Tập Ngoại

Lượt đọc: 127 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Kẻ Thù Và Bạn

❊ ❊ ❊

Đừng nói là chó ở thôn Trương và thôn Lý gặp nhau mà không xảy ra thương vong, ngay cả mèo ở thôn Trương và thôn Lý, nghe nói, cũng tuyệt đối không thể cùng đi lại trên một cái nóc nhà. Người dân thôn Trương và thôn Lý, khỏi phải nói, đương nhiên sẽ có nhiều thành kiến và thù hận hơn cả chó mèo của họ.

Giữa hai thôn ngăn cách bởi một con sông nhỏ, cùng một dải đất ẩm ướt hôi thối, đến cỏ cũng không mọc nổi thành hình. Trẻ con hai thôn ra sông tắm, hay vào đám lá sậy bắt chim nhỏ, bắt buộc phải đi qua bãi bùn quái ác này. Sau cơn mưa lớn, đây là một việc vô cùng nguy hiểm: có lúc, vũng bùn sẽ giống như nam châm hút chặt lấy chân lũ trẻ, cho đến khi hút cả toàn thân xuống, mới coi như hoàn thành một việc vô cùng mĩ mãn vậy. Thế nhưng, mối nguy hiểm lớn hơn của trẻ con hai thôn lại là những viên gạch ném qua sông. Bãi bùn không phải lúc nào cũng hiểm ác, nhưng gạch đá thì luôn hoạt động và vô tình. Hơn nữa, sau trận chiến bằng gạch đá, nhất định sẽ nối tiếp bằng một trận giáp lá cà; trẻ con hai thôn trong lúc này tuyệt đối không được lùi bước; đánh chết hay bị thương đều là vinh quang; lùi bước, lùi về đến nhà, thì sẽ không còn chút hy vọng được ăn cơm nữa. Cha mẹ chúng không nuôi dưỡng những đứa con không dám qua sông liều mạng.

Có lẽ từ khi có lịch sử đến nay, giữa thôn Trương và thôn Lý chưa từng có hòa bình, con sông kia có lẽ có thể làm chứng. Ngay cả con sông ấy cũng bị người hai thôn làm cho quên mất mình là ai: Giả sử người thôn Trương thích gọi nó là sông Tiểu Minh, người thôn Lý liền gọi ngay nó là đại hắc khẩu, thậm chí là hắc thủy hồ. Để thể hiện sự kháng cự, người hai thôn không tiếc hy sinh cả chân lý. Mặt trời của thôn Trương nếu mọc ở đằng đông, thì nhất định có thể khẳng định mặt trời mọc của thôn Lý ở đằng tây.

Vào những năm tháng thái bình nhất, thôn Trương và thôn Lý cũng không tài nào không để lộ một chút khí tượng hòa bình, mà bớt đánh nhau vài trận; nhưng điều này quá gượng gạo, quá không tự nhiên, cho nên hễ đến lúc đánh nhau, số người chết và bị thương lại đặc biệt nhiều. Số lần đánh nhau ít, mà hễ đánh là chết nhiều người, thì hai thôn mới có thể trong những năm tháng thái bình duy trì được tinh thần đấu tranh và sự kéo dài của mối thù truyền kiếp. Trong thời buổi loạn ly, thì khỏi phải nói, người hai thôn tự khắc sẽ biến hai bờ sông nhỏ thành tượng trưng của thời đại. Giả sử thôn Trương đi đánh thổ phỉ, thôn Lý sẽ đánh úp đường sau, đánh cho các anh hùng của thôn Trương tan tác hoa rơi. Thôn Trương tự nhiên cũng sẽ đáp lễ lại y như vậy. Sự trả thù độc ác vô tình khiến người hai thôn cảm thấy hưng phấn và cuồng nhiệt. Trong lúc không còn cách nào và không có cơ hội, các bà già thôn Trương sẽ đốt hương cầu khấn: Mong Bồ Tát giáng thiên hoa ôn dịch cho bên kia sông hoặc càn quãi cho bên kia động đất luôn đi.

