Đã ba tuần kể từ khi anh lùa đàn cừu từ trên núi xuống.

Sau bữa tối, anh và mẹ ngồi cùng nhau trong phòng khách: họ vẫn làm vậy vào mỗi chiều Chủ nhật, năm này qua năm khác, từ thuở anh còn nhớ được.

Một hàng ghế gỗ gụ, với mặt ghế bằng lông đuôi ngựa bóng loáng, được xếp quanh phòng. Một bộ sưu tập lớn các tấm phiếu giải thưởng nông nghiệp được ghim đầy trên tường; và trên chiếc tủ búp phê nặng nề, đánh bóng kỹ lưỡng, là vài chiếc cúp bạc. Một đống dăm bào viền mạ vàng lấp đầy lò sưởi không dùng đến: trên bệ lò sưởi là những đóa hồng màu sắc lòe loẹt, và trên chiếc bàn nhỏ cạnh cửa sổ, dưới một lồng kính, là một chiếc giỏ mạ vàng chứa đầy hoa giả. Mọi đồ vật đều được sắp đặt với sự chính xác đến mức khắt khe: tấm thảm và chiếc khăn trải bàn đỏ họa tiết ở giữa phòng đã phai màu khá nhiều. Căn phòng sạch không tì vết, và dưới ánh nắng mùa đông lạnh lẽo, toát lên một vẻ cứng nhắc, chẳng chút dễ chịu.

Chẳng ai nói lời nào, cũng chẳng tỏ ra để tâm đến sự hiện diện của người kia. Bà cụ Garstin, quấn trong chiếc khăn len, ngồi đan: Anthony thiu thiu ngủ trên chiếc ghế tựa lưng cứng.

Đột nhiên, từ xa, tiếng chuông bắt đầu điểm. Anthony dụi mắt ngái ngủ, lấy chiếc mũ ngày Chủ nhật trên bàn rồi thong thả bước ra những cánh đồng sẫm tối. Chẳng bao lâu sau, anh đến một chiếc ghế gỗ thô sơ dựng bên lối mòn, rồi ngồi xuống và châm lại tẩu thuốc. Không gian tĩnh mịch vô cùng; bên dưới anh, một màn sương trắng mờ ảo bao phủ khắp thung lũng: các sườn núi, tụ lại một cách mơ hồ, trông như những khối bóng tối lù lù; và khi anh nhìn lại, ba ô vuông ánh vàng lấp lánh lộ ra từ những khung cửa sổ được thắp sáng của ngôi nhà thờ có tòa tháp vuông vức.

Anh ngồi hút thuốc; suy tư, với sự chiêm nghiệm điềm tĩnh và thành kính về Đấng Tạo Hóa vĩ đại của thế giới—một thế giới được trật tự một cách uy nghi và tất yếu; một thế giới mà anh lập luận rằng, mỗi sự vật—từng khe nứt trên núi, dòng chảy quanh co của từng con suối đổ xuống—đều mang ý nghĩa huyền bí, một sự biểu đạt tất yếu của nó...

Cuối cánh đồng, hai con cừu đực đang húc nhau; chúng lùi lại, rồi lao vào nhau, nhảy lên khỏi mặt đất, đầu đấu đầu, sừng chọi sừng. Anthony thẫn thờ nhìn chúng, trong khi vẫn theo đuổi những suy ngẫm thô sơ của mình.

... Và chuỗi mùa màng thất bát, sự phá sản dần dần của những người nông dân trên khắp cả nước, chẳng qua chỉ là sự trừng phạt cho tội lỗi tích tụ của thế gian. Thời xưa, Chúa trút dịch bệnh xuống vùng đất này: còn ngày nay, trong cơn thịnh nộ, Ngài làm hỏng nông sản, những thứ mà chính tay Ngài đã tạo ra và ban cho con người.

Anh đứng dậy và tiếp tục bước đi dọc theo lối mòn. Một đàn thỏ chạy tán loạn lên đồi khi anh đến gần; và một đám lớn chim choi choi, bay lên từ đám cỏ sậy, lượn vòng trên đầu, lấp đầy không gian bằng vô số tiếng kêu than vãn. Bất thình lình, anh nghe tiếng đá lăn lạch cạch, và thấy vài mảnh sỏi nhỏ nảy lên trước mặt mình, lăn xuống sườn dốc đầy cỏ.

