Một đàn cừu chen chúc nhau, hối hả chạy loạn xạ trên lớp đá phiến, chui ra từ màn sương chì xám đặc bao phủ đỉnh đồi, và tiếng còi chăn cừu lanh lảnh phá tan bầu không khí ẩm ướt tĩnh mịch. Một lát sau, dáng một người đàn ông xuất hiện, lùa đàn cừu xuống sườn đồi. Anh dừng lại một chốc, huýt sáo ra lệnh cho hai con chó chăn cừu – lũ chó cụp tai xuống, dốc sức đuổi đàn cừu vượt qua đỉnh dốc; đoạn, anh thọc sâu hai tay vào túi quần, sải bước mạnh mẽ tiến về phía trước. Ở đằng xa, một vệt khói trắng từ một đoàn tàu đang cần mẫn di chuyển lặng lẽ vắt ngang tầm mắt: khung cảnh đồi núi trọc xám xịt, rộng lớn và hoang vắng chẳng còn dấu hiệu sự sống nào khác.

Đàn cừu đi thành một hàng dài dọc theo lối mòn nhỏ xíu mòn vẹt giữa đám cỏ nâu xơ xác: và khi người đàn ông vòng qua sườn núi, một thung lũng hẹp mở ra bên dưới anh—một mảnh chắp vá thưa thớt gồm những cánh đồng xanh, điểm xuyết đây đó là một trang trại vôi trắng, bên cạnh là một cụm cây sẫm màu bao bọc che chở.

Người đàn ông đi với dáng bộ lỏng lẻo, đung đưa. Dáng người anh gầy guộc, góc cạnh: anh đội chiếc mũ phớt đen cũ nát, mang đôi ủng nặng nề bọc sắt: quần áo thì bạc màu vì dãi dầu mưa nắng. Anh có đôi mắt híp, nhạt nhòa, đầy những nếp nhăn, và hàng lông mày lởm chởm điểm xuyết những sợi bạc. Miệng anh cạo sạch, nhưng do tâm trí để đâu đó nên trông cứng nhắc, lầm lì; dưới cằm lởm chởm một túm râu màu cát chưa được tỉa tót.

Khi anh xuống đến chân đồi, chạng vạng đã bắt đầu làm mờ cảnh vật đằng xa. Đàn cừu râm ran xào xạc chạy qua một dải đất bằng phẳng, sình lầy, mọc đầy cỏ lác, trong khi lũ chó lùa chúng về phía một lỗ hổng trên bức tường đá thấp, lởm chởm những tảng đá xếp chồng lên nhau. Người đàn ông đóng cổng sau lưng chúng rồi đứng đợi, còi miệng ra lệnh đanh thép để gọi lũ chó. Một lát sau, mấy con vật xuất hiện, khép nép chui qua các thanh chắn cổng. Anh khinh khỉnh đá vào chúng, rồi trèo qua một bậc đá cách đó vài bước trên đường cái, thả mình xuống một lối đi hẹp.

Chẳng bao lâu, khi đi ngang qua một dãy cửa sổ có ánh đèn, anh nghe thấy có người gọi mình. Anh dừng lại, nhận ra một dáng người gù lưng, râu trắng, mặc trang phục giáo sĩ, đang đứng ở cổng vườn.

‘Chào buổi tối, Anthony. Tối nay trời lạnh quá.’

‘Dạ, ông Blencarn, trời hơi buốt ạ,’ anh đáp. ‘Cháu vừa lùa mấy con cừu con từ trên đồi xuống. Cháu hy vọng ông vẫn khỏe, cả cô Rosa nữa ạ.’ Anh nói ngắn gọn, với vẻ niềm nở bộc phát, vang dội.

‘Cảm ơn cháu, Anthony, cảm ơn cháu. Rosa đang ở nhà thờ, tập mấy bài thánh ca cho ngày mai. Bà Garstin dạo này thế nào?’

‘Dạ vẫn khỏe, cảm ơn ông Blencarn. Mẹ cháu vẫn nhanh nhẹn lắm ạ.’

‘Thế thì tốt, chào cháu nhé, Anthony,’ ông già nói, tiếng chốt cổng lách cách.

‘Chào ông Blencarn ạ,’ anh vọng lại.