Thương vong và kiện tụng - những vụ kiện không bao giờ đánh xong - đã khiến thôn Trương và thôn Lý suy tàn nghèo đói. Con sông nhỏ vì bị tắc nghẽn nên ngày càng đục ngầu chật hẹp, hai thôn cũng theo đó mà ngày càng rách nát hoặc suy sụp. Thế nhưng người hai thôn, chỉ cần có thể lay lắt không bị chết đói, thì vẫn cứ tiếp tục tìm lỗi của nhau. Hai thôn đối chọi nhau về hội làng, đối chọi nhau hát tuồng tạ ơn thần linh, thi đốt pháo hoa, việc tang đối chọi thả diêm khẩu, việc hỉ thi cỗ bàn... Những việc tranh tài cao thấp đầy hào khí này, mà hễ thi không lại là dùng võ lực giải quyết, đều đã trở thành dĩ vãng. Bây giờ, hai thôn ngoài việc đánh hội đồng ra thì còn có chút sinh khí, còn trong thời gian đình chiến thì ngay cả chó cũng lười sủa một tiếng. Nhà ngói biến thành nhà đất, lán cỏ biến thành một đám đất xám, nhìn từ bờ sông sang hai bên, chỉ thấy hai mảnh rách nát xám xịt, bên trên có vài làn khói bếp yếu ớt.

Nghèo đói khiến họ không thể mãi ở nhà làm anh hùng, đánh nhau không mang lại cơm ăn cho họ, khi đói quá, họ nghĩ đến nghề nghiệp và lối thoát, một cách rất tự nhiên, thanh niên hai thôn liền đi lính; liều mạng thì có cơm ăn, mà liều mạng là việc họ đã quen từ nhỏ. Vào quân đội, tích cóp dẫu chỉ được hai mươi đồng tiền đi chăng nữa, họ liền trở về nhà, cứ như thể đánh nhau riêng là việc vinh quang hơn, còn sứ mệnh duy nhất của sinh mệnh là tấn công ngôi làng ở bên kia sông. Sự huấn luyện có được trong quân đội chỉ khiến cho cuộc chiến tranh của hai thôn càng thêm gay gắt tàn khốc.

Trưởng thôn của hai thôn là những kẻ hiếu chiến nhất, nếu không thì cũng không tài nào làm thôn trưởng. Con trai thứ hai của thôn trưởng thôn Trương - Trương Vinh - đã sống trong quân đội ba năm rồi, chưa về nhà lấy một lần. Điều này khiến thôn trưởng vô cùng đau lòng, trách con trai mình chỉ biết hưởng lương mà quên mất trách nhiệm thần thánh tấn công thôn Lý. Thực ra thì, Trương Vinh chưa chắc đã quên cái thiên chức này, mà là vì bản thân đã làm đại tiểu đội trưởng, không muốn bỏ dở công sức mà xin nghỉ phép tùy tiện. Thôn trưởng dần dần rồi cũng trong cảnh không thể làm gì khác hơn là nghĩ ra chủ ý, thường xuyên tuyên bố với dân làng: "Thằng hai chẳng mấy chốc sẽ về thôi. Nhưng cho dù tạm thời chưa về, chúng ta rốt cuộc vẫn đè bẹp thôn Lý một cái đầu. Trương Vinh, thằng hai của tao, là đại tiểu đội trưởng. Ở thôn Lý ra bao nhiêu tên khốn nạn, có đứa nào làm tiểu đội trưởng không? Tao thật muốn lũ khốn thôn Lý đều đến làm lính dưới quyền Trương Vinh, thằng hai của tao, mỗi ngày không đánh thì cũng phải giáng cho tụi nó hai mươi gậy quân pháp! Hai mươi gậy quân pháp!" Chẳng mấy chốc câu nói này đã được cả làng ghi nhớ: "Đánh tụi nó hai mươi" dần dần trở thành khẩu hiệu khiêu chiến, ngay cả trẻ con ném gạch sang bên kia sông cũng biết hô lên một tiếng: Đánh tụi nó hai mươi.

Thôn Lý quả thực không có ai làm tiểu đội trưởng cả. Nói chung thì, điều này chẳng có gì là đáng hổ thẹn cả. Thế nhưng, vì để đối phó với tuyên bố của thôn trưởng thôn Trương mà suy tính, cả làng đứng ngồi không yên, người khó chịu nhất đương nhiên là thôn trưởng. Vì chuyện này, thôn trưởng thôn Lý sai con trai út là Lý Tự đi tòng quân: "Thằng con, mày đi làm lính đi! Phải làm rạng danh chí khí, hạn cho mày nửa năm, là phải lên chức tiểu đội trưởng! Lên chức nữa, lên thẳng đến doanh trưởng! Nghe rõ chưa?" Lý Tự vào ngũ, đi làm lính chẳng bằng nói là đi chờ chực làm tiểu đội trưởng. Thế nhưng nửa năm trôi qua, lại đợi thêm nửa năm nữa, cái mác tiểu đội trưởng rốt cuộc vẫn không rơi vào người nó. Nó không còn mặt mũi nào về nhà. Chuyện này sớm đã bị thôn Trương nghe được, thế là khẩu hiệu "Đánh tụi nó hai mươi" cứ thế thổi bay sang bờ sông lúc nào không hay, khiến người thôn Lý không thể không khẩn trương chuẩn bị chiến tranh.

