Tào Tháo dù đã bình định Tiểu Bái, Hạ Bì, lại thu hàng được mãnh tướng Quan Vũ, nhưng Lưu Bì vẫn may mắn thoát một kiếp. Viên Sào cảm niệm việc Lưu Bì tiến cử con mình làm Mậu Tài, lại muốn dò xét tình hình quân Tào, liền phái Viên Đàm tới Thanh Châu đón Lưu Bì, mời ông đến Lê Dương cùng bàn chiến lược. Dưới sự chủ chiến mãnh liệt của Quách Đồ và sự hưởng ứng của Lưu Bì, Viên Sào vạch ra lộ trình chiến lược: ra Lê Dương, đánh Bạch Mã, qua Dương Vũ, lấy Quan Độ, đánh thẳng vào Hứa Xương.
Kiến An năm thứ năm (năm 200), tháng tư, đại quân Viên Sào bắt đầu vượt sông từ Lê Dương, lấy Nhan Lương làm tiên phong đánh huyện Bạch Mã. Tin tức truyền tới Quan Độ, trong trung quân trướng của Tào doanh vang lên tiếng xin ra trận, ai cũng muốn đánh chặn quân Viên để lập công đầu. Lần này Nhạc Tiến lại là người đầu tiên đứng ra: "Mạt tướng xin dẫn một vạn binh mã đuổi Viên Sào về phía bắc đại hà!"
Chu Linh kéo cổ họng nói: "Cần gì tới một vạn? Đợi chúng nửa đường vượt sông mà đánh, ta chỉ cần tám ngàn quân mã."
"Mạt tướng cũng xin đi, nhất định mang thủ cấp Nhan Lương về cho ngài!" Trương Liêu cũng đứng ra khí thế hừng hực.
Tiếp theo, Từ Hoảng, Lộ Chiêu, Sử Hoán, thậm chí Hộ Chất, Giả Tín, Thái Dương và một đám tiểu tướng khác cũng nhao nhao đòi đi, cảnh tượng tranh giành vô cùng náo nhiệt. Ngay cả Trương Thư, Lưu Huân trấn giữ tiền doanh cũng phái người đến xin ra trận. Quan Vũ lặng lẽ đứng nơi góc trướng, trong lòng nóng như lửa đốt. Ông vốn muốn chủ động xin lệnh lập công cho Tào Tháo để sau này dễ đường rút lui, nào ngờ lũ người trong doanh trại Tào lại tranh giành ghê gớm thế này.
Tào Tháo làm như không nghe thấy, mặc kệ chư tướng gào thét đòi đánh, ông chỉ cúi đầu nghịch lệnh tiễn. Trong mắt ông, chặn địch ở phía bắc đại hà tuyệt đối không phải thượng sách. Sở dĩ để Lưu Duyên dùng cực ít binh lực giữ Bạch Mã, chính là để dụ Viên Sào vượt sông quyết chiến. Binh lực của bản thân không bằng một nửa đối phương, đối chiến ở một góc bao giờ cũng nắm chắc hơn là kéo dài chiến tuyến dọc theo bờ sông. Hơn nữa, sau khi quân Viên qua sông, con đường tiếp tế lương thảo cũng sẽ bị kéo dài, toàn bộ thế trận dễ lộ sơ hở hơn.
Chư tướng tranh cãi ầm ĩ nửa ngày, thấy Tào Tháo không hề phản ứng, dần dần đều im lặng, trừng mắt nhìn chằm chằm lệnh tiễn trong tay ông, thầm mong ông gọi tên mình. Nào ngờ Tào Tháo nghịch ngợm một lúc, bỗng giơ tay lên, cắm nó lại vào ống tên, lẩm bẩm: "Khổ! Khổ! Khổ!"
Ba chữ "khổ" vừa thốt ra, chư tướng đều ngẩn người, không hiểu ý nghĩa là gì. Quân sư Tuân Du lại không nhanh không chậm đứng dậy: "Chủ công lo Lưu Duyên không thể toàn thân trở lui?"
"Hiểu ta chỉ có quân sư." Tào Tháo gật đầu vẻ trầm trọng, "Viên Sào vượt sông quả thực là điều ta mong đợi. Binh pháp có câu 'Không trông chờ vào việc địch không đến, mà trông chờ vào việc ta có sẵn sự chuẩn bị; không trông chờ vào việc địch không tấn công, mà trông chờ vào việc ta có năng lực khiến địch không thể tấn công', cho nên bây giờ phải gọi Lưu Duyên mau chóng rút khỏi Bạch Mã, để dẫn dụ địch sâu hơn nữa. Nhưng bộ đội của Lưu Duyên ít binh, nếu cứ thế rút về, sợ rằng chưa tới Quan Độ đã bị kẻ địch đuổi kịp tiêu diệt. Hơn nữa huyện Bạch Mã còn không ít bách tính, ta nếu bỏ mặc họ, trận này còn chưa đánh đã mất lòng dân, đối với quân tâm sĩ khí vô cùng bất lợi!"
"Dựa vào cái gì mà nhường huyện Bạch Mã cho địch?" Nhạc Tiến ưỡn cái bụng bự, vội vàng chen vào, "Sợ hắn làm gì? Nếu theo ý mạt tướng, chi bằng cứ nhổ trại tới Bạch Mã đóng quân, chúng ta cứ ở đó mà khô máu với Viên Sào!"
Tào Tháo liếc ông ta một cái, trong lòng thầm cười lạnh - đừng nhìn bây giờ các ngươi ai nấy đều hăng hái, thật sự mà đóng quân bên bờ sông thì các ngươi mới thấy ngu người, mười vạn đại quân vượt sông là khí thế thế nào? Thuyền bè nối liền san sát, nhìn không thấy bờ. Quân sĩ của chúng ta mà nhìn thấy, sợ tới mức hồn bay phách lạc, trận này khỏi đánh luôn!
"Nếu giải vây Bạch Mã thì cũng không khó," Tuân Du thong dong nói, "Chúng ta bày cho hắn kế điệu hổ ly sơn, dương đông kích tây."
"Ồ?" Tào Tháo thấy hứng thú, "Xin nghe chi tiết."
"Nay binh ít không địch lại, phân tán thế lực của hắn là được." Tuân Du vuốt râu cười hì hì, trông có vẻ nắm chắc phần thắng, "Chủ công có thể đích thân dẫn quân tới Diên Tân, bày ra tư thế vượt sông lên phía bắc tập kích phía sau lưng địch. Viên Sào chắc chắn sẽ dừng vượt sông chuyển sang phía tây chặn đánh quân ta. Khi đó chủ công lại phái một đội quân nhẹ đột kích Bạch Mã, chẳng những giải được vòng vây cho Lưu Duyên, mà đánh vào chỗ không phòng bị còn có thể bắt được Nhan Lương."
"Hay! Một mũi tên trúng hai đích." Tào Tháo vỗ tay cười.
"Viên Sào có mắc mưu không?" Quách Gia lại tỏ vẻ nghi ngờ.
Tào Tháo lại vô cùng tự tin: "Đổi lại người khác chưa chắc mắc mưu, nhưng Viên Sào chắc chắn sẽ mắc mưu. Phải biết rằng ngay mười năm trước..."
"Ồ!" Quách Gia hiểu ra, gật đầu liên tục.
Nhạc Tiến thấy họ không còn dị nghị gì nữa, lại nổi hứng kêu gào: "Mạt tướng xin dẫn binh mã tới Diên Tân thu hút địch quân!"
Tuân Du lắc đầu: "Nếu muốn dẫn Viên Sào sang phía tây, bắt buộc phải là chủ công đích thân đi mới tạo được thanh thế."
Nhạc Tiến chí khí không giảm: "Vậy tôi lĩnh quân nhẹ đột kích Bạch Mã."
"Việc đó phải đợi tới Diên Tân xem tình hình thế nào đã." Quách Gia lại xua xua tay.
Quan Vũ chờ nửa ngày, thấy Tào Tháo đã định kế, vội vàng xuất liệt chắp tay, lời lẽ hết sức chu toàn: "Mạt tướng xin bảo vệ Minh công tới Diên Tân, sau đó chi viện Bạch Mã."
"Rất tốt, Vân Trường đi cùng ta." Tào Tháo khá khen ngợi thái độ không vội vàng này của ông.
Thấy Quan Vũ tranh được trước, Trương Liêu, Từ Hoảng, Chu Linh, Lộ Chiêu đều học theo: "Mạt tướng cũng xin bảo vệ chủ công tới Diên Tân, sau đó chi viện Bạch Mã."
