Thời thế đối với tôi giờ đây đã đổi thay biết bao! Tôi rời quê hương khi chỉ là một cậu bé nghèo màng trời chiếu đất — một tên lính trơn trong một trung đoàn hành quân khốn khổ. Tôi trở về như một người thành đạt, trong tay sở hữu tài sản trị giá năm nghìn đồng ghine, cùng một tủ quần áo lộng lẫy và hộp trang sức đáng giá thêm hai nghìn nữa; từng trải qua mọi thăng trầm của cuộc đời với tư cách là một diễn viên không hề mờ nhạt; từng nếm mùi chiến tranh và ái tình; từng bằng chính tài năng và nghị lực của bản thân để vươn lên từ nghèo hèn, vô danh đến chỗ sung túc và lừng lẫy. Khi tôi nhìn qua cửa sổ cỗ xe ngựa đang lăn bánh trên những con đường xám xịt, hoang vu, đi ngang qua những lúp xúp túp lều khốn khổ của đám nông dân — những kẻ mặc rách rưới đổ ra ngơ ngác nhìn theo cỗ xe lộng lẫy, reo hò kính cẩn chào vị huân tước khi họ trông thấy vị khách tráng lệ trong chiếc xe mạ vàng tuyệt mỹ, còn gã đầy tớ vạm vỡ Fritz của tôi thì ngồi ngả ngớn ở phía sau với bộ ria mép xoăn tít và chiếc đuôi sam dài, bộ đồng phục màu xanh lục viền ren bạc — tôi không khỏi cảm thấy vô cùng đắc ý về bản thân, và thầm tạ ơn các vì sao đã ban cho tôi biết bao phẩm chất tốt đẹp. Nếu không nhờ vào chính tài đức của mình, có lẽ tôi cũng chỉ là một gã tiểu địa chủ nhà quê thô lỗ chẳng khác nào mấy kẻ đang nghênh ngang ở những thị trấn rách nát mà cỗ xe của tôi đi qua trên đường đến Dublin. Hữu sự, có lẽ tôi đã kết hôn với Nora Brady (và dẫu cho, ơn Chúa, tôi đã không làm thế, tôi chưa từng nghĩ về cô gái ấy mà không mang lòng tốt, thậm chí còn khắc ghi nỗi cay đắng khi mất đi nàng rõ ràng hơn bất kỳ biến cố nào khác trong đời); tính đến lúc này, tôi có lẽ đã là cha của mười đứa con, hoặc là một tá điền tự tự túc, hay một tên quản gia cho một vị điền chủ, một tay đo lường thuế, hoặc một gã luật sư; thế mà ở đây, tôi lại là một trong những quý ông lừng danh nhất châu Âu! Tôi bảo người hầu chuẩn bị một túi tiền xu đồng và vãi chúng xuống đám đông mỗi khi chúng tôi đổi ngựa; và tôi dám chắc rằng những tiếng hô vang ngợi ca danh dự của tôi chẳng kém gì khi chính ngài Huân tước Townshend, quan Tổng đốc, đang đi qua.
Hành trình ngày thứ hai — bởi những con đường ở Ai-rân vào thời đó vốn gập ghềnh, và tốc độ của cỗ xe quý tộc thì chậm chạp khủng khiếp — đã đưa tôi đến Carlow, nơi tôi trọ lại chính cái quán trọ mà tôi từng ghé qua mười một năm về trước, khi phải trốn chạy khỏi quê nhà sau vụ sát hại Quin trong trận quyết đấu được đồn đại. Tôi nhớ như in từng khoảnh khắc của cảnh tượng ngày ấy! Lão chủ quán từng phục vụ tôi nay đã qua đời; quán trọ mà thuở đó tôi từng nghĩ là vô cùng thoải mái giờ đây trông thật tồi tàn và xác xơ; nhưng rượu vang claret vẫn ngon tuyệt như xưa, và tôi đã mời chủ quán cùng nâng ly thưởng thức để dò la tin tức xứ sở.
Lão ta cởi mở đúng như bản chất của những kẻ làm nghề chủ quán: mùa màng và chợ búa, giá gia súc tại hội chợ Castle Dermot vừa qua, câu chuyện mới nhất về viên mục sư, và lời bông đùa mới nhất của cha xứ Hogan; chuyện bọn Whiteboys đã đốt những lượm lúa của điền chủ Scanlan ra sao, và bọn cướp đường đã bị đánh lui như thế nào trong vụ tấn công nhà của ngài Thomas; ai sẽ là người dẫn dắt bầy chó săn Kilkenny vào mùa tới, và cuộc săn đuổi tuyệt vời nhường nào mà họ đã có hồi tháng Ba vừa qua; những đội quân nào đang đồn trú trong thị trấn, và cô Biddy Toole đã trốn theo Thiếu úy Mullins như thế nào: tất cả những tin tức về thể thao, phiên tòa đại hình và tiểu hình đều được tường thuật tỉ mỉ bởi vị sử gia đáng kính chuyên bàn chuyện vặt vãnh này, người tỏ vẻ ngạc nhiên khi danh dự của tôi lại chưa từng nghe qua những chuyện đó ở nước Anh, hay ở những xứ sở xa xôi, nơi mà lão dường như nghĩ rằng cả thế giới cũng quan tâm đến mọi hoạt động ở Kilkenny và Carlow chẳng kém gì lão. Tôi lắng nghe những câu chuyện ấy với một sự hào hứng lớn, tôi phải thú nhận như vậy; bởi cứ chốc chốc trong cuộc trò chuyện lại vang lên một cái tên mà tôi từng ghi nhớ trong những ngày tháng cũ, mang theo hàng trăm hoài niệm gắn liền với chúng.
