Harvard và Yale, vừa có điểm tương đồng, lại vừa có điểm khác biệt.

Điểm giống nhau là, Harvard và Yale đều là những trường đại học danh tiếng đẳng cấp thế giới, đều nổi tiếng với việc tập trung những thiên tài và sản sinh ra nhiều nhân vật kiệt xuất, đều là ngôi trường của những người giàu sang quyền quý trong mắt công chúng, và là những vòng tròn quyền quý mà ai cũng biết.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ, Harvard "tinh anh" hơn Yale một chút. Tại Harvard, một tỷ lệ không nhỏ sinh viên xuất thân từ những gia tộc vừa giàu vừa sang; hoặc là cha mẹ và ông bà họ đều tốt nghiệp Harvard, gia tộc vững vàng ở tầng lớp thượng lưu; hoặc là cha mẹ và ông bà họ là những tài phiệt, gia tộc chính trị nổi tiếng khắp thế giới. Tóm lại, sinh viên Harvard rất "thâm sâu khó lường", người không quen biết sẽ chẳng bao giờ biết được những vị học bá, những cựu sinh viên mặc đồ xuề xòa gặp trong thư viện hay nhà ăn kia lại giàu có và quyền thế đến mức nào.

Tất nhiên, ở Harvard cũng không thiếu những đứa trẻ xuất thân từ các gia đình bình thường. Họ dựa vào tài năng vượt trội và sự cần cù để bước chân vào Harvard. Những đứa trẻ cực kỳ thông minh và nỗ lực phi thường này tiếp nhận nền giáo dục tốt nhất tại Harvard, họ tranh thủ từng giây từng phút để leo lên đỉnh thành công, muốn dùng sức mạnh hấp thụ được từ Harvard để giành lấy tất cả những gì mình muốn có.

Đây chính là Harvard, vừa lý tưởng lại vừa thế tục.

Bỏ qua những lời lẽ hoa mỹ bề mặt, tôn chỉ tuyển sinh của Harvard luôn rất rõ ràng: tuyển những người có thể đóng góp cho nhà trường ở hiện tại hoặc tương lai.

Thế nào là đóng góp?

Hiện tại...

Người có thể đóng góp cho nhà trường ở hiện tại, đương nhiên là những người có điều kiện gia đình tốt. Tức là một sinh viên nào đó xuất thân từ hoàng gia, hào môn hoặc gia tộc chính trị hàng đầu, hay cha mẹ của sinh viên đó có thể quyên góp cho trường vài chục triệu, hoặc xây tặng một thư viện, đồng thời bản thân sinh viên đó cũng có chút "ưu tú", vậy thì Harvard rất sẵn lòng nhận sinh viên này vào trường.

Tương lai...

Người có thể đóng góp cho nhà trường trong tương lai, đương nhiên là những người có điều kiện bản thân tốt. Tức là Harvard nhìn thấy một "điểm bùng phát" nào đó trên người một sinh viên, dự đoán được sinh viên này có khả năng đạt được thành tựu phi phàm trong tương lai, vậy thì Harvard sẽ đặt cược vào sinh viên đó: cho cậu ta học bổng toàn phần, cho cậu ta nguồn lực giáo dục tốt nhất, cho cậu ta cảm giác thuộc về như ở nhà, rồi lặng lẽ chờ đợi hạt giống gieo xuống đơm hoa kết trái. Nhiều năm sau, sinh viên đó trở thành quan chức cấp cao nắm giữ quyền lực, trở thành đại phú hào tùy tay quyên tặng trường cũ vài chục triệu đô la, hoặc giành được giải Nobel để rồi vinh dự bước vào "Danh sách cựu sinh viên kiệt xuất".

Thực tế là vậy đó!

Thông minh là vậy đó!

Harvard thông minh hiểu rằng, chính vì tuyển những người giàu nhất, quyền lực nhất, thông minh nhất vào trường, Harvard mới trở thành Harvard.

Một Harvard như vậy, định sẵn là siêu nhiên, tự ngã, kiêu ngạo và có tầm nhìn.

Một Harvard như vậy, định sẵn sẽ không thể tỏ ra sùng bái cuồng nhiệt đối với một doanh nhân trẻ ngoại quốc, bởi vì họ đã gặp đủ loại nhân vật lợi hại rồi; ông bà họ, cha mẹ họ, thậm chí chính bản thân họ vốn dĩ đã là những nhân vật lợi hại.

