Tám ngày đã trôi qua sau buổi gặp gỡ mục sư Fleming. Hôm nay là ngày chủ nhật và buổi học vừa chấm dứt. Em học sinh cuối cùng đã rời khỏi lớp. Ella đang chờ Paul ở phòng ngoài. Nàng mặc bộ đồ xanh da trời đẹp nhất của mình, và cột một dây ruy băng lính thủy trên chiếc nón đỏm dáng của nàng. Paul rời khỏi bàn giáo viên và tiến đến gần nàng, dáng nghiêm trang. Chàng nhận dạy lớp này để làm vui lòng mẹ, tuy nhiên chàng cũng thích thú trước những câu đối đáp ngây thơ của các em học sinh. Nhưng hôm nay, chàng cảm thấy rất mệt mỏi, tâm trí trống rỗng sau nhiều đêm mất ngủ. Thật chẳng hiểu sao chàng lại có thể chịu đựng nổi đến bây giờ.
“Chắc anh thèm âm nhạc lắm, phải không Paul, nhưng hiện giờ trời đẹp nên chúng ta đi dạo thì hơn.”
Thông thường, sau buổi dạy ngày chủ nhật, Paul dạo cho Ella nghe vài bản nhạc trên chiếc harmonium nhỏ: những bản không vượt quá sự hiểu biết khá hạn chế về âm nhạc của hôn thê mình. Hôm nay chàng cảm thấy không thể đàn đóm gì nổi. Nhưng chàng không thể từ chối đi dạo với nàng.
Ella nắm lấy cánh tay Paul, siết nhẹ, và cả hai cùng đi về phía công viên Ormeau Park. Khách đi dạo ở đó rất đông. Các bà các cô cố phô bày những món nữ trang đắt tiền, còn đàn ông thì ăn mặc sang trọng, vẻ mặt đầy tự tin và thỏa mãn, Paul bỗng cảm thấy lòng mình dâng lên một nỗi khinh ghét. Chàng nói nho nhỏ khi bước qua cổng sắt công viên: “Tôi không thể nào chịu nổi cái trò trình diễn hợm hĩnh này.”
Ella nhìn chàng, vẻ hờn giận và không đáp lại. Mặc dầu thuộc vào một loại người không thể có tình cảm sâu sắc, Ella đã tập trung tất cả tình thương của mình vào Paul. Về phần Paul, chàng chấp nhận Ella như một người bạn gái tốt, không hề nghĩ đến sự xung khắc giữa bản tính phóng khoáng, rộng lượng của chàng với lòng sùng đạo hẹp hòi đã điều khiển mọi hành vi của cô con gái ông mục sư. Tuy nhiên Ella xem vấn đề giữa hai người như đã được thỏa thuận và tất cả những dự tính về tương lai của nàng đều dựa vào sự kết hôn chắc chắn sắp đến của nàng với Paul. Đầy tham vọng cho mình và cho Paul, nàng nghĩ rằng trí thông minh của Paul rất thích hợp với tài quán xuyến của mình.
Nàng sẽ lèo lái tốt đẹp sự nghiệp của chồng, và ngay bây giờ nàng đã tưởng tượng chàng sẽ chiếm được một vị thế học thuật cao, giúp chàng len vào được những nơi chốn đầy quyền thế.
Do đó những tiết lộ về người cha của Paul đã làm tổn thương nặng lòng kiêu hãnh của nàng. Về phần Paul, chàng vô cùng đau đớn. Nhưng tại sao Paul không thể chấp nhận những gì nàng có thể chấp nhận? Tai họa chưa đến nỗi làm chết người, thế thì sự việc sẽ dần dần đi vào quên lãng, và nếu khéo xử một chút thì sẽ chẳng còn ai nhớ tới nó nữa cả. Cho nên nàng thấy trong cảm tình đối với Paul có chen vào một chút tức giận. Dù rất giỏi kềm chế bản tính để không tỏ ra nóng nảy, nhưng nàng vẫn có đôi lúc gay gắt cho nên khi nghe Paul đề cập đến chuyện này, nàng phải gắng ép mình nín thinh.