Chiến tranh thực sự đã đến, người hai thôn mảy may không cảm thấy quan tâm, đánh người Nhật thì có quan hệ gì với họ chứ. Nói thật lòng, nếu không có mấy học sinh đến diễn thuyết hai lần, thì đến cả chuyện chiến tranh Trung - Nhật này họ cũng chẳng hay biết gì. Qua miệng các học sinh, họ đã biết về cuộc chiến tranh này, và quân phiệt Nhật Bản tàn bạo thế nào. Họ rất hận giặc Nhật, cũng không sợ đi chết vì đánh giặc Nhật. Thế nhưng, việc này phải có một vấn đề tiên quyết: Ý dân thôn Trương cho rằng trước khi đánh giặc Nhật, cần phải tiêu diệt thôn Lý trước; ý dân thôn Lý cho rằng cần phải tiêu diệt sạch kẻ thù thôn Trương trước, rồi sau đó mới đi kháng chiến chống Nhật. Cả hai bên đều từng hỏi những học sinh đó rằng liệu có thể làm như vậy không. Các học sinh bảo họ rằng nên đoàn kết lại đi đánh người Nhật. Họ không thể hiểu đây là có ý gì, chỉ đành vì học sinh không hiểu lịch sử hai thôn mà không ném gạch vào đầu các học sinh. Vấn đề đánh Nhật từ đó họ cũng không thèm suy nghĩ gì nữa.

Chiến tranh càng ngày càng đến gần, hai thôn vẫn chưa cảm thấy sự bất an nào. Họ chỉ mong người Nhật đánh tới, mà san bằng ngôi làng đối diện. Giả như người Nhật có thể tiêu diệt giúp họ ngôi làng hàng xóm thù địch đời đời, họ nghĩ rằng, mặc dù họ chưa chắc đã đi giúp người Nhật, nhưng cũng không cần phải cản trở hành quân của quân Nhật, hay gây ra sự bất tiện nào cho quân Nhật; không may mà quân Nhật đến đánh ngôi làng của chính họ thì đó lại là chuyện khác. Nhưng họ cứ đinh ninh cho rằng người Nhật tất phải làm như thế này, và kẻ gặp họa đầu tiên nhất định là ngôi làng láng giềng, ngoài những hy vọng và suy tư này ra, họ chẳng có một chút chuẩn bị nào.

Những người chạy nạn mặc đồ vượt sông sang, người hai thôn biết được một số tình hình thực tế của chiến tranh, liền vô cùng căm hận người Nhật tàn bạo. Thế nhưng, hễ nghĩ đến ngôi làng láng giềng, họ liền lại cảm thấy sảng khoái hơn một chút: Hừ! Mấy kẻ ở bên đó thể nào cũng gặp họa, không còn nghi ngờ gì nữa! Còn việc ngôi làng láng giềng gặp họa, bản thân họ lại sao có thể bình yên vượt qua, họ cố ý phớt lờ đi. Dù sao thì kẻ thù của họ chắc chắn sẽ tiêu đời trước, vậy thì không cần phải nghĩ đến chuyện khác nữa, đây là logic của họ. Khá nhiều ngày, họ không đánh nhau nữa, bởi vì đinh ninh rằng người Nhật chẳng mấy chốc sẽ tiêu diệt kẻ thù giúp mình, hà tất phải tự mình ra tay chứ.

Thôn trưởng của hai thôn đều tung ra trí tuệ cao nhất, suy nghĩ xem nên tiếp đón lính Nhật thế nào. Đây không phải là nói họ sẵn sàng làm Hán gian, hay là sợ chết. Họ rất hận người Nhật. Thế nhưng, để cho ngôi làng láng giềng phải chịu khổ, họ đành phải lấy lòng giặc Nhật, bảo giặc Nhật đi đánh bên kia sông trước. Đợi kẻ thù bị tiêu diệt sạch, họ lại lật mặt đánh người Nhật, cũng chưa muộn. Trí tuệ kiểu này khiến cho hai vị thôn trưởng lớn tuổi có đức đều phái thám tử đi thám thính xem giặc Nhật đã đến đâu, và đi bằng con đường nào, để tiện nghênh đón chúng vào thôn, cho hay theo đúng nguyện vọng của họ mà nổ súng - nổ súng về phía bờ sông bên kia.

