Đã từ lâu lắm rồi, trong một khu rừng rậm có một cô gái trẻ được nữ thần dệt vải cưu mang. Cô sống ở đó rất hạnh phúc và chẳng chút âu lo, bởi mọi thứ cô muốn ăn đều được vị bảo mẫu của mình chu cấp đầy đủ.

Một ngày nọ, nữ thần bảo cô gái: "Hãy lấy số bông này, làm sạch chúng rồi tự may cho mình một bộ váy." Cô gái vốn không biết gì về việc làm vải hay dệt vải, nên mới hỏi nữ thần: "Khi bông đã được làm sạch, liệu nó đã sẵn sàng để dùng chưa ạ?"

[414]"Chưa," vị thần hộ mệnh đáp; "sau khi làm sạch, nó còn phải được đập bông nữa." Cô gái lười biếng lại hỏi: "Vậy sau khi đập xong, nó đã sẵn sàng để dùng chưa ạ?"

Nữ thần bảo rằng trước khi có thể sử dụng, bông phải được kéo sợi.

"Thế sau khi kéo sợi xong," cô gái xấc xược vẫn khăng khăng hỏi, "nó đã dùng được chưa ạ?"

"Chưa đâu; sau đó nó còn phải được dệt thành vải, rồi cắt may nữa," nữ thần kiên nhẫn trả lời.

"Ôi!" cô gái kêu lên, "Làm quần áo theo cách đó tốn thời gian và nhọc công quá. Tấm da thuộc này, thứ người đưa cho tôi để đập bông, sẽ làm thành trang phục tốt hơn vì nó bền hơn nhiều." Thế là cô ta khoác tấm da lên người. Nữ thần vô cùng tức giận trước sự lười biếng của cô gái, bà quyết định rằng tấm da đó không chỉ là bộ váy, mà phải trở thành chính lớp da của cô ta. Sau đó, nữ thần cầm lấy cây gậy đập bông, cắm nó vào giữa mông cô gái rồi phán: "Cây gậy này sẽ trở thành một phần cơ thể ngươi, và ngươi sẽ dùng nó để leo trèo. Vì hình phạt cho sự lười biếng này, từ nay về sau, ngươi phải sống trên cây trong rừng và tự tìm lấy thức ăn cho mình."

Thế là chú khỉ đầu tiên ra đời, với lớp da thú và một cái đuôi.

Rõ ràng là có mối liên hệ giữa câu chuyện này của người Ilocano với ba truyền thuyết Tinguian được Cole ghi lại, với nội dung tóm lược như sau:—

(Số 65.) Một người đàn ông lười biếng đang trồng ngô cứ dựa mãi vào cây gậy chọc lỗ của mình. Cây gậy biến thành cái đuôi, và anh ta biến thành khỉ.

(Số 66.) Một cậu bé quá lười biếng, không chịu tự mình tước mía. Người mẹ tức giận bảo cậu ta cứ nhét cây mía vào hậu môn đi. Cậu ta làm theo và biến thành khỉ.

(Số 67.) Một cô gái lười biếng giả vờ không biết kéo sợi. Bạn bè của cô, vì chán ghét, bảo cô hãy nhét cây gậy kéo sợi vào hậu môn đi. Cô ta làm theo và lập tức biến thành khỉ.

Hãy so sánh thêm với một câu chuyện của người Bagobo do cô Benedict sưu tầm (JAFL 26: 21), trong đó một cái gáo múc nước biến thành đuôi khỉ; và cả một trường ca châu Phi trong sách của Dähnhardt (3: 488).

Người Philippines còn có những truyền thuyết giải thích khác, cho rằng Lucifer là người tạo ra khỉ và rắn.