Một bóng người phụ nữ đang di chuyển giữa những tảng đá phía trên anh. Giây lát sau, nhờ dải nhung đỏ trên mũ của cô, anh đã nhận ra cô. Anh leo lên con dốc với những sải bước đầy sức sống, trong lòng tự hỏi sao cô lại ở đó, sao cô không ở nhà thờ chơi đàn trong buổi lễ chiều.

Trước khi cô hay biết anh đang đến gần, anh đã đứng bên cạnh cô.

'Anh cứ tưởng em đang ở nhà thờ—' anh bắt đầu.

Cô giật mình: rồi dần lấy lại bình tĩnh, mỉm cười yếu ớt đáp:

'Ông Jenkinson, thầy giáo mới, muốn thử đàn.'

Anh tiến về phía cô một cách bốc đồng: cô thấy ánh mắt anh chớp động lạ kỳ khi cô lùi lại trong kinh hãi.

'Không, anh sẽ không làm hại em đâu,' anh nói. 'Chỉ là anh nghĩ đây là sự an bài đặc biệt của Chúa khi gặp được em trên này. Anh nghĩ em phải cho anh một câu trả lời dứt khoát ngay bây giờ. Em không thể cứ lấp lửng mãi được.'

Anh nói giọng gần như thô lỗ; còn cô đứng đó, trắng bệch và hổn hển, nhìn anh với đôi mắt to tròn đầy sợ hãi. Đường mòn chỉ là một lối đi nhỏ như sợi chỉ: sườn dốc sỏi đá ở hai bên rất đứng: bên dưới họ là thung lũng; xa xăm, vắng lặng, tất cả bị nhòe đi bởi bóng tối chạng vạng. Cô nhìn quanh một cách tuyệt vọng tìm đường thoát.

'Cô Rosa,' anh tiếp tục, giọng khàn khàn, 'em không thể nghĩ đến anh sao? Em biết không, anh đã chờ đợi em gần hai năm trời rồi. Anh nhìn em, hết quen chàng trai này rồi đến chàng trai khác, khiến có lúc tim anh như muốn vỡ tung. Nhiều ngày, trên đỉnh núi, nghĩ đến em đã suýt khiến anh phát điên, và anh đã bỏ cả việc chăn cừu chỉ để ngồi trên đống đá trong sương mù, hình dung và chìm đắm trong gương mặt em. Nhiều buổi tối anh đã định đến nhà xứ, quyết tâm nói thẳng với em; nhưng khi đến lúc, một nỗi rụt rè nào đó dường như lại giữ anh lại, anh sợ làm em phật ý đến thế cơ mà. Anh biết mình không phải kẻ học thức, và có lẽ em nghĩ anh thô lỗ. Anh biết gần đây anh đã vài lần nói nặng lời với em. Nhưng đó chỉ là vì anh điên cuồng vì yêu em quá mức: đôi khi anh không thể kiểm soát được bản thân—'

Anh chờ đợi, nhìn chằm chằm vào mặt cô. Cô có thể thấy những giọt mồ hôi trên cặp lông mày rậm rạp của anh: hơi ẩm đọng lại trên bộ râu màu cát: những ngón tay chai sạn của anh đang vân vê các chiếc khuy trên chiếc áo khoác ngày Chủ nhật màu đen.

Cô cố gượng cười; nhưng môi dưới run rẩy, và đôi mắt đen to lớn của cô chầm chậm đong đầy nước mắt.

Và anh tiếp tục:

'Em đã trở thành tất cả đối với anh. Nếu em không chịu theo anh, anh chẳng còn thiết gì nữa. Anh không biết nói lời hoa mỹ: anh chỉ là một gã đàn ông quê mùa, không học thức: anh không biết nịnh nọt, dùng mưu mẹo kiểu người thành phố. Nhưng anh có thể yêu em bằng tất cả sức mạnh của mình, chăm sóc cho em, và làm việc vì em tốt hơn bất cứ kẻ nào trong số bọn họ—'

Cô thầm khóc, lặng lẽ, trong khi anh nói. Tuy nhiên, anh chẳng nhận ra gì cả: bóng tối che khuất gương mặt cô.

'Chẳng có gì đáng chê trách anh cả,' anh khăng khăng. 'Anh cũng là một người đàn ông tử tế như bất kỳ ai trong bọn họ. Phải, cũng tốt như bất kỳ ai trong bọn họ,' anh lặp lại một cách thách thức, giọng cao hơn.