Trên thế giới quả thực có chuyện lạ. Thám tử về báo cáo với thôn trưởng thôn Trương: Trương Vinh đã về rồi, còn cách thôn hơn năm dặm. Thế nhưng, thế nhưng, nó đang dìu Lý Tự, đi rất chậm! Thám tử thừa biết thôn trưởng sẽ nói gì, cho nên vội vàng bổ sung: Tôi không hề phát điên đâu, tôi dụi mắt mấy lần rồi, chính xác là hai đứa nó!

Thôn trưởng thôn Lý cũng nhận được báo cáo tương tự.

Đã là chuyện lạ, thì không phải là biện pháp thông thường có thể giải quyết được. Điều đầu tiên hai vị thôn trưởng nghĩ đến là đánh chết cả hai tên khốn nhận giặc làm bạn đó đi. Thế nhưng như thế này thì quá lỗ vốn. Theo ý thôn trưởng thôn Trương nghĩ, lỗi lầm chắc chắn ở chỗ Lý Tự, hà cớ gì lại tha mạng cho Trương Vinh ở trong đó? Trong lòng thôn trưởng thôn Lý, sự việc nhất định hoàn toàn ngược lại, tự nhiên không thể vô duyên vô cớ giết chết con trai út của mình được. Phải làm sao đây? Giả như cho phép hai đứa nó chia tay ở đầu thôn, ai nấy về nhà nấy, thì tự nhiên cũng là một biện pháp. Thế nhưng người hai thôn sẽ nghĩ thế nào đây? Ồ, con trai thôn trưởng thì có thể tùy tiện sao, vậy thì sau này ai còn chịu đi chiến đấu nữa? Lại nói tiếp, ngộ nhỡ Lý Tự vào thôn Trương, hay Trương Vinh vào thôn Lý, thì nên tính thế nào đây? Quá khó xử! Hai tên tiểu tử này đã phá hoại truyền thống quý giá nhất, giả sử ngay lập tức không có cách xử lý thỏa đáng, có lẽ chẳng mấy chốc người hai thôn còn kết thông gia với nhau nữa ấy chứ! Trí tuệ của hai vị thôn trưởng quả thực chẳng còn chút tác dụng nào nữa!

Báo cáo lần thứ hai lại đến: Hai đứa chúng nó ngồi dưới cây đại thụ lớn bên ngoài thôn Trương. Lòng hai vị thôn trưởng đau như dao cắt. Cây đại thụ đó là thần thánh, trong phạm vi năm mươi bước quanh cây tuyệt đối không ai được phép đánh nhau dùng võ khí. Vào lúc tạm dừng chiến tranh vì thu hoạch hoa màu, trên cây đại thụ lúc nào cũng treo một lá cờ trắng rách. Bây giờ hai đứa nó ở dưới gốc cây, chẳng ai có cách nào trừng phạt chúng cả. Hai vị thôn trưởng không thể đến đó để nhận đứa con bất hiếu, cho dù chúng có chết đói ở đó đi chăng nữa.

Báo cáo lần thứ ba: Lý Tự nằm dưới gốc cây, hình như bất tỉnh nhân sự rồi; Trương Vinh vẫn ngồi đó, trên mặt trên người toàn là máu.

Trái tim anh hùng là bằng sắt, thế nhưng sắt cũng có lúc phát nhiệt. Hai vị thôn trưởng không chịu nổi nữa, tuyên bố với mọi người là phải đi xem hai tên khốn đó rốt cuộc bị làm sao, tuyệt đối không phải đi nhận con, họ thà không có những đứa con như thế này còn hơn.

Họ không muốn đi thẳng đến dưới gốc cây, làm thế thì không anh hùng. Trong tay cũng không cầm vũ khí, thôn trưởng không thể mất thân phận. Họ cũng không triệu tập dân làng đến bảo vệ mình, mặc dù thừa biết một thân một mình đi đến đó rất nguy hiểm. Hai ông lão vô tình gặp nhau ở gần cây đại thụ, không ai nhìn ai lấy một cái, để tránh làm bẩn mắt, có lỗi với tổ tiên.

Thế nhưng, dân làng đi theo sau không ít, toàn mang theo vũ khí. Thôn trưởng không sợ nguy hiểm, nhưng mọi người thì không thể chủ quan được. Hơn nữa, không đến xem cái chuyện lạ đời này, thì có chết cũng oan uổng.

