Ở tiểu học trấn Vương Gia, vùng ngoại bắc Kinh Thành, hiệu trưởng, giáo viên, nhân viên tạp vụ, tính lại cũng có tầm chục người, không ai là không bảo Tiêu Linh Nhi thông minh đáng yêu. Cứ đến đầu học kỳ, các bạn học cùng lớp phần lớn đều bầu cậu làm lớp trưởng.
Sau khi những đứa trẻ khác nhập học, thầy giáo luôn gọi tên cúng cơm của chúng, duy chỉ có cái tên của Tiêu Linh Nhi —— Đức Sâm —— dường như chỉ để cho có. Hiệu trưởng thường xuyên nói: "Tiêu Linh Nhi trông y hệt như một chiếc chuông đồng nhỏ, cứ chạm vào là kêu!"
Tan học xong, thầy giáo luôn giữ Tiêu Linh Nhi lại để trò chuyện đông tây, đợi đến khi những đứa trẻ khác về hết mới cho cậu đi. Hôm đó thầy trò trò chuyện phiếm, thầy giáo nhân tiện hỏi: "Tiêu Linh Nhi, cha cháu mắc bệnh gì mà qua đời? Cháu còn nhớ dáng vẻ của ông ấy không?" "Không nhớ ạ! Đợi con về nhà đi hỏi nương con!" Tiêu Linh Nhi mếu máo, lúc nói chuyện, đôi mắt cứ nhìn đi chỗ khác.
"Tiêu Linh Nhi xem bức tranh này đẹp chưa này, tặng cho cháu đấy!" Thầy giáo nhìn thấy vẻ đáng tội của Tiêu Linh Nhi, vội vàng lấy một bức tranh từ trên giá sách đưa cho cậu. "Thầy ơi! Cảm ơn thầy —— người này là ai thế ạ?"
"Đây chẳng phải là Lý Hồng Chương mà chúng ta hay nhắc đến sao!"
"Chính là ông ta ạ! Phi! Kẻ đi giảng hòa với Nhật Bản!" Đôi mắt sáng long lanh của Tiêu Linh Nhi lúc thì nhìn bức tranh, lúc lại nhìn thầy giáo.
"Cầm lấy đi! Lịch sử nhục quốc thể chúng ta học hôm qua quên rồi à? Lớn lên thành người sang Nhật Bản đánh nhau, đừng giống như Lý Hồng Chương!"
"Giống ông ta á? Có bị đánh rụng đầu, cũng không thể giảng hòa!" Tiêu Linh Nhi dừng một lát, rồi lại nói tiếp: "Ngày mai buổi diễn thuyết con sẽ nói đề tài này, thầy ơi! Sao lúc con diễn thuyết, mặt cứ hay phừng phừng thế nhỉ?"
“Luyện tập dần dần thì sẽ không đỏ mặt nữa! Linh Nhi đến lúc phải về rồi đấy! Được rồi, ngày mai đến sớm nhé!” Thầy giáo tiện miệng đáp lời rồi nằm lên giường.
"Thầy ơi ngày mai gặp lại ạ!" Tiêu Linh Nhi đeo cặp sách lên, vừa hát bài hát chú dê nhỏ vừa bước ra khỏi trường.
Tiêu Linh Nhi mỗi lần tan học, luôn hát vang suốt dọc đường cho đến tận cửa nhà, mẹ cậu nghe thấy tiếng hát liền ra mở cửa; hôm nay đột nhiên thay đổi: "Nương ơi! Mở cửa đi ạ!" Cậu dùng nắm đấm nhỏ số ruột đập cửa cục cục.
"Hôm nay sao giờ này mới về? Ban nãy đại cữu đến đấy!" Mẹ Tiêu Linh Nhi giắt cây kim sợi chỉ trên tay lên đầu, ra mở cửa cho cậu.
"Đâu cơ ạ? Đại cữu! Đại cữu! Sao đại cữu mãi không tới thế ạ?" Tiêu Linh Nhi lật đật chạy vào trong nhà.
"Con cứ nghe cho hết đã chứ! Đại cữu con đợi con nửa ngày, đợi đến mức sốt ruột quá nên đi rồi; mấy hôm nữa lại tới thôi!" Vừa cười vừa nói.