Tôi đã nhận được nhiều bức thư từ mẹ tôi, thông báo về tình hình của gia đình Brady’s Town. Người bác của tôi đã qua đời, và Mick, đứa con trai cả của ông, cũng theo ông đi về bên kia thế giới. Mấy cô con gái nhà Brady đã rời khỏi mái nhà gia đình ngay khi người anh cả lên nắm quyền cai quản. Người thì đã kết hôn, kẻ thì sang định cư cùng người mẹ già đáng ghét của họ tại những thị trấn suối khoáng hẻo lánh. Ulick, dẫu đã thừa kế cơ ngơi, nhưng lại vớ phải một sản nghiệp khánh kiệt, và Castle Brady giờ đây chỉ còn là nơi trú ngụ của loài dơi, cú mèo và lão quản trò cũ. Mẹ tôi, phu nhân Mrs. Harry Barry, đã dọn đến sinh sống ở Bray, để được nghe ông Jowls — vị mục sư sùng kính của bà — thuyết giáo tại một nhà nguyện ở đó; và cuối cùng, lão chủ quán kể cho tôi nghe rằng con trai của bà Barry đã phiêu bạt tới những xứ sở xa xôi, gia nhập quân đội Phổ, và đã bị bắn chết tại đó vì tội đào ngũ.
Tôi chẳng ngại ngần gì khi thú nhận rằng mình đã thuê một con ngựa lực lưỡng từ chuồng ngựa của lão chủ quán sau bữa tối, rồi phi ngựa quay về chốn cũ cách đó hai mươi dặm khi màn đêm buông xuống. Trái tim tôi thổn thức khi ngắm nhìn nó. Barryville giờ đây đã treo biển có hình cối giã dược ở trước cửa, và được đổi tên thành ‘Tiệm thuốc của thần Esculapius’ bởi Bác sĩ Macshane; một cậu nhóc tóc đỏ đang trét thuốc cao trong căn phòng khách cũ; khung cửa sổ nhỏ trong phòng tôi, thuở trước từng ngăn nắp và sáng sủa biết bao, nay đã rạn nứt ở nhiều chỗ và bị nhét đầy giẻ rách; những khóm hoa đã biến mất khỏi luống vườn gọn gàng từng được chăm bẵm bởi người mẹ chu đáo và ngăn nắp của tôi. Trong nghĩa trang, có thêm hai cái tên được khắc lên tấm bia đá phủ trên hầm mộ gia đình nhà Brady: đó là tên của người anh họ mà tôi chẳng mặn mà gì, và người bác mà tôi vẫn luôn kính yêu. Tôi nhờ người bạn cũ thuở nhỏ là thợ rèn — kẻ từng đánh tôi không biết bao nhiêu lần trong quá khứ — cho ngựa của tôi ăn và lót chuồng: giờ đây hắn là một người đàn ông tiều tụy, mệt mỏi, với một tá đứa con nhem nhuốc rách rưới đang đùa nghịch quanh lò rèn của hắn, và chẳng còn chút ký ức nào về vị quý ông hào hoa đang đứng trước mặt. Tôi không vội vã gợi lại ký ức cho hắn cho đến tận ngày hôm sau, khi tôi đặt mười đồng ghine vào tay hắn và bảo hắn uống ly rượu chúc sức khỏe cho Redmond người Anh.
Còn về Castle Brady, những cánh cổng của điền trang vẫn ở đó; nhưng những tán cây cổ thụ dọc theo đại đạo đã bị đốn hạ, để lộ những gốc cây đen sì nhô lên đây đó, hắt những chiếc bóng dài khi tôi phóng qua trên con đường mòn cũ mọc đầy cỏ dưới ánh trăng. Vài con bò đang gặm cỏ ở đó. Cổng vườn đã mất tích, và nơi này biến thành một bãi hoang rậm rạp. Tôi ngồi xuống chiếc ghế băng cũ, nơi tôi từng ngồi vào cái ngày mà Nora phụ bạc tôi; và tôi thực sự tin rằng cảm xúc của tôi lúc ấy mãnh liệt chẳng kém gì khi tôi còn là một thiếu niên, mười một năm về trước; và tôi lại thấy mình suýt bật khóc khi nghĩ đến việc Nora Brady đã bỏ rơi mình. Tôi tin rằng con người ta chẳng thể quên đi điều gì. Tôi từng ngắm nhìn một bông hoa, hoặc nghe vài lời nói bâng quơ nào đó, để rồi chúng khơi dậy những ký ức dường như đã ngủ quên từ bao năm trời; và khi tôi bước vào ngôi nhà ở phố Clarges, nơi tôi chào đời (nó đã bị biến thành một sòng bạc vào lần đầu tiên tôi đến Luân Đôn), ký ức về thời thơ ấu chợt ùa về trong tôi — về chính thời ấu thơ của mình: tôi nhớ lại người cha mặc trang phục xanh lục và vàng, đang bế thổng tôi lên để ngắm nhìn chiếc xe ngựa mạ vàng đỗ trước cửa, và người mẹ mặc chiếc áo choàng thêu hoa, trên mặt dán những miếng dán ruồi. Tôi tự hỏi, liệu có ngày nào đó mọi thứ chúng ta từng thấy, từng nghĩ và từng làm sẽ ùa về và lóe lên trong tâm trí chúng ta theo cách này không? Thôi, tôi thà không thì hơn. Tôi đã cảm thấy như thế khi ngồi trên chiếc ghế băng tại Castle Brady và nghĩ về những năm tháng đã qua.
