tàu cứu hộ. Chà, gã béo kia nói có lý đấy, trên cổ đeo phao cứu sinh, trông giống con trăn lớn màu xanh.Thanh Đảo chắc không có rắn độc chứ? Ấn Độ. Một người đi chân đất không mặc áo tắm đang đi ven bờ biển, vứt đầu mẩu thuốc lá xuống cát, Đinh nhìn thùng sắt——rác vụn vỏ quả, ném vào trong thùng. Trung Quốc chẳng tiến bộ bao nhiêu!
"Hello, Đinh," từ dưới biển trèo lên một người cá.
Gái điếm kéo lính thủy cũng xuống nước, lây bệnh mất, nên cấm mới phải.
"Tôn!" Đinh lộ ra hàm răng trắng; nhìn hai cánh tay, rất đen; mặt đen răng trắng, chẳng thể coi là oai vệ cho được; lãng mạn ư?
Mụ béo xuống biển, vậy mà cũng có thể nổi lên, cơ học, cơ học, thế nào ấy nhỉ? Chà, một khi bước vào xã hội, sách vở quên sạch sành sanh! Đi qua một đám học sinh, đứa nào đứa nấy đen như quỷ, xương xẩu đội chiếc áo tắm lồi lõm góc cạnh. Tắm biển, tắm nắng, nhưng ăn uống không đủ, dinh dưỡng thiếu thốn, uống một ngụm nước biển là toi chắc, vấn đề là ở đấy! Sáng chiều hai bữa bánh ngô, luyện chạy mười nghìn mét!
"Thế nào, Đinh?" Tóc của Tôn nước nhỏ ròng ròng từng giọt.
"Đến nghỉ ngơi đi, đừng cố gắng quá, không khí cứng, nước biển cũng cứng!" Đinh vẫn đang nghĩ đến vấn đề thể chất; người Trung Quốc nên luyện Thái Cực quyền, thật đấy.
Một tốp người vừa đi qua, có lẽ là một gia đình: bốn năm đứa trẻ, đều xách những chiếc thùng sắt nhỏ; một người phụ nữ tuổi chừng bốn mươi, chân bó, vết gót chân hằn trên cát đặc biệt sâu; hai cô thiếu nữ, ánh mắt Tôn dán theo họ; một người đàn ông tuổi ngũ tuần, khoác áo tắm thêu hình rồng. Quan quân về hưu!
Bên kia đảo nổi lên một đám mây đen, pháo đài càng thêm xanh ngắt.
Trong biển nhô lên hụp xuống, những cái đầu người, phao cứu sinh, bọt nước, bờ vai, tiếng gọi eo éo; tóc vàng là người phương Tây, vẫn phân biệt được nam nữ. Đều cử động, tim đều đập nhanh hơn một chút, chẳng biết đã se duyên cho bao nhiêu cặp tình nhân, Lao Sơn, thuyền nhỏ, nhà hàng; nhìn nhau vừa mắt, toàn thân từ trên xuống dưới, cảnh sát kiểm tra nhà nghỉ, không vấn đề gì.
Tôn có người tình. Đinh chủ trương độc thân, nói không chừng gặp được cô nàng lý tưởng rồi cũng sẽ kết hôn. Không, độc thân tốt, trẻ con đáng sợ lắm. Một trăm rưỡi, bản thân tiêu là đủ; thuê nhà, mua đồ đạc, thuê vú em, sinh con, tuyệt đối không đủ. Vấn đề tình dục. Giải quyết vấn đề này, không nhất thiết phải kết hôn. Xã hội, tư tưởng phong kiến, khó khăn thật! Muốn hỏi một câu với người phụ nữ nào đó cũng phải có nhẫn kim cương!
"Tôn, tối qua cậu đi đâu thế?" Đang nghĩ đến vấn đề tình dục.
"Đốt nến đi đêm, quả là có nguyên do." Tôn ngồi xuống bên cạnh Đinh. Viên quan quân về hưu và gia quyến đã biến mất.
Đinh cười, Tôn đúng là đồ hoang đàng, cũng kiếm được một trăm rưỡi! Lại còn có người tình.
Không, Tôn không hoang đàng. Hắn luôn tính toán kiếm chác; ở nhà khách, ở chùa; xin vé khiêu vũ của người ta; đi xe buýt miễn phí, tàu hỏa miễn vé; tắm biển không mất tiền, không khí là của chung; một bát cháo, hai mươi cái bánh áp chảo, thêm tiền típ một hào rưỡi; một hào rưỡi, một trăm rưỡi, hắn tiêu vừa đủ, không hoang đàng chút nào, đúng là đồ cáo già!
"Đinh, hộp máy ảnh của cậu đâu?"
"Không mang theo."
"Ngày mai dùng nhé, lên Lao Sơn, đi bằng tàu chiến." Tôn vùi chân vào trong cát.
Lính thủy đã lên bờ, hình xăm trên bắp tay càng thêm xanh đậm, trên chân gái điếm có những vết xám, trông giống như vết rêu phong.
Khuôn mặt mụ béo đỏ như mặt trời, đôi chân có rất nhiều nếp thịt, giống như khúc giò mới buộc chặt.
Lại mấy tốp người nữa đi qua, mặt trời ngả về tây, một chiếc tàu biển chạy qua, để lại một vệt trắng tinh, ống khói màu đỏ cam.
“Tôn, khi nào cậu về? Còn ba ngày phép nữa đấy, ông trưởng phòng ghê gớm lắm đấy!” “Tôi á, một đi không trở lại như chim hoàng hạc, đến Thanh Đảo, ở Thanh Đảo, chết ở Thanh Đảo, chủ nghĩa tam đảo đấy, chẳng muốn về đâu!”