Tào Tháo cười lớn: "Được, được, được, bốn người các ngươi mỗi người thống lĩnh bộ đội của mình cùng đi."
Nhạc Tiến sốt ruột: "Tôi, tôi cũng muốn đi..."
"Ngươi nói muộn rồi, cùng Phụng Hiếu dẫn một vạn binh ở lại giữ đại doanh đi." Tào Tháo chỉ tay vào mũi ông ta.
Nhạc Tiến tát mạnh vào mặt mình một cái: "Tôi thật đúng là dậy sớm lại gặp tối muộn!" Chư tướng ai nấy đều trộm cười.
"Trận chiến khốc liệt này cần nhiều tính toán, còn phiền quân sư đi cùng ta." Tào Tháo chống tay lên soái án đứng dậy, thần thái rạng rỡ dặn dò chư tướng, "Việc không nên chậm trễ, hành động ngay, mang theo lương khô lều trại để phòng bất trắc. Ngoài ra lệnh cho binh sĩ dọc đường tuyên truyền rầm rộ, cứ nói chúng ta chuyến này là muốn vượt sông từ Diên Tân, càng ồn ào càng tốt."
"Tuân lệnh!" Năm vị tướng đồng thanh đáp ứng, chấn động cả trung quân đại trướng...
Tào Tháo dẫn đại đội nhân mã rầm rộ kéo tới bến Diên Tân do Vu Cấm trấn giữ, gần như suốt dọc đường đều hô khẩu hiệu. Thế nhưng khi tới bờ nam đại hà hội quân cùng Vu Cấm, ông chỉ lệnh cho binh sĩ dựng trại đơn giản, sửa sang thuyền bè lấy lệ, làm ra bộ dạng muốn vượt sông. Quả nhiên không lâu sau có thám báo tới báo, đại quân Viên Sào tạm dừng vượt sông, từ Lê Dương chuyển hướng sang phía tây chặn đánh. Tào Tháo đại hỉ, lập tức lệnh cho Quan Vũ, Trương Liêu, Từ Hoảng tuyển chọn năm ngàn tinh binh, năm trăm kỵ sĩ, do đích thân ông thống lĩnh, ngay cả quân sư Tuân Du cũng sát sao theo cùng, vội vã tới Bạch Mã chi viện. Trước khi đi còn dặn dò Vu Cấm, Chu Linh ở lại giữ trại, nếu biết Viên Sào sắp tới bờ bắc Diên Tân, lập tức đốt bỏ doanh trại, bỏ nơi này quay về phòng thủ Quan Độ.
Rời Diên Tân, Tào Tháo vì bảo mật hành tung, đi theo con đường núi quanh co ở phía nam Diên Tân, mượn sự che chắn của thung lũng để chạy về phía đông chi viện. Suốt dọc đường giục ngựa phi nước đại không nghỉ phút nào, Quan Vũ và các tướng khác càng dốc hết tinh thần xông lên phía trước, chỉ nửa ngày đã tới địa giới huyện Bạch Mã.
Đại quân Viên Sào tuy đã dừng vượt sông chuyển sang phía tây, nhưng vẫn để Quách Đồ, Thuần Vu Quỳnh dẫn các bộ đội theo kế hoạch cũ vượt sông. Các bộ đội dưới trướng họ vẫn đang kẹt ở bờ bắc chờ thuyền qua lại, quân sĩ vừa đổ bộ lên bến Bạch Mã cũng đang bận rộn dựng trại lập đồn. Tiên phong Nhan Lương nghe tin thủ tướng Lưu Duyên là kẻ văn nhược, không kìm được nóng lòng áp sát chân thành Bạch Mã, nín thở chờ đoạt đất chém tướng lập công đầu. Các quân đội Hà Bắc đều bận việc của mình, mãi cho đến khi Tào Tháo tới gần mười dặm mới nhận được tin, cũng không nắm rõ rốt cuộc tới bao nhiêu nhân mã, vội vã quay mũi giáo chuẩn bị nghênh chiến.
Tào Tháo hiểu rõ đạo lý "trống trận đánh một hồi lấy khí thế", thúc chiến mã chạy tới trước đội ngũ, truyền lệnh tăng tốc tiến lên, kỵ binh đột kích, bộ binh theo sau, nhất định phải đánh tan địch trước khi chúng kịp bày trận. Đội của Quan Vũ, Trương Liêu, Từ Hoảng xông ở phía trước, đã giết vài tên lính lẻ tẻ, Tào Tháo bám sát theo sau, ngay cả Tuân Du cũng xông lên theo. Trong chớp mắt rẽ ra khỏi thung lũng, thành Bạch Mã vốn chẳng kiên cố đã hiện ra trước mắt, mà quân Viên ở phía tây thành vẫn còn đang lộn xộn chưa kịp xếp hàng xong!
"Giết!" Trương Liêu hét lớn một tiếng, dẫn thân binh xông vào đám đông địch, Quan Vũ, Từ Hoảng nối gót tới nơi, đâm quân Viên choáng váng đầu óc, không ít tàn quân bị giẫm đạp đến mức không còn hình hài. Ba con hổ lao vào bầy cừu, lũ địch vốn đã rời rạc lập tức loạn như ruồi nhặng, đông tây nam bắc cũng chẳng biết phải xông về hướng nào, có không ít kẻ còn bị đồng bọn giết nhầm.
Thế nhưng quân Viên dù sao cũng đông đảo, những kẻ vừa qua sông hoảng loạn chạy tới chi viện. Chúng tạm thời không tìm được thống soái, cho nên cũng chẳng có đội hình gì, đại quân như nước lũ vỡ đê ùa tới, trong chốc lát địch ta đan xen, quân tốt Hà Bắc trộn lẫn với hơn năm trăm kỵ binh này. Đang lúc nguy cấp, bộ binh đội hậu của Tào Tháo cũng tới, thấy một mảnh hỗn loạn, cũng chẳng màng nhiều nữa, vung vũ khí lao vào chém giết, mỗi người tìm một đối thủ đối chọi, tình hình trên chiến trường càng thêm hỗn loạn. Biên chế giữa hai bên không rõ ràng, trong anh có tôi, trong tôi có anh, ngay cả đội Hổ Báo Kỵ hộ vệ Tào Tháo cũng lao vào hỗn chiến.
Tuân Du đời này là lần đầu tiên xông ra tiền tuyến, chỉ thấy tọa kỵ dưới háng suýt nữa bị kinh hãi, may mà có mấy chục Hổ Báo Kỵ áp sát bảo vệ, ghì chặt dây cương mới không lao ra ngoài, ông hướng về phía Tào Tháo lớn tiếng hét: "Giết địch một ngàn tự tổn tám trăm! Đánh thế này không được đâu!"
"Quân sư nói gì!" Trên chiến trường tiếng người ồn ào, Tào Tháo căn bản không nghe thấy.
Tuân Du siết chặt dây cương, hoảng hốt nhìn quanh, đột nhiên liếc thấy trên gò đất phía đông nam có một lá cờ soái, vội vàng giơ tay chỉ tới.
"Bắt giặc trước hết bắt vua!" Tào Tháo hiểu ra, lập tức truyền lệnh cho Hứa Chử: "Đánh trống tập hợp tướng lĩnh, trước tiên xông về hướng chính đông giết thống soái của chúng." Hứa Chử lại không tuân lệnh, khoa chân múa tay nửa ngày mới hiểu rõ, trống trận và quân nhu vẫn còn ở thung lũng phía sau, hỗn loạn thế này căn bản không vận chuyển tới được. Tào Tháo, Tuân Du cũng mặc kệ rồi, dứt khoát dẫn Hổ Báo Kỵ giương cao cờ hiệu tiến về phía đông, thu hút chư tướng đi theo. Thế này quả nhiên có tác dụng, binh tướng đang mải mê tự chém giết bốn phía nhìn thấy cờ xí của chủ công, vội vàng bỏ đối thủ lại để bảo giá, các tướng quân Tào hội tụ lại cùng nhau xông về phía đông giết chóc. Chỉ thấy cái gò đất kia ngày càng gần, mà viên tướng dưới cờ soái kia biết rõ địch mạnh ùa tới, lại chẳng hề hoảng hốt, thản nhiên chờ đợi.