Cửa chính mở toang — ngôi nhà ấy lúc nào cũng vậy; ánh trăng rọi qua những ô cửa sổ cổ kính dài ngoằng, hắt lên những vệt loang lổ ma quái trên sàn nhà; và những vì sao đang dòm ngó từ phía bên kia, xuyên qua sắc xanh của khung cửa sổ hun hút phía trên cầu thang lớn: từ đó, bạn vẫn có thể nhìn thấy chiếc đồng hồ cổ của chuồng ngựa với những con số vẫn đang lấp lánh trên mặt đồng hồ. Đã từng có những cỗ xe ngựa tuyệt đẹp trong những chuồng ngựa ấy; và tôi có thể mường tượng ra khuôn mặt đôn hậu của người bác, nghe tiếng ông trò chuyện với bầy chó khi chúng nhảy nhót, rên rỉ và sủa quanh ông trong một buổi sáng mùa đông tươi vui. Chúng tôi thường xuất phát từ đó; và các tiểu thư ngó ra nhìn chúng tôi từ cửa sổ phòng khách, nơi tôi đang đứng ngắm nhìn chốn cũ buồn bã, ẩm mốc và quạnh hiu. Có một ánh đèn đỏ đang chiếu xuyên qua những khe hở của cánh cửa ở một góc tòa nhà, và chẳng mấy chốc một con chó sủa vang vọng bước ra, theo sau là một người đàn ông đi khập khiễng cầm theo khẩu súng săn.
‘Ai ở đó thế?’ lão già lên tiếng.
‘PHIL PURCELL, ông không nhận ra tôi sao?’ tôi lớn tiếng gọi; ‘tôi là Redmond Barry đây.’
Lúc đầu, tôi cứ ngỡ lão già sẽ bắn súng vào tôi, bởi lão chĩa thẳng nòng súng về phía cửa sổ; nhưng tôi liền gọi lão hãy hạ tay xuống, rồi bước lại gần và ôm chầm lấy lão.... Xí! Tôi chẳng thiết kể lể phần còn lại: Phil và tôi đã có một đêm dài hàn huyên, ôn lại ngàn vạn chuyện cũ vớ vẩn chẳng còn chút ý nghĩa nào với bất kỳ linh hồn nào đang sống trên đời này nữa: vì thử hỏi còn linh hồn nào trên đời này quan tâm đến Barry Lyndon chứ?
Khi đến Dublin, tôi đã chu cấp cho lão một trăm đồng ghine và lập cho lão một khoản niên kim giúp lão an hưởng tuổi già trong sự thoải mái.
Tội nghiệp Phil Purcell đang giải trí bằng một ván bài vô cùng dơ bẩn với một người quen cũ của tôi; không ai khác chính là Tim, kẻ từng được gọi là ‘người hầu’ của tôi trong những năm tháng ngày xửa ngày xưa, và người đọc có thể nhớ đến như kẻ mặc những bộ đồng phục cũ của cha tôi. Thuở ấy, chúng cứ tròng trành trên người hắn, phủ trùm qua cổ tay và rủ xuống tận gót chân; thế nhưng Tim, dẫu từng quả quyết rằng hắn suối chết vì đau khổ khi tôi ra đi, lại xoay sở trở nên béo phì một cách khủng khiếp trong thời gian tôi vắng mặt, và có lẽ vừa vặn mặc vừa chiếc áo khoác của Daniel Lambert, hay của vị mục sư xứ Castle Brady — người mà hắn đang làm công việc thư ký. Tôi đã nhận gã này vào làm hầu cận nếu không vì thân hình quá khổ của hắn, thứ khiến hắn hoàn toàn không thích hợp để làm người hầu cho bất kỳ một quý ông quyền quý nào; thế nên tôi đã tặng hắn một khoản tiền thưởng hậu hứa, và hứa sẽ làm cha đỡ đầu cho đứa con tiếp theo của hắn: đứa con thứ mười một kể từ khi tôi vắng nhà. Chẳng có quốc gia nào trên thế giới mà công cuộc nhân giống lại diễn ra phát đạt như ở hòn đảo quê hương tôi. Anh chàng Tim đã kết hôn với cô hầu phòng của các tiểu thư — người từng là một người bạn tốt của tôi trong những ngày đầu; và ngày hôm sau, tôi đã đến chào hỏi tội nghiệp nàng Molly, để rồi nhận ra nàng đã trở thành một ả đàn bà luộm thuộm trong một căn lều bùn, xung quanh là một bầy con nheo nhóc rách rưới chẳng kém gì con cái của người bạn thợ rèn của tôi.
