Paul trở về khách sạn Windsor lúc bốn giờ. Họ đã đạt được nguyện vọng của họ… Những lời dè dặt của bản phán quyết, vẻ nghiêm nghị cứng ngắc của các thẩm phán, lối câu nệ hình thức của tòa án, tất cả đều không thể làm giảm giá trị của khúc ca khải hoàn của họ. Tuy nhiên, Paul vẫn cảm thấy bồn chồn, lo âu, như đang đứng trước một tương lai hãy còn mờ mịt và mong manh.
Ngoài hành lang khách sạn, chàng thấy hành lý của Ella đã chuẩn bị sẵn sàng; nhìn qua cánh cửa phòng hé mở, Paul thấy mẹ chàng đang đóng những chiếc vali của bà lại. Đó là điềm báo trước. Trong phòng khách, chàng thấy Ella đang ngồi đội mũ, mang găng, gương mặt có một vẻ quả quyết mà chàng biết quá rõ.
Thế là không còn nghi ngờ gì nữa. Tiến đến tủ, Paul rót đầy một ly nước và uống, luôn luôn cảm thấy cái nhìn của Ella đang đè nặng lên người chàng.
“Thế là xong hết, xong cả rồi.”
“Phải, thế là xong.” Ella đáp, giọng khô khan, vừa nhấn mạnh mỗi tiếng bằng cách cái hất hàm: “Và không phải là quá sớm!”
“Dĩ nhiên đó là chuyện không có gì thích thú lắm.” Paul đáp, giọng hoà giải: “Nhưng đó là chuyện cần thiết.”
“Tôi không đồng ý với anh. Tất cả chuyện đó không có gì cần thiết, cũng chả có gì ích lợi. Vì anh, chúng tôi phải trải qua những tháng dài lo lắng. Và bây giờ lại bị tai tiếng nữa. Chính anh đã muốn và đã gây ra nó, bất chấp tất cả. Và nó đem đến cho anh những gì? Không gì cả! Hoàn toàn không có gì cả!”
“Sau cùng… chúng ta đã chẳng đạt được mục đích của chúng ta sao?”
“Nó sẽ đem đến cho anh món lợi nào? Tất cả những người trong giới tư pháp này đều nâng đỡ lẫn nhau. Anh sẽ phải đến tận Quốc hội để lãnh được một ít tiền. Và số tiền đó cũng chẳng thuộc về anh nữa.”
Paul đỏ mặt bất bình, cố gắng tự kềm chế để không lớn tiếng khi trả lời: “Tôi không ham tiền và cũng không bao giờ nghĩ đến số tiền đó. Tất cả những gì tôi muốn, đó là nỗi oan ức của cha tôi, và nay tôi đã đạt được ý nguyện rồi.”
“Anh đã làm được điều tốt thật vĩ đại! Thấy cách cư xử của cha anh, có lẽ tốt hơn nên để ông ở luôn trong ấy, nếu đúng là anh nghĩ đến việc giữ thể diện cho anh! Ông ấy đã cho chúng ta thấy quá rõ ông là người như thế nào… một lão già nghiện rượu.”
“Ella! Chính vì nhà tù… Trước kia ông ấy không như vậy…”
“Dầu sao, bây giờ ông ấy đã là như vậy. Và tôi chán quá rồi. Biết ông ấy là một tên tù khổ sai, là một việc khá buồn rồi, nhưng ít nhất ông ấy cũng đừng nên làm phiền chúng ta. Chúng ta đã xem như không có, mọi người đã quên hẳn ông ấy. Ngay ở đây, ngay giữa tòa án, thái độ của ông ấy làm cho mọi người phải bất bình. Và chính vì vậy mà các quan tòa đã đối xử với chúng ta một cách khinh miệt như thế. Trong đời tôi, chưa bao giờ tôi cảm thấy xấu xa và nhục nhã hơn khi nghĩ rằng bây giờ các bạn bè của chúng ta biết tôi có những liên hệ - dù gần hay xa - với con người ấy. Tôi nói thật với anh: nếu không nể anh, tôi đã bỏ ra về từ lâu rồi.”