Người này cao tám thước, bụng lớn mười vòng, mặt như vỏ cua xanh, râu thép đen kịt, đầu báo mắt tròn, lông mày trọc mũi tẹt, miệng rộng môi dày, răng nhọn môi trề, ngũ quan kỳ dị, tướng mạo đáng sợ; đầu đội mũ sắt, trên treo tua lông vàng, dưới có đinh bảo vệ cổ; mình mặc áo giáp liên hoàn đại diệp khóa tử, trước ngực là gương bảo vệ thú đầu ngậm vòng; ngoài khoác chiến bào đen kịt, viền vàng chỉ vàng, trên thêu mãnh hổ vọt qua khe suối, giao long nhập hải; áo trong màu đen, chân quấn dây thừng, giáp rộng bảo vệ đầu gối, chân đi ủng đầu hổ; dưới háng là một con chiến mã Ô Truy, tay cầm đao Bàn Môn chẻ núi dài một trượng hai; bên cạnh là hai trăm tiểu hiệu tâm phúc, ai nấy đều mũ giáp chỉnh tề, khoác bào buộc dây, tay cầm khiên vuông đại kích, tựa như các vì sao ôm lấy mặt trăng bảo vệ chủ tướng, bên cạnh dựng cao lá cờ chiến thêu chữ "Nhan" rực rỡ; vô cùng tinh thần, tám mặt oai phong, sát khí đằng đằng, phô trương thanh thế — đúng là mãnh tướng số một Hà Bắc: Nhan Lương!
Tuân Du sốt ruột mồ hôi đầm đìa, sớm đã vứt bỏ vẻ điềm đạm thường ngày: "Giết người này! Chúng ta thắng rồi!" Thật ra nào cần ông lên tiếng, đội của Trương Liêu là Hầu Thành, Tống Hiến... xông ở phía trước nhất, sớm đã xuyên thủng trận địch lao lên. Nhan Lương kia không chút hoảng hốt, chỉ cần đao Bàn Môn nằm ngang, hai trăm đại kích sĩ lập tức nâng vũ khí nghênh đón. Hạng người này dũng lực phi thường, mũi kích nhắm thẳng cổ ngựa, kỵ sĩ quân Tào rụng như sung; bộ binh phía sau đuổi kịp, thương dài đại kích đánh loạn xạ, vậy mà không xuyên qua được phòng tuyến này.
Tào Tháo ở phía sau lo lắng quan sát, chỉ thấy trong lúc giằng co chợt xuất hiện thêm một bóng đen, Nhan Lương thúc ngựa Ô Truy đạp vào chiến trường. Chỉ trong một lên một xuống, đao Bàn Môn đã chém đứt mấy cây thương dài, lao về phía quân Tào. Đám quân Tào thấy hắn tự tới nộp mạng, lập tức ùa lên, nào ngờ Nhan Lương là kẻ hiếu dũng hiếu sát, đao chém ngựa đạp như ác quỷ đòi mạng, chỉ trong giây lát đã có hơn mười cái đầu rơi xuống đất. Tống Hiến, Hầu Thành cùng cầm hai ngọn trường mâu xông lên, Nhan Lương hoàn toàn không sợ, đại đao múa may kín kẽ, gió không lọt mưa không xuyên.
"Giết!" Tào Tháo vẫn đang hô hào binh tướng tiến lên, chợt nghe một tiếng kêu thảm, cái đầu đầy máu của Hầu Thành đã bị chém bay đến tận chân ông! Tào Tháo choáng váng, ngẩng đầu nhìn lại, thi thể Hầu Thành vẫn cưỡi trên ngựa đang phun máu; Tống Hiến trúng đao ở đùi ngã xuống ngựa, bảy tám cây đại kích đâm loạn xạ, ghim chặt ông ta trên sa trường!
Liên tiếp mất hai viên kiêu tướng, quân Tào đại loạn, đại kích sĩ đen kịt ùa lên, các quân Viên xung quanh cũng kéo tới hộ vệ chủ tướng. Tào Tháo bị đánh lùi liên tục, nhìn thấy khoảng cách tới Nhan Lương đã ngày càng xa, đến cả bên cạnh người ta cũng không tới gần được... Đúng lúc này, chợt thấy góc tây nam có bóng đỏ lóe lên — có một viên đại tướng tựa như tia chớp lao vào đám đông địch, giữa muôn quân vạn mã thúc ngựa tiến tới như chốn không người, nơi đi qua thịt nát xương tan, chẳng tốn chút sức lực đã lao tới trước mặt đại kích sĩ.
Nhan Lương liên tiếp giết hai tướng, lại thấy quân Tào bại lui ngày càng xa, đang trên lưng ngựa đắc ý, bỗng thấy từ bên cạnh có một tướng lao tới, hoành dũng vô địch không gì cản nổi. Người đó cao chín thước, mặt đỏ như gấc, mắt phượng mày tằm, môi như tô son, râu dài năm chòm; khăn buộc đầu màu lục, chiến bào màu lục, dưới háng là ngựa Xích Thố, trong tay cầm đao Thanh Long Yển Nguyệt. Nhan Lương kinh ngạc, chợt nhớ tới trước khi xuất quân Lưu Bì từng nhắc tới việc ông có một viên ái tướng là Quan Vũ, tướng mạo chính là như vậy, không biết lạc nơi đâu. Nghĩ tới đây vội vã treo đao chắp tay: "Tướng quân có phải là Quan..." Nhan Lương chỉ mới nói mấy chữ này đã cảm thấy không ổn, thấy Quan Vũ liên tiếp chém ba tên kích sĩ đã lao tới trước mắt mình, vội vàng rút đao lần nữa, nhưng còn chưa kịp nâng lên đã cảm thấy cổ họng lạnh toát — mũi đao của Quan Vũ đã đâm vào yết hầu!
Chiến trường ồn ào náo nhiệt bỗng im bặt, ngập ngừng một lúc mới có người kêu lên: "Nhan tướng quân tử trận rồi!" Chính cái tiếng kêu đó khiến tất cả quân Viên đều tan vỡ, lặng lẽ tản ra một con đường, trân trối nhìn đại hán mặt đỏ này lần thứ hai vung đao chém lấy đầu chủ tướng, nhìn ông chém đổ cờ soái của Nhan Lương, nhìn ông một tay cầm đao một tay xách đầu, tựa như cơn lốc màu đỏ lao về doanh trại quân Tào, vậy mà không một ai dám đứng ra ngăn cản...
Quan Vân Trường mồ hôi thấm ướt khăn trùm đầu trán, hơi thở thổi râu dài bay lộn xộn, vứt thủ cấp trước ngựa Tào Tháo, ôm quyền hành lễ nói: "Mạt tướng chém tướng trở về!" Tào Tháo đã sớm nhìn đến ngẩn ngơ: "Giữa muôn quân vạn mã lấy thủ cấp thượng tướng như lấy đồ trong túi, Vân Trường quả là thần nhân!"
Tuân Du thì không quản nhiều như vậy, vội vàng truyền lệnh thay ông: "Tiếp tục giết! Giải vây Bạch Mã đi!"
Nhưng căn bản không cần quân Tào phí sức nữa. Nhan Lương vừa là mãnh tướng Hà Bắc lại vừa là chủ soái nơi này, quân sĩ quân Viên thấy hắn đã tử trận, đâu còn dám đấu nữa, kẻ nhát gan sợ tới mức rơi nước mắt, vứt mũ bỏ giáp, như thủy triều rút lui về phía bắc. "Ầm ầm" một tiếng, lại thấy cổng thành mở toang, từ thành Bạch Mã xông ra hai ngàn thủ quân, xem bộ dạng này đám người này sớm đã nhịn đủ hơi sức, hò reo giết chóc, phía sau còn có không ít bách tính cầm cuốc, dao phay, đuổi theo quân Viên đánh tơi bời.
Tào Tháo nhẹ nhõm, cũng hét: "Cho ta đuổi!"
Hai đường quân mã hợp làm một cùng nhau truy kích, quân Viên giẫm đạp lên nhau chạy về phía bến Bạch Mã, kẻ tranh thuyền thì tranh thuyền, kẻ chèo lái thì chèo lái, vì sống sót mà đấm đá tranh giành, không biết đã chết đuối bao nhiêu, cuối cùng kẻ không chạy thoát đều bị quân Tào tiêu diệt. Quân mã của Quách Đồ, Thuần Vu Quỳnh ở bờ sông bên kia tuy không ít, nhưng ngặt nỗi đại hà ngăn cách, chỉ biết sốt ruột không cứu được, ùn ùn tắc tắc một hồi náo động, cứu được số ít người qua sông, rồi chậm rãi rút về phía tây...