Từ Tim và Phil Purcell — những kẻ tình cờ hội ngộ ở đó, tôi đã có được những tin tức cập nhật nhất về gia đình mình. Mẹ tôi vẫn bình an.
‘Thưa ngài,’ Tim nói, ‘có lẽ ngài về vừa đúng lúc để ngăn chặn một sự bổ sung cho gia đình ngài đấy.’
‘Ý ngươi là sao!’ tôi thốt lên trong cơn phẫn nộ.
‘Ý con là xuất hiện thêm một người cha dượng đấy ạ, thưa ngài,’ Tim đáp: ‘phu nhân nhà ta sắp sửa kết duyên với ngài Jowls — vị mục sư.’
Tội nghiệp Nora, hắn nói thêm, đã sinh hạ thêm nhiều hậu duệ cho dòng dõi lừng lẫy nhà Quin; còn người anh họ Ulick của tôi thì đang ở Dublin, chẳng làm được tích sự gì lành lặn, theo như lo lắng của cả hai người cung cấp tin tức cho tôi, và đã xoay sở xài sạch phần tài sản cỏn con ít ỏi mà người bác hiền từ của tôi để lại.
Tôi thấy mình sẽ phải gánh vác một gia đình chẳng nhỏ chút nào để lo toan; và rồi, để khép lại buổi tối hôm ấy, Phil, Tim và tôi đã cùng cạn một chai rượu usquebaugh — hương vị mà tôi vẫn nhớ suốt mười một năm tròn, và chúng tôi chỉ chia tay nhau trong những lời lẽ thắm thiết nhất của tình huynh đệ, mãi cho đến khi mặt trời đã lên cao từ lúc nào. Tôi cực kỳ niềm nở; đó vẫn luôn là một trong những nét tính cách của tôi. Tôi không hề mang cái kiêu ngạo hão huyền như nhiều kẻ có dòng dõi cao quý giống tôi, và nếu thiếu vắng những bạn đồng hành khá giả hơn, tôi sẵn sàng nâng ly cạn chén với một chú bé chăn cừu hay một tên lính trơn chẳng khác gì với vị quý tộc quyền cao chức trọng nhất trong vương quốc.
Buổi sáng hôm sau, tôi quay lại ngôi làng và tìm cái cớ để ghé thăm Barryville dưới chiêu bài mua thuốc. Những chiếc móc treo áo vẫn còn gắn trên tường nơi thanh kiếm chuôi bạc của tôi từng ngự trị; một miếng dán mụn nhọt đang nằm trên bệ cửa sổ, nơi cuốn ‘Trọn vẹn bổn phận con người’ của mẹ tôi từng tọa lạc; và tên bác sĩ Macshane đáng ghét đã nhận ra tôi là ai (đồng hương của tôi vốn rành rọt mọi chuyện, lại còn thêu dệt thêm khối thứ nữa), vừa cười khúc khích vừa hỏi thăm dạo này Quốc vương Phổ ra sao, và liệu người bạn Hoàng đế Joseph của tôi có được mến mộ nhiều như Nữ hoàng Maria Theresa hay không. Đội kéo chuông hẳn đã gióng lên một hồi chuông chào mừng tôi, nếu không vì ngài chuông duy nhất còn lại là Tim, kẻ quá béo để có thể kéo chuông; và tôi đã phóng ngựa rời đi trước khi vị mục sư, Bác sĩ Bolter (người đã kế nhiệm cụ Texter quá cố từng giữ giáo xứ thời tôi còn nhỏ), kịp bước ra để chào mừng tôi; nhưng lũ tiểu yêu của ngôi làng bần cùng ấy đã tập hợp lại thành một đội quân nhếch nhác để chào đón tôi, và reo hò ‘Hoan hô ngài Redmond!’ khi tôi phi ngựa rời đi.
Những người tùy tùng của tôi vô cùng lo lắng cho sự an toàn của tôi, tính đến thời điểm tôi quay lại Carlow, và lão chủ quán thì tỏ ra vô cùng sợ hãi, lão bảo rằng bọn cướp đường đã tóm được tôi rồi. Ở đó cũng vậy, tên tuổi và địa vị của tôi đã bị tiết lộ bởi tên đầy tớ Fritz: kẻ chẳng tiếc lời ca tụng người chủ của mình và đã thêu dệt nên biết bao câu chuyện hoành tráng về tôi. Hắn bảo đó là sự thật khi tôi có quan hệ thân thiết với một nửa số vị quân vương ở châu Âu, và là sủng thần của phần lớn bọn họ. Quả thực, tôi đã biến tước hiệu Huân chương Chiếc gai của bác tôi thành tước hiệu thế tập, và đi du hành dưới cái tên Hiệp sĩ Barry, quan thị thần của Công tước xứ Hohenzollern-Sigmaringen.