“Cô ta không thể nào hiểu nổi ý nghĩa thật sự của những gì mình đã làm.” Paul cảm thấy như vậy. “Cô ta cũng chẳng có chút quan tâm nào đến những hy sinh mà mình đã chịu, cả cuộc chiến đấu gian khổ mình đã lao vào. Đối với cô ta, không có gì đáng kể bằng những lời bình phẩm của kẻ khác về cô ta, sự xúc phạm chạm đến danh giá và lòng kiêu căng của cô ta. Chính vì vậy mà cô ta đã giày vò mình bằng những lời than vãn và trách móc, càng nhỏ mọn hơn khi cô ta cho rằng chúng đúng. Sao mình có thể từng yêu thương con búp bê xinh đẹp, sùng đạo, hẹp hòi và ích kỷ này?”
Paul giữ một vẻ im lặng mà Ella, theo kinh nghiệm của mình, cho là dấu hiệu phục tùng. Thỏa mãn, cô ta lấy giọng dịu dàng hơn, giọng của một kẻ mặc dù đau khổ vẫn sẵn sàng tha thứ cho người gây vạ: “Nào, đừng để mất thì giờ nữa. Hãy thu xếp đồ đạc đi.”
“Để làm gì?”
“Chúng ta sẽ đáp chuyến tàu thuỷ bảy giờ ở Holyhead, chàng ngố ạ. Chi phí do ông Dunn trả. Ông ta có bổn phận phải làm điều đó sau khi để tờ báo hành hạ chúng ta như thế này.”
“Tôi không thể bỏ cha tôi, Ella.”
Cô ta nhìn chàng chăm chăm, kinh ngạc đến sững sờ: “Tôi chưa bao giờ được nghe một câu nói nào ngu xuẩn đến thế! Ông ta có thiết gì đến anh đâu. Khi ra khỏi tòa án, ông ta liền lủi vào một quán rượu hạng bét nào đó. Hãy để mặc ông ta ở đấy! Khi trở về, ông ta sẽ thấy rằng chúng ta đã đi hết rồi…”
“Tôi không đi.” Paul lắc đầu đáp.
“Tốt lắm!” Cô ta thốt lên giận dữ, mặt đỏ gay: “Nhưng cho phép tôi báo trước anh biết, anh sẽ hối tiếc. Tôi đã hy sinh rất nhiều cho anh, vì tình yêu. Nhưng cái gì cũng phải có giới hạn…”
Cánh cửa mở ra. Ông Fleming và mẹ Paul bước vào, trong y phục đi đường. Ông mục sư nhìn Ella, rồi nhìn Paul: “Có chuyện gì vậy?”
“Rất giản dị!” Ella kêu lên: “Chúng ta đã lo lắng hết mình với anh ta đến thế, mà bây giờ anh ta vẫn không chịu trở về cùng chúng ta!”
Ông mục sư hoang mang. Điều đó hiện rõ trong đôi mắt ông. Trong những tuần lễ vừa qua, ông đau khổ rất nhiều, vì một cuộc chiến đấu nội tâm dai dẳng. Ông hy vọng cải hóa được Mathry nhưng đã thất bại, mặc dầu đã tận tình khuyên bảo, cầu nguyện. Sự thất bại này đã bóp nghẹn ông, tấn công ông vào tận đáy của đức tin. Và bây giờ lại thêm sự va chạm giữa Paul và con gái ông… Làm sao bây giờ? Ông muốn xoa dịu, gắng nói lên những câu rất kêu này mà chính ông cũng cảm thấy khinh ghét: “Cậu không nghĩ rằng cậu đã làm quá đủ rồi sao? Cậu đã hành động… rất cao quý…”
“Ờ! Phải đó.” Mẹ chàng thở ra: “Con phải trở về với mẹ và gia đình ông mục sư.”