Một Harvard như vậy, chắc chắn sẽ không tự phát tụ tập cả vạn người để nghe một thương nhân ngoại quốc - kiểu người vốn nhan nhản ở Thung lũng Silicon và Phố Wall - diễn thuyết, càng không thể bị dăm ba câu nói, vài ví dụ, mấy câu "canh gà tâm hồn" làm cho tâm thần dao động, cảm thấy tâm hồn được gột rửa, cảm thấy mình như nhìn thấy ánh sáng trong bóng tối, cảm thấy người đứng trên bục chính là lãnh tụ tinh thần của mình, rồi như những fan cuồng trí tuệ thấp, đồng thanh hô vang tên diễn giả tại chỗ.

Nếu trong khuôn viên Harvard thực sự xuất hiện cảnh tượng đó, đó chắc chắn là nỗi nhục của Harvard.

Harvard thành lập sớm hơn cả thời điểm Mỹ lập quốc hơn 100 năm, những tinh anh do Harvard đào tạo rải rác khắp tầng lớp thượng lưu của nước Mỹ và các quốc gia trên thế giới, tài nguyên mà những người này nắm giữ vượt qua cả biên giới quốc gia, quyền lực kinh người, cho nên ở một mức độ nào đó, chinh phục Harvard còn khó hơn chinh phục một quốc gia.

Chưa kể trong xương tủy Harvard còn có rào cản chủng tộc. Với những sinh viên cùng ưu tú như nhau, nam giới da trắng chắc chắn được hưởng nhiều ưu đãi hơn các sắc tộc thiểu số. Vì vậy, một doanh nhân người châu Á da vàng, dù có thành tựu phi phàm, cũng không thể nào tìm được hơn bốn chữ số người hâm mộ trong khuôn viên Harvard, thậm chí ba chữ số cũng chẳng dễ dàng, bởi vì người có IQ càng cao càng không dễ dàng sùng bái người nổi tiếng, và ngược lại cũng đúng.

Còn Biên Học Đạo, anh chẳng quan tâm mình có bao nhiêu fan ở Harvard, cũng chẳng quan tâm có bao nhiêu sinh viên Harvard biết mình. Anh thậm chí đã từ chối lời mời diễn thuyết của nhà trường, vì anh biết bản thân mình thực ra chỉ là một người bình thường có tư chất tầm thường, không có sức hút để dùng thứ tiếng Anh bập bẹ của mình vượt qua rào cản văn hóa mà chinh phục những đứa con của giới tinh anh quyền quý và những thiên tài hội tụ tại Harvard.

Mặt khác, Biên Học Đạo cũng không biết nên nói cái gì.

Tất nhiên, so với những đại gia bất động sản trong nước, thứ anh có thể nói vẫn nhiều hơn một chút, không giống như những đại gia bất động sản kia, nếu thật sự phải nói, thì chắc 5 phút là đủ: gom đất, tích đất, xây nhà, bán nhà, cứ thế tuần hoàn!

Vấn đề là, chuyện gom đất không thể nói sâu, nói ra là họa.

Chuyện vốn liếng cũng không thể nói sâu, nói ra cũng là họa.

Còn lại gì?

Quản lý đội ngũ, thiết kế kiến trúc, tiếp thị sản phẩm, hệ sinh thái kinh doanh... vân vân và vân vân. Lấy tư duy cấp thấp mang ra Harvard công khai giảng giải như bí kíp chiến thắng, chỉ có nước bị người ta khinh bỉ đến mức tè ra quần.

So với những đại gia bất động sản, sự nghiệp của Biên Học Đạo còn có chút hàm lượng kỹ thuật, chỉ là anh cảm thấy thành tựu hiện tại của mình vẫn chưa đủ để giành được những tràng pháo tay nhiệt liệt và chân thành ở Harvard. Vì vậy anh muốn chờ, đợi sau khi mình đạt được thành công trong kinh doanh có thể đưa ra bàn cân quốc tế rồi mới đến đây diễn thuyết, coi như là một cách tự đốc thúc bản thân.

Ở một diễn biến khác, bất kể Biên Học Đạo có diễn thuyết hay không, phía nhà trường Harvard đều đối xử với anh như một vị khách quý.