Họ giao cho tôi những con ngựa tốt nhất trong chuồng để tiếp tục hành trình đến Dublin, cùng những sợi dây cương chắc chắn nhất; và chúng tôi đi lại khá suôn sẻ, chẳng có cuộc đụng độ nào diễn ra giữa bọn cướp đường với những khẩu súng lục mà tôi và Fritz đã chuẩn bị sẵn. Đêm đó chúng tôi nghỉ lại Kilcullen, và ngày hôm sau, tôi chính thức đặt chân vào thành phố Dublin với bốn con ngựa kéo xe, năm nghìn đồng ghine trong túi, và một trong những danh tiếng lẫy lừng nhất châu Âu, dẫu từng rời khỏi thành phố này như một cậu bé ăn mày mười một năm về trước.
Người dân thành phố Dublin có một niềm khao khát vô cùng lớn lao và đáng khen ngợi trong việc tìm hiểu chuyện riêng tư của hàng xóm chẳng kém gì người dân ở vùng quê; và thật bất khả kháng đối với một quý ông, dẫu cho mong muốn của anh ta có khiêm nhường đến đâu đi nữa (và những mong muốn của tôi vẫn luôn nổi tiếng là như thế trong suốt cuộc đời), khi đặt chân đến thủ đô mà tên tuổi không bị in trên mọi tờ báo và được nhắc đến trong vô số hội nhóm. Danh hiệu và tên tuổi của tôi tràn ngập khắp thị trấn ngay ngày hôm sau khi tôi đến nơi. Rất nhiều người lịch thiệp đã làm ơn đến ghé thăm chỗ ở của tôi, ngay khi tôi chọn được chỗ ở; và đây là một việc vô cùng cấp thiết cần phải lo liệu ngay, bởi các khách sạn trong thị trấn chỉ là những cái động dung tục, không hề xứng tầm với một nhà quý tộc có phong cách và sự tao nhã như tôi. Tôi đã được thông báo về thực tế đó bởi những lữ khách từ lục địa trở về; và quyết định chọn ngay một chỗ ở, tôi bảo những kẻ đánh xe cho xe chạy chầm chậm qua các con đường cho đến khi tôi chọn được một nơi phù hợp với địa vị của mình. Hành động này, cùng với những câu hỏi thô lỗ và cách cư xử kỳ cục của tên Fritz người Đức — kẻ được chỉ thị đi dò la ở các ngôi nhà khác nhau cho đến khi tìm được căn hộ ưng ý, đã kéo theo một đám đông khổng lồ vây quanh cỗ xe của tôi; và đến lúc chọn xong phòng, hẳn bạn sẽ tưởng tôi là vị Tướng quân đội mới nhậm chức, bởi đám đông bám theo chúng tôi quá ư đông đúc.
Cuối cùng tôi đã chốt được một dãy căn hộ đẹp đẽ ở phố Capel, trả cho đám thợ đánh xe rách rưới vừa chở tôi một khoản tiền thưởng hậu hứa, rồi dọn vào ở cùng hành lý và Fritz, đồng thời yêu cầu chủ nhà tìm cho tôi một gã hầu thứ hai để mặc đồng phục, một cặp phu khiêng kiệu vạm vỡ đáng tin cậy cùng chiếc kiệu của họ, và một kẻ đánh xe có những con ngựa cho thuê đẹp đẽ để kéo chiếc cỗ xe của tôi cũng như những con ngựa cưỡi khỏe mạnh để bán. Tôi ứng trước cho lão ta một khoản tiền lớn; và tôi xin hứa với bạn rằng hiệu ứng từ quảng cáo của tôi tuyệt vời đến mức ngày hôm sau, phòng đợi của tôi đón tiếp một đoàn khách tấp nập chẳng khác nào buổi chầu: những người dắt ngựa, người hầu nam và quản gia kéo đến vô số kể; tôi nhận được những lời đề nghị bán ngựa đủ để trang bị cho cả một trung đoàn, đến từ cả các thương nhân lẫn những quý ông thuộc giới thượng lưu thời thượng nhất. Ngài Lawler Gawler đến để giới thiệu với tôi con ngựa cái tía thanh lịch nhất từng cất bước; Huân tước Dundoodle có một cỗ xe bốn ngựa kéo chẳng hề thua kém người bạn Hoàng đế của tôi; và Hầu tước Ballyragget đã cử người hầu của mình đến mang theo lời thăm hỏi, bày tỏ rằng nếu tôi ghé thăm chuồng ngựa của ông ta, hoặc làm ơn cùng ông ta ăn sáng trước, ông ta sẽ cho tôi chiêm ngưỡng hai con ngựa xám đẹp nhất châu Âu. Tôi quyết định nhận lời mời của Dundoodle và Ballyragget, nhưng sẽ mua ngựa từ các thương nhân. Đó luôn là cách tốt nhất. Hơn nữa, vào thời đó ở Ai-rân, nếu một quý ông bảo đảm chất lượng con ngựa của mình mà nó lại không khỏe mạnh, hay xảy ra tranh chấp, thì phương thức giải quyết duy nhất dành cho bạn chính là một viên đạn phước lành vào vạt áo. Tôi đã chơi trò chơi viên đạn ấy quá mức nghiêm túc để có thể sử dụng nó một cách bất cẩn; và tôi có thể tự hào mà nói rằng, tôi chưa bao giờ tham gia vào một trận quyết đấu nào trừ khi có một lý do thực sự chính đáng, hợp lý và khôn ngoan cho việc đó.