"Thật là! Sao hôm nay toàn gặp chuyện thế này chứ! Giá mà được kể chuyện Lý Hồng Chương cho đại cữu nghe thì hay biết mấy!"
"Á chà! Con lại đôi co với người ta đấy à? Ai cơ? Cùng Lý Hồng Chương á?"
"Nương ơi! Nương mà đi học thì đúng là chịu thua nương luôn, Lý Hồng Chương chết từ đời nào rồi!" Cậu lấy bức tranh từ trong cặp sách ra đưa cho mẹ xem, "Đây chẳng phải là ông ta; chẳng phải là tên gian tế đi giảng hòa với Nhật Bản đó sao!"
"Cái thằng bé này! Đến một chút phép tắc cũng không biết nữa! Đợi cậu con đến, tốt nhất vẫn là van xin ông ấy dẫn đi học nghề thôi, mẹ thì biết Lý Hồng Chương làm cái gì chứ?"
"Học nghề thì con không thèm đâu! Bây giờ con đang làm lớp trưởng, từ từ rồi sẽ thăng tiến lên, kiểu gì cũng có ngày được làm hiệu trưởng! Thích biết bao!" Cậu lắc lư cái đầu, nói với mẹ.
"Đừng có mơ mộng nữa! Đi mua chỉ cho mẹ mau lên! Chỉ xanh với chỉ trắng, mỗi thứ một đồng xu đấy!"
Ăn cơm tối xong, Tiêu Linh Nhi ở bên cạnh mẹ, ngồi dưới ngọn đèn đọc sách; mẹ cậu nhận may vá gia công cho người ta. Đọc đến lúc mỏi mệt, cậu liền trò chuyện phiếm với mẹ. "Nương ơi! Mặt cha con có vết rỗ nào không?"
"Cái gì mà lại nhắc đến chuyện này thế, mặt ông ấy nhẵn nhụi sạch sẽ không chê vào đâu được chứ lị!" "Cha có thương con không? Đã từng mua đồ ăn cho con lần nào chưa?"
"Con quên hết cả rồi đấy! Ngày nào đi ở ngoài về cũng là người bế con trước tiên, cô con thường hay nói về ông ấy rằng: 'Đây đúng là cục vàng của anh rồi, cứ bế lấy đi! Sau này khéo mà làm quan to vinh tổ tông đấy!' Cha con thì cứ tủm tỉm cười ngốc nghếch, nhấc ngón chân nhỏ xíu của con lên, đặt lên bên miệng hôn hít chụt chụt, tức đến mức cô con vừa giận vừa buồn cười. —— Lúc đó con vừa trắng vừa mập, yêu lắm cơ."
Tiêu Linh Nhi trân trân không chớp mắt lắng nghe mẹ kể, cứ như thể đang nghe chuyện cười vậy, ngẩn ra hồi lâu rồi lại hỏi:
"Cô con đã đánh con bao giờ chưa?"
"Không! Đừng thấy cô đối xử với mẹ nghiêm khắc mà lầm, đối với con thì yêu thương thật lòng đấy. Năm đó con bị nhiệt miệng, nửa đêm khóc ré lên, cô vẫn dậy cõng con đi vòng quanh nhà, vừa đi vừa nói: 'Cục vàng! Cục vàng! Em bé ngoan! Đừng khóc nữa! Cha con nhất định sẽ quay về thôi! Về sẽ mua kẹo hồng anh cho con ăn thật ngon nhé! Em bé ngoan! Đừng khóc nữa mà!'" "Cha con năm đó mất rồi á? Mất thế nào vậy ạ?"
"Thì chẳng phải nửa năm sau đó sao! Cô con cũng đi theo ông ấy luôn, nếu không phải vì con, mẹ còn sống làm gì nữa chứ?" Mẹ Tiêu Linh Nhi đặt kim chỉ xuống thở dài một hơi, những giọt nước mắt ấy tuôn rơi như hạt châu đứt đoạn!
"Cha con chẳng phải đã anh dũng hy sinh ở trận chiến Nam Kinh rồi sao? Hừ! Xương cốt chẳng biết đã bay đi đâu mất tăm rồi!"