Trong cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn năm 2008, quỹ quyên góp của Đại học Harvard chịu tổn thất rất lớn, quỹ giảm từ 24 tỷ đô la xuống còn 16 tỷ, mất 8 tỷ đô la, co lại một phần ba. Điều gây nản lòng là, hiệu suất đầu tư của quỹ quyên góp năm 2009 cũng không mấy khả quan, tỷ suất lợi nhuận cơ sở cùng kỳ nửa đầu năm là -25,5%.

Đồng thời, chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, số tiền quyên góp của cựu sinh viên cũng xuất hiện sự sụt giảm rõ rệt. Năm 2007 số tiền quyên góp là 58 triệu đô la, năm 2008 giảm xuống còn 21 triệu đô la, năm 2009 tính đến tháng 8 chỉ nhận được 15,5 triệu đô la.

Quỹ co lại trực tiếp dẫn đến việc nhà trường trở nên eo hẹp về tài chính, không ít dự án thí nghiệm của các giáo sư đều đối mặt với số phận bị cắt bỏ. Vào lúc này, Biên Học Đạo đến thăm Harvard để tìm kiếm hợp tác kỹ thuật, không nghi ngờ gì chính là "tuyết trung tống thán" (giúp đỡ trong lúc khó khăn).

Đối với cột mốc lịch sử trước mắt, Biên Học Đạo hoàn toàn nắm rõ.

Khi Chúc Hải Sơn còn sống, hai người họ đã từng thảo luận thẳng thắn với nhau, cuộc khủng hoảng kinh tế lần này là cơ hội cuối cùng để các doanh nghiệp Trung Quốc "dàn trận" trong lĩnh vực tài chính và kỹ thuật.

Bởi vì chỉ trong bối cảnh vạn vật tiêu điều, các nước phương Tây mới có khả năng chấp nhận tư bản Trung Quốc. Tất nhiên, cũng chỉ là "có khả năng", trên thực tế độ khó vẫn rất cao, giống như chuyện Đạo Hữu thu mua chất bán dẫn Toshiba thất bại cách đây không lâu, đối với một số công nghệ nhạy cảm, Âu Mỹ Nhật vẫn giữ tâm lý đề phòng.

Biên Học Đạo hy vọng có thể làm giảm bớt tâm lý đề phòng đó một chút, nên anh đến thăm Harvard với thái độ khiêm nhường.

Anh không mong cầu hòa nhập, chỉ hy vọng bớt đi sự bài xích. Dù sao thì không ít giáo sư và sinh viên ở Harvard đều là những người có tầm ảnh hưởng lớn, hơn nữa với thân phận người sống lại hai kiếp, bản tâm anh cũng muốn đi sâu trải nghiệm cuộc sống và bầu không khí học tập của ngôi trường đại học hàng đầu thế giới.

Dựa trên suy nghĩ này, Biên Học Đạo không chọn cách cưỡi ngựa xem hoa, mà chọn ở lại, tham quan khắp khuôn viên trường, rồi nảy sinh ý định vào nghe giảng.

Khi chọn lớp, Biên Học Đạo vừa nhìn đã ưng ngay một môn.

Nhìn màn hình máy tính, anh thầm nghĩ: Chẳng lẽ lại trùng hợp đến thế sao?!

Môn học Biên Học Đạo chọn có tên là "Công lý: Làm thế nào cho đúng", giáo sư tên là Michael Sandel.

Nhìn thấy tên môn học, anh lập tức đưa ra quyết định, dù có bận đến mấy cũng phải tranh thủ thời gian đến Boston để nghe hết môn này. Bởi vì ở một không gian khác, Từ Thượng Tú rất sùng bái cuốn sách này của Sandel. Cô từng nói với Biên Học Đạo rằng, cuốn sách này là người thầy người bạn tốt giúp khơi gợi con người tự suy nghĩ độc lập và phản tư.

Giờ miền Đông nước Mỹ, sáng ngày 13 tháng 9, Biên Học Đạo đã đến nghe ké lớp "Công lý: Làm thế nào cho đúng" tại Harvard, bài giảng về trường hợp đầu tiên: "Khía cạnh đạo đức của việc giết người".