Có một sự ngây ngô rất đỗi mộc mạc ở giới quý tộc Ai-rân này khiến tôi vừa buồn cười vừa kinh ngạc. Nếu họ thêu dệt nhiều lời nói dối hơn những người hàng xóm bộc trực bên kia sông, thì bù lại họ lại cả tin hơn; và chỉ trong một tuần ngắn ngủi, tôi đã tạo dựng được một danh tiếng ở Dublin mà một người bình thường sẽ phải mất tới mười năm và một gia tài bạc triệu mới có thể có được ở Luân Đôn. Tôi đã thắng năm trăm nghìn bảng Anh tại các sòng bạc; tôi là sủng thần của Nữ hoàng Catherine nước Nga; là đặc phái viên mật cận của Frederick nước Phổ; chính tôi là người đã chiến thắng trong trận Hochkirchen; tôi là anh em họ của Phu nhân Du Barry — sủng phi của Quốc vương Pháp, cùng vô số chuyện khác nữa. Thật ra, nói thật lòng, tôi đã buông vài lời bóng gió về những câu chuyện này với những người bạn tốt Ballyragget và Gawler của mình; và họ chẳng chần chừ gì mà không thêu dệt thêm từ những gợi ý của tôi.
Sau khi đã chứng kiến sự xa hoa của đời sống văn minh ở nước ngoài, cảnh tượng Dublin vào năm 1771, khi tôi đặt chân trở lại nơi này, đập vào mắt tôi chẳng mang lại chút sự tôn trọng nào. Nó hoang dã chẳng khác gì Warszawa, lại thiếu đi vẻ tráng lệ vương giả của thành phố sau. Người dân trông rách rưới hơn bất kỳ chủng tộc nào tôi từng thấy, ngoại trừ đám du mục dọc theo bờ sông Danube. Như tôi đã nói, ở đây chẳng có nổi một quán trọ nào xứng tầm cho một quý ông có điều kiện lưu trú. Những kẻ bất hạnh không đủ tiền duy trì cỗ xe riêng, phải đi bộ trên đường phố vào ban đêm, sẽ phải đối mặt với nguy cơ tột cùng từ những nhát dao của đám đàn bà và côn đồ đang rình rập ở đó — từ một lũ côn đồ rách rưới man dã chẳng biết đến giày dép hay dao cạo là gì; và ngay khi một vị quý ông bước lên kiệu hoặc cỗ xe để được chở đến buổi tụ họp buổi tối hoặc đến nhà hát, những ngọn đuốc của lũ gia nhân sẽ rọi sáng một lũ gương mặt gốc Milesian kỳ dị nhăn nhở đến mức có thể làm khiếp sợ một người lịch sự có thần kinh bình thường. May mắn thay, tôi được trời phú cho một thần kinh thép; vả lại, tôi đã từng tận mắt chứng kiến những người đồng hương đáng yêu của mình trước kia rồi.
Tôi biết mô tả này về họ sẽ khơi dậy sự phẫn nộ trong lòng một số người theo chủ nghĩa dân tộc Ai-rân, những kẻ không thích việc sự trần trụi của xứ sở chúng ta bị bới móc, và sẽ nổi giận nếu toàn bộ sự thật về nó được phơi bày. Nhưng mà thui thui! Dublin vào những ngày tháng cũ mà tôi đang nhắc đến chỉ là một chốn tỉnh lẻ nghèo nàn; và rất nhiều khu định cư hạng mười của người Đức còn tỏ ra lịch sự hơn nhiều. Quả thực, vào thời kỳ đó có khoảng gần ba trăm vị Quý tộc thường trú; cùng với một Hạ viện; Ngài Thị trưởng và hội đồng thành phố của ông ta; cùng một trường Đại học ồn ào náo nhiệt nơi sinh viên tạo ra không ít vụ náo loạn mỗi đêm, bảo kê các đồn cảnh sát, dìm nước những tay thợ in và thương nhân khó ưa, đồng thời nắm quyền chi phối tại Nhà hát Crow Street. Nhưng tôi đã chứng kiến quá nhiều tầng lớp thượng lưu tinh hoa của châu Âu để có thể bị thu hút bởi xã hội của đám người ồn ào này, và tôi cũng đủ là một quý ông để không muốn dây dưa vào những tranh chấp và chính trị của Ngài Thị trưởng cùng các Ủy viên hội đồng của ông ta. Tại Hạ viện, có khoảng độ chục vị nghị sĩ khá ư thú vị. Tôi chưa từng nghe được những bài diễn thuyết nào trong Nghị viện Anh xuất sắc hơn những bài của Flood và Daly xứ Galway. Dick Sheridan, dẫu không phải là một người có giáo dục tốt, lại là một bạn ăn uống vô cùng thú vị và khéo léo nhất mà tôi từng gặp; và dẫu trong những bài diễn thuyết dài lê thê của ngài Edmund Burke tại Hạ viện Anh, tôi luôn lăn ra ngủ, nhưng tôi vẫn được nghe từ những nguồn tin am tường rằng ngài Burke là một người có năng lực đáng kể, thậm chí còn nổi tiếng là kẻ hùng biện vào những khoảnh khắc thăng hoa nhất của ông.
