Không câu chuyện nào của chúng ta thuật lại chính xác trình tự các sự kiện như trong những truyện dân gian khác về việc thả quạ và bồ câu sau trận Đại hồng thủy để đo mực nước; tuy nhiên, không còn nghi ngờ gì nữa, câu chuyện của người Zambal (c) bắt nguồn trực tiếp từ một trong những truyền thuyết đó. Câu chuyện của người Visayan có đề cập đến một trận lụt, nhưng không phải là trận Đại hồng thủy. Việc nguyên nhân gây ra trận lụt lớn xuất phát từ một cuộc cãi vã giữa hai vị thần ngoại giáo tối cao dường như đã lưu giữ một truyền thống bản địa cổ xưa. Trong truyện của người Pampangan, không chỉ lời nguyền lên loài quạ được gán cho một vị thần ngoại giáo là Sinukuan, mà lý do dẫn đến vận rủi của loài chim này còn là một trận dịch bệnh. Truyện không hề nhắc đến trận lụt, cũng như không có sự ám chỉ nào đến loài bồ câu.

Dähnhardt (1: 283–287) đã bàn về một số truyện dân gian và truyền thuyết xoay quanh việc trừng phạt loài quạ và khen thưởng loài bồ câu. Những câu chuyện này phần lớn gắn liền với các ghi chép phổ biến về những sự kiện xảy ra ngay sau trận Đại hồng thủy. Hai câu chuyện dường như có liên quan mật thiết đến các phiên bản của chúng ta có thể được trình bày lại tại đây bằng tiếng Anh như sau:—

(Câu chuyện của người Ba Lan về loài bồ câu.) Khi Noah thả một con chim bồ câu ra khỏi tàu, con chim đậu trên một cây sồi, nhưng đôi chân nó lấm bẩn trong nước của trận Đại hồng thủy, thứ nước đỏ ngầu vì máu của vô số người đã chết đuối. Kể từ đó, loài bồ câu đều có đôi chân màu đỏ. (Chi tiết này xuất hiện gần như nguyên văn trong câu chuyện của người Zambal của chúng ta.)

(Truyền thuyết Ả Rập được ghi lại bởi sử gia Tabarî ở thế kỷ thứ chín.) Noah nói với con quạ: “Hãy bay đi, đặt chân lên mặt đất và xem mực nước hiện giờ sâu bao nhiêu.” Con quạ bay đi. Nhưng trên đường, nó tìm thấy một cái xác; nó bắt đầu ăn xác đó và không quay lại gặp Noah. Noah, đầy lo âu, liền nguyền rủa con quạ: “Cầu mong Chúa khiến ngươi bị nhân loại khinh rẻ, và cầu mong thức ăn của ngươi mãi mãi là những xác chết!” Sau đó, Noah thả chim bồ câu ra. Con chim bồ câu bay đi, nó không đậu xuống mà chỉ nhúng đôi chân vào nước. Thế nhưng nước của trận Đại hồng thủy lại mặn và gây rát; nó làm bỏng đôi chân của chim bồ câu khiến lông không mọc lại được nữa, còn da thì bong tróc hết. Những con chim bồ câu có đôi chân đỏ trụi lông chính là hậu duệ của con chim bồ câu mà Noah đã thả đi. Sau đó, Noah nói: “Cầu mong Chúa khiến ngươi được nhân loại quý mến!” Vì lý do này mà ngày nay loài bồ câu vẫn được con người yêu mến. (Phiên bản này đặc biệt thú vị khi đối chiếu với câu chuyện của người Visayan, vốn bắt nguồn từ Mindanao, cái nôi của Hồi giáo tại Philippines. Hãy lưu ý những sự tương đồng sát sao giữa hai câu chuyện.)