Tiêu Linh Nhi nghe xong, nhảy phóc xuống giường gạch, dùng nắm đấm nhỏ khua khoát hướng về Nam Bắc, lớn tiếng nói: "Không phải vội! Con lớn lên sẽ báo thù cho cha! Trước đánh Nhật Bản, sau đánh Nam Kinh!" "Con muốn làm gì hả? Mau rót cho mẹ bát nước đi! Đừng nghĩ đến chuyện đó nữa, lớn lên cho thành người rồi chăm sóc tử tế cho mẹ, thế mới gọi là con hiếu thảo. Rót nước xong thì đi ngủ đi, ngày mai còn phải dậy sớm!"
Mẹ cậu vẫn tiếp tục công việc may vá của mình, Tiêu Linh Nhi nằm trong chăn, chui đầu ra rồi lại chui đầu vào, cho đến tận canh hai hôm sau mới ngủ say.
"Chạy mau, chạy mau, nổ súng! Bắn!" Tiêu Linh Nhi tung một đấm giáng thẳng vào chân mẹ.
“Á chà, sao thế này! Thằng bé này lại ăn no quá rồi đây mà! Nhìn kìa, chăn bị đạp lệch cả sang một bên rồi, Linh Nhi! Mau tỉnh dậy đi! Đắp chăn cho gọn gàng rồi hãy ngủ tiếp!”
"Nương ơi! Sảng khoái quá! Bọn chúng thua rồi!" Tiêu Linh Nhi chớp chớp mắt, rồi lại chìm vào giấc ngủ.
Hôm sau, Tiêu Linh Nhi dậy rất sớm, cắm cổ chạy một mạch đến trường, chẳng thèm cúi chào thầy giáo mà đi tìm bạn học trước. Gom được mấy đứa thể lực cường tráng, tất cả cùng ngồi xổm ở góc sân thể dục.
Tiêu Linh Nhi nói: "Tôi định lập một hội, không cần người ngoài, chỉ cần mấy đứa mình thôi. Hàng ngày đến sớm về muộn, chúng ta cùng nhau luyện tập thể lực, đánh lẫn nhau, đánh đau cũng không được phép cáu, cứ luyện tập như thế mấy năm trời, đảm bảo sẽ có thể sang Nhật Bản đánh nhau; tôi còn cộng thêm một tầng nữa, đánh xong Nhật Bản rồi thì đánh Nam Kinh."
"Được! Được! Cứ thế đi! Cứ bầu ông làm thủ lĩnh. Tất cả chúng ta đều đặt một cái tên, để cho người khác nghe không hiểu, được không?" Một đứa trẻ mười bốn mười lăm tuổi trên đầu nổi cục mụn, tên là Trương Thuần nói.
"Tôi tên là Nhất Hổ," Lý Tiến Tài nói: "Bọn chúng đều gọi tôi là Lý Đại Chủy, cái miệng của tôi mà giống như hổ thật, nhất định phải nuốt chửng bọn chúng!"
"Tôi, tôi tên là Hoa Khổng Tước!" Con trai của một kẻ buôn chim, tên là Vương Phượng Khởi nói.
"Tôi tên là gì đây? Tôi không cần mấy con sói với con hổ đâu," Tiêu Linh Nhi nói. "Càng lợi hại càng tốt chứ lị! Cậu bảo hổ không hay, tôi không thèm chơi với cậu nữa!" Lý Tiến Tài bĩu môi nói.
"Hay là cậu gọi là Quyển Mao Sư Tử đi, thầy giáo chẳng từng nói: 'Sư tử là vua của bách thú' còn gì!" Vương Phượng Khởi nói.
"Không được! Không được! Sức lực tôi lớn, tôi gọi là Sư Tử! Đức Sâm thì làm Kim Tiền Báo đi!" Trương Thuần đẩy mấy đứa khác ra, vỗ vai Tiêu Linh Nhi nói.
