75.
Chúng ta phải nỗ lực chống lại những dư chấn sai lệch từ nghệ thuật của Wagner. Nếu vì muốn sáng tạo nên tác phẩm Parsifal mà ông ta buộc phải rút lấy những nguồn sinh lực mới từ các cội nguồn tôn giáo, thì đó chẳng phải là một tấm gương đáng noi theo, mà là một hiểm họa.
76.
Tôi mang mối lo ngại rằng những hệ lụy từ nghệ thuật của Wagner cuối cùng sẽ đổ vào dòng thác bắt nguồn từ phía bên kia những rặng núi, một dòng thác biết cách chảy tràn cả qua những ngọn núi.18
Chú thích: 1. Cần lưu ý rằng ấn bản thứ nhất và thứ hai của những tiểu luận về Wagner này xuất hiện dưới dạng sách mỏng, vốn là phần mà lời tựa đầu tiên nêu trên được viết cho nó. 2. Fisher Unwin, 1911. 3. T. N. Foulis, 1910. 4. Xem Richard Wagner, bởi Houston Stuart Chamberlain (được dịch bởi G. A. Hight), tr. 15, 16. 5. Constable & Co., 1911. 6. Xem Lời tựa của Tác giả cho “Trường hợp của Wagner” trong tập này. 7. Senta là nữ chính trong vở “Người Hà Lan bay”—ND. 8. Một nhân vật trong vở “Tannhauser.”—ND. 9. Xem “Ý chí hùng cường”, tập ii, bản tiếng Anh được ủy quyền—ND. 10. Ghi chú.—Thật là một thảm họa cho mỹ học khi từ drama bị dịch thành “hành động”. Wagner không phải là tội đồ duy nhất ở đây, cả thế giới đều làm như vậy—ngay cả những nhà ngữ văn học lẽ ra phải biết rõ hơn mới phải. Thứ mà kịch cổ đại hướng tới là những cảnh bi tráng hùng vĩ—nó thậm chí còn loại trừ “hành động” (hoặc đặt nó ra trước hay ra sau vở kịch). Từ drama có nguồn gốc từ tiếng Doric, và theo cách dùng của ngôn ngữ Dorian, nó có nghĩa là “biến cố”, “lịch sử”—cả hai từ đều theo nghĩa linh thiêng. Kịch cổ xưa tái hiện các huyền thoại địa phương, “lịch sử thần thánh”, vốn là nền tảng của sự thờ phụng (—do đó nó không phải là “hành động”, mà là định mệnh. Trong tiếng Doric, δρᾶν không liên quan gì đến hành động). 11. Hegel và trường phái của ông nổi tiếng là viết tiếng Đức khó hiểu—ND. 12. Liệu Wagner có thực sự là người Đức không? Có đủ lý do để đặt câu hỏi này. Thật khó để tìm thấy dù chỉ một nét tính cách Đức nào ở ông ta. Là một người học hỏi vĩ đại, tất nhiên ông đã bắt chước rất nhiều thứ thuộc về Đức—nhưng chỉ có vậy thôi. Chính tâm hồn ông ta đã mâu thuẫn với mọi thứ từ trước đến nay vẫn được coi là Đức, chưa nói đến các nhạc sĩ người Đức!—Cha ông là một diễn viên tên là Geyer… Những gì được phổ biến cho đến nay với tên gọi “cuộc đời của Wagner” là câu chuyện ngụ ngôn đã được mặc định (fable convenue), nếu không muốn nói là còn tệ hơn. Tôi thú nhận sự nghi ngờ của mình đối với bất kỳ điểm nào chỉ được chứng thực bởi một mình Wagner. Ông ta không đủ tự hào để có thể chịu đựng sự thật về bản thân. Không ai có ít lòng tự trọng hơn ông ta. Giống như Victor Hugo, ông ta vẫn trung thành với chính mình ngay cả trong tiểu sử của mình,—ông ta vẫn là một diễn viên. 13. Điều này chắc chắn ám chỉ môn đệ và người bạn duy nhất của Nietzsche, Peter Gast—ND. 14. “Phả hệ đạo đức” của tôi chứa đựng sự giải thích rõ ràng nhất về sự đối lập giữa “đạo đức cao quý” và “đạo đức Cơ Đốc giáo”; có lẽ không tồn tại bước ngoặt nào quyết định hơn trong lịch sử của khoa học tôn giáo và đạo đức. Cuốn sách này, vốn là thước đo để tôi có thể khám phá ra ai là những người ngang hàng với mình, lấy làm tự hào vì chỉ có thể tiếp cận được với những tâm trí cao cả và nghiêm khắc nhất: những người khác không có đôi tai để lắng nghe tôi. Người ta phải dành niềm đam mê của mình cho những sự vật, thứ mà ngày nay chẳng còn ai có đam mê nữa. 15. Một sự ám chỉ đến bài thơ của Schiller: “Das verschleierte Bild zu Sais.”—ND. 16. Những gì Schiller đã nói về Goethe.—ND. 17. Xem ghi chú ở trang 37. 18. Cần lưu ý rằng đảng Công giáo Đức được gọi là Đảng Ultramontane (những người quá núi). Dòng sông có thể chảy qua các ngọn núi theo cách này chính là Công giáo, khuynh hướng mà Nietzsche cho rằng nghệ thuật của Wagner đang hướng tới.—ND.
