Đúng vào lúc Paul nhận được lá thư của Lousia Burt, một người đàn ông trạc bốn mươi lăm tuổi, hơi to con, gương mặt kép hát không có râu, tiến đến bên cửa sổ lớn nhìn xuống sân cỏ rộng được tô điểm bằng những luống hoa và bao bọc giữa những cây nguyệt quế hương. Từ phòng bên cạnh vang lên tiếng cười nói vui vẻ của hai cô gái đang chuẩn bị đi dự đại hội đua ngựa ở trường St. Winifred School, thỉnh thoảng có xen lẫn một giọng nói trầm hơn, giọng nói của Catherine, người vợ yêu quý của ông. Nhưng cái khung cảnh gia đình đầm ấm, vui tươi này cũng không làm cho Sir Matthew Sprott giảm được nỗi bực tức.
Một người tớ gái bước vào dọn dẹp bàn ăn, làm gián đoạn dòng tư tưởng của ông và, với cái nhìn lạnh lùng dành cho kẻ dưới, ông bước ra phòng ngoài, nơi gia đình đang đợi ông. Vợ ông đang đeo găng tay vào, duyên dáng trong chiếc cổ áo và chiếc nón da thú màu sậm; các con gái ông, xinh đẹp trong những chiếc quần ngắn đi ngựa, tay cầm những chiếc roi cán nạm vàng do ông tặng vào dịp Noel năm ngoái. Cô gái lớn mười sáu tuổi, thân hình mảnh dẻ, gương mặt trong sáng như mẹ nàng. Cô gái kế được cha cưng nhất, thân hình tròn trịa, đôi má đỏ hồng, mới mười hai tuổi.
Gương mặt ông dịu xuống khi hai cô gái ôm lấy ông và năn nỉ ông cùng đi. Vợ ông nở thêm nụ cười thuyết phục: “Ông hãy đi chơi với các con cho khuây khỏa. Mấy tháng sau này ông làm việc quá nhiều.”
Thân hình bà mảnh dẻ, thanh tú. Tính dịu dàng và lòng nhân từ hiện rõ trên gương mặt trái xoan hơi xanh xao của bà. Tuy đã bốn mươi tuổi trông bà giống như một thiếu nữ, nhưng qua hình nét mảnh mai yếu đuối của bà, người ta có thể đoán sức khỏe của bà không được tốt. Da bà trắng, những ngón tay của bà hình búp măng.
Sprott hơi do dự, đưa một ngón tay lên môi - một thói quen của ông - từ chối khéo bằng một câu nói đùa với các con: “Vậy ai sẽ đi làm ra những đồng xu lớn, nếu ba đi chơi với các con?”
Ông mở cửa cho họ, chiếc limousine đang chờ trên lối đi. Banks, bác tài, đã ngồi sẵn nơi tay lái. Catherine âu yếm vẫy tay từ giã ông.
Ông chậm chạp quay vào, đi ngang qua phòng sách để vào phòng làm việc. Đôi mày ông nhíu lại, mắt lơ đãng nhìn những bức tranh treo trên tường. Đó là một ngôi nhà được trang bị những đồ đạc lộng lẫy đắt tiền mà ông kiên nhẫn mua sắm trong mười năm trời, theo khiếu thẩm mỹ tự nhiên của vợ ông hướng dẫn. Ông thích những món đồ đẹp, những chiếc ghế xinh xắn, những tấm thảm của Aubusson, những bức tượng đồng của Rodin và Maillot, và hai bức tranh phong cảnh của Constable. Tất cả những thứ ấy là bằng chứng không thể chối cãi được về sự thành công của ông.
Ông tự lực vươn lên từ nấc thang thấp nhất, khiêm nhường nhất của xã hội; nói theo lời ông, ông đã khởi đầu từ cái “kém hơn cả số không”. Mồ côi cả mẹ lẫn cha từ thuở nhỏ, ông được một người cô đem về nuôi. Đó là một người đàn bà khốn khổ, sinh sống bằng nghề lựa than trong khu Gadskill nghèo nàn, không xa Nottingham là mấy. Suốt ngày bà làm việc cực nhọc, vai khoác một chiếc khăn choàng, chân mang guốc, mặt mũi dính đầy bụi than. Ngay từ đầu, mặc dầu sống trong một khung cảnh tồi tàn - một căn phòng nhỏ tối tăm trong một khu nhà thợ mỏ - mặc dầu thường xuyên lãnh những cái tát tai và những cú đá đít, Matthew Sprott chỉ có một ý tưởng, một ước muốn: thành công. “Tôi sẽ thành công”. Đó là những tiếng được khắc sâu trong tâm trí ông.