Đông quận thái thú Lưu Duyên tìm đông tìm tây cuối cùng cũng tới trước mặt Tào Tháo: "Tạ ơn chủ công cứu giúp!" Nói chuyện còn không quên thắt chặt thắt lưng, ông ta thật sự quá gầy gò văn nhược, bộ giáp mặc trên người lỏng lẻo.
Tào Tháo cười hì hì nói: "Đừng tạ ta, phải tạ Vân Trường đấy!"
Lưu Duyên chớp chớp mắt, ông ta chỉ biết Quan Vũ là tướng dưới trướng Lưu Bì, sao lại thành tướng lĩnh trung quân rồi? Nhưng Tào Tháo bảo tạ thì cứ tạ thôi, Lưu Duyên cúi người nói: "Tại hạ đa tạ Quan tướng quân giải vây."
"Vì nước hiệu lực cần gì phải cảm ơn, Lưu quận tướng không nên tự giảm thân phận." Quan Vũ rất rõ ràng nói là vì triều đình, không nhắc tới Tào Tháo.
Tào Tháo không nghe ra ẩn ý, chỉ dặn dò Lưu Duyên: "Ta cho ngươi một canh giờ tập hợp bách tính, tất cả đi theo quân đội chuyển tới Quan Độ, Bạch Mã không thể giữ được nữa."
Lưu Duyên dường như còn chút không cam tâm: "Khởi bẩm chủ công, thuộc hạ lại thấy huyện Bạch Mã vẫn có thể kiên thủ. Ngài nếu tin tưởng thuộc hạ, hãy để tôi dẫn bách tính tiếp tục kháng cự quân địch!"
"Hahaha..." Tào Tháo khá thấy buồn cười, lúc trước điều ông ta tới ông ta không dám tới, nay thư sinh mặt trắng này lại đánh trận thành nghiện rồi.
Lưu Duyên thấy chủ công cười mình, từ trong giáp lấy ra một cuộn trúc giản, hậm hực nói: "Thuộc hạ từng món từng món đều hợp chương pháp, Mặc Tử có nói 'thành trì sửa sang, dụng cụ phòng thủ, củi lương đầy đủ, trên dưới thân thiết, lại có sự cứu viện của bốn lân chư hầu, đây là lý do giữ được', bây giờ điều nào cũng phù hợp."
"Ngươi cái đồ mọt sách này, đầu óc thật cứng nhắc." Tào Tháo vừa giận vừa cười, "Chỉ xem những thứ đó có ích gì, địch mười vạn ngươi mới hai ngàn, lật mười ngàn cuốn sách ngươi cũng không cản nổi đâu! Đừng làm mất thời gian nữa, triệu tập bách tính rút lui ngay! Chúng ta phải mau chóng về Quan Độ, tránh bị kẻ địch nửa đường tập kích."
"Tuân lệnh." Lưu Duyên lúc này mới ỉu xìu rời đi.
Tào Tháo nhìn quanh bốn phía, binh sĩ đang nhặt quân nhu quân Viên vứt lại, trên mặt đều hớn hở. Ông lại không nhịn được quay đầu nhìn Quan Vũ vẻ mặt lãnh đạm: "Việc hôm nay đa tạ Vân Trường!"
"Tại hạ đương nhiên phải dốc sức, Minh công cần gì khách sáo." Lời tuy nói vậy, trong lòng Quan Vũ coi như đã có đáy. Hôm nay lập công chém Nhan Lương, sau này cũng có thể toàn thân trở lui rồi...
Trận chiến vừa nổ ra, chuyện phiền lòng của Viên Sào lại hết chuyện này tới chuyện khác. Con trai ông là Viên Đàm để phô trương tính chính nghĩa trong việc chinh phạt Tào Tháo, mượn cơ hội đón Lưu Bì đã "mời" cả ẩn sĩ Bắc Hải là Trịnh Huyền tới Lê Dương. Trịnh Huyền là bậc thầy kinh học, đức cao vọng trọng, dù có tự nguyện hay không, tới trong quân dù sao cũng là chuyện tốt, Viên Sào cũng rất phấn khởi, bày tiệc rượu long trọng tiếp đãi. Nhưng không biết Trịnh Huyền là tuổi tác quá cao hay ngẫu nhiên mắc bệnh cấp tính, uống rượu uống một lúc đột nhiên ngã sấp xuống đất, hồ đồ liền tắt thở!
Một nhân vật tầm cỡ lừng lẫy chết trong quân, hỉ sự biến thành tang sự, Viên Sào còn phải bận rộn chuẩn bị quan quách lo hậu sự cho Trịnh Huyền, chẳng những làm hỏng nhã hứng còn khiến lòng người hoang mang. Thôi Viễm, Quốc Uyên và các môn sinh họ Trịnh tới phúng viếng, trong lòng chỉ trỏ, đều không cho hai cha con ông sắc mặt tốt.
Khó khăn lắm mới lo xong tang sự cho Trịnh Huyền, trưởng sử Điền Phong lại tới gây rối. Vấn đề có nên xuất binh hay không đã tranh luận mấy lần, ông ta vẫn cố chấp ý kiến riêng. Bây giờ lộ trình đã xác định, binh mã đã điều chỉnh xong, trống trận đã đánh, Điền Phong vẫn kéo dây cương ngăn cản xuất binh, nói cái gì "Tào công giỏi dùng binh, biến hóa không phương", lại cái gì "nay bỏ kế sách miếu thắng, mà quyết thành bại vào một trận, nếu không như ý, hối không kịp", câu nào cũng là nâng cao khí thế kẻ khác, diệt uy phong của bản thân. Viên Sào không thể nhịn được nữa, lệnh cho người giải Điền Phong về Nghiệp Thành tống giam vào ngục, lúc này mới gượng gạo dẫn quân rời khỏi thành Lê Dương. Tới bờ đại hà, Viên Sào phái Nhan Lương làm tiên phong, đi trước vượt sông đánh Bạch Mã. Đô đốc Thư Thụ cũng bắt đầu giở chứng, nói cái gì "Nhan Lương tính tình hẹp hòi, tuy kiêu dũng, không thể độc lập trọng trách." Viên Sào biết ông ta không tán thành cuộc nam chinh này, cho nên không nghe lời ông ta, theo kế hoạch cũ vượt sông.
Không ngờ Nhan Lương vừa vượt sông đã nhận được tin báo, Tào Tháo tiến binh tới Diên Tân, ý muốn vượt sông lên phía bắc từ phía sau đột kích. Mười năm trước các lộ nghĩa quân thảo Đổng Trác, Viên Sào tự xưng Xa Kỵ tướng quân, cùng Vương Khuông đóng quân ở Hà Nội, vốn có thể vượt qua Mạnh Tân đánh thẳng tới Lạc Dương, chính vì Đổng Trác ngầm vượt Tiểu Bình Tân tập kích phía sau mà công dã tràng. Đó là trận đánh đầu tiên Viên Sào dấy binh, để lại bài học sâu sắc. Nay cũng là ở hai bờ đại hà, Tào Tháo lại bày ra chiến thuật y hệt, Viên Sào sao có thể không động lòng? Ông lập tức quyết định phân binh, lệnh cho kẻ chủ chiến mãnh liệt là Quách Đồ, Thuần Vu Quỳnh tiếp tục vượt sông, bản thân mình cùng Thư Thụ và Văn Xú, Trương Cáp, Cao Lãm... dọc theo bờ sông tiến về phía tây chặn đánh Tào Tháo. Dọc đường vội vã, nhưng tới bờ bắc Diên Tân thì quân Tào đã rút về Quan Độ, bên kia sông chỉ để lại từng tòa trại trống bị đốt cháy...
Viên Sào ngước mắt nhìn tình hình bờ đối diện, than vãn: "Tào Mạnh Đức này giở trò quỷ gì, ta tới thì hắn lại đi."
Quân sư Thẩm Phối lại cảm thấy rất tốt, cười lạnh nói: "Tào Tháo sắc lệ nội nhẫn, chắc chắn là bị uy phong của đội quân tướng quân dọa chạy."
"Chúng ta trúng kế dương đông kích tây của người ta rồi!" Thư Thụ thấy họ không hiểu sự đời, buồn rầu lắc đầu không thôi, "Tào Tháo dụ chúng ta tới đây, chắc chắn là nhân cơ hội đi giải vây Bạch Mã rồi." Lời này vừa ra, Trương Cáp, Hứa Du, Hàn Tuân... đều gật đầu.