Chẳng mấy chốc, tôi bắt đầu tận hưởng trọn vẹn những thú vui mà chốn khốn khổ ấy mang lại, và những thứ đó đều nằm trong tầm với của một quý ông: Ranelagh và Ridotto; ngài Mossop tại Crow Street; những buổi tiệc tùng của ngài Tổng đốc — nơi có quá nhiều cảnh chè chén say sưa và quá ít ván bài, chẳng phù hợp chút nào với một kẻ có gu thẩm mỹ thanh lịch và tinh tế như tôi. ‘Quán cà phê của Daly,’ và dinh thự của giới quý tộc nhanh chóng rộng mở đón chào tôi; và tôi kinh ngạc nhận thấy ở các tầng lớp thượng lưu cũng cái thực trạng mà tôi từng trải qua ở các tầng lớp hạ lưu trong chuyến ghé thăm đầy bất hạnh đầu tiên đến Dublin: một sự thiếu hụt tiền bạc trầm trọng, cùng với vô số những tờ giấy hứa trả tiền bay lơ lửng khắp nơi — thứ mà tôi hoàn toàn không muốn đem những đồng ghine của mình ra để đánh cược. Các quý cô cũng phát cuồng vì cờ bạc; nhưng lại cực kỳ miễn cưỡng trả tiền khi thua cuộc. Do đó, khi vị Nữ bá tước già xứ Trumpington thua tôi mười đồng vàng ở ván bài quadrille, bà thay vì trả tiền lại đưa cho tôi tờ giấy nhận nợ của Phu nhân với người đại diện của bà ở Galway; và tôi đã lịch sự đút thẳng nó vào ngọn nến. Nhưng khi Nữ bá tước đưa ra lời đề nghị chơi ván thứ hai, tôi liền đáp rằng ngay khi các khoản tiền kiều h remittance của Phu nhân được chuyển tới, tôi sẽ là người sẵn sàng nhất để tiếp chuyện bà; còn cho đến lúc đó, tôi xin đành làm người hầu vô cùng khiêm nhường của bà. Và tôi vẫn giữ vững lập trường cùng nét tính cách kỳ lạ này trong suốt xã hội Dublin: loan báo tại ‘Daly’s’ rằng tôi sẵn sàng đấu bài với bất kỳ ai, với bất kỳ số tiền nào, ở bất kỳ trò chơi nào; hoặc đấu kiếm cùng hắn, hay cưỡi ngựa cùng hắn (tính toán dựa trên trọng lượng của chúng tôi), hoặc bắn chim bay, hay bắn bia mục tiêu; và trong kỹ năng sau cùng này, đặc biệt là khi mục tiêu lại là một vật sống, các quý ông Ai-rân thời đó sở hữu một sự thành thạo không tầm thường chút nào.
Dĩ nhiên, tôi đã phái một tên thông dịch viên mặc đồng phục đến Castle Lyndon mang theo một bức thư riêng gửi Runt, yêu cầu lão cung cấp tường tận chi tiết về tình trạng thể chất lẫn tâm thần của Nữ bá tước xứ Lyndon; cùng một bức thư đầy cảm động và hùng hồn gửi Phu nhân, trong đó tôi giục nàng nhớ lại những ngày tháng xưa cũ, được tôi niêm phong kèm theo một sợi tóc cắt từ lọn tóc mà tôi từng mua từ ả hầu phòng của nàng, và trong đó tôi nhắn nhủ nàng rằng Sylvander vẫn khắc ghi lời thề và không bao giờ có thể quên được nàng Calista của mình. Câu trả lời tôi nhận được từ nàng vô cùng bất mãn và mơ hồ; còn từ ngài Runt thì đủ rõ ràng, nhưng nội dung lại chẳng mấy dễ chịu chút nào. Huân tước George Poynings — con trai út của Hầu tước Tiptoff, đang công khai tán tỉnh góa phụ này; hắn là một người họ hàng của gia đình, và đã được gọi đến Ai-rân liên quan đến di chúc của cố ngài Sir Charles Lyndon.
Lúc bấy giờ, ở Ai-rân có một thứ luật lệ nhanh gọn lẹ mang tính thực tế cao, rất thuận tiện cho những ai mong muốn sự công lý tức thì; và các tờ báo thời đó chứa đựng hàng trăm minh chứng cho điều ấy. Những gã có biệt danh như Đại úy Fireball, Trung úy Buffcoat, và Thiếu úy Steele liên tục gửi những bức thư cảnh cáo đến các điền chủ, và ám sát họ nếu những yêu cầu trong thư bị phớt lờ. Vị Đại úy Thunder nổi tiếng cai quản các hạt phía nam, và công việc của hắn dường như là đi kiếm vợ cho những quý ông không đủ tài sản để làm hài lòng các bậc phụ huynh của các tiểu thư; hoặc có lẽ, không đủ thời gian cho một cuộc tán tỉnh dài dòng và phức tạp.
Tôi đã tìm thấy người anh họ Ulick của mình ở Dublin, nay đã trở nên vô cùng béo ú và nghèo túng; bị truy đuổi bởi bọn cho vay nặng lãi và chủ nợ: ẩn náu ở đủ mọi ngóc ngách kỳ quặc, từ đó hắn lẻn ra ngoài vào lúc chập tối để đến Lâu đài, hoặc đến sòng bài tại quán rượu của hắn; nhưng hắn vẫn luôn là một kẻ can đảm; và tôi đã bóng gió với hắn về tình cảm của mình dành cho Nữ bá tước Lyndon.