Gã kia giống Lưu, không phải rồi. Thất vọng! Tha hương ngộ cố tri. Lưu, bạn học thời niên thiếu, khoảng thời gian vui vẻ, cùng nhau chạy nhảy như một đôi thỏ rừng. Trung học, bắt đầu có những lo lắng, trường chuyên nghiệp, toán trượt, tốt nghiệp rồi. Một trăm rưỡi, chủ nghĩa độc thân, không cách mạng, yêu nước, Trung Quốc có tiến bộ. Lũ lụt, nhảy múa cứu tế, Tôn vớ được hai vé miễn phí; đi cùng con gái, chắc chắn rồi!
"Trưởng phòng Lý?" Tôn chợt nhớ ra: "Bắt tôi lau đít cho ông ta á, mơ đi! Nói cho cậu biết, kiếm một cô nàng nhà giàu, thế là có tất cả! Cậu, tôi, tốt nghiệp trường chuyên nghiệp, tốn bao nhiêu vốn liếng? Có gái mà không đưa cho chúng ta thì đưa cho ai? Chẳng lẽ chúng ta lấy không một cô gái à? Cậu hiểu chứ. Trung Quốc có thể có hy vọng, chỉ cần chúng ta thoải mái sinh sôi nảy nở cho đất nước, tạo ra con người. Ăn mày còn đòi có bảy tám đứa, Trương Công Đạo, ba mươi lăm, sáu đứa con có chỗ dựa; để làm gì? Tăng thêm thổ phỉ, phu xe kéo. Chúng ta, chúng ta không thể không có trách nhiệm với xã hội, phải sinh nhiều con cái vào, vừa thoải mái vừa được cả bố vợ lẫn vợ trị giá năm mươi vạn, tương đương với giải đặc biệt xổ số hàng không đấy! Hiểu chưa?"
"Phải đi thôi." Đinh đứng bật dậy.
"Bai bai! Cố bai!" Tôn ngồi vẫy tay, ánh mặt trời chiếu rọi móng tay cậu ta. "Ngày mai gặp lại ở đây nhé! Cố lặc khắc!"
Đinh nhìn ra xa, người dưới biển đã thưa dần, chỉ còn sót lại những cái đầu người rải rác, cùng lá cờ đỏ trên thuyền cứu hộ, nhấp nhô lên xuống, mụ béo, lính thủy, gái điếm, đều biến mất cả. Âm thanh, ở đằng xa có người đang thổi kèn Ác-mô-ni-ca. Anh đi thay quần áo, phụt—khàn—đát đát! Xe cộ trên đường cái nối đuôi nhau không dứt.
Đi ra, khóe mắt vô tình bắt gặp một vành môi tô son chót vót, phía trên đang chuyển động phập phồng, kẹo cao su. Đã lướt qua. Đôi chân, tấm lưng ong vàng óng, giày cao gót, gót chân tròn vo bóng láng như quả trứng gà mới đẻ. Mấy nữ sinh khúc khích cười, đi ngang qua. Anh xách chiếc áo tắm còn ướt, dọc theo công viên ven biển bước đi. Những tán ngô đồng tây lá lớn lay động ánh nắng vàng óng, cây thông hút ánh chiều tà vàng rực vào thân cây; đá vàng, ẩm cứng, ngắm nhìn những con sóng trắng xóa.
Một trăm rưỡi. Sự mông lung của quá khứ, cuộc dạo chơi phía trước... Biển, núi, đảo, những phiến đá sóng trắng ẩm cứng, sóng trắng. Cái đẹp, cái đẹp là một sự trống trải mơ hồ. Sự nghiệp, kiến thiết, cổng chào của Trung Quốc, nhà kiểu Tây. Một con chó lai chạy vụt qua. Trung Quốc có tiến bộ. Trong bụng hơi đói, cá đù vàng, tôm lớn, ngành ngư nghiệp Trung Quốc thất bại, lão Tôn đúng là thiên tài, sau khi nước mất, hắn có thể ăn chùa cá đù vàng cho mà xem. Đi đâu ăn tối đây nhỉ? Cô đơn! Thủy thủ dắt tay gái điếm, quan quân về hưu có vợ, lão Tôn có người tình. Đinh chỉ có mỗi bộ đồ tắm ướt sũng. Da đen đi cũng là một thành tích. Trở lại phòng làm việc thôi, bắt buộc phải về, Thanh Đảo không cho tôi một trăm rưỡi. Phòng làm việc, khói thuốc, giấy, bút, tán gẫu, cãi vã. Tổng cộng một trăm năm mươi đồng, khấu trừ thuế thu nhập hai đồng rưỡi, chi phiếu một trăm bốn mươi bảy đồng rưỡi, tiết kiệm bưu chính hai mươi lăm đồng lẻ một xu. Đặt chiếc áo tắm ướt lên phiến đá vàng, anh ngắm nhìn biển cả, sự huyền bí của đại tự nhiên. Trời rộng biển khơi, móc từ trong túi ra chiếc hộp sơn mài, chỉ còn lại một gói "Tiểu Phấn", lại chẳng có diêm! Không khí biển quá cứng, ngực hơi hẹp lại, đành bỏ hộp sơn mài và điếu thuốc giữ mạng duy nhất vào lại trong túi. Đút tay vào cạp quần, nhìn ra biển, núi non, cánh buồm xa xăm, Apollo của Trung Quốc! .........
Đăng trên số 8, phụ san "Bánh đúc ngày hè" của báo "Dân Ngôn" Thanh Đảo, ngày 1 tháng 9 năm 1935