Đang bàn tán rôm rả thì thầy giáo từ đằng kia lớn tiếng quát lên: "Các cậu không lên lớp ôn bài, cứ tụ tập ở xó đó làm cái gì?" Chợt nhìn thấy Tiêu Linh Nhi, giọng nói liền dịu lại đôi chút: "Tiêu Linh Nhi, sao em cũng tụm năm tụm ba ở đó? Mau lên lớp đi!"
Mọi người chậm chạp tản ra, đợi khi thầy giáo bước vào nhà, lại quây tụ lại với nhau để bàn bạc chuyện của chúng.
Chưa đầy nửa tháng, trong trường học bất ngờ xảy ra một chuyện kỳ lạ, —— Tiêu Linh Nhi vốn chưa bao giờ trêu chọc ai lại có người đến mách tội: "Thầy ơi! Tiêu Linh Nhi đấm con một cú!" "Hồ đồ! Tiêu Linh Nhi sao lại biết đánh người? Đừng có bắt nạt cậu ấy hiền lành!" Thầy giáo vô cùng quả quyết nói, "Gọi Tiêu Linh Nhi tới đây!"
Tiêu Linh Nhi vừa lau mồ hôi trên trán vừa nói: "Thầy ơi! Đúng là con có đánh bạn ấy một cái, con thử chơi đùa thôi ạ, con không dám thế nữa đâu..."
"Đi đi! Không có gì đáng ngại cả! Từ sau không được làm thế nữa, có tí chuyện thế này mà cũng đáng để mách sao? Thật là!" Thầy giáo nói dứt lời, Tiêu Linh Nhi cùng đứa trẻ đang ấm ức đều đi ra ngoài.
"Thầy ơi! Tiêu Linh Nhi nhìn chúng em trực nhật, cậu ấy thốt lên rằng chúng em không có sức lực, không xứng đáng làm, cậu ấy còn gọi chúng em là tiểu Nhật Bản, cầm roi da làm súng nhắm vào chúng em." Mấy đứa con gái nhỏ đều dùng những bàn tay lấm lem như cục than củi để lau nước mắt.
"Thế này thì hỏng thật rồi! Quả thực là học hư rồi! Gọi em ta ra, để tôi hỏi cho ra lẽ!" Thầy giáo tỏ vẻ rất khó chịu nói.
"Thầy ơi! Bọn chúng trực nhật mãi mà có chịu làm cho nhanh nhẹn đâu, ba đứa mới khiêng nổi một cái ghế. —— Hơn nữa con cũng có vẽ bọn chúng đâu." Tiêu Linh Nhi trừng mắt nhìn bọn chúng một cách hung ác.
"Thầy thấy mấy ngày nay em nhiễm thói hư tật xấu từ Trương Thuần rồi đấy, rõ ràng là một đứa trẻ cực kỳ ngoan ngoãn, sao lại đi học theo cậu ta cơ chứ!"
"Ai thèm học theo Quyển Mao Sư... Trương Thuần chứ..." Tiêu Linh Nhi quay mặt đi lè lưỡi một cái.
"Em nói cái gì cơ?"
"Ai thèm ở cùng với Trương Thuần cơ chứ!"
"Tôi cũng không nỡ phạt em, em đi giúp bọn chúng quét dọn đi, quét xong, mau vẽ nốt bức bản đồ quốc sỉ kia đi. Bằng không thầy sẽ thực sự..." Thầy giáo đầu không ngẩng lên, chỉ cắm cúi chấm điểm bài tập cách luật.
"Thầy ơi! Con không cần quét dọn nữa đâu, vẽ bản đồ trước đã nhé! Đến lúc tổ chức triển lãm, để mọi người còn xem chứ ạ? Chẳng phải thầy từng nói, người nước chúng ta, ai nấy đều không biết yêu nước hay sao?" "Cũng được! Đi vẽ đi! Các em đều đừng khóc nữa! Còn không mau đi quét dọn đi, quét xong còn về nhà!"
Tiêu Linh Nhi cùng bọn chúng đồng loạt bước ra ngoài, đi chưa được bao xa, liền nhìn thấy mấy đứa con trai nghịch ngợm đang đứng dưới chân tường, vẫy tay về phía Tiêu Linh Nhi, thấp giọng gọi: "Báo! Báo ơi! Mau lại đây đi! Bọn tớ đợi sốt ruột lắm rồi đây này!"