“Về phương diện thuần túy luân lý, cậu không còn bị một cái gì ràng buộc nữa.” Ông mục sư nói tiếp: “Hay là… Bây giờ cậu đi theo chúng tôi… Rồi sau hẵng trở về đây…”
“Nếu anh ấy không đi với chúng ta,” Ella ngắt lời, “anh ấy sẽ hối tiếc, sẽ khổ sở.”
“Im đi, Ella!” Ông Fleming kêu lên, lộ ra một thoáng tức giận: “Con thật ích kỷ…”
Cô ta òa lên khóc, nhưng vẫn bướng bỉnh nói: “Hết rồi! Anh ấy xem con không bằng cái lão già đó… Không bao giờ, không bao giờ con nói chuyện lại với anh ấy!”
Gương mặt tái xanh, đôi mày cau lại, ông Fleming thử lần cuối cùng, tìm cách lấy lại óc sáng suốt, xoa dịu con gái ông. Nhưng cô đang quá tức giận, không chịu nghe ông. Mẹ của Paul bị những thử thách vừa qua làm mất hết tinh thần, không thể giúp ích gì cho ông cả. Ước muốn duy nhất của bà là trở về thật nhanh. Để kết thúc, ông mục sư cứu lấy lương tâm và thể giá của ông bằng một cái siết tay thật lâu với Paul trong im lặng.
Vài phút sau họ ra đi hết.
Paul không thể nào ngờ được. Chàng như trút được gánh nặng đè lên tâm hồn. Còn lại một mình, chàng buông mình xuống chiếc ghế bành, thở một hơi dài nhẹ nhõm. Quyết định ở lại của chàng không hề có suy tính trước. Nhưng chàng biết với suy tính đó, chàng sẽ không bao giờ gặp lại Ella. Chàng đã được tự do.
Có tiếng bước chân nặng nề vang lên ngoài hành lang và Mathry chậm chạp bước vào.
Paul nhìn cha ngạc nhiên vì thường thường ông chỉ trở về vào khoảng nửa đêm, chân bước loạng choạng. Tối nay, hình như ông không uống rượu và có vẻ mệt đừ, cử động chậm chạp hơn và nét mặt thoáng có dáng chán chường. Bộ đồ của ông mặc cẩu thả đã bị sút đường chỉ dưới cánh tay. Các vạt áo bị ố, một vết bùn ở đầu gối - chứng tỏ một lần vấp ngã, đã chải mà không sạch. Ông lê chân đến ngồi ở ghế, mắt lén nhìn Paul dưới cặp mày rậm. Ông có vẻ chờ Paul lên tiếng, nhưng chàng vẫn im lặng.
“Họ chuồn hết rồi à?”
“Phải.”
“Rảnh nợ.”
Và cũng với vẻ thô lỗ thường lệ, ông nói thêm: “Còn mày? Mày còn chờ đợi cái gì nữa? Đợi phần của mày trong số tiền tao sắp lãnh, phải không?”
“Dĩ nhiên!” Paul lạnh lùng trả lời.
Chàng đã tìm được cách đáp lại những lời công kích chua cay của cha. Thật vậy, câu trả lời của chàng làm Mathry nín lặng; ông tiếp tục nhìn trộm người con trai, vừa cắn chặt môi trên đầy những vết nứt nẻ, như đang trông chờ một lời nói của Paul.
“Mày câm rồi hả?” Cuối cùng ông tuôn ra.
“Không.”
“Mày ăn tối chưa?”
“Con sắp kêu dọn ăn đây.”
“Kêu cho tao nữa.”
Paul nhấc ống điện thoại lên bảo dọn hai phần ăn. Xong không để ý đến cha nữa, chàng lấy một quyển sách mở ra đọc.