Viên Sào biết rõ mình mắc mưu, lại vì sĩ diện không chịu thừa nhận, kiêu ngạo nói: "Thủ đoạn như vậy thì có ích gì? Nhan Lương trấn giữ tiền địch, Thuần Vu Quỳnh đại quân đốc hậu, tha cho Tào tặc cũng không cứu được Bạch Mã, vây thành đánh viện đúng ý ta! Ta đoán..."
Nào ngờ lời này còn chưa nói xong, đã nghe tiếng vó ngựa dồn dập, từ phía đông phi tới mười mấy kỵ sĩ, mang theo cờ hiệu của nhà mình, dần chạy tới gần mới nhìn rõ, người cầm đầu chính là đô đốc Quách Đồ. Mọi người nhìn nhau, đã dự cảm được chuyện chẳng lành.
"Khởi bẩm chủ công, đại sự không ổn!" Quách Đồ chưa kịp xuống ngựa đã lớn tiếng kêu lên, "Quân Bạch Mã bị Tào Tháo đột kích, Nhan Lương tướng quân tử trận rồi!"
Nhan Lương là dũng tướng số một Hà Bắc, nghe nói đến hắn mà cũng tử trận, chư tướng đều lộ vẻ hoảng loạn. Viên Sào sao cũng không nghĩ thông, ném roi ngựa xuống đất, tức giận nói: "Tào tặc to gan sao dám lừa ta... còn nữa, các ngươi làm ăn thế nào? Nhiều binh như vậy mà không cản nổi hắn, đúng là phế vật!"
Không đợi Quách Đồ giải thích, Thư Thụ đã cười khổ trước: "Việc này còn phải hỏi sao? Chắc chắn là Nhan Lương hiếu dũng hiếu sát sơ hở phòng bị, cộng thêm đại quân vượt sông chậm chạp không kịp chi viện. Kế hoạch vượt sông này thật đúng là sơ hở trăm bề..."
Viên Sào tưởng Thư Thụ mỉa mai mình, trừng mắt nhìn ông ta một cái. Trương Cáp thấy không khí không ổn, vội vàng chen lời: "Chủ công, chúng ta tiếp theo nên làm thế nào?"
Viên Sào hận Tào Tháo đến nghiến răng nghiến lợi, quay mặt hỏi Quách Đồ: "Đại quân bây giờ thế nào?"
Quách Đồ nuốt nước bọt, trợn mắt nói: "Đang do Thuần Vu tướng quân thống lĩnh chuyển tới phía này, tại hạ đi trước một bước báo tin cho ngài. Ngoài ra có thám báo bẩm báo, Tào Tháo đã động viên bách tính huyện Bạch Mã rút về phía nam, có thể muốn bỏ thành rồi."
Nghe nói Tào Tháo tuy thắng mà lui, Viên Sào lại đầy tự tin: "Hừ! Tào Tháo chẳng qua là nhất thời may mắn, còn không phải là sợ uy lực của bản tướng quân sao?" Ông đưa tay chỉ bờ đối diện, "Mau mau qua sông! Ngay tại Diên Tân vượt sông đánh thẳng Quan Độ, ta không đánh Tào Tháo tơi bời hoa lá không được!"
Hứa Du im lặng nửa ngày bỗng cau mày, xen miệng vào: "Chủ công à, đô đốc Thuần Vu đại quân chưa tới, có phải đợi ông ta tới, chúng ta mới..."
"Không cần!" Viên Sào ngắt lời ông ta, "Cơ hội không thể mất, thời gian không quay lại, bây giờ vượt sông nói không chừng còn có thể chặn đánh được Tào Tháo đấy."
"Tôi khuyên chủ công cân nhắc lại." Thư Thụ biết rõ ông ta rất nghi kỵ mình, nhưng vì tính mạng của mười vạn nhi lang Hà Bắc, vẫn khổ tâm khuyên nhủ: "Thắng bại thay đổi, không thể không thận trọng. Chủ công nếu kiên quyết muốn đánh, chi bằng đóng quân tại đây, phân binh tiến chiếm Quan Độ, thế này tiền quân bất lợi còn có thể nghĩ cách cứu viện. Nếu toàn quân qua sông, một khi chiến bại làm sao trốn về Hà Bắc đây?"
Viên Sào nghe lời này toàn là chuyện bại trận, tức giận toàn thân run rẩy, tay phải siết chặt chuôi kiếm, nhưng cuối cùng không dám làm gì ông ta. Thư Thụ không giống Điền Phong, ông ta từng đảm nhiệm tổng giám quân, bình Công Tôn, bại Trương Yến, lập nhiều công lao, lại quan hệ rất tốt với các tướng Trương Cáp, Cao Lãm, Hàn Tuân..., nếu giết ông ta hoặc giam cầm, những tướng lĩnh đó nhất định sẽ bất mãn.
Hứa Du thấy Viên Sào không nói lời nào, cứ tưởng ông ta tâm ý đã lay động, lại can gián: "Đô đốc Thư nói cũng không phải không có đạo lý, dũng như Nhan Lương còn tử trận, chúng ta vẫn nên thận..." mới nói được một nửa đã thấy ánh mắt như dao của Viên Sào quét về phía mình, vội vàng ngậm miệng lại. Thế nhưng Trương Cáp, Cao Lãm, Hàn Tuân... vẫn lắc đầu không nói, vẫn không có ai ảnh hưởng tới quyết định vượt sông.
Quách Đồ là kẻ kiên quyết chủ chiến, vênh râu giải thích với mọi người: "Thất bại Bạch Mã chẳng qua là mất mát nhỏ không đau không ngứa, nghe nói Tào Tháo thắng được là may mắn, là một võ phu mặt đỏ tay cầm đại đao đột ngột đánh lén đâm chết Nhan Lương, họ mới miễn cưỡng giải vây. Chuyện ngẫu nhiên như thế tuyệt đối sẽ không xảy ra lần nữa, chúng ta vượt sông không thành vấn đề!"
Lưu Bì không tham gia thảo luận, ông là tướng gửi người dưới hàng rào, mọi việc đều ba lần câm miệng, đứng từ xa chăm chú lắng nghe, nhưng lúc này nghe tới "võ phu mặt đỏ tay cầm đại đao", tim không khỏi chấn động, lập tức nghĩ tới Quan Vũ thất lạc. Đối với Lưu Bì mà nói tự nhiên mong Viên Sào mau chóng đánh Tào Tháo để báo thù cho mình, bây giờ dường như lại có tin tức của Quan Vũ, ông không kìm được hưng phấn, thúc ngựa tới trước mặt mọi người chắp tay nói: "Đại tướng quân, mạt tướng cũng có vài lời muốn nói, lại sợ mạo phạm các vị, không biết có nên nói hay không."
Viên Sào tuy coi thường vị thường bại tướng quân này, nhưng thấy ông nói rất khách khí, liền cũng đối đãi lễ độ: "Lưu sứ quân không cần khách khí, cứ thoải mái nói là được."
"Tuân lệnh." Lưu Bì mặt mang cười mỉm chắp tay với mọi người, lúc này mới thong thả nói, "Tại hạ xuất thân bần hàn, tự mình không lượng sức, nhưng chinh chiến thiên hạ hơn mười năm, cái mưu cầu chính là khuông phù Hán thất, phục hưng xã tắc. Ngặt nỗi binh bại thành mất, vợ con ly tán, trên trời không đường, vào đất không cửa, bốn biển rộng lớn lại không có chỗ cắm dùi. May nhờ đại tướng quân thương hại, chiêu mộ ta tới đây mới thoát khỏi cảnh hiểm nghèo, tại hạ sâu sắc cảm ơn ân nghĩa trời cao đất dày, tự nhiên toàn tâm toàn lực để hiệu lực..." Mấy câu này nói khiến Viên Sào mỹ mãn, tay vê râu không ngừng mỉm cười. Lưu Bì thấy ông ta vui, vội vàng thừa thắng xông lên, "Nay Tào tặc bá chiếm triều đình, ức hiếp thiên tử, phàm là bầy tôi chính nghĩa của Hán ta đều nên phấn dũng hướng về phía trước, trảm gian trừ ác, trên báo tổ tông, dưới an lê thứ, giữa thành công danh của bản thân. Đại tướng quân uy chấn bốn biển, đức đuổi Khổng Mạnh, lấy tấm lòng báo quốc hăng hái hưng binh tới đây, chúng ta đáng lẽ nên cam lòng làm khuyển mã, tranh nhau phá địch, sao có thể do dự không quyết, thoái thác không tiến? Lưu mỗ tôi xin biểu thái..." Ông nhảy xuống ngựa, quỳ xuống trước mặt Viên Sào, "Bì tuy không tài, nguyện dẫn đầu vượt sông truy kích Tào tặc, phụ tá đại tướng quân lực vãn cuồng lan, lập công kỳ tích!"