Vài phút sau, những ánh đèn nhấp nháy của ngôi làng hiện ra trong tầm mắt, và từ bên trong tòa nhà thờ với tháp vuông u ám, lù lù bên vệ đường, những âm thanh chậm rãi, trang nghiêm của đàn organ lan tỏa trong không khí buổi tối. Bước chân của Anthony nhẹ nhàng hơn: rồi anh khựng lại, lắng nghe; nhưng nhận thấy có một người khác cũng đang đứng nghe trên cây cầu cách đó vài mét, anh lại tiếp tục bước. Anh giảm tốc độ khi đến gần, quan sát dáng người kia đầy vẻ dò xét; nhưng người đó chẳng bận tâm đến anh, cứ đứng quay lưng, mải mê nhìn qua lan can xuống dòng suối đen ngòm đang róc rách chảy.

Anthony lê bước dọc con đường làng vắng vẻ, ngang qua những ô vuông vàng rực, từ trong bóng tối bừng sáng lên ở hai bên đường. Thi thoảng anh lại lén nhìn ra sau. Con đường thẳng tắp rộng mở phía sau anh mờ ảo lấp lánh: tiếng đàn organ dường như đã dứt: người trên cầu đã rời lan can, dường như đang đi về phía nhà thờ. Anthony dừng lại, dõi theo cho đến khi bóng người đó biến mất vào màn đêm dưới những tán cây nghĩa trang. Sau một thoáng do dự, anh rời khỏi con đường, đi lên một đồng cỏ cao hướng về phía trang trại của mẹ mình.

Đó là một ngôi nhà hình chữ nhật, trơ trọi. Phía trước, một mái hiên quét vôi trắng và một khoảnh vườn nhỏ, được bao quanh bởi hàng rào sắt thấp, lờ mờ hiện ra: phía sau, sườn đồi dốc đứng sừng sững như một tấm màn kỳ bí khổng lồ treo giữa đêm đen. Anh đi vòng ra phía sau, vào ánh chiều tà của một sân rộng, lát đá cuội và lác đác mọc cỏ, mơ hồ bị bao bọc bởi những phác thảo bóng tối của các dãy nhà nông trang thấp, dài. Mọi thứ chìm trong bóng tối: đâu đó phía trên đầu, một con dơi vỗ cánh bay, phát ra những tiếng kêu chói tai nhỏ bé.

Bên trong, đống lửa than bùn rực cháy hắt những cái bóng nhảy múa trên nền đá nhẵn nhụi, lập lòe giữa những hàng giăm bông lờ mờ treo trên trần nhà và trên những chiếc tủ ốp vách gỗ sồi sẫm màu, bóng loáng. Một cô người làm, đang trải khăn bàn cho bữa tối, bước đi lộc cộc với đôi guốc gỗ chạy ra chạy vào căn bếp: bà già Garstin đang khom người trước lò sưởi, run rẩy lật những chiếc bánh nướng đang chín xèo xèo trong than hồng.

Nghe thấy tiếng bước chân nặng nề của Anthony ngoài hành lang, bà đứng thẳng dậy, liếc nhìn chiếc đồng hồ phía trên bệ lò sưởi. Bà là một người phụ nữ vạm vỡ, ngay thẳng, gần như cứng cáp bất chấp tuổi tác. Gương mặt bà hốc hác và tái xám; những nếp nhăn sâu càng làm nổi bật nét khắc nghiệt trên gương mặt. Bà đội một chiếc mũ góa phụ màu đen trên mái tóc màu xám sắt, đeo cặp kính gọng vàng, và khoác chiếc tạp dề kẻ ca-rô lấm bẩn.

‘Con về muộn quá, Tony,’ bà cằn nhằn.

Anh tháo chiếc khăn len quàng cổ, và sau khi treo nó cùng chiếc mũ một cách ngăn nắp sau cửa, đáp:

‘Trên đỉnh đồi sương mù dày đặc quá, mà hai con chó cái đó thì chẳng được tích sự gì.’

Bà túm lấy tay áo anh, rồi qua cặp kính, nghi ngờ dò xét gương mặt anh.

‘Con không gặp Rosa Blencarn đấy chứ?’