Bữa ăn tối được bày lên. Tất cả đều nóng hổi. Hai người dùng bữa trong im lặng. Mathry không còn ăn ngon như những ngày đầu nữa và bỏ món tráng miệng; ông đến buông mình trong chiếc ghế bành và đốt ống điếu, một ống điếu ông vừa mới mua. Thân hình nặng nề của ông đè bẹp dí những lò xo của chiếc ghế. Đúng là một con người rất già, rất mệt mỏi.
“Tối nay mày không ngạc nhiên thấy tao về sớm sao?” Cuối cùng ông hỏi.
“Con không ngạc nhiên gì cả về những việc làm của ba.” Paul đáp, vẫn giữ vẻ thản nhiên mà chàng biết nó sẽ thúc đẩy cha mình nói tiếp, đến ngồi vào chiếc ghế bành thứ nhì ở phía bên kia lò sưởi.
“Tao vừa đi ăn với cả đám người đó.” Mathry nói với một giọng cay đắng làm Paul ngạc nhiên: “Chúng lừa gạt tao, chỉ có thế thôi. Chúng bảo tao là vĩ nhân, là anh hùng, chúng kêu rượu uống và bắt tao trả tiền. Toàn là một bọn ăn lường uống gạt. Bọn đàn bà là tệ nhất. Chúng trâng tráo, chúng lột của tao đồng xu cuối cùng để rồi sau đó cười nhạo tao nhiều hơn. Và mày có hiểu vì sao không? Bởi vì tao là một thằng già, đời tàn rồi… mày hiểu chứ?”
Một sự im lặng kéo dài, đau đớn. Đoạn vẫn cứ cúi gằm, Mathry nói tiếp bằng giọng héo hắt: “Nếu mày biết ở trong tù như thế nào… hàng trăm người đàn ông trẻ, tràn đầy sinh lực… và không có đàn bà. Thật chẳng kỳ quặc tí nào khi nghĩ đến điều đó, phải không? Một vấn đề tồi tệ với một người tù khổ sai… tình yêu. Những phái đoàn viếng thăm tù… bọn họ tưởng là họ đang ban ơn, ban phước… Vậy mà họ không bao giờ nghĩ đến vấn đề đó. Nhưng nếu đặt họ vào cảnh ngộ của tao, Chúa ôi! Họ sẽ thấy điều đó quan trọng đến chừng nào! Từng ngày và từng đêm, tháng này qua tháng kia, điều đó giày vò mình đến phát điên lên. Không thể nào cưỡng lại được thiên nhiên. Mày ở trong phòng giam ban đêm và mày suy nghĩ… mày tưởng tượng một người đàn bà đang chờ đợi mày ở bên ngoài… một cô gái xinh đẹp, tươi mát, đang chờ đợi mày… đang thèm muốn mày… cho tới khi nào mày muốn đập vỡ tường bằng những cú đấm của mày, để thoát ra. Và tao, tao đã thoát ra… và, như một trò đùa quái ác… tất cả sinh lực trong tao đã cạn kiệt, đã chết vĩnh viễn.”
Thình lình, Paul xúc động nghe một tiếng thở dài não ruột thoát ra từ lồng ngực cha chàng, cả gương mặt trơ trơ của ông nhăn lại trông thảm thương.
“Chẳng còn cái gì riêng cho tao hết. Ngay cả vụ xử này. Còn thất vọng nào hơn hôm nay! Cả một bọn núp váy đàn bà, ăn nói ba hoa. Tại sao không cho tao nói. Họ chỉ cười thầm chế nhạo tao. Không còn chỗ cho tao trên trái đất nữa. Không còn hy vọng nào nữa. Tao tàn rồi. Tao không giết ai, nhưng chính chúng nó đã giết tao!”