Mặc dù tôi tin rằng khả năng rất cao là những câu chuyện của người Philippines bắt nguồn từ các nguồn Ả Rập thông qua người Moro ở các hòn đảo phía nam thay vì thông qua người Tây Ban Nha, tuy nhiên, để giải quyết vấn đề này một cách dứt khoát, cần phải có thêm nhiều biến thể hơn nữa để đối chiếu.

Cần lưu ý đến những tình tiết đặc trưng trong các câu chuyện của người Philippines mà ta không tìm thấy trong bất kỳ phiên bản nào được Dähnhardt trích dẫn:—

(1) Một vị thần, không phải Noah, là người thả các loài chim ra.

(2) Những con quạ của Sinukuan (b), ngoài việc bị biến thành màu đen, còn bị nguyền rủa phải mang giọng kêu khàn đục, khó nghe mãi về sau.

(3) Trong truyện của người Visayan, thần Bathala đã khiến con quạ trở nên đen đúa bằng cách ném một lọ mực vào nó. Chi tiết thiếu trang trọng này có thể được vay mượn từ một trong những tập thơ lãng mạn dân gian (“Baldovinos” hoặc “Doce Pares”), nơi Charlemagne mất bình tĩnh và ném lọ mực vào Roland (xem JAFL 29: 208, 214, 215). Hoặc cũng có khả năng đây là một tình tiết dân gian đã gắn liền vào câu chuyện về con quạ của chúng ta theo sự tương đồng với một truyện kể của người An Nam (Landes, Contes annamites, tr. 210, được Dähnhardt trích dẫn, 3: 65):—

Con quạ và chim coq de pagode từng là những người hầu của vị thánh (Khổng Tử), người đã biến họ thành chim để trừng phạt tội bất tuân. Để hóa giải hình phạt và làm cho vị thánh cười, con quạ đã tự bôi đầy mực đen lên người. Chim coq de pagode cũng muốn làm như vậy, nhưng chỉ còn đủ mực đen cho một nửa cơ thể; phần còn lại nó buộc phải dùng màu đỏ. Do đó, con quạ có màu đen, còn chim coq de pagode thì một nửa màu đỏ, một nửa màu đen.

(4) Trong câu chuyện của người Zambal, con quạ không bị trừng phạt bằng cách biến thành màu đen, mà bằng việc bị đeo một sợi xích vào chân; vì vậy mà loài quạ ngày nay không thể đi bộ được, mà phải nhảy lò cò từ nơi này sang nơi khác.

Để kết luận, tôi xin trích dẫn thêm một phiên bản của người Mỹ bản địa không có trong sách của Dähnhardt để hoàn thiện. Phiên bản này được Sir J. G. Frazer nhắc đến (Folk-Lore in the Old Testament [1918], 1: 297), ông viết như sau:—

“Vị giáo sĩ này [tức Mgr. Faraud, trong Annales de la Propagation de la Foi, xxxvi (1864), 388 et seq.] có kể lại một truyền thuyết về trận Đại hồng thủy phổ biến trong tộc người Cree, một bộ lạc khác thuộc dòng Algonquin ở Canada; nhưng câu chuyện của người Cree này mang dấu ấn rõ rệt của ảnh hưởng Kitô giáo, vì trong đó, người đàn ông được cho là đã thả từ chiếc thuyền độc mộc ra, đầu tiên là một con quạ, và thứ hai là một con chim bồ câu rừng. Con quạ đã không quay trở lại, và để trừng phạt cho sự bất tuân của nó, con chim đã bị biến từ màu trắng sang màu đen; con bồ câu quay về với đôi vuốt đầy bùn, từ đó người đàn ông suy luận rằng trái đất đã khô ráo; vì vậy ông đã lên bờ.”

Để biết thêm những cách giải thích dân gian khác về màu đen của loài quạ, hãy xem Dähnhardt, 3: 59, 65–66, 71, 369. Một cách giải thích hoàn toàn khác về việc lông của con quạ, vốn ban đầu trắng như tinh bột, trở nên đen, được đưa ra trong mục số 71 (b) của chúng tôi.