“Tôi có cảm giác đã sống cả cuộc đời trong sự dối trá.” Paul nói, cố diễn tả những tư tưởng đang giày vò chàng: “Tôi không còn có thể tự gọi mình là Paul Burgess nữa. Tôi tên là Paul Mathry… Lấy một họ khác, tôi đã tự chứng tỏ mình là một con người không xứng đáng. Thế nhưng, nếu tôi lấy lại họ của cha tôi, tôi tưởng tượng người ta sẽ vừa thì thầm với nhau, vừa lấy tay chỉ về phía tôi: Nó là Mathry, con trai của tên đã… ”
Ella nhanh nhẹn ngắt lời: “Không, anh nói quá đáng. Không ai để ý đến chuyện đó đâu.”
“Nhưng tôi, tôi phải để ý.” Chàng nói nho nhỏ, đầu cúi gập xuống: “Và điều này sẽ làm tôi đau khổ…”
“Anh phải quên đi.”
“Quên?” Paul lặp lại một cách ngờ vực.
“Vâng, quên.” Ella đáp, không còn kiên nhẫn nữa: “Điều này có gì khó khăn… anh chỉ cần đừng nghĩ đến người đàn ông đó nữa.”
“Sao? Cô bảo tôi không nhìn nhận cha tôi sao?”
“Ông ấy có gì đáng cho chúng ta hãnh diện đâu?”
“Dầu cha tôi có làm điều gì tội lỗi đi chăng nữa,” Paul đáp, lấy lại bình tĩnh, “thì ông cũng đã đền tội rồi… Mười lăm năm… Phân nửa cuộc đời… Ôi! Thật là khốn nạn!”
“Tôi nói như vậy là vì anh thôi.” Ella lạnh lùng đáp: “Và tôi sẽ rất cám ơn nếu anh đừng nói nặng lời trước mặt tôi.”
“Tôi có nói gì bậy đâu!”
“Có!”
Nàng không tự kềm chế được nữa, máu nóng dâng lên trên mặt, cơn tức giận làm đôi má nàng đỏ gay: “Anh đã dùng một tiếng rất thô tục mà một người phụ nữ đứng đắn không thể nào chấp nhận được. Lỗi lầm của anh không thể tha thứ được.”
“Vậy cô đòi hỏi gì nơi tôi?”
“Anh hãy tỏ ra đứng đắn hơn một chút. Anh có vẻ không hiểu rằng vấn đề của cha anh cũng làm cho tôi buồn không kém gì anh.”
“Ồ, Ella! Chúng ta đừng tỏ ra trẻ con quá!”
Bỗng nàng dừng lại, lòng tự ái bị tổn thương, và quyết tâm sử dụng tất cả ảnh hưởng của mình. Mặt nàng xám đi: “Tôi nghĩ… trong tâm trạng hiện tại của anh, tốt hơn là… chúng ta không nên tiếp tục đi dạo nữa.”
Paul nhìn nàng, đôi mắt xa xăm. Đầu óc của chàng đang để nơi khác: “Tùy ý cô.”
Ngỡ ngàng vì bị gây gổ, Ella cắn chặt môi, muốn khóc. (Nàng nói như thế chỉ vì hờn giận và muốn làm áp lực với Paul thôi. Cho nên nàng rất hoang mang bối rối khi Paul tin những lời nói đó là ý muốn thật sự của nàng). Thấy Paul không có một cử chỉ nào để giữ mình lại, Ella nở một nụ cười đầy trách móc và đầy lòng tốt bị phủ nhận, nụ cười của nàng trinh nữ, nạn nhân bị tên đao phủ đâm nát quả tim non.
“Tốt lắm. Tôi trở về nhà. Hy vọng lần sau gặp nhau, anh sẽ vui vẻ hơn.”
Paul nhìn nàng bỏ đi, đầu ngẩng cao. Chàng lấy làm tiếc về cuộc cãi vã vừa qua, nhưng đồng thời lại cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái hơn rất nhiều khi chỉ còn lại một mình. Chàng nhìn theo cho đến khi Ella mất dạng, rồi tiếp tục bước đi, đi không mục đích, mặc cho sự tình cờ dẫn dắt.