Viên Sào thấy cử động này của ông ta thực sự vui sướng khôn cùng, lập tức khen ngợi: "Hay! Lưu sứ quân nguyện dẫn đầu vượt sông, đây mới thật sự là công thần của Hán thất."
Chư tướng thấy họ định ra tông điệu cao như vậy, kẻ xướng người hòa, dường như ai không qua sông người đó không phải trung thần Hán thất vậy, nào dám phản đối nữa, đành không tình nguyện không thuận theo biểu thái: "Chúng tôi cũng nguyện vượt sông."
Thư Thụ thấy đại thế đã định không thể thay đổi, nhìn dòng Hoàng Hà cuồn cuộn liên tục thở dài: "Ai... trên tràn đầy chí hướng, dưới lo việc công, Hoàng Hà cuồn cuộn, ta có thể không quay về được chăng!①"
Viên Sào nghe ông ta còn dám nói lời xui xẻo, thực sự đã không thể nhịn được nữa, quát hỏi: "Ngươi đây là ý gì! Nguyền rủa quân ta toàn quân bị diệt sao?"
"Không dám." Thư Thụ bất lực lắc đầu, "Có sức thì làm, không thể thì dừng, tại hạ là kẻ dung tài, tự xét không thể chỉ huy binh mã thắng được Tào Tháo, xin chủ công cho phép tại hạ từ chức đô đốc."
Lời này vừa ra, bất kể là người chủ chiến hay không đều rất bất mãn, Thẩm Phối là người đầu tiên phản đối: "Địch mạnh trước mặt sao có thể lâm trận thay tướng? Đô đốc Thư không thể như vậy!"
Hàn Tuân cũng nói: "Huynh Thư sao có thể thoái thác trách nhiệm? Dù không đồng ý vượt sông, đại tướng quân có lệnh cũng nên cầu đồng tồn dị. Do huynh thống quân nắm bắt tiến thoái, anh em trong lòng còn chút đáy lòng..."
Ngay cả Quách Đồ cũng nhìn không được: "Ngươi muốn từ chức thì phải nói sớm, bây giờ đại quân sắp vượt sông mới nói, đây chẳng phải làm loạn quân tâm sao? Việc này tuyệt đối không được! Ngươi làm cũng phải làm, không làm cũng phải làm!"
Thư Thụ một nửa là đau lòng một nửa là dỗi, mặc người khác khuyên thế nào, cứ kiên quyết không làm nữa. Lửa giận của Viên Sào cuối cùng cũng bị kích lên, nghiêm giọng quát: "Ai cũng đừng khuyên nữa, không làm thì không làm! Thiếu một người thì trận đánh không đánh nữa sao? Quách Công Tắc, từ bây giờ binh mã thuộc quyền của ông ta tất cả đều giao cho ngươi điều khiển!" Đối với quyết định này, mọi người đều không vui. Quách Đồ tuy kiên định quả cảm, nhưng đôi khi quá mức cực đoan, tính cách lại quá âm hiểm, cho nên Cao Lãm, Trương Cáp... không muốn cùng ông ta làm việc; mà Quách Đồ cũng biết chư tướng thân thiết với Thư Thụ, chưa chắc chịu nghe lệnh mình, cái chức vụ này không dễ làm. Hai bên đều không mấy cam tâm, nhưng Viên Sào cứ muốn sắp xếp như vậy, còn cách nào khác chứ? Ông tức giận chỉ vào mũi Thư Thụ: "Ngươi không làm nữa cũng đừng định nhàn rỗi, bản tướng quân giáng ngươi làm tham mưu, theo quân nghe lệnh. Ngươi đừng hòng về Nghiệp Thành, theo ta vượt sông!"
"Đại tướng quân bớt giận," Lưu Bì vội vàng làm hòa, "vẫn là mau chóng sắp xếp việc quan trọng đi."
Viên Sào dịu giọng mới nói: "Lưu sứ quân dũng khí đáng khen, nhưng ông chuyển chiến đông tây không ít vất vả, vẫn là gọi Văn Xú làm tiên phong, người đầu tiên vượt sông đi." Ông không yên tâm năng lực của Lưu Bì.
Lưu Bì một lòng muốn tìm Quan Vũ, làm sao chịu dừng lại: "Đại tướng quân, ngài đừng làm lỡ chí lớn của tôi!"
"Lưu sứ quân đừng tranh nữa." Quách Đồ nói, "Tôi thấy thế này đi, Văn Xú dẫn kỵ binh vượt sông trước, ông đốc bộ binh đội hậu tương trợ, các người phối hợp với nhau còn ổn thỏa hơn một chút."
Lưu Bì còn muốn tranh luận, Viên Sào lại vung tay nói: "Quyết định vậy đi! Thuyền bè hạ thủy, tiên phong Văn Xú mau chóng vượt sông, Lưu sứ quân thứ hai. Các người sau khi tới bờ đối diện lập tức đi về phía đông, biết đâu còn có thể chặn đánh được Tào Tháo. Các bộ đội khác dàn xếp đội ngũ lần lượt vượt sông, đi báo một tin cho Thuần Vu Quỳnh, gọi hắn mau tới đây."
Trương Cáp vẫn cảm thấy không ổn: "Chủ công à, vượt sông tôi không phản đối, nhưng chúng ta có thể phân binh mấy đường vòng tập kích phía sau Tào Tháo không?"
Hàn Tuân cũng nói: "Tại hạ nguyện dẫn một đội nhân mã tiến chiếm Hà Nội, đường vòng qua bến Đỗ thị..."
"Không cần thiết!" Viên Sào một lời phủ quyết, "Đánh trận là phải đánh cái cứng, chỉ cần phá được Quan Độ, đất Dư Châu sẽ gió thổi cỏ rạp mà hàng! Chúng ta cứ toàn lực đối phó với Tào Tháo!"
Hứa Du chợt nhớ ra một chuyện, tâu: "Dù đại quân vượt sông, chúng ta cũng phải để lại ít nhân mã ở bờ bắc tiếp ứng chứ."
"Cứ để bộ đội Tưởng Nghĩa Cừ ở lại đi." Viên Sào suy nghĩ một lúc lại bổ sung, "Bộ đội Tiên Vu Phụ cũng ở lại Hà Bắc." Ông vẫn còn có sự đề phòng với bộ đội cũ ở U Châu, không cho Tiên Vu Phụ tới tiền tuyến, tránh việc lâm trận đảo qua.
"Việc này không hay đâu." Cao Lãm ưỡn bụng nói, "Vai kề vai chiến đấu đánh càng lâu càng thân, gọi anh em U Châu cùng lên, biết đâu đánh xong trận chúng ta thành anh em với nhau thì sao!"
Viên Sào lườm gã thô lỗ này một cái: "Ngươi biết cái gì? Mọi việc nghe ta sắp xếp."
Chư tướng thấy ông độc đoán chuyên quyền, đều âm thầm chép miệng, quay đầu nhìn Thư Thụ. Vị đại tham mưu này đã tâm như tro tàn, đôi mắt trống rỗng nhìn thuyền bè trên đại hà, dường như chẳng quan tâm tới cái gì nữa, mà Văn Xú đã không thể chờ đợi dẫn binh lên thuyền...
Tào Tháo tuy giải được vòng vây Bạch Mã, cũng biết nơi này không thể đóng quân, vội vàng gọi Lưu Duyên hiệu triệu bách tính di chuyển. Trong chốc lát trong thành ngoài thành ồn ào náo nhiệt, bách tính dìu già dắt trẻ, kéo gia đình ùa vào trong quân đội, có người tiếc của cải, cõng bế kéo lê, hành động hết sức chậm chạp. Thấy đã gần giờ Mùi, hôm nay không thể quay về Quan Độ được. Cứ chậm chạp tiến bước thế này chắc chắn sẽ bị quân Viên chặn đánh, Tào Tháo cùng Tuân Du bàn bạc một phen, quyết định dẫn kỵ binh hộ vệ lương thảo quân nhu đi trước, tranh thủ cướp trước lập đại trại ở phía nam núi Bạch Mã, để che chắn cho bộ binh và bách tính.