Trong cuộc đời của ông - cuộc đời của những kẻ đi từ nghèo hèn đến giàu sang - người ta chỉ thấy nổi bật hai yêu tố: say mê làm việc và thường xuyên gặp may. Thông minh, ông được một giáo viên ở Gadskill đến dạy thêm buổi tối không lấy tiền. Năm mười bốn tuổi, không muốn xuống hầm mỏ làm việc, ông trốn nhà ra đi, làm thuê mướn lặt vặt, rồi làm công cho công ty in Marsden. Chính tại đây ông có dịp làm quen với bộ máy pháp luật và quyết định tiến thân bằng nghề luật: ông dùng số giờ rảnh rỗi để học cật lực và nhờ vậy được Thomas Hailey, vị chưởng khế nổi tiếng trong vùng, thâu nhận làm phụ tá.
Sprott chọn nghề học luật, không phải vì ưa thích luật hay vì lý tưởng muốn thi hành luật pháp một cách đúng đắn, công bằng, mà vì ông cảm thấy đó là phương tiện tốt nhất để thành công. “Tôi sẽ thành công, tôi sẽ thành công.” Câu này luôn luôn vang lên, quay cuồng trong đầu óc ông. Ông quyết định tỏ ra là một phụ tá đắc lực, nhưng ông không hề có ý nghĩ mãi mãi là người phụ tá, Cho nên năm năm sau, khi thi xong chứng chỉ luật cuối cùng, Sprott lạnh lùng và đột ngột rời bỏ ông chưởng khế già, khiến cho ông này gặp phải nhiều khó khăn. Nhưng điều đó cần quái gì? Bây giờ, Sprott là thừa phát lại ở tòa án Wortley.
Chức vụ rất khiêm nhường, chỉ là người phụ tá giúp ông chánh án trong những việc lặt vặt - thảo các văn kiện, triệu tập bồi thẩm đoàn, canh giữ tù nhân - nhưng dẫu sao ông cũng là một công chức của Hoàng Gia. Và đó là điều làm ông thỏa mãn đầu tiên. Vừa làm bổn phận của mình, với một sự hăng say hiếm có, Sprott vừa tiếp tục học các môn dân luật, luật hiến pháp và công pháp. Khi đã sẵn sàng và đã dành dụm đủ số tiền cần thiết, ông liền xin gia nhập luật sư đoàn.
Sprott biết rõ những khó khăn to lớn đang chờ đợi ông. Không tiền bạc, không quen biết với những người có thế lực, không có thân chủ, ông đành lui tới mãi các phòng xử án. Sau cùng người ta cho ông làm lục sự. Ông nhận nó, xem như một chức vụ giai đoạn, phương tiện giúp ông trực tiếp phục vụ những kẻ quyền thế. Dần dần, ông được biết tiếng nhờ trí thông minh, khả năng làm việc và hiểu biết sâu sắc về môn luật hình sự. Hơn thế nữa, ông lại còn ăn nói lưu loát, đối đáp nhanh nhẹn, sắc bén hoặc khôi hài, và nhất là có khả năng gần như thiên phú, hễ gặp dịp thì gây ảnh hưởng với bồi thẩm đoàn. Mùa bầu cử năm 1910 ông đầu quân dưới cờ của ứng cử viên thuộc đảng Bảo thủ ở địa phương: Sir Henry Longden.
Sprott thích cực cổ động cho ông này, tham dự tất cả những buổi họp công khai của đảng Bảo thủ. Sau khi Longden đắc cử và nghĩ đến việc trả ơn, ông thâu nhận Sprott vào văn phòng biện lý ở Wortley.
Wortley là sinh quán của Sprott. Mặc dầu tiền lương còn ít ỏi, nhưng chức vụ mới đã làm gia tăng quyền hạn của ông đến độ, trong các phiên tòa hàng quý, ông trở thành hung thần của các kẻ thiếu nợ và những kẻ phạm pháp đủ loại. Ông lui tới gây cảm tình với tất cả những ai có thể có ích cho ông; ông còn biết tỏ ra là một người bạn duyên dáng. Mặc dầu đã cố gắng như vậy nhưng ông cũng không tiến xa hơn được nữa. Sprott cưới vợ. Vợ ông thường an ủi ông, đem lại niềm tin nơi ngôi sao của ông. Bao giờ ông mới thành công?
Rồi cơ hội mong đợi từ lâu bỗng chợt đến. Một án mạng gây xúc động trong dân chúng sẽ được đem ra xử trước tòa đại hình, và vị thẩm phán đánh kính có nhiệm vụ buộc tội vừa bị bệnh nặng. Để khỏi hoãn ngày xử, người ta giao cho Matthew Sprott trách nhiệm trình bày bản cáo trạng.
Đây là phút quyết định trên con đường công danh của ông. Thúc đẩy bởi tiếng nói bên trong luôn luôn nhắc nhở: “Mày phải thành công, mày phải thành công.” Sprott lao mình vào cuộc tấn công Rees Mathry. Bằng mọi giá, ông muốn mọi người phải chú ý đến ông, thán phục tài hùng biện của ông. Muốn vậy, bằng đủ mọi cách cần phải tranh đấu để đòi cho được một bản án tử hình.