"Thầy giáo còn bắt tớ vẽ bản đồ cơ mà!"
"Bản đồ bản điếc gì chứ, không đi không được!" Vừa nói bọn chúng vừa ùa tới như ong vỡ tổ, lôi kéo Tiêu Linh Nhi đi ra hướng sân thể dục, cậu cứ mồm la oai oái: "Không được! Không được! Thầy giáo sẽ trách mắng tớ mất!"
"Luyện tập thể lực chẳng phải là để chịu đòn hay sao? Cậu không nghe thấy thầy giáo nói gì à? Câu gì ấy nhỉ? Đúng rồi: 'Trẻ em Sparta giấu mèo con trong quần mà còn chẳng sợ kìa!' Chịu đòn là chuyện của ngày mai, đi trước đã nào! Đi!" Trương Thuần vừa khoa tay múa chân vừa nói. Tiêu Linh Nhi nhíu mày, cùng mọi người đi đến góc sân trường nói: "Nói đi! Hôm nay làm gì đây?"
"Hôm nay hay tuyệt! Tớ dò la rõ hết rồi! Một tên tiểu quỷ tử, ngày nào cũng đạp xe đạp nhỏ đi qua bức tường phía bắc trường chúng ta, chúng ta tìm cách đánh hắn một trận, có được không?" Trương Thuần nói.
Lý Tiến Tài tranh nói: "Tớ cũng biết, hắn là đứa trẻ ở nhà thờ Thiên Chúa giáo phía Bắc."
"Đừng có bất cẩn thế chứ! Tất cả chúng ta đều đeo huy hiệu của trường, mặc đồng phục, lúc đánh hắn, chẳng lẽ hắn lại không nhận ra sao?" Tiêu Linh Nhi nói.
"Đồ nhát gan! Đại trượng phu dám làm dám chịu, vả lại thầy giáo phạt chúng ta thì cứ hỏi hắn ấy chứ, chẳng phải cậu từng nói rửa nhục quốc thể là phải đánh người ngoại quốc hay sao?" Lý Tiến Tài chỉ tay về phía phòng giáo viên nói.
"Đúng! —— Nhưng mà ngộ nhỡ rách áo quần thì nương tớ chẳng đánh cho tớ một trận nhừ tử à?" Tiêu Linh Nhi đứng dậy, phủi phủi bụi bẩn trên người.
"Cậu dứt khoát khỏi đi luôn đi! Nhát gan thế này, sau này còn đòi đánh Nhật Bản kiểu gì?" Vương Phượng Khởi chỉ thẳng vào mặt Tiêu Linh Nhi nói.
"Đánh thì đánh! Nghe các cậu đấy! Đi..." Tiêu Linh Nhi đỏ bừng mặt, cùng đám đông lủi thủi chuồn ra theo chân tường, đến cặp sách cũng chẳng kịp mang theo.
Sáng hôm sau, hiệu trưởng mang theo vẻ mặt vô cùng bực bội, treo một tấm biển trắng ở bên ngoài hội trường, trên đó viết: "Đức Sâm, Trương Thuần... không tuân thủ quy định của nhà trường, tụ tập đánh nhau đông người,... chiếu theo quy định đuổi học..."
Đăng trong Tạp chí Nam Khai, số gộp kỳ 2, kỳ 3, tháng 1 năm 1923.
Lão Xá ăn xong bữa sáng, vẫn chẳng biết rốt cuộc mình đã ăn món gì; nếu không có lão Tân hắt nửa bình nước lạnh lên đầu hắn (lão Xá), có lẽ hắn đã ngủm củ tỉ ngay trong phòng ăn mất rồi! Lão Tân là nhà ngoại giao, ăn mặc trang điểm vô cùng lịch sự, gương mặt cạo sạch sẽ bóng loáng, trong miệng nói một nửa tiếng Anh, một nửa tiếng Trung, có âm điệu trầm bổng y hệt như âm nhạc. Nhà ngoại giao luôn thích chiếm chút lợi lộc nhỏ nhặt, lão Tân cũng không ngoại lệ: lúc ăn bánh mì thì phết bơ gấp đôi, hơn nữa còn chẳng đợi người khác động tay, cứ phết sẵn năm miếng bánh mì rồi bày biện lên đĩa của mình. Lão Phương —— một nhà khoa học dự khuyết —— hành động lại khác với lão Xá và lão Tân: đôi mắt dán chặt vào mẩu bơ nhỏ xíu do lão Tân phết thừa lại, miệng thong thả nhai một mẩu rìa bánh mì, trong đầu ngẫm nghĩ về thành phần và phương pháp chế tạo bơ, giả sử lượng nước trong bơ là một phẩy không bảy? Giả sử bỏ vào không phẩy sáu bảy muối?... Hắn còn chưa nghĩ xong, lão Tân đã rất khéo léo dùng mũi dao xiên lấy miếng bơ đó đi mất.