Dưới sự đốc thúc của Trương Liêu, Từ Hoảng, Quan Vũ, kỵ binh vội vã đi một hồi, vừa vặn đã tới thung lũng phía sườn nam núi Bạch Mã, vừa hay gặp sứ giả Quan Độ đuổi tới, nói binh Viên Sào đã tới bờ bắc Diên Tân. Chu Linh đã dẫn bộ đội về Quan Độ, mà Vu Cấm lại dẫn một đội binh mã sang phía tây, qua bến Đỗ thị đánh phá doanh trại biệt quân Hà Bắc. Tào Tháo không khỏi chép miệng, tính toán ngàn lần lại quên mất hai tướng Vu, Chu bất hòa, hai người phân đạo dương tiêu mỗi người làm một việc. May mà bến Đỗ thị ở quận Hà Nội, Viên Sào tạm thời không lo tới được, Vu Cấm chắc sẽ không có sơ hở.
Dù thế nào, binh dụ địch ở Diên Tân cuối cùng cũng đã chuyển đi thành công, tảng đá lớn trong lòng Tào Tháo đã hạ xuống, vội lệnh cho người dựng trại bên ngoài thung lũng, giục xe chở quân nhu mau chóng tiến lên. Nào ngờ trống trận lều trại, lộc giác cự mã... vẫn chưa vận chuyển tới, lại có thám báo hoảng hốt đuổi tới: "Tiền quân Viên Sào đã vượt sông, có binh mã đang chạy về hướng núi Bạch Mã!"
"À?!" Tào Tháo kinh hãi, "Chưa hội hợp với Thuần Vu Quỳnh đã hạ lệnh cướp vượt sông, Viên Sào lại dám dùng binh mạo hiểm thế này?"
"Hắn đúng là con mèo mù này lại vớ phải con chuột chết của chúng ta." Tuân Du cười khổ một hồi, đưa tay chỉ ra phía sau — trong thung lũng quanh co hẹp dài, xe quân nhu của quân Tào xếp dày đặc thành mấy đội, không kịp rẽ ra khỏi cửa thung lũng phía nam, bộ binh phía sau không kịp tới, kỵ binh trong tay chỉ có năm trăm, đây mà để binh của Viên Sào giết tới, dù có thể toàn thân trở lui, quân nhu lương thảo cũng không giữ được!
Từ Hoảng vội vàng kiến nghị: "Những thứ này đừng nữa, chúng ta mau rút về nam, vòng ra khỏi núi Bạch Mã đêm ngày chạy về Quan Độ, chúng nó một tới tham quân nhu, hai không lập trại, chưa chắc đã dám đuổi theo chúng ta." Đây thật là sách lược không còn cách nào khác.
Tào Tháo dường như căn bản không nghe thấy, nhẹ nhàng vỗ vỗ trán nói: "Lệnh cho thám báo lên núi quan sát, ta phải xem rốt cuộc chúng tới bao nhiêu người."
Từ Hoảng, Trương Liêu... đều lộ vẻ bối rối — chỉ với năm trăm binh còn muốn đánh nhau với người ta à? Nhưng Tào Tháo đã phân phó như vậy, cũng không dám nói gì, thu xếp bộ hạ chuẩn bị hành động. Mọi người không nói một lời chờ đợi chừng một lát, chợt nghe thám báo trên đỉnh núi kêu lớn: "Thấy quân Viên tới rồi! Có năm sáu trăm kỵ! Phía sau..." Con số này đã cân sức cân tài, chư tướng dần dần có vẻ lo lắng, nào ngờ thám báo lại thét lớn, "Không đếm xuể! Đại đội bộ binh ít nhất có bốn năm ngàn!"
Chênh lệch binh lực mười chọi một, căn bản không chống đỡ nổi, nhưng bây giờ muốn chạy cũng không kịp nữa. Tào Tháo nhìn quanh địa hình một lượt, truyền lệnh: "Bỏ xe quân nhu, tất cả kỵ bộ binh đều vòng xuống phía nam thung lũng ẩn nấp cho ta. Phái người bảo hậu quân tạm dừng tiến quân!"
Việc này có tác dụng gì? Chư tướng nhìn nhau.
"Ngẩn ra làm gì! Mau hành động đi!" Tào Tháo quát.
Rầm rầm rộ rộ một hồi, đám lính đánh xe đẩy xe đều chạy hết ra khỏi cửa thung lũng, chư tướng cũng đốc thúc kỵ binh vòng xuống sau núi. Tào Tháo tìm một cánh rừng rậm trên sườn núi, cùng quân sư Tuân Du nhìn nhau cười, hai người mỗi người xuống ngựa, tựa như tản bộ nhàn nhã trốn vào trong đó. Chư tướng đều cảm thấy khó hiểu, thu xếp xong quân sĩ, cũng xuống ngựa theo vào.
Thung lũng ồn ào lập tức yên tĩnh lại, tất cả mọi người đều nín thở dán mắt quan sát động tĩnh sau vật che chắn. Qua một lúc, dần dần nghe tiếng vó ngựa cộc cộc, rồi ngày càng vang, ngày càng dày. Trong lúc mọi người nín thở ngưng thần, đã thấy bụi mù bay lên phía tây bắc thung lũng — bất ngờ lóe ra một đội kỵ binh! Đám lính kia thấy xe quân nhu đầy đường, lại không thấy bóng dáng quân Tào, trong chốc lát cũng ngẩn người, không biết đây là trận thế gì.
Người đi đầu cao bảy thước, lưng hổ vai gấu hai vai ôm sát, mặt như gan dê tím, nói đỏ không đỏ nói vàng không vàng đầy râu quai nón, tựa như kim thép dây sắt, lông đè tai ngang dọc, trán rộng, lông mày gà chọi, mắt tam giác, mũi diều hâu, miệng hình thoi, cằm vểnh, ngũ quan xấu xí tựa như vượn; đầu đội mũ tam tiêm, trên treo tua mũ đỏ, chỗ cổ xếp dày đặc đinh bảo vệ; mình mặc áo giáp liên hoàn thú mặt đồng đỏ, ngoài khoác chiến bào màu đỏ tươi, trên thêu hổ tê giải trĩ (loài thú thần trong truyền thuyết), vai đeo cung mạ vàng, túi tên da hổ, sau lưng mang hai ngọn đoản kích bảo vệ, eo buộc dải lụa đỏ thắm, chân buộc giáp đồng đỏ bảo vệ đầu gối, chân đi ủng đầu đại bàng; dưới háng cưỡi ngựa trắng to lớn, trong tay siết chặt một cây đao tam tiêm hai lưỡi; tựa như một con khỉ đột lớn khoác áo giáp, giữa lông mày bắn ra sát khí lạnh thấu xương!
Trương Liêu từng theo Lữ Bố dưới trướng Viên Sào, liếc mắt nhìn một cái là hiểu ngay, ghé sát Tào Tháo nói: "Tên này chính là Văn Xú, không dễ đối phó đâu..."
Còn chưa nói xong đã bị Tào Tháo bịt miệng: "Nhỏ tiếng thôi."
Địch ở chỗ sáng mình ở chỗ tối, Từ Hoảng dường như hiểu ra, rón rén ghé sát tai Tào Tháo hạ thấp giọng nói: "Mạt tướng bây giờ qua đó, giết hắn không kịp trở tay."
Tào Tháo vịn cành cây nhìn lại — Văn Xú ngồi trên lưng ngựa nhìn đông ngó tây, mắt quan sáu hướng tai nghe tám phương, tay siết chặt chuôi đao, dường như vô cùng cảnh giác; kỵ binh mang theo bên cạnh đều là một màu ngựa trắng, ai nấy đều cầm trường mâu, sau lưng mang cung tên, dường như là tay giỏi tinh nhuệ. Tào Tháo cau mày: "Đừng manh động, gã này nhìn có vẻ tinh ranh lắm."
Tuân Du thấp giọng nhắc nhở: "Thả ngựa."
"Cái gì?!" Từ Hoảng không hiểu.
Tào Tháo lại chợt hiểu ra, nhịn hưng phấn nói: "Bảo binh sĩ tháo yên ngựa, thả vài chục con ngựa ra ngoài. Chỉ cần địch loạn là đột kích chúng, mấy người các ngươi đều xuống chuẩn bị đi."