Tám tháng sau, ông xin từ chức. Lúc đó, mặc dầu ông vẫn tiếp tục ngụ tại Wortley, nhưng ông mướn thêm một căn nhà ở khu Temple, Luân Đôn. Hai năm sau, ông giữ chức vụ trạng sư của Vương Quốc. Với chức vụ này, ông được thường xuyên giao phó trách nhiệm bảo vệ những quyền lợi của Hoàng gia. Ông ta hoàn thành một cách mỹ mãn nhiệm vụ đại diện cho Viện công tố, do đó được tấn phong quý tộc năm 1933: Sprott biến thành Sir Matthew Sprott. Năm bốn mươi lăm tuổi, trong men say của sự thành công, Sprott cảm thấy mình có khả năng mơ đến một địa vị còn cao hơn nữa. Chính sách của ông - không rời bỏ Wortley - đã có kết quả tốt: ông được yêu cầu ra làm ứng cử viên của đảng Bảo thủ trong kỳ bầu cử vào Hạ nghị viện, thay chỗ của Henry Longden, một địa vị thật là nhàn. Một khi đắc cử, chức vụ chưởng lý sẽ ở trong tay ông. Và biết đâu một ngày nào đó, ông sẽ đạt đến tuyệt đỉnh của danh vọng, được làm ngài đại pháp quan, lãnh đạo các nghị viên quý tộc, đệ nhất thẩm phán của Vương quốc.
Dĩ nhiên, trong cuộc chạy đua tìm danh vọng này cần phải có một sự tàn nhẫn nào đó. Sprott có những đức tính cần thiết để thành công. Sự sống là một cuộc chiến đấu không xót thương và chỉ có kẻ nào có khả năng nhất mới sống còn. Cùng với quyền thế trong tay, gương mặt của ông biện lý trở nên nghiêm khắc hơn và miệng lưỡi của ông chua cay hơn. Bắt buộc bằng mọi giá phải len lỏi vào giới chính trị, Sprott đã đạt đến trình độ cao nhất của nghệ thuật “bỏ rơi”: ông sẵn sàng bỏ rơi kẻ nào không còn giúp ích ông nữa, làm mặt lạ với kẻ mà lúc trước ông nịnh bợ, tán tụng. Và nhất là khả năng đương đầu với các địch thủ, chứng tỏ bản lĩnh ghê gớm của ông bằng cách tận dụng mọi phương tiện.
Dĩ nhiên ông có rất nhiều kẻ thù và biết rõ những gì người ta xầm xì về mình. Người ta cho ông ta là một kẻ cơ hội, bợ đỡ người có quyền thế, sẵn sàng bước lên thân xác kẻ yếu thế hơn mình, chà đạp họ mà lòng không hối hận. Người ta trách Sprott không bao giờ ngần ngại làm điều ác khi cần phải bảo vệ quyền lợi của ông. Người ta cũng xầm xì rằng, trong khi thi hành chức vụ, biện lý Sprott đã dùng tài năng quỷ quyệt làm lạc hướng công lý, đưa công lý đi theo ý muốn riêng của ông.
Ông biện lý đi đi lại lại trong phòng, đôi mày nhíu lại. Ông biết nguyên do sự cau có của ông. Phải, vấn đề được đưa ra mới rồi tại hạ nghị viện làm ông vô cùng bực tức. Dĩ nhiên, George Birley chỉ là một kẻ ngu ngốc và đã bị các nhà lãnh đạo đảng Tự do quở trách thậm tệ. Hơn nữa, ông Tổng trưởng Tư pháp đã vĩnh viễn gạt bỏ vấn đề này. Tuy vậy, nó vẫn gây ra những hậu quả khó chịu. Người ta xầm xì bàn tán với nhau: câu chuyện đến tai vợ ông, và bà dịu dàng hỏi ông về việc ấy vào một tối khi chỉ có hai người.
Sprott cố nén một tiếng chửi thề. Tình cảm bất vụ lợi duy nhất của đời ông là gia đình ông và nhất là vợ ông. Bà không đem đến cho ông địa vị hay tiền bạc, vì bà chỉ là con của một bác sĩ không tên tuổi ở Wortley. Khi cưới bà, ông biện lý đã có một lần quên những nguyên tắc “kinh doanh” của mình. Nhưng tình bạn dịu dàng, bền vững, lòng thán phục vô biên của bà đối với ông, là một phần thưởng hết sức lớn lao. Ông là một con người không có bạn, và duy nhất chỉ có niềm tin là bà sẽ luôn luôn ở bên ông, luôn luôn đem đến cho ông một sức mạnh tinh thần trong những lúc khó khăn. Chính vì sợ bị giảm uy tín trước mắt bà nên ông quyết định hành động.
Bằng một cử chỉ kiên quyết, ông nhấc điện thoại lên và gọi cho sở cảnh sát Wortley.