Ăn xong bữa sáng, lão Xá chủ trương đi ngủ một giấc trước, rồi hãy tính đến chuyện khác. Lão Tân và lão Phương đều không đồng tình, cứ ép hắn phải đi thu dọn đồ đạc để kịp chuyến tàu lúc chín giờ bốn mươi lăm phút. Lão Xá hết cách, đành dụi mắt, nhét tất cả mớ lỉnh kỉnh linh tinh vào chiếc vali nhỏ, hơn nữa còn giấu nhẹm cả ba quả táo vừa mua hôm qua —— vốn dĩ quy định mỗi người một quả —— vào trong túi áo của mình, chuẩn bị đến chỗ không người thì lôi ra tự hưởng thụ. Thu dọn đồ đạc xong xuôi, thanh toán tiền khách sạn xong, ba người cắm cổ chạy ra ga tàu, mua vé, lên tàu; thật khéo làm sao, vừa mới bước lên tàu thì tàu chạy. Tàu vừa chạy, lão Xá lấy tay ấn chặt mấy quả táo trong túi áo, lại nhắm nghiền hai mắt lại; lão Tân và lão Phương châm thuốc lá, bắt đầu tranh luận: lão Tân đứng trên góc độ của một nhà ngoại giao, bảo rằng ngày hôm qua không nên ở Bath, mà phải một mạch đi từ Luân Đôn đến Bristol, sau đó từ Bristol quay trở lại Bath; làm như thế, ít nhất cũng tiết kiệm được mấy đồng shilling, hơn nữa còn khiến người ta nhìn vào thấy mình có kinh nghiệm du lịch. Còn lão Phương á? Cứ ừ à vâng dạ qua quýt cho xong chuyện với lão Tân, mắt không chớp lấy một cái nhìn chằm chằm vào chiếc đồng hồ đeo tay, tính toán tốc độ của tàu hỏa.
Tàu hỏa chạy đến Bristol, hai người lôi lão Xá dậy, tiện thể móc sạch mấy quả táo trong túi áo của lão Xá ra ngoài. Lão Tân lấy hai quả to, ban quả nhỏ cho lão Phương; lão Phương ngay tức khắc đứng ngẩn ra trên sân ga liên tưởng đến câu chuyện Newton nhìn thấy táo rơi.
Ra khỏi nhà ga, lão Tân định bụng tìm khách sạn trước, cất hành lý xong rồi mới đi dạo. Lão Phương thì chủ trương đến trường đại học thăm một giáo sư hóa học trước, rồi mới đi tìm nhà khách. Cả hai người đều có lý do chính đáng của riêng mình, ai cũng chẳng chịu nhường ai, lão Tân càng nói đi tìm nhà khách trước thì tốt hơn, lão Phương lại càng khăng khăng bảo nhất định phải đi gặp giáo sư hóa học trước. Càng nói càng không đi đến hồi kết, càng nói càng lạc đề, kết quả là lão Tân gọi lão Phương là "khoa học ngưu", lão Phương mắng lão Tân là "ngoại giao cẩu", mắng xong rồi mà vẫn chẳng có cách nào khác, hai người đành đồng loạt quay sang nói với lão Xá:
"Cậu nói xem! Nên làm thế nào đây!? Nói đi!"