Từ Hoảng, Trương Liêu, Quan Vũ thậm chí Hứa Chử, Tào Thuần đều nhẹ nhàng rón rén xuống sườn nam, cùng quân sĩ lầm bầm làm theo kế hoạch. Tháo hơn hai mươi con ngựa, tháo yên cương đai bụng, đuổi chúng vào thung lũng. Nhưng quân mã đều đã thuần thục, lầm bà lầm bầm nửa ngày đều không động đậy, lại không dám dùng sức đánh cho phát ra tiếng động. Không còn cách nào khác Hứa Chử cầm ngọn giáo sắt lớn đâm vào mông một con ngựa, đau tới mức con ngựa hý lên "hí hí", tung bốn vó chạy ra ngoài, nó chạy có con dẫn đầu, các con khác cũng đuổi theo chạy tán loạn.
Văn Xú nhìn quân nhu đầy đất, cho rằng chuyện sẽ không đơn giản như thế này, nhìn chằm chằm binh sĩ bên cạnh đang rục rịch muốn qua đó cướp đồ, vội vàng nằm ngang đại đao trấn áp chúng. Đang nói chuyện, chợt thấy từ cửa thung lũng phía nam ló ra một kỵ sĩ. Hắn giật nảy mình, lập tức hạ lệnh tấn công, nào ngờ binh sĩ phóng qua sau mới nhìn rõ — lại là ngựa không người cưỡi! Tiếp theo đó, hai con, ba con, bốn con... ào ào chạy ra một đám lớn.
Đám binh sĩ xông qua đó thì vui sướng vô cùng, tưởng là một đàn ngựa hoang, đều tranh nhau vây bắt tròng ngựa. Còn có người nhảy xuống tranh đoạt quân nhu vũ khí, có người mở bao ra là nhét lương khô. Văn Xú thấy thế trận hỗn loạn, vội vàng cầm giọngKý Châu đậm đặc hét lớn: "Dừng lại! Mau mẹ nó dừng lại! Tất cả đều lên ngựa cho ta..." Lúc này mọi người được lợi, ai còn bận tâm tới mệnh lệnh, liên tục có người xông qua gia nhập tranh đoạt.
Đúng lúc này chỉ nghe tiếng hò hét vang trời, kỵ binh quân Tào từ cửa thung lũng phía nam ùa ra! Đám binh lính dưới trướng Văn Xú còn chưa hiểu chuyện gì xảy ra, đã bị giết chết một mảng lớn, đám người xuống ngựa càng sợ tới mức chạy tán loạn. Nhưng thung lũng hẹp nhỏ làm sao chạy thoát? Tự nhiên đều bị xua đuổi về phía đội hậu của mình. Doanh trại Văn Xú tự xông tự giẫm loạn như cháo, quân Tào nhân cơ hội chạy về phía hắn: "Giết! Bắt giặc trước hết bắt vua!"
Văn Xú quả nhiên lợi hại, vung đại đao trong tay, chém liên tiếp hai quân Tào rồi thúc ngựa bỏ chạy. Từ Hoảng dẫn hai viên phó tướng Từ Thương, Lữ Kiến xông ở phía trước nhất, mắt thấy sắp đuổi tới đầu ngựa đuôi ngựa. Bất thình lình Văn Xú đã lắp cung, bắn một mũi tên "tê ngưu vọng nguyệt" — trúng ngay tọa kỵ của Từ Thương, cả người lẫn ngựa ngã xuống đất, còn vấp ngã mấy người. Văn Xú ám tiễn đắc thủ, chư tướng có đề phòng, nào ngờ hắn còn có thể cung tên bắn hai tay, thân mình lộn một cái lại từ tay trái phát tên, trúng ngay cánh tay phải Lữ Kiến, đau tới mức đao thép của Lữ Kiến tuột khỏi tay lập tức dừng ngựa. Từ Hoảng vô cùng tức giận, vội thúc chiến mã đuổi tới sau lưng hắn, nào ngờ Văn Xú nhanh như vượn, sớm đã vứt cung đổi đao, quay người chém ngang một nhát!
Từ Hoảng kinh hãi, vội vàng nằm rạp trên yên ngựa né tránh, người là tránh được, nhưng mũ giáp lại bị hắn chém mất. Văn Xú lại đắc thủ, xua đuổi bại quân mau chóng rút về phía tây, chợt thấy trong trận quân Tào lại xông ra một viên đại tướng mặt đỏ, cầm đao Yển Nguyệt đuổi tới. Văn Xú đảo mắt, ý muốn giở kỹ thuật kéo đao. Nhưng ngựa Xích Thố phi nước đại cực nhanh, trong chớp mắt đã chạy tới bên cạnh hắn, Quan Vân Trường nâng đao chém xuống. Văn Xú sợ tới mức ba hồn bay phách lạc, vội vàng nâng đao chống đỡ, khó khăn lắm mới thoát được một kiếp. Nào ngờ Quan Vũ đặt ngựa nằm ngang lại chặn trước mặt hắn.
Đường chạy bị chặn, Văn Xú kinh hoảng vô cùng, vội vàng xuất đao tấn công, nhưng Quan Vũ trái chặn phải đỡ, chính là không cho hắn qua. Trong lúc hai tướng giằng co, Từ Hoảng, Trương Liêu, Hứa Chử, Tào Thuần, Hạ Hầu Bác cùng một đám kỵ binh đều đuổi tới, hơn mười món vũ khí cùng lúc hướng về Văn Xú chào hỏi — đáng thương thay viên dũng tướng Hà Bắc này, cả người lẫn ngựa chết trong thung lũng!
Tào Tháo, Tuân Du cũng đã xuống núi, liên tục kêu lớn: "Không được chậm trễ, mau chóng truy kích địch quân!"
Chưa đầy năm trăm kỵ của quân Tào này, ai nấy đều phấn dũng, chặn hậu quân địch mà giết. Quân Viên vốn đã mất thống soái, lại nghe tiếng hò hét vang vọng trong thung lũng, lại tưởng quân Tào có hàng ngàn hàng vạn, liều mạng chạy trốn. Kỵ binh thiệt hại hơn một nửa, số ít chạy ra khỏi cửa thung lũng phía tây lại lao vào đội ngũ bộ binh đang đi tới. Trong chốc lát tự giẫm đạp lên nhau thương vong vô số, kẻ phía sau càng không biết chuyện gì xảy ra, ôm lấy đốc tướng quay người bỏ chạy, đại quân sụp đổ như núi lở...
Quân Tào người ít không dám đuổi ra khỏi thung lũng, vội quay về thu dọn quân nhu rút ra cửa phía nam. Vừa thở phào lại thấy phía tây nam bụi mù bay lên một đội đại quân, chư tướng lại kinh hồn bạt vía, Tào Tháo lại cười: "Đây chắc chắn là người của chúng ta!"
Quả nhiên, không lâu sau liền thấy Nhạc Tiến phi ngựa dẫn đầu chạy tới: "Sợ Viên Sào vượt sông sớm, mạt tướng tới cứu viện!"
Tào Tháo vuốt râu nói: "Ngươi làm gì có tâm nhãn này!"
Nhạc Tiến đỏ mặt: "Quách Phụng Hiếu, Giả Văn Hòa hai người gọi tôi tới."
"Hahaha... có kinh không hiểm đã qua rồi, bảo quân của ngươi tới phía sau che chắn bách tính, chúng ta không thể dừng lại đêm ngày quay về Quan Độ."
"Tuân lệnh." Nhạc Tiến chắp tay, "Còn một tin tốt, Vu Cấm dẫn binh cướp vượt bến Đỗ thị, lại phá vài tòa doanh trại quân Viên, giết địch hơn ngàn người đang định về trại."
"Tốt!" Tào Tháo cười, "Ba quân sợ nhất là đoạt khí, Viên Sào liên bại lại mất hai viên mãnh hổ, chắc chắn khí thế giảm sút, chúng ta về đó kiên thủ Quan Độ đợi hắn tới nộp mạng!"
Chư tướng một hồi gào thét, chỉ có Quan Vũ cúi đầu không nói. Tào Tháo đặc biệt đi qua vỗ vỗ vai ông: "Đâm Nhan Lương giết Văn Xú, Vân Trường lập công lớn! Lão phu về sẽ tấu chương, gia phong ngươi làm Đình Hầu!"
"Tạ, tạ Tào công..." Quan Vũ tâm không yên đáp một tiếng. Lúc này trong đầu ông có chút rối, Hạ Hầu Bác nói với ông, vừa rồi trong đám quân loạn thấy một viên tướng rất giống Lưu Bì...