‘Nữ bá tước Lyndon ư!’ tội nghiệp Ulick thốt lên; ‘chà, đó QUẢ LÀ một điều kỳ diệu. Bản thân tao đây cũng đang say mê một tiểu thư trẻ, một người trong gia đình Kiljoy ở Ballyhack, nàng có mười nghìn bảng tiền hồi môn, và Phu nhân chính là người giám hộ của nàng ấy; nhưng một kẻ nghèo màng trời chiếu đất chẳng có nổi một chiếc áo tử tế che lưng thì làm sao có thể tiến tới với một tiểu thư thừa kế trong hoàn cảnh như thế chứ? Thôi tao thà tự mình cầu hôn Nữ bá tước còn hơn.’
‘Anh tốt nhất là đừng,’ tôi vừa cười vừa nói; ‘kẻ nào dám thử sẽ có nguy cơ bước sang thế giới bên kia trước đấy.’ Và tôi giải thích cho hắn nghe ý định của chính mình đối với Nữ bá tước Lyndon. Ulick tội nghiệp, kẻ vốn dành cho tôi sự kính trọng tột độ khi nhìn thấy vẻ ngoài lộng lẫy của tôi và nghe kể về những chuyến phiêu lưu kỳ diệu cùng kinh nghiệm thượng lưu vĩ đại của tôi, đã chết lặng trong sự ngưỡng mộ trước sự táo bạo và năng lực của tôi khi tôi thổ lộ với hắn ý định kết hôn với nữ thừa kế vĩ đại nhất nước Anh.
Tôi bảo Ulick hãy rời khỏi thị trấn với bất kỳ cái cớ nào hắn chọn, và nhét một bức thư vào một bưu điện gần Castle Lyndon — bức thư do chính tay tôi soạn bằng một nét chữ giả, trong đó tôi đưa ra lời cảnh cáo nghiêm khắc đối với Huân tước George Poynings phải rời khỏi xứ sở; rằng giải thưởng lớn đó chưa bao giờ dành cho những kẻ tầm thường như hắn, và rằng có đủ những nữ thừa kế ở nước Anh để hắn ta không cần phải sang đây cướp đoạt chúng khỏi lãnh địa của Đại úy Fireball. Bức thư được viết trên một mảnh giấy bẩn thỉu với lỗi chính tả tồi tệ nhất: nó được gửi đến ngài Huân tước qua đường bưu điện, và vốn là một thanh niên ngạo khí, hắn dĩ nhiên bật cười trước nó.
Trớ trêu thay cho hắn, chẳng bao lâu sau hắn xuất hiện ở Dublin; được giới thiệu với Hiệp sĩ Redmond Barry tại bàn tiệc của ngài Tổng đốc; cùng tôi và một số quý ông khác tạt sang câu lạc bộ tại ‘Daly’s,’ và ở đó, trong một cuộc tranh cãi về phả hệ của một con ngựa mà ai ai cũng công nhận tôi đúng, lời qua tiếng lại đã nổ ra và kết quả là một cuộc hẹn quyết đấu. Tôi chưa từng có cuộc chạm trán nào ở Dublin kể từ khi đặt chân đến đây, và mọi người rất nóng lòng muốn xem liệu tôi có xứng đáng với danh tiếng của mình hay không. Tôi chẳng việc gì phải khoác lác về những chuyện này, nhưng luôn hoàn thành chúng khi thời điểm đến; và tội nghiệp Huân tước George — người có đôi tay khéo léo và một đôi mắt khá tinh anh nhưng lại được đào tạo trong trường phái vụng về của người Anh, chỉ đành đứng trước mũi kiếm của tôi cho đến khi tôi định đoạt được vị trí mình sẽ hạ gục hắn.
Mũi kiếm của tôi đâm xuyên qua thế thủ của hắn và trổ ra đằng sau lưng. Khi hắn ngã xuống, hắn rộng lượng đưa tay ra với tôi và nói, ‘Ngài Barry, tôi đã sai!’ Tôi cảm thấy không được thoải mái cho lắm khi tội nghiệp anh chàng thú nhận điều này: bởi vụ tranh cãi hoàn toàn do tôi cố tình gây sự và, nói thật lòng, tôi chưa bao giờ có ý định để nó kết thúc theo bất kỳ cách nào khác ngoài một cuộc quyết đấu.
Hắn phải nằm liệt giường suốt bốn tháng trời bởi hệ quả từ vết thương đó; và chính chuyến bưu phẩm mang đến cho Nữ bá tước Lyndon tin tức về trận quyết đấu ấy cũng đồng thời chuyển đến nàng một thông điệp từ Đại úy Fireball với nội dung: ‘Đây là SỐ MỘT!’
‘Còn anh, Ulick,’ tôi nói, ‘sẽ là SỐ HAI.’
‘Thề có Chúa,’ anh họ tôi thốt lên, ‘một người là đủ lắm rồi!’ Nhưng tôi đã có sẵn kế hoạch của mình dành cho hắn, và quyết định vừa giúp đỡ gã thanh niên chân chất này, vừa đẩy nhanh các mưu đồ của tôi nhằm vào người góa phụ.