Lão Xá ngáp một cái, dụi dụi mắt, lau mặt rồi dùng giọng điệu đuối lý không còn chút sức lực nào mà nói: "Ngay gần đây có khách sạn đấy, nhắm mắt bừa lấy đại một cái đi, tìm thấy cái nào thì tính cái đó. Tìm được khách sạn, cất hành lý xong, lão Phương mau mau chóng chóng đi thăm giáo sư đại học đi. Thăm giáo sư đại học xong thì về ngay lập tức, chúng ta sẽ cùng nhau đi dạo. Trước khi lão Phương chưa về, lão Tân có thể ra phố lượn lờ một vòng, còn tôi ấy à, làm một giấc chợp mắt, các cậu thấy thế nào?" Lão Tân và lão Phương đều phì cười, lão Tân thu lại danh hiệu "khoa học ngưu" của lão Phương, lão Phương cũng rút lại lời mắng "ngoại giao cẩu"; đồng thời hai người cùng cất lời khen ngợi lão Xá thật thông minh, suýt chút nữa thì có hy vọng đắc đạo thành "ngủ tiên".
Vừa rẽ qua ga tàu hỏa, đôi mắt của lão Phương tinh nhanh (bởi vì đeo kính), nhìn thấy cửa nhà nọ treo tấm biển: "Có phòng cho thuê", hắn chẳng buồn thương lượng với người khác, cứ thế đi thẳng tới đó. Hắn còn chưa đi đến cửa nhà người ta, một bà lão không tóc không răng nhô chiếc mũi từ khe cửa ra dài ngoẵng, nói với hắn rằng: "Xin lỗi!"
Lão Phương nổi giận rồi! Hắn còn chưa qua hỏi cho ra lẽ, sao lại từ chối người ta ngay cơ chứ! Người da vàng không đáng một xu đến thế sao! Lão Phương vốn dĩ là người không hay nổi giận cho lắm, cũng rất hiếm khi bàn chuyện quốc sự; bị bà lão làm cho tức điên lên thế này, hắn thật sự cáu tiết rồi! Hầu như chỉ muốn sang tát cho bà ta mấy cái bạt tai mới thấy nguôi ngoai! Lão Tân cười hì hì bước tới: "Lão Phương định tiết kiệm tiền hả, mơ đi cưng! Người ta là bà lão thèm chấp cái giống quỷ da vàng như cậu đâu! Vẫn là nghe tôi đi tìm khách sạn đi!"
Lão Phương không nói năng gì, liếc nhìn lão Tân một cái; đành lủi thủi đi theo lão Tân đi tìm khách sạn. Lão Xá lúp xúp đi theo ở phía sau, cứ đi một bước lại ngáp một cái, chỉ hận không thể nằm lăn ra giữa đường mà ngủ quách đi cho rồi!
Tìm được khách sạn rồi, giá cả có đắt hơn một chút, nhưng chấp nhận cho người Trung Quốc ở thế là may lắm rồi. Lão Tân vứt vali nhỏ xuống xong liền chuồn đi mất, lão Phương thuê một chiếc ô tô để đến trường đại học, còn lão Xá thì ngả lưng xuống giường là ngủ khì.
Lão Tân và lão Phương đều đã quay về, lôi lão Xá dậy để bàn bạc xem nên đi chơi ở đâu. Lão Tân định bụng đi ra bờ biển trước, còn lão Phương lại muốn đến Cheddar để ngắm nhũ đá măng đá hình hoa sen trong hang động cổ cùng những thứ liên quan đến khoa học. Lão Xá chẳng có chủ kiến gì, vẫn cứ một mực kêu buồn ngủ. "Cậu xem," lão Tân nói: "Đầu tiên là ra bờ biển tắm một trận, sau đó quay về dạo quanh khu vực gần Bristol, dạo xong thì đi ăn, ăn xong thì ngủ một giấc——"
"Chuẩn!" Lão Xá nghe thấy chữ "ngủ" này liền cảm thấy hứng thú hơn hẳn.
"Ngày mai lại đến Cheddar chẳng phải tốt hơn sao?" Lão Tân nói tiếp, hai mắt chớp chớp nhìn lão Phương.