Trong lớp học, sau vài lần tranh luận kịch liệt với sinh viên, Sandel trịnh trọng nói: "Môn học này không dạy các bạn bất kỳ kiến thức mới nào, mà là thông qua việc làm cho những thứ bạn vốn quen thuộc trở nên xa lạ, để mang đến cho bạn một phương pháp khác khi nhìn nhận sự vật. Đây là một rủi ro, một khi những thứ quen thuộc đó trở nên xa lạ, thì sẽ không bao giờ giống như trước nữa. Sự tự tri thức giống như sự ngây thơ đã mất, cho dù điều này có khiến bạn bất an đến đâu, bạn cũng không thể quay đầu lại được nữa."

Tối hôm đó, Biên Học Đạo được mời tham dự Hội liên hiệp Sinh viên và Học giả Trung Quốc tại Harvard.

Chính xác mà nói, buổi liên hoan này được tổ chức để chào đón Biên Học Đạo.

Biên Học Đạo không đánh giá cao tầm ảnh hưởng của bản thân đối với người Mỹ da trắng, nhưng anh đã đánh giá thấp tầm ảnh hưởng của mình đối với đồng bào người Hoa.

Vẫn là câu nói đó, so với những đại gia bất động sản trong nước, Tập đoàn Đạo Hữu tương đối có hàm lượng kỹ thuật hơn. Nói cách khác, Biên Học Đạo là đại gia thương mại hiếm hoi ở châu Á có thể ngồi ngang hàng với những ông lớn ở Thung lũng Silicon. Sự xuất hiện của anh đối với sinh viên học giả người Hoa mà nói vừa nở mày nở mặt lại vừa được chống lưng, nên bài viết này nhất định phải làm, ít nhất phải để những sinh viên Harvard "bế tắc tin tức" biết rằng Trung Quốc có nhân vật lợi hại, độ "trâu bò" không hề kém cạnh các kỳ tài ở Thung lũng Silicon.

Tại buổi liên hoan, Biên Học Đạo thể hiện sự gần gũi của mình ở mức độ tối đa, cả buổi tiệc uống không ít rượu, nói không ít lời.

Trong hơn hai tiếng đồng hồ, từng cái tên mà kiếp trước anh chỉ có thể ngước nhìn, nay ở khoảng cách gần lại trở thành những cá thể sinh động, chân thực. Họ có ước mơ của riêng mình, có vấn đề của riêng mình, có sự bối rối của riêng mình, có sự hoang mang của riêng mình. Họ giống như tất cả những người mà Biên Học Đạo từng gặp trước đây, đều hy vọng nhận được sự công nhận và dẫn dắt, bởi vì mỗi người họ đều đang gánh vác áp lực nặng nề, bởi vì họ đang ở Harvard, xung quanh đều là thiên tài trong số thiên tài, tinh anh trong số tinh anh.

Sau khi buổi liên hoan kết thúc, nữ thạc sĩ Harvard - người phụ trách chung luôn túc trực bên cạnh Biên Học Đạo - đã hơi say.

Xét về tuổi tác, nữ thạc sĩ tốt nghiệp đại học Bắc Kinh này bằng tuổi Biên Học Đạo. Trên đường về chỗ ở, cô bất ngờ thay đổi thái độ: "Đại học Bắc Kinh thì có gì ghê gớm? Harvard thì có gì ghê gớm? Có gì ghê gớm chứ? Tốt nghiệp trường danh tiếng, sống cả đời mà chẳng có thành tựu gì to tát cũng có đến hàng ngàn hàng vạn... Tốt nghiệp đại học bình thường, cuối cùng đạt được thành tựu to tát cũng có đến hàng ngàn hàng vạn... Đại học Bắc Kinh cũng vậy, Harvard cũng vậy, đều là nơi tụ tập của những kẻ vị kỷ tinh tế... Dù nói hay đến đâu, đại đa số mọi người ở đây đều đặt thành tựu cá nhân lên trên việc quan tâm đến người khác... Chỉ có một điểm, một điểm thôi... Ở đây theo đuổi việc tạo hình sinh viên thành một người có giáo dưỡng tốt, nuôi dưỡng những người thực tế, đồng thời nỗ lực duy trì tâm hồn thú vị, cao thượng và tự do cho sinh viên..."

Nói đến đây, nữ thạc sĩ quay đầu hỏi một người phụ trách chung khác đang dìu mình đi bộ: "Cậu nói xem, nếu những người tốt nghiệp Harvard đều muốn đi làm quan, nước Mỹ sẽ biến thành bộ dạng gì?"