Ống điếu của ông đã tắt, má ông xám đi, toàn thân run rẩy bồn chồn. Paul cảm thấy tim chàng mềm ra, tan đi. Nhưng phải lợi dụng sự yếu đuối bất ngờ này của cha, đừng đáp lại bằng sự yếu đuối của chính mình. Paul cứng rắn lại và trả lời giọng lạnh lùng: “Chưa đâu! Đời ba còn lâu lắm mới tàn.” Chàng dừng lại một lúc, để cho sự thật này có đủ thì giờ thấm vào tâm trí ông, tác động vào ông: “Mười lăm năm qua làm ba thay đổi, đó là điều hiển nhiên. Nhưng theo con ba chưa già đâu. Ba bây giờ phải tự lấy lại tinh thần, thích ứng với cảnh ngộ và tìm lấy con đường cho mình.”
“Tao không thấy còn hy vọng nào hết.” Mathry nói nhỏ: “Khi đi ngang qua cầu kênh đào tối nay, tao muốn nhảy xuống… để chấm dứt cho rồi.”
“Ba thưởng con về những điều đã làm cho ba bằng cách đó, thật là hay!”
Mathry ngẩng đầu nhìn Paul thật lâu, rồi thì thầm: “Quả thật con rất tốt với ba.”
“Ba hãy tự trầm mình đi, nếu ba thấy thích.” Paul nói tiếp, giọng chua chát: “Đó là cách hay nhất để chấm dứt những đau buồn của ba, và là cách dễ dàng nhất. Nhưng theo con, ba còn có cách hay hơn nữa. Ba sắp được một số tiền khá lớn. Phải, chẳng cần biết ba nghĩ thế nào đi nữa, ba sẽ có được số tiền đó. Tại sao ba không mua một nông trại nhỏ… một nơi cho riêng ba… về thể xác lẫn tinh thần? Con đã giúp ba ra khỏi cảnh tù đày khốn khổ, phải vậy không?”
Paul nói tiếp, cao giọng: “Ít ra ba cũng hãy sử dụng tốt đẹp những năm tháng còn lại của cuộc đời mà con đã đem đến cho ba.”
“Ba không thể làm được.” Mathry nói bằng một giọng u tối.
“Được chứ, ba sẽ làm được!” Paul kêu lên: “Và con sẽ giúp đỡ ba. Con sẽ tìm một trường học không xa nơi ba ở để sẵn sàng giúp đỡ khi ba cần đến con.”
“Con sẽ làm như vậy ư? Thật không?”
“Thật!”
Mathry nhìn con trai gần như rụt rè, đôi môi ông run lên: “Mệt quá rồi, ba đi ngủ đây.”
Paul thấy lòng lâng lâng, như sau một chiến thắng lớn. Chàng không hiểu vì sao cha chịu khuất phục như thế. Chàng chưa hề dám hy vọng điều này. Nhưng, trên vầng trán nhăn nhúm, thảm hại đó, chàng thấy sáng lên một tương lai rạng rỡ, một dấu hiệu yêu đời.
Paul nhìn thẳng vào mắt cha, nói giọng quả quyết: “Ba sẽ cảm thấy khỏe sau một đêm ngủ ngon.”
Mathry đứng lên, thì thầm: “Ở đồng quê. Những con gà con, một con bò cái… Tốt lắm… nhưng biết ba có làm được không?”
“Được!” Paul nói rất quả quyết.
Mathry ngần ngại một lúc rồi nói giọng khàn khàn: “Ba đồng ý.”
Ông mở miệng toan nói gì nữa, nhưng lại thôi.
“Ba đi ngủ.”
Một ý nghĩ bỗng đến với ông. Ông ngẩng đầu lên, đôi mắt mơ màng xa xôi. Và ông nói bằng một giọng đã hoàn toàn thay đổi, êm ái, gần như nhút nhát: “Paul… con nhớ không?… Trên hồ… những chiếc tàu nhỏ bằng giấy?”
Ông liếc nhanh con trai mình, ngượng ngùng rồi đưa tay lên đôi mắt rớm lệ, chân nặng nề bước ra.