'Không thể nào đâu, ông Garstin, không thể nào. Ông đã rất tốt với tôi—' cô nói thêm, giọng nghẹn ngào.

'Chết tiệt, tôi đâu có ý làm cô khóc, cô gái,' anh thốt lên, giọng dịu lại. 'Chẳng có gì để cô phải khóc cả.'

Cô khuỵu xuống những tảng đá, nức nở dữ dội trong sự tuyệt vọng cuồng loạn và bất lực. Anthony đứng đó một lúc, nhìn cô với vẻ bối rối vụng về: rồi tiến lại gần, đặt tay lên vai cô, và nói dịu dàng:

'Thôi nào, cô gái, có chuyện gì vậy? Cô có thể tin tưởng tôi mà.'

Cô lắc đầu nhẹ.

'Phải, nhưng cô có thể mà,' anh khẳng định, chắc nịch. 'Nào, chuyện gì vậy?'

Chẳng để tâm đến anh, cô vẫn tiếp tục lắc lư người, rên rỉ trong nỗi đau khổ:

'Ôi! Tôi ước gì mình chết đi!... Tôi ước gì mình có thể chết!'

—'Ước gì mình chết?' anh lặp lại. 'Tại sao, chuyện gì có thể khiến cô đau khổ đến mức này chứ? Thôi, thôi, cô bé, nín đi: rồi mọi chuyện sẽ ổn cả thôi, dù đó là gì đi nữa—'

'Không, không,' cô than khóc. 'Tôi ước gì mình chết!... Tôi ước gì mình có thể chết!'

Những ánh đèn nhấp nháy trong ngôi làng bên dưới; và khắp thung lũng, bóng tối đang phủ lên những ngọn đồi. Cô gái nhấc mặt khỏi hai bàn tay, nhìn lên anh với vẻ mặt hoảng sợ, bàng hoàng.

'Tôi phải về: Tôi phải về nhà,' cô lẩm bẩm.

'Không, nhưng chắc chắn là cô đang gặp chuyện gì nghiêm trọng rồi.'

'Không, không có gì... Tôi không biết—Tôi không khỏe... Ý tôi là không có gì cả... Rồi sẽ qua thôi... Ông đừng nghĩ ngợi gì về chuyện này.'

'Không, tôi không thể đứng nhìn cô gặp rắc rối như vậy.'

'Không có gì cả, ông Garstin, thật sự không có gì,' cô lặp lại.

'Phải, nhưng tôi không thể tin điều đó,' anh phản đối một cách bướng bỉnh.

Cô liếc nhìn anh một cái dò xét, đầy vẻ bị săn đuổi.

'Để tôi về nhà... ông phải để tôi về nhà.'

Cô cố tỏ ra kiên quyết một cách run rẩy, đáng thương. Nhìn cô chăm chú, anh chắn đường cô: mặt cô đỏ bừng, và vội vàng nhìn đi chỗ khác khắp thung lũng.

'Nếu cô nói cho tôi biết nỗi khổ của mình, có lẽ tôi có thể giúp cô.'

'Không, không, không có gì... không có gì cả.'

'Nếu cô nói cho tôi biết nỗi khổ của mình, có lẽ tôi có thể giúp cô,' anh lặp lại, với vẻ nghiêm nghị, chậm rãi. Cô rùng mình, và lại nhìn đi chỗ khác, mơ hồ, khắp thung lũng.

'Ông không thể làm gì được: chẳng có cách nào cả,' cô lầm bầm một cách thê lương.

'Có một gã đàn ông liên quan đến chuyện này,' anh tuyên bố.

'Để tôi đi! Để tôi đi!' cô cầu xin tuyệt vọng.

'Ai đã khiến cô ra nông nỗi này?' Giọng anh nghe to và gay gắt.

'Không ai cả, không ai cả. Tôi không thể nói với ông đâu, ông Garstin.... Chẳng có ai cả,' cô yếu ớt phản đối. Vẻ mặt trắng bệch, méo mó của anh làm cô hoảng sợ.

'Lạy Chúa!' anh gầm lên, nắm chặt cổ tay cô, 'và cô đã biến tôi thành một thằng ngốc đúng nghĩa. Là ai, tôi hỏi cô? Tên đó là ai?'

'Ông làm tôi đau. Để tôi đi. Tôi không thể nói.'

'Và cô yêu hắn ta à?'