Thôn trưởng thôn Trương thấy đứa con trai thứ hai đầy người toàn máu, nhưng lòng không hề mềm nhổn, đổ máu là chuyện của các ông anh hùng. Ông ta ngược lại đang nôn nóng muốn nghe xem thằng hai nói cái gì.

Trương Vinh nhìn thấy cha, muốn đứng lên, thế nhưng giãy giụa mấy lần, vẫn ngồi xuống. Nó là một người cao lớn, mặc dù là đang ngồi, nhưng liếc mắt một cái là vẫn nhìn ra ngay. Cái đầu sứt sẹo, lông mày mắt cứ như được tiện bừa lên một tảng đá, trong sự khó coi lại lộ ra vẻ uy nghiêm cứng cỏi. Hán tử to con này không biết phải làm sao bỗng gọi một tiếng "Cha", rồi ngập ngừng một lúc dùng cùng một âm điệu gọi một tiếng "Lý đại thúc"!

Thôn trưởng thôn Lý không đáp lời, thế nhưng bước lên trước hai bước, có lẽ là muốn đi xem Lý Tự đang ngất xỉu dưới đất. Bộ râu và khóe miệng của thôn trưởng thôn Trương giật giật, trong mắt bốc lửa, ông ta cảm thấy tiếng "Lý đại thúc" này cực kỳ chói tai.

Trương Vinh nhìn cha, không chút hổ thẹn mà nói: "Lý Tự đã cứu mạng con, con lại cứu mạng nó. Giặc Nhật đang ở ngay phía sau rồi, con nhưng không biết chúng đến đây, hay là đi về phía nam qua cầu Mã Gia. Con đã lôi Lý Tự về đây, tính mạng của nó có lẽ... Dù sao con cũng muốn giao nó về đến nhà. Trước khi nó ngất đi, nó đã dặn dò con: Hai thôn chúng ta phải cởi bỏ thù hận, bây giờ kẻ thù của hai thôn chúng ta, của toàn tỉnh, của toàn quốc chính là người Nhật. Ở tiền tuyến, nó và con đã trở thành những người bạn tốt nhất. Chúng ta còn có rất nhiều bạn bè, người đến từ Quảng Đông, người đến từ Tứ Xuyên, người đến từ Thiểm Tây... đều là bạn bè. Phàm là người đánh giặc Nhật đều là bạn bè. Thôn chúng ta mà còn đánh nhau tiếp, con xin chỉ vào Lý Tự sắp chết này mà thề, thì không thể tính là người Trung Quốc nữa. Giặc Nhật mà đến, thôn Trương thôn Lý muốn tiêu đời thì cùng tiêu đời, muốn tồn tại thì cùng tồn tại. Cha! Lý đại thúc! Hai người nói một câu đi! Chút thù oán đó giữa chúng ta, chỉ một câu là có thể kết thúc. Vì thù riêng mà không đi đánh giặc Nhật, thì phần mộ tổ tiên của chúng ta đều không giữ nổi đâu! Con đã bị thương ba chỗ, thế nhưng con chỉ cầu mọi người rửa giùm con một chút, băng bó lại cho con, rồi sẽ lập tức tìm quân đội đi ngay. Giả sử không vì lôi Lý Tự về, con tuyệt đối sẽ không trở về đâu. Hai vị lão nhân gia các người nếu như vẫn không chịu buông bỏ thù hận, thì con cũng không cần về doanh trại nữa. Con ở phía trước đánh giặc Nhật, mấy người ở nhà tự đánh lẫn nhau, thì có ích gì chứ? Con ở đây vẫn còn một khẩu súng lục, con sẽ tự kết liễu đời mình!"

Hai vị thôn trưởng cúi đầu xuống.

Lý Tự động đậy. Thôn trưởng thôn Lý chạy vội tới. Lý Tự mở mắt ra, nhìn rõ là cha, môi nó mấp máy mấy cái: "Con hết cứu rồi! Mọi người, đi đánh đi! Đánh, người Nhật!"

Thôn trưởng thôn Trương cũng chạy tới, những giọt nước mắt to bằng hạt đậu rơi trên mặt Lý Tự. Rồi vỗ vỗ vai thôn trưởng thôn Lý: "Chúng ta là bạn rồi!"

Đăng vào tháng 7 năm 1938 trên "Văn nghệ kháng chiến" tập 1 kỳ 12

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.