‘Không, cô ấy ở nhà thờ, đang đánh đàn, với thằng Luke Stock cứ lảng vảng ngoài cửa,’ anh gắt gỏng đáp lại, gạt phăng sự tò mò của bà bằng vẻ thiếu kiên nhẫn thô lỗ.

Bà quay đi, gật đầu đầy vẻ thông thái với chính mình. Họ bắt đầu bữa tối: chẳng ai nói lời nào: Anthony ngồi chậm rãi khuấy tách trà, nhìn đăm đăm vào ngọn lửa một cách ủ rũ: miếng thịt xông khói trên đĩa vẫn còn nguyên. Thỉnh thoảng mẹ anh lại đặt dao nĩa xuống, nhìn sang anh đầy vẻ bực dọc không giấu giếm, đôi môi rộng và thô kệch mím lại. Cuối cùng, bà đột ngột đặt cốc xuống, buột miệng:

‘Mẹ lấy làm lạ là con không có chút tự trọng nào, Tony. Con định tiếp tục ngồi ủ rũ và nghiền ngẫm như một con cừu bệnh đến bao giờ nữa? Con chỉ tổ làm bản thân đổ bệnh thôi, và rồi mẹ nghĩ con sẽ cảm thấy thỏa mãn lắm đấy. Phải, mẹ tự hỏi sao con chẳng có lấy chút lòng tự trọng.’

Nhưng anh không đáp, vẫn lặng thinh như thể không nghe thấy gì.

Một lát sau, như tự nói với chính mình, anh không ngẩng đầu lên, lầm bầm:

‘Thứ Hai này Luke đi xuống phương Nam rồi.’

‘Ừ, dù sao thì con cũng không thể nhặt lấy đồ thừa của nó chứ. Chuyện chưa đến mức đó, phải không? Con không định làm cả giáo xứ cười chê mình thêm lần nữa đấy chứ?’

Mặt anh đỏ bừng lên một cách tối tăm, anh cúi xuống đĩa ăn, máy móc bắt đầu dùng bữa tối.

‘Chết tiệt,’ một phút sau anh gắt lên, ‘mẹ nghĩ con quan tâm đến lời bàn tán của năm mươi cái giáo xứ à? Không, con không quan tâm,’ và với một cái cười ngắn ngủi, nhẫn tâm, anh đập mạnh nắm đấm xuống chiếc bàn gỗ sồi.

‘Con điên rồi, Tony,’ bà già thốt lên.

‘Điên hay không thì con cũng nói với mẹ điều này, con đã bốn mươi sáu tuổi rồi, và có vài điều con sẽ không đời nào nghe theo. Với con, Rosa Blencarn là đủ xinh đẹp rồi.’

‘Ừ, xinh đẹp – mẹ chẳng còn kiên nhẫn với con được nữa. Xinh đẹp – ăn vận diêm dúa, lăng nhăng với đủ loại gã chơi bời từ Pe'rith. Xinh đẹp – đó là tất cả những gì con nghĩ tới. Nó là cháu gái của một mục sư tử tế – cái thứ con nhỏ nông cạn, phù phiếm đó, và nó sẽ làm vợ con kiểu gì cơ chứ, Tony Garstin, thằng khờ khạo to xác ạ.’

Bà đẩy ghế ra, vội vã thu dọn bát đĩa, bắt đầu dọn bữa tối.

‘Ngôi nhà này là của mẹ, tạ ơn Chúa,’ bà tiếp tục với giọng to, đanh thép, ‘và chừng nào Người còn để mẹ sống, Tony, mẹ sẽ không đời nào để con Rosa Blencarn đặt chân vào đây.’

Anthony cau mày, không đáp, kéo ghế về phía lò sưởi. Mẹ anh lúi húi quanh phòng phía sau lưng anh. Một lúc sau, bà hỏi:

‘Con đã nhốt lũ cừu con vào cánh đồng phía sau chưa?’

‘Chưa, chúng đang ở Hullam bottom,’ anh cộc lốc trả lời.

Cánh cửa đóng sập sau lưng bà, rồi lát sau, anh có thể nghe thấy bà đang di chuyển trên lầu. Vừa chớp mắt suy tư, anh vừa vụng về nhồi thuốc vào tẩu, rồi rút một tờ báo nhăn nhúm trong túi ra, ngồi lại bên đống lửa đang tàn, vừa đọc vừa lặng lẽ rít thuốc.