'Không, không. Hắn là một kẻ độc ác, tội lỗi. Tôi cầu Chúa đừng bao giờ phải nhìn thấy hắn lần nữa. Tôi đã nói với hắn như vậy.'

'Nhưng nếu hắn khiến cô gặp rắc rối, hắn phải cưới cô,' anh khăng khăng với vẻ cay nghiệt thô bạo.

'Tôi sẽ không. Tôi căm ghét hắn!' cô hét lên dữ dội.

'Nhưng hắn có sẵn lòng cưới cô không?'

'Tôi không biết ... Tôi không quan tâm ... hắn đã nói vậy trước khi hắn đi ... Nhưng tôi thà chết còn hơn phải sống với hắn.'

Anh buông tay cô ra và lùi lại. Cô chỉ có thể nhìn thấy dáng hình anh, như một đám mây đen, đứng trước mặt mình. Cả sườn núi dường như tĩnh lặng, tối tăm và cô độc. Một lát sau, cô lại nghe thấy giọng anh:

'Tôi nghĩ là có một lối thoát khỏi nỗi khổ của cô đấy.'

Cô lắc đầu thê lương.

'Không có đâu. Tôi là một người đàn bà lầm lỡ.'

'Còn nếu cô chọn tôi thay thế?' anh nói đầy vẻ sốt sắng.

'Tôi—tôi không hiểu—'

'Nếu cô cưới tôi thay vì Luke Stock?'

'Nhưng chuyện đó không thể nào—đứa—đứa—'

'Phải, đứa trẻ. Tôi biết. Nhưng tôi sẽ nhận đứa trẻ đó làm con mình.'

Cô lặng im. Một lúc sau, anh nghe giọng cô trả lời bằng một tông giọng lạ lùng, xa xăm:

'Ý ông là—là ông sẵn sàng cưới tôi, và nhận nuôi đứa bé?'

'Phải,' anh trả lời một cách cứng cỏi.

'Nhưng mọi người—mẹ của ông—?'

'Người ta sẽ chẳng biết gì đâu. Không phải việc của họ. Đứa trẻ sẽ coi như con của tôi. Cô chấp nhận chứ?'

'Vâng,' cô trả lời, bằng giọng nhỏ, gấp gáp.

'Cô sẽ đồng ý lấy tôi, nếu tôi giúp cô thoát khỏi rắc rối này?'

'Vâng,' cô lặp lại, cùng một tông giọng đó.

Cô nghe anh hít một hơi dài.

'Tôi đã nói là sự an bài của Chúa khi gặp cô trên này mà,' anh thốt lên, với vẻ phấn khích kìm nén một nửa.

Răng cô bắt đầu va vào nhau một chút: cô cảm thấy anh đang nhìn chằm chằm vào mình, đầy tò mò, xuyên qua bóng tối.

'Và giờ,' anh nói tiếp một cách nhanh nhẹn, 'tốt nhất cô nên về nhà. Đưa tay đây, tôi sẽ dìu cô qua mấy tảng đá.'

Anh đỡ cô xuống bờ sỏi, thốt lên: 'Chết tiệt, tay cô lạnh ngắt.' Một hoặc hai lần cô trượt chân: anh đỡ lấy cô, nắm chặt lấy những đốt ngón tay cô một cách thô bạo. Những hòn đá lăn xuống các bậc, ồn ào, biến mất vào màn đêm.

Chẳng bao lâu sau, họ bước vào lối mòn đầy cỏ, và khi họ lầm lũi đi xuống về phía ánh đèn của ngôi làng, anh nói giọng nghiêm trang:

'Tôi luôn nghĩ rằng ngày của mình rồi sẽ đến.'

Cô không đáp; và anh nói thêm một cách ảm đạm:

'Mẹ tôi sẽ làm loạn lên vì chuyện này đây.'

Anh đưa cô xuống con hẻm nhỏ dẫn qua nhà chú cô. Khi những ô cửa sổ sáng đèn hiện ra, anh dừng lại.

'Chúc ngủ ngon, cô gái,' anh nói một cách tử tế. 'Đừng tự dằn vặt mình nữa.'

'Chúc ngủ ngon, ông Garstin,' cô trả lời, cùng bằng cái giọng nhỏ, gấp gáp mà cô đã dùng khi trả lời anh trên núi.

'Chúng ta đã đính ước làm vợ chồng rồi, phải không?' anh thốt ra một cách rụt rè.

Cô ghé mặt vào phía anh, và anh hôn lên má cô, một cách vụng về.