Paul không muốn quay về nhà. Trong lúc này, chàng cảm thấy không thể chịu đựng được vẻ chăm sóc đầy lo âu của mẹ, những lời khuyên bảo thì thầm, bầu không khí êm ái đến lạt lẽo của một đêm tối ở nhà.
“Mình nghĩ thế nào về mẹ?” Paul tự hỏi một cách ngạc nhiên. Càng lạ lùng và không hợp lý hơn nữa, những tình cảm đang nảy sinh trong tâm hồn chàng đối với cha. Chính ông là kẻ tội phạm, là nguyên nhân đã đem đến cho chàng bao khổ đau. Tuy nhiên, chàng không thấy ghét ông. Từ khi biết câu chuyện, Paul chỉ thấy thương xót cha. Mười lăm năm bị giam cầm, đó không phải là một hình phạt quá đủ rồi hay sao? Những kỷ niệm thời thơ ấy bỗng sống dậy nơi chàng. Biết bao tình thương mà cha chàng đã dành cho… Một tình thương lúc nào cũng như lúc nào, không hề suy giảm.
Nước mắt chàng dâng lên, nhạt nhòa.
Thình lình, Paul thấy mình đang ở trên bến Donagal Quay, trong khu vực cảng và khu nhà nghèo của thành phố. Một động lực kỳ lạ hướng dẫn bước chân Paul. Chàng đi, đầu cúi gằm, nhảy qua những đường ray xe lửa, tiến tới, tiến tới mãi giữa những đống bao và kiện hàng chất la liệt trên bến. Trên nền cảnh sương chiều từ ngoài biển vào, hòa lẫn với làn hơi nước bốc lên từ bến tàu, những chiếc cần trục cao lớn trông giống như những bóng ma. Ở đầu cầu tàu, tiếng còi trong sương vang lên những lời mời gọi u buồn.
Paul ngồi xuống nghỉ trên một kiện bông vải, không đi được nữa vì bị chận lại bởi một dãy thùng cao ngất ở khoảng hai đầu kho. Trước mặt chàng, một chiếc tàu hàng nhỏ rỉ sét đang chờ nước lên để ra khơi. Chàng nhận ra đó là chiếc Thung lũng Avoca thường đi lại giữa Belfast và Holyhead. Thỉnh thoảng tàu cũng nhận chở vài hành khách, nên ở đầu thang dây một số đàn ông, đàn bà tay xách hành lý, một số công nhân các nông trường vùng Lincolnshire tất cả đang tập hợp, chuẩn bị lên tàu.
Ngồi trên bến mỗi lúc một dày đặc sương mù, Paul nhìn đăm đăm chiếc tàu hàng, bên tai dồn dập những tiếng còi thúc giục. Chàng đang nghỉ hè. “Ôi còn dài lắm! Và có rất nhiều thời giờ.” Một sự xao động lạ lùng xâm chiếm cả người chàng. Chàng vụt rút quyển sổ tay ra, vội vã viết:
Con vắng mặt trong vài ngày.
Mẹ đừng lo.
PAUL
Paul rứt trang giấy ra, gấp lại rồi viết tên và địa chỉ của mẹ. Chàng gọi một cậu bé đang đi thơ thẩn trên bến, trao tờ giấy kèm theo một đồng bạc. Xong, chàng đứng lên, mạnh dạn đi đến trạm mua một vé đi Holyhead chỉ có vài đồng Shilling[1]. Paul vừa bước qua chiếc thang dây, các thủy thủ đã tháo buông ra. Một sợi dây rơi xuống làm nước đen văng tung tóe. Rồi, trong tiếng rung chuyển ầm ầm của bộ máy già cỗi, chiếc tàu hàng từ từ quay mũi ra biển.
❀ ❀ ❀
[1] Shilling: đồng tiền Anh đúc bằng bạc, bằng 1 phần 20 của pound (bảng) và bằng 12 pence (pe-ni).