"Bờ biển thì có cái gì mà xem!" Lão Phương lên tiếng phát biểu: "Toàn cát là cát, toàn nước là nước, một đám thiếu nữ hở chân hở cẳng ra đong đưa câu dẫn người ta, còn gì nữa đâu?"
"Hang động cổ thì có cái gì để xem cơ chứ," lão Tân đưa ra lời phản kháng: "Toàn đá là đá, một đám người chui rúc trong hang tối cứ lấm la lấm lét húc đầu vào nhau loạn xạ!"
"Măng đá trong hang nhỏ nhất cũng phải mất bốn nghìn năm mới hình thành được, cậu thì hiểu cái thá gì chứ——"
Lão Tân còn chưa để lão Phương nói hết câu, đã chêm vào luôn: "Thiếu nữ ngoài bờ biển lớn nhất cũng chỉ chừng hai mươi lăm tuổi đầu, cậu thì biết cái quái gì——"
"Trong hang động cổ có thể ngắm tầng địa chất——"
"Ngoài bờ biển có thể hít thở không khí trong lành——"
"Trong hang động cổ có thể——"
"Ngoài bờ biển có thể——"
Hai người càng nói càng hỗn loạn, ai nấy đều chẳng thèm nghe người kia nói gì, và cũng chẳng tai nào nghe lọt tai lời người kia nói. Cãi nhau ầm ĩ một hồi, cả hai đồng loạt quay sang hướng về phía lão Xá: "Cậu nói đi, nghe theo quyết định của cậu đấy! Đừng có lãng phí thời gian nữa!"
Lão Xá liếc nhìn ánh mắt của lão Tân, thầm nghĩ trong lòng: nếu mà không đồng tình đi ra bờ biển, có khi hắn sống sót chôn sống mình mất! Lại liếc sang sắc mặt của lão Phương: hừ, không đi theo hắn ta vào hang động cổ, tối nay thể nào cũng bị hắn lôi ra giải phẫu cho bằng được. Hắn dụi dụi mắt rồi cất lời: "Những gì hai cậu tranh chấp chẳng qua chỉ là vấn đề thời gian trước sau mà thôi——"
“Thứ mà nhà ngoại giao cần tranh chấp chính là ‘trước sau’!” Lão Tân nói.
"Thời gian với không gian——"
Lão Xá còn chưa để lão Phương kịp thốt ra định nghĩa về thời gian và không gian, đã vội vàng ngắt lời: "Thế này đi, trước tiên ra bên ngoài xem thử xem có xe không đã, có xe đi ra bờ biển thì chúng ta cứ ra bờ biển trước; có xe đi Cheddar thì cứ đến hang động cổ trước. Tôi không có chủ kiến nhất định nào cả, hơn nữa đi hay không đi cũng chẳng quan trọng; hai cậu tách ra đi mỗi người một ngả cũng được, tôi ở một mình ở đây đánh một giấc, bình yên hơn vạn sự!"
"Cậu ra ngoài du lịch mà chỉ cốt để ngủ thôi à?" Lão Tân hỏi.
"Ngủ nhiều quá có hại cho sức khỏe đấy!" Lão Phương nói.
"Rốt cuộc là nên làm thế nào đây?" Lão Xá hỏi.
"Ra ngoài xem có xe hay không đã!" Lão Tân đã hạ quyết tâm.
"Là tàu hỏa hay ô tô?" Lão Phương hỏi.
"Xe nào cũng được." Lão Xá đáp.
Ba người đi đến ga tàu hỏa trước, chuyến xe đi ra bờ biển vừa mới lăn bánh rời đi rồi, vẫn còn hai chuyến nữa, nhưng toàn là từ sau bốn giờ chiều trở đi. Thế là lại cắm cổ chạy ra bến xe ô tô, vé xe đi Cheddar đã bán sạch bách, còn sót lại một hãng xe thì vẫn còn vài vé, nhưng vừa nhìn thấy ba người Trung Quốc liền cố tình không bán cho họ.
"Bây giờ phải làm sao?" Lão Phương hỏi.
Lão Tân không nói năng gì.
"Về khách sạn đi ngủ chứ sao!" Lão Xá phì cười.
Đăng trong Tạp chí Lưu Anh học báo, số 3, tháng